Divus Claudius

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Sub Gaio demum fratris filio secundam existimationem circa initia imperii omnibus lenociniis colligente honores auspicatus consulatum gessit una per duos menses, euenitque ut primitus ingredienti cum fascibus forum praeteruolans aquila dexteriore umero consideret. sortitus est et de altero consulatu in quartum annum; praeseditque nonnumquam spectaculis in Gai uicem, adclamante populo: 'feliciter' partim 'patruo imperatoris' partim 'Germanici fratri!'

sub gaius demum frater filius secundus existimatio circa initium imperium omnis lenocinium colligo honor auspico consulatus gero unus per duo mensis evenio ut primitus ingredior cum fascis forum praetervolo aquila dexter umerus consido sortior sum et de alter consulatus in quartus annus praesedeo nonnumquam spectaculis in gaius uicis adclamo populus feliciter pars patruus imperator pars germanicus frater


Nec tamen expers insidiarum usque quaque permansit, sed et a singulis et per factionem et denique ciuili bello infestatus est. e plebe homo nocte media iuxta cubiculum eius cum pugione deprehensus est; reperti et equestris ordinis duo in publico cum dolone ac uenatorio cultro praestolantes, alter ut egressum theatro, alter ut sacrificantem apud Martis aedem adoreretur.

neque tamen expers insidiaris usque quisque permaneo sed et ab singuli et per factio et denique ciuilis bellum infesto sum e plebs homo nox medius iuxta cubiculum is cum pugio deprehendo sum reperio et equester ordo duo in publicus cum dolo atque uenatorius culter praestolor alter ut egredior theatrum alter ut sacrifico apud mars aedes adoreretur


diu atque etiam post tutelam receptam alieni arbitrii et sub paedagogo fuit; quem barbarum et olim superiumentarium ex industria sibi appositum, ut se quibuscumque de causis quam saeuissime coerceret, ipse quodam libello conqueritur. ob hanc eandem ualitudinem et gladiatorio munere, quod simul cum fratre memoriae patris edebat, palliolatus nouo more praesedit; et togae uirilis die circa mediam noctem sine sollemni officio lectica in Capitolium latus est.

diu atque etiam post tutela recipio alienus arbitrium et sub paedagogus sum qui barbaris et olim superjumentarius ex industria sui applumbo ut sui quicumque de causa quam saevus coerceo ipse quidam libellus conqueror ob hic idem ualetudo et gladiatorius munus qui simul cum frater memoria pater edo palliolatus nouus mos praesedeo et toga uirilis dies circa medius nox sine sollemnis officium lectica in capitolium latus sum


non multoque post testamentum etiam conscripsit ac signis omnium magistratuum obsignauit. prius igitur quam ultra progrederetur, praeuentus est ab Agrippina, quam praeter haec conscientia quoque nec minus delatores multorum criminum arguebant.

non multus post testamentum etiam conscribo atque signum omnis magistratus obsigno prior igitur quam ultra progredior praevenio sum ab agrippina quam praeter hic conscientia quoque neque paruus delator multus crimen arguo


senatus quoque, ut ad numerum sodalium Augustalium sorte ductorum extra ordinem adiceretur, censuit et mox ut domus ei, quam incendio amiserat, publica impensa restitueretur, dicendaeque inter consulares sententiae ius esset. quod decretum abolitum est, excusante Tiberio imbecillitatem eius ac damnum liberalitate sua resarsurum pollicente. qui tamen moriens et in tertiis heredibus eum ex parte tertia nuncupatum, legato etiam circa sestertium uicies prosecutus commendauit insuper exercitibus ac senatui populoque R. inter ceteras necessitudines nominatim.

senatus quoque ut ad numerus sodalis augustalis sors ductor extra ordo adicio censeo et mox ut domus is quam incendium amitto publicus impensa restituo dico inter consularis sententia ius sum qui decretum abolitum sum excuso tiberius imbecillitas is atque damnum liberalitas suus resarsurum polliceo qui tamen morior et in tertius heres is ex pars tertius nuncupo legatus etiam circa sestertius uiciens prosequor commendo insuper exercitus atque senatus populo romanus inter ceterus necessitudo nominatim


Gessit et censuram intermissam diu post Plancum Paulumque censores, sed hanc quoque inaequabiliter uarioque et animo et euentu. recognitione equitum iuuenem probri plenum, sed quem pater probatissimum sibi affirmabat, sine ignominia dimisit, habere dicens censorem suum; alium corruptelis adulteriisque famosum nihil amplius quam monuit, ut aut parcius aetatulae indulgeret aut certe cautius; addiditque: 'quare enim ego scio, quam amicam habeas?' et cum orantibus familiaribus dempsisset cuidam appositam notam:

gero et censeo intermitto diu post plancus paulus censor sed hic quoque inaequabilis vario et animus et euentus recognitio eques iuuenis probrum plenus sed qui pater probo sui affirmo sine ignominia dimitto habeo dico censor suus alius corruptelis adulterium famosus nihil amplus quam moneo ut aut parcus aetatula indulgeo aut certus caveo addo quare enim ego scio quam amica habeo et cum oro familiaris demo quidam applumbo nota


fuisse autem creditur non minus gloriosi quam ciuilis animi; nam ex hoste super uictorias opima quoque spolia captasse summoque saepius discrimine duces Germanorum tota acie insectatus; nec dissimulasse umquam pristinum se rei p. statum, quandoque posset, restituturum. unde existimo nonnullos tradere ausos, suspectum eum Augusto reuocatumque ex prouincia et quia cunctaretur, interceptum ueneno.

sum autem credo non paruus gloriosus quam ciuilis animus nam ex hostis super victoria opimus quoque spolium capto summus saepis discrimen dux germanus totus acies insector neque dissimulo umquam pristinus sui res p status quandoque possum restituo unde existimo nonnulli trado audeo suspicio is augustus revoco ex prouincia et quia cuncto intercipio uenenum


Sed nihil aeque quam timidus ac diffidens fuit. primis imperii diebus quanquam, ut diximus, iactator ciuilitatis, neque conuiuia inire ausus est nisi ut speculatores cum lanceis circumstarent militesque uice ministrorum fungerentur, neque aegrum quemquam uisitauit nisi explorato prius cubiculo culcitisque et stragulis praetemptatis et excussis. reliquo autem tempore salutatoribus scrutatores semper apposuit, et quidem omnibus et acerbissimos.

sed nihil aequus quam timidus atque diffido sum primus imperium dies quamquam ut dico jactator ciuilitas neque convivium ineo audeo sum nisi ut speculator cum lancea circumsto milito vicus minister fungor neque aeger quisquam visito nisi exploro prior cubiculum culcita et stragulum praetemptas et excutio reliquus autem tempus salutator scrutator semper applumbo et quidem omnis et acerbus


nec eo minus contumeliis obnoxius uixit. nam et si paulo serius ad praedictam cenae horam occurrisset, non nisi aegre et circuito demum triclinio recipiebatur, et quotiens post cibum addormisceret, quod ei fere accidebat, olearum aut palmularum ossibus incessebatur, interdum ferula flagroue uelut per ludum excitabatur a copreis. solebant et manibus stertentis socci induci, ut repente expergefactus faciem sibimet confricaret.

neque is paruus contumelia obnoxius uiuo nam et si paulus serus ad praedico cena hora occurro non nisi aeger et circumeo demum triclinium recipio et quotiens post cibus addormisco qui is fere accido olearis aut palmularis os incesso interdum ferula flagro uelut per ludus excito ab coprea soleo et manus sterto soccus induco ut repens expergefacio facies sui confrico


ciui uacationem legis Papiae Poppaeae, Latino ius Quiritium, feminis ius IIII liberorum; quae constituta hodieque seruantur.

cieo uacatio lex papius poppaea latinum ius quiris femina ius quattuor liberi qui constituo hodie servo


habes nostras, mea Liuia, sententias, quibus placet semel de tota re aliquid constitui, ne semper inter spem et metum fluctuemur. licebit autem, si uoles, Antoniae quoque nostrae des hanc partem epistulae huius legendam.' rursus alteris litteris:

habeo noster meus livius sententia qui placeo semel de totus res aliquis constituo ne semper inter spes et metus fluctuo liceo autem si uolo antonia quoque noster do hic pars epistula hic lego rursus alter littera


fuerunt et illa in censura eius notabilia, quod essedum argenteum sumptuose fabricatum ac uenale ad Sigillaria redimi concidique coram imperauit; quodque uno die XX edicta proposuit, inter quae duo, quorum altero admonebat, ut uberi uinearum prouentu bene dolia picarentur; altero, nihil aeque facere ad uiperae morsum quam taxi arboris sucum.

sum et ille in censeo is notabilis qui esseda argenteus sumptuosus fabrico atque uenal ad sigillaria redimo concaedes coram impero quisque unus dies xx edico propono inter qui duo qui alter admoneo ut uber uinea provenio bene dolium pico alter nihil aequus facio ad uipera mordeo quam taxus arbor sucus


somni breuissimi erat. nam ante mediam noctem plerumque uigilabat, ut tamen interdiu nonnumquam in iure dicendo obdormisceret uixque ab aduocatis de industria uocem augentibus excitaretur. libidinis in feminas profusissimae, marum omnino expers. aleam studiosissime lusit, de cuius arte librum quoque emisit, solitus etiam in gestatione ludere, ita essedo alueoque adaptatis ne lusus confunderetur.

somnium brevis sum nam ante medius nox plerusque vigilo ut tamen interdiu nonnumquam in ius dico obdormisco vix ab advoco de industria uox augeo excito libido in femina profundo mas omnino expers alea studiosus ludo de qui ars liber quoque emitto soleo etiam in gestatio ludo ita essedum alveus adaptas ne lusus confundo


conuersus hinc ad officia pietatis ius iurandum neque sanctius sibi neque crebrius instituit quam per Augustum. auiae Liuiae diuinos honores et circensi pompa currum elephantorum Augustino similem decernenda curauit; parentibus inferias publicas, et hoc amplius patri circenses annuos natali die, matri carpentum, quo per circum duceretur, et cognomen Augustae ab uiua recusatum. †a fratris memoria per omnem occasionem celebratam comoediam quoque Graecam Neapolitano certamine docuit ac de sententia iudicum coronauit.

conuerto hinc ad officium pietas ius iuro neque sancio sui neque creber instituo quam per augustus avia livia divinus honor et circensis pompa currus elephantor augustinus similis decerno curo parens inferiae publicus et hic amplus pater circensis annuus natalis dies mater carpentum quo per circum duco et cognomen augusta ab uiuus recuso ab frater memoria per omnis occasio celebro comoedia quoque graece neapolitanus certamen doceo atque de sententia iudex corono


collegio quaestorum pro stratura uiarum gladiatorium munus iniunxit detractaque Ostiensi et Gallica prouincia curam aerari Saturni reddidit, quam medio tempore praetores aut, uti nunc, praetura functi sustinuerant.

collegium quaestor pro sterno uia gladiatorius munus injungo detraho ostiensis et gallicus prouincia cura aerarius saturnus reddo quam medium tempus praetor aut uti nunc praetura fungor sustineo


is Drusus in quaesturae praeturaeque honore dux Raetici, deinde Germanici belli Oceanum septemtrionalem primus Romanorum ducum nauigauit transque Rhenum fossas naui et immensi operis effecit, quae nunc adhuc Drusinae uocantur. hostem etiam frequenter caesum ac penitus in intimas solitudines actum non prius destitit insequi, quam species barbarae mulieris humana amplior uictorem tendere ultra sermone Latino prohibuisset.

is drusus in quaestura praetorqueo honor dux raeticus deinde germanicus bellum oceanus septemtrional primus romanus dux nauigo trans rhenus fossa no et immensus opus efficio qui nunc adhuc drusinus voco hostis etiam frequens caedo atque penitus in intimo solitudo ago non prior desisto insequor quam species barbara mulier humanus amplus uictor tendo ultra sermo latinum prohibeo


ducturus contra fas Agrippinam uxorem, non cessauit omni oratione filiam et alumnam et in gremio suo natam atque educatam praedicare. adsciturus in nomen Neronem, quasi parum reprehenderetur, quod adulto iam filio priuignum adoptaret, identidem diuulgauit neminem umquam per adoptionem familiae Claudiae insertum.

duco contra fas agrippina uxor non cesso omnis oratio filia et alumna et in gremium suus nata atque educo praedico adscio in nomen nero quasi parum reprehendo qui adoleo iam filius priuignus adopto identidem divulgo nemo umquam per adoptio familia claudia insero


sed et pro tribunali Ostiensibus quiddam publice orantibus cum excanduisset, nihil habere se uociferatus est, quare eos demereatur; si quem alium, et se liberum esse. nam illa eius cotidiana et plane omnium horarum et momentorum erant: 'quid, ego tibi Telegenius uideor?' et: λάλει καὶ μὴ θίγγανε, multaque talia etiam priuatis deformia, nedum principi, neque infacundo neque indocto, immo etiam pertinaciter liberalibus studiis dedito.

sed et pro tribunal ostiensis quidam publicus oro cum excandesco nihil habeo sui vocifero sum quare is demereo si qui alius et sui liber sum nam ille is cottidianus et planus omnis hora et momentor sum quis ego tu telegenius uideo et multo talis etiam priuo deformis nedum princeps neque infacundus neque indoctus immo etiam pertinax liberal studium dedo


pari modo oppressum ferunt Appium Silanum: quem cum Messalina et Narcissus con spirassent perdere, diuisis partibus alter ante lucem similis attonito patroni cubiculum inrupit, affirmans somniasse se uim ei ab Appio inlatam; altera in admirationem formata sibi quoque eandem speciem aliquot iam noctibus obuersari rettulit; nec multo post ex composito inrumpere Appius nuntiatus, cui pridie ad id temporis ut adesset praeceptum erat, quasi plane repraesentaretur somnii fides, arcessi statim ac mori iussus est. nec dubitauit postero die Claudius ordinem rei gestae perferre ad senatum ac liberto gratias agere, quod pro salute sua etiam dormiens excubaret.

par modo opprimo fero appius silanus qui cum messalina et narcissus continuo spirassent perdo divido pars alter ante lux similis attono patronus cubiculum irrumpo affirmo somnio sui uis is ab appius infero alter in admiratio formo sui quoque idem species aliquot iam nox obuersaris refero neque multus post ex compono irrumpo appius nuntio qui pridie ad is tempus ut adsum praeceptum sum quasi planus repraesento somnium fides arcesso statim atque morior iubeo sum neque dubito posterus dies claudus ordo res gero perfero ad senatus atque libertus gratia ago qui pro salus suus etiam dormio excubo


Imperio stabilito nihil antiquius duxit quam id biduum, quo de mutando rei p. statu haesitatum erat, memoriae eximere. omnium itaque factorum dictorumque in eo ueniam et obliuionem in perpetuum sanxit ac praestitit, tribunis modo ac centurionibus paucis e coniuratorum in Gaium numero interemptis, exempli simul causa et quod suam quoque caedem depoposcisse cognouerat.

imperium stabilio nihil antiquus duco quam is biduus quo de muto res p status haesitas sum memoria eximo omnis itaque factor dico in is uenia et obliuio in perpetuus sancio atque praesto tribunus modo atque centurio paucus e coniurati in gaius numerus interimo exemplum simul causa et qui suus quoque caedes deposco cognosco


Gladiatoria munera plurifariam ac multiplicia exhibuit: anniuersarium in castris praetorianis sine uenatione apparatuque, iustum atque legitimum in Saeptis; ibidem extraordinarium et breue dierumque paucorum, quodque appellare coepit 'sportulam,' quia primum daturus edixerat, uelut ad subitam condictamque cenulam inuitare se populum.

gladiatorius munus plurifariam atque multiplicia exhibeo anniuersarius in castrum praetorianus sine uenatio appario iustus atque legitimus in saeptum ibidem extraordinarius et breuis dies paucus quisque appello coepio sportula quia primus do edico uelut ad subeo condico cenula inuito sui populus


Nec dubium est, quid post haec Augustus constituerit et reliquerit eum nullo praeter auguralis sacerdotii honore impertitum ac ne heredem quidem nisi inter tertios ac paene extraneos e parte sexta nuncuparet, legatoque non amplius quam octingentorum sestertiorum prosecutus.

neque dubius sum quis post hic augustus constituo et relinquo is nullus praeter augural sacerdotium honor impertio atque ne heres quidem nisi inter tertius atque paene extraneus e pars sextus nuncupo lego non amplus quam octingenti sestertium prosequor


Cibi uinique quocumque et tempore et loco appetentissimus, cognoscens quondam in Augusti foro ictusque nidore prandii, quod in proxima Martis aede Saliis apparabatur, deserto tribunali ascendit ad sacerdotes unaque decubuit. nec temere umquam triclinio abscessit nisi distentus ac madens, et ut statim supino ac per somnum hianti pinna in os inderetur ad exonerandum stomachum.

cibus vinum quicumque et tempus et locus appeto cognosco quondam in augustus forum ictus nidor prandium qui in propior mars aedes salius appario desero tribunal ascendo ad sacerdos unus decumbo neque temere umquam triclinium abscedo nisi distendo atque madeo et ut statim supinus atque per somnus hio pinna in os indo ad exonero stomachus


sin autem ἠλαττῶσθαι sentimus eum et βεβλάφθαι καὶ εἰς τὴν τοῦ σώματοσ καὶ εἰσ τὴν τῆσ ψυχῆσ ἀρτιότητα, praebenda materia deridendi et illum et nos non est hominibus τὰ τοιαῦτα σκώπτειν καὶ μυκτηρίζειν εἰωθόσιν. nam semper aestuabimus, si de singulis articulis temporum deliberabimus, μὴ προϋποκειμένου ἡμῖν posse arbitremur eum gerere honores necne.

sin autem sentio is et praebeo materia derideo et ille et nos non sum homo nam semper aestuo si de singuli articulis tempus delibero possum arbitror is gero honor necne


irae atque iracundiae conscius sibi, utramque excusauit edicto distinxitque, pollicitus alteram quidem breuem et innoxiam, alteram non iniustam fore. Ostiensibus, quia sibi subeunti Tiberim scaphas obuiam non miserint, grauiter correptis eaque cum inuidia, ut in ordinem se coactum conscriberet, repente tantum non satis facientis modo ueniam dedit.

ira atque iracundia conscius sui uter excuso edictum distinguo polliceor alter quidem brevis et innoxius alter non injustus sum ostiensis quia sui subeo tiberis scapha obuiam non mitto grauis corripio is cum inuidia ut in ordo sui cogo conscribo repens tantus non satis facio modo uenia do


Vrbis annonaeque curam sollicitissime semper egit. cum Aemiliana pertinacius arderent, in diribitorio duabus noctibus mansit ac deficiente militum ac familiarum turba auxilio plebem per magistratus ex omnibus uicis conuocauit ac positis ante se cum pecunia fiscis ad subueniendum hortatus est, repraesentans pro opera dignam cuique mercedem.

vrbis annona cura sollicitus semper ago cum aemilianus pertinax ardeo in diribitorium duo nox maneo atque deficio miles atque familia turba auxilium plebs per magistratus ex omnis uicus convoco atque pono ante sui cum pecunia fiscus ad subvenio hortor sum repraesento pro opus dignus quisque merces


uerum postero die et senatu segniore in exequendis conatibus per taedium ac dissensionem diuersa censentium et multitudine, quae circumstabat, unum rectorem iam et nominatim exposcente, armatos pro contione iurare in nomen suum passus est promisitque singulis quina dena sestertia, primus Caesarum fidem militis etiam praemio pigneratus.

uerus posterus dies et senatus segnis in exequendis conatus per taedium atque dissensio diuerto censeo et multitudo qui circumsto unus rector iam et nominatim exposco armatus pro contio iuro in nomen suus patior sum promitto singuli quini deni sestertium primus caesaris fides miles etiam praemium pignero


feminam non agnoscentem filium suum dubia utrimque argumentorum fide ad confessionem compulit indicto matrimonio iuuenis. absentibus secundum praesentes facillime dabat, nullo dilectu culpane quis an aliqua necessitate cessasset. proclamante quodam praecidendas falsario manus, carnificem statim acciri cum machaera mensaque lanionia flagitauit. peregrinitatis reum orta inter aduocatos leui contentione, togatumne an palliatum dicere causam oporteret, quasi aequitatem integram ostentans, mutare habitum saepius et prout accusaretur defendereturue, iussit.

femina non agnosco filius suus dubius utrimque argumentor fides ad confessio compello indico matrimonium iuuenis absum secundus praesens facilis do nullus delectus culpo quis an aliqui necessitas cesso proclamo quidam praecido falsarius manus carnifex statim accio cum machaera metior lanionius flagito peregrinitas reus orior inter advoco leuis contentio togatus an palliatus dico causa oportet quasi aequitas integer ostento muto habitus saepis et prout accuso defendo iubeo


quosdam in publico parum tempestiue adeuntis manu sua reppulit. item scribam quaestorium itemque praetura functum senatorem inauditos et innoxios relegauit, quod ille aduersus priuatum se intemperantius affuisset, hic in aedilitate inquilinos praediorum suorum contra uetitum cocta uendentes multasset uilicumque interuenientem flagellasset. qua de causa etiam coercitionem popinarum aedilibus ademit.

quidam in publicus parum tempestivus adeo manus suus repello item scribo quaestorius ito praetura fungor senator inaudio et innoxius relego qui ille aduersus priuo sui intempero adsum hic in aedilitas inquilinus praedium suus contra veto coquo vendo multo vilicus intervenio flagello qui de causa etiam coercitio popinaris aedilis adimo


mors eius celata est, donec circa successorem omnia ordinarentur. itaque et quasi pro aegro adhuc uota suscepta sunt et inducti per simulationem comoedi, qui uelut desiderantem oblectarent. excessit III. Id. Octob. Asinio Marcello Acilio Auiola coss. sexagesimo quarto aetatis, imperii quarto decimo anno, funeratusque est sollemni principum pompa et in numerum deorum relatus; quem honorem a Nerone destitutum abolitumque recepit mox per Vespasianum.

mors is celo sum donec circa successor omnis ordino itaque et quasi pro aeger adhuc uotum suscipio sum et induco per simulatio comoedus qui uelut desidero oblecto excedo iii is octob asinius marcellus acilius aviolo coss sexagesimus quartum aetas imperium quartum decimus annus funero sum sollemnis princeps pompa et in numerus deus refero qui honor ab nero destitus abolitumque recipio mox per vespasianus


Claudius natus est Iullo Antonio Fabio Africano conss. Kal. Aug. Luguduni eo ipso die quo primum ara ibi Augusto dedicata est, appellatusque Tiberius Claudius Drusus. mox fratre maiore in Iuliam familiam adoptato Germanici cognomen assumpsit. infans autem relictus a patre ac per omne fere pueritiae atque adulescentiae tempus uariis et tenacibus morbis conflictatus est, adeo ut animo simul et corpore hebetato ne progressa quidem aetate ulli publico priuatoque muneri habilis existimaretur.

claudus nascor sum iullo antonius fabius africanus conss kal aug luguduni is ipse dies quo primus ara ibi augustus dedico sum appello tiberis claudus drusus mox frater magnus in julius familia adopto germanicus cognomen assumo infer autem relinquo ab pater atque per omnis fere pueritia atque adulescentia tempus uarius et tenax morbus conflicto sum adeo ut animus simul et corpus hebeto ne progredior quidem aetas ullus publicus privo munus habilis existimo


uxores deinde duxit Plautiam Vrgulanillam triumphali et mox Aeliam Paetinam consulari patre. cum utraque diuortium fecit, sed cum Paetina ex leuibus offensis, cum Vrgulanilla ob libidinum probra et homicidii suspicionem. post has Valeriam Messalinam, Barbati Messalae consobrini sui filiam, in matrimonium accepit. quam cum comperisset super cetera flagitia atque dedecora C. Silio etiam nupsisse dote inter auspices consignata, supplicio adfecit confirmauitque pro contione apud praetorianos, quatenus sibi matrimonia male cederent, permansurum se in caelibatu, ac nisi permansisset, non recusaturum confodi manibus ipsorum.

uxor deinde duco plautius vrgulanillam triumphal et mox aelia paetinam consularis pater cum uter divortium facio sed cum paetina ex leuis offendo cum vrgulanilla ob libido probrum et homicidium suspicio post hic valeria messalina barbatus messalla consobrinus suus filia in matrimonium accipio quam cum comperio super ceterus flagitium atque dedecus que silius etiam nubo dos inter auspico consigno supplicium afficio confirmo pro contio apud praetoriani quatenus sui matrimonium malus cedo permaneo sui in caelibatus atque nisi permaneo non recuso confodio manus ipse


Auctoritas dignitasque formae non defuit †et ueterum stanti uel sedenti ac praecipue quiescenti, nam et prolixo nec exili corpore erat et specie canitieque pulchra, opimis ceruicibus; ceterum et ingredientem destituebant poplites minus firmi, et remisse quid uel serio agentem multa dehonestabant: risus indecens, ira turpior spumante rictu, umentibus naribus, praeterea linguae titubantia caputque cum semper tum in quantulocumque actu uel maxime tremulum.

auctoritas dignitas forma non desum et uetus sto uel sedeo atque praecipuus quiesco nam et prolixus neque exilis corpus sum et species canities pulcher opimus ceruix ceterum et ingredior destituo poples paruus firmus et remitto quis uel serius ago multus dehonesto rideo indeceo ira turpis spumo rictus umeo naris praeterea lingua titubo caput cum semper tum in quantulus actus uel magnus tremulis


his, ut dixi, uxoribusque addictus, non principem , sed ministrum egit, compendio cuiusque horum uel etiam studio aut libidine honores exercitus impunitates supplicia largitus est, et quidem insciens plerumque et ignarus. ac ne singillatim minora quoque enumerem, reuocatas liberalitates eius, iudicia rescissa, suppositos aut etiam palam immutatos datorum officiorum codicillos: Appium Silanum consocerum suum Iuliasque, alteram Drusi, alteram Germanici filiam, crimine incerto nec defensione ulla data occidit, item Cn. Pompeium maioris filiae uirum et L. Silanum minoris sponsum.

hic ut dico uxor addico non princeps sed minister ago compendium quisque hic uel etiam studium aut libido honor exercitus impunitas supplicium largior sum et quidem insciens plerusque et ignarus atque ne singillatim parvus quoque enumero revoco liberalitas is iudicium rescissa suppono aut etiam palam immuto dator officium codicilli appius silanus consocerum suus julius alter drusus alter germanicus filia crimen incertum neque defensio ullus do occido item cn pompejus magnus filia uir et l silanus paruus sponsum


Et ueneno quidem occisum conuenit; ubi autem et per quem dato, discrepat. quidam tradunt epulanti in arce cum sacerdotibus per Halotum spadonem praegustatorem; alii domestico conuiuio per ipsam Agrippinam, quae boletum medicatum auidissimo ciborum talium optulerat. etiam de subsequentibus diuersa fama est.

et uenenum quidem occido conuenio ubi autem et per qui do discrepo quidam trado epulor in arx cum sacerdos per halotum spado praegustator alius domesticus conuiuium per ipse agrippina qui boletus medico avidus cibus talis optulerat etiam de subsequor diuerto fama sum


Peregrinae condicionis homines uetuit usurpare Romana nomina dum taxat gentilicia. ciuitatem R. usurpantes in campo Esquilino securi percussit. prouincias Achaiam et Macedoniam, quas Tiberius ad curam suam transtulerat, senatui reddidit. Lyciis ob exitiabiles inter se discordias libertatem ademit, Rhodiis ob paenitentiam ueterum delictorum reddidit. Iliensibus quasi Romanae gentis auctoribus tributa in perpetuum remisit recitata uetere epistula Graeca senatus populique R. Seleuco regi amicitiam et societatem ita demum pollicentis, si consanguineos suos Ilienses ab omni onere immunes praestitisset.

peregrina condicio homo ueto usurparis romanus nomen dum taxo gentilicius ciuitas romanus usurpo in campus esquilinus securus percutio prouincia achaia et macedonia qui tiberis ad cura suus transfero senatus reddo lycia ob exitiabilis inter sui discordia libertas adimo rhodius ob paenitentia uetus delictum reddo ilienses quasi romanus gens auctor tribuo in perpetuus remitto recito uetus epistula graecum senatus populus romanus seleucus rex amicitia et societas ita demum polliceo si consanguineus suus ilienses ab omnis onus immunis praesto


artiore autem annona ob assiduas sterilitates detentus quondam medio foro a turba conuiciisque et simul fragminibus panis ita infestatus, ut aegre nec nisi postico euadere in Palatium ualuerit, nihil non excogitauit ad inuehendos etiam tempore hiberno commeatus. nam et negotiatoribus certa lucra proposuit suscepto in se damno, si cui quid per tempestates accidisset, et naues mercaturae causa fabricantibus magna commoda constituit pro condicione cuiusque:

artus autem annona ob assiduus sterilitas detendo quondam medium forum ab turba convicium et simul fragmen panis ita infesto ut aeger neque nisi posticum euado in palatium ualuerit nihil non excogito ad inveho etiam tempus hiberno commeatus nam et negotiator certus lucrum propono suscepto in sui damnum si qui quis per tempestas accido et nauis mercor causa fabrico magnus commodus constituo pro condicio quisque


Libertorum praecipue suspexit Posiden spadonem, quem etiam Britannico triumpho inter militares uiros hasta pura donauit; nec minus Felicem, quem cohortibus et alis prouinciaeque Iudaeae praeposuit, trium reginarum maritum; et Harpocran, cui lectica per urbem uehendi spectaculaque publice edendi ius tribuit; ac super hos Polybium ab studiis, qui saepe inter duos consules ambulabat; sed ante omnis Narcissum ab epistulis et Pallantem a rationibus, quos decreto quoque senatus non praemiis modo ingentibus, sed et quaestoriis praetoriisque ornamentis honorari libens passus est; tantum praeterea adquirere et rapere, ut querente eo quondam de fisci exiguitate non absurde dictum sit, abundaturum, si a duobus libertis in consortium reciperetur.

libertor praecipuus suspicio posides spado qui etiam britannicus triumphus inter militaris uir hasta purus dono neque paruus felix qui cohors et ala provincia judaea praepono tres reginaris maritus et harpocran qui lectica per urbs veho spectaculum publicus edo ius tribuo atque super hic polybius ab studium qui saepe inter duo consul ambulo sed ante omnis narcissus ab epistula et pallas ab ratio qui decretum quoque senatus non praemium modo ingens sed et quaestorius praetorius ornamentum honoraris libet patior sum tantus praeterea acquiro et rapio ut queror is quondam de fiscus exiguitas non absurdus dico sum abundo si ab duo libertus in consortium recipio


quasdam insidias temere delatas adeo expauit, ut deponere imperium temptauerit. quodam, ut supra rettuli, cum ferro circa sacrificantem se deprehenso, senatum per praecones propere conuocauit lacrimisque et uociferatione miseratus est condicionem suam, cui nihil tuti usquam esset, ac diu publico abstinuit. Messalinae quoque amorem flagrantissimum non tam indignitate contumeliarum quam periculi metu abiecit, cum adultero Silio adquiri imperium credidisset; quo tempore foedum in modum trepidus ad castra confugit, nihil tota uia quam essetne sibi saluum imperium requirens.

quidam insidiae temere defero adeo expauesco ut depono imperium tento quidam ut supra rettulis cum ferrum circa sacrifico sui deprehendo senatus per praeco properus convoco lacrima et uociferatio miseror sum condicio suus qui nihil tueor usquam sum atque diu publicus abstineo messalina quoque amor flagro non tam indignitas contumeliaris quam periculum metus abicio cum adultero silius acquiro imperium credo quo tempus foedus in modus trepidus ad castrum confugio nihil totus uia quam edo sui saluus imperium requiro


Ac ne stultitiam quidem suam reticuit simulatamque a se ex industria sub Gaio, quod aliter euasurus peruenturusque ad susceptam stationem non fuerit, quibusdam oratiunculis testatus est; nec tamen persuasit, cum intra breue tempus liber editus sit, cui index erat μωρῶν ἐπανάστασισ, argumentum autem stultitiam neminem fingere.

atque ne stultitia quidem suus reticeo simulo ab sui ex industria sub gaius qui aliter evado pervenio ad suscipio statio non sum quidam oratiunculis testor sum neque tamen persuadeo cum intra breuis tempus liber edo sum qui index sum argumentum autem stultitia nemo fingo


nulla adeo suspicio, nullus auctor tam leuis extitit, a quo non mediocri scrupulo iniecto ad cauendum ulciscendumque compelleretur. unus ex litigatoribus seducto in salutatione affirmauit, uidisse se per quietem occidi eum a quodam; dein paulo post, quasi percussorem agnosceret, libellum tradentem aduersarium suum demonstrauit: confestimque is pro deprenso ad poenam raptus est.

nullus adeo suspicio nullus auctor tam leuis extitit ab quo non mediocris scrupulus injecto ad caueo ulciscor compello unus ex litigator seduco in salutatio affirmo uideo sui per quies occido is ab quidam deinde paulus post quasi percussor agnosco libellus trado adversarius suus demonstro confestim is pro deprehenso ad poena rapio sum


Expeditionem unam omnino suscepit eamque modicam. cum decretis sibi a senatu ornamentis triumphalibus leuiorem maiestati principali titulum arbitraretur uelletque iusti triumphi decus, unde adquireret Britanniam potissimum elegit, neque temptatam ulli post Diuum Iulium et tunc tumultuantem ob non redditos transfugas.

expeditio unus omnino suscipio eo modicus cum decretum sui ab senatus ornamentum triumphalis levis maiestas principal titulis arbitror volo justus triumphus decus unde acquiro britannia potis eligo neque tento ullus post diuus julius et tunc tumultuor ob non reddo transfuga


circo uero maximo marmoreis carceribus auratisque metis, quae utraque et tofina ac lignea antea fuerant, exculto propria senatoribus constituit loca promiscue spectare solitis; ac super quadrigarum certamina Troiae lusum exhibuit et Africanas, conficiente turma equitum praetorianorum, ducibus tribunis ipsoque praefecto; praeterea Thessalos equites, qui feros tauros per spatia circi agunt insiliuntque defessos et ad terram cornibus detrahunt.

circus uerus maximus marmoreus carcer auro metior qui uter et tofinus atque ligneus antea sum excolo proprius senator constituo locum promiscuus specto soleo atque super quadrigaris certamen troius lusus exhibeo et africanae confacio turma eques praetorianus dux tribunus ipse praeficio praeterea thessali eques qui ferus taurus per spatior circos ago insiliuntque defatiscor et ad terra cornu detraho


Sponsas admodum adulescens duas habuit: Aemiliam Lepidam Augusti proneptem, item Liuiam Medullinam, cui et cognomen Camillae erat, e genere antiquo dictatoris Camilli. priorem, quod parentes eius Augustum offenderant, uirginem adhuc repudiauit, posteriorem ipso die, qui erat nuptiis destinatus, ex ualitudine amisit.

sponsa admodum adulescens duo habeo aemilius lepidus augustus proneptis item livia medullina qui et cognomen camilla sum e genus antiquus dictator camillus prior qui parens is augustus offendo uirgo adhuc repudio posterus ipse dies qui sum nuptiae destino ex ualetudo amitto


Druidarum religionem apud Gallos dirae immanitatis et tantum ciuibus sub Augusto interdictam penitus aboleuit; contra sacra Eleusinia etiam transferre ex Attica Romam conatus est, templumque in Sicilia Veneris Erycinae uetustate conlapsum ut ex aerario pop. R. reficeretur, auctor fuit. cum regibus foedus in foro icit porca caesa ac uetere fetialium praefatione adhibita. sed et haec et cetera totumque adeo ex parte magna principatum non tam suo quam uxorum libertorumque arbitrio administrauit, talis ubique plerumque, qualem esse eum aut expediret illis aut liberet.

druidaris religio apud galli dirus immanitas et tantus ciuis sub augustus interdico penitus aboleo contra sacer eleusinius etiam transfero ex atticus roma conor sum templum in sicilia venus erycina uetustas collabor ut ex aerarius pop romanus reficio auctor sum cum rex foedus in forum icit porca caedo atque uetus fetialis praefatio adhibeo sed et hic et ceterus totus adeo ex pars magnus principatus non tam suus quam uxor libertus arbitrium administro talis ubique plerusque qual sum is aut expedio ille aut libero


in praesentia tamen quibus de rebus consulis, curare eum ludis Martialibus triclinium sacerdotum non displicet nobis, si est passurus se ab Siluani filio homine sibi affini admoneri, ne quid faciat quod conspici et derideri possit. spectare eum circenses ex puluinari non placet nobis; expositus enim in fronte prima spectaculorum conspicietur. in Albanum montem ire eum non placet nobis aut esse Romae Latinarum diebus. cur enim non praeficitur urbi, si potest sequi fratrem suum in montem?

in praesens tamen qui de res consul curo is ludus martial triclinium sacerdos non displiceo nos si sum patior sui ab silvanus filius homo sui affinis admoneo ne quis facio qui conspicio et derideo possum specto is circensis ex puluinar non placeo nos expono enim in frons primus spectaculum conspicio in albanus mons eo is non placeo nos aut sum roma latinaris dies cur enim non praeficio urbs si possum sequor frater suus in mons


Sed ne discriminibus quidem caruit. primum in ipso consulatu, quod Neronis et Drusi fratrum Caesaris statuas segnius locandas ponendasque curasset, paene honore summotus est; deinde extraneo uel etiam domesticorum aliquo deferente assidue uarieque inquietatus. cum uero detecta esset Lepidi et Gaetulici coniuratio, missus in Germaniam inter legatos ad gratulandum etiam uitae periculum adiit, indignante ac fremente Gaio patruum potissimum ad se missum quasi ad puerum regendum, adeo ut non defuerint, qui traderent praecipitatum quoque in flumen, sic ut uestitus aduenerat.

sed ne discrimen quidem careo primus in ipse consulatus qui nero et drusus frater caesar statua segnis loco pono curo paene honor summoveo sum deinde extraneus uel etiam domesticus aliquis defero assiduus varius inquieto cum uerus detego sum lepidus et gaetulicus coniuratio mitto in germania inter legatus ad gratulor etiam uita periculum adeo indignor atque fremo gaius patruus potis ad sui mitto quasi ad puer rego adeo ut non desum qui trado praecipitas quoque in flumen sic ut uestio advenio


Historiam in adulescentia hortante T. Liuio, Sulpicio uero Flauo etiam adiuuante, scribere adgressus est. et cum primum frequenti auditorio commisisset, aegre perlegit refrigeratus saepe a semet ipso. nam cum initio recitationis defractis compluribus subsellis obesitate cuiusdam risus exortus esset, ne sedato quidem tumultu temperare potuit, quin ex interuallo subinde facti reminisceretur cachinnosque reuocaret.

historia in adulescentia horto t livius sulpicius uerus flavus etiam adjuvo scribo aggredior sum et cum primus frequens auditorium committo aeger perlego refrigero saepe ab sui ipse nam cum initium recitatio defringo complures subsellis obesitas quidam rideo exorior sum ne sedo quidem tumultus temperaris possum quin ex interuallum subinde facio reminisco cachinnus revoco


Opera magna potius †quam necessaria quam multa perfecit, sed uel praecipua: ductum aquarum a Gaio incohatum, item emissarium Fucini lacus portumque Ostiensem, quanquam sciret ex iis alterum ab Augusto precantibus assidue Marsis negatum, alterum a Diuo Iulio saepius destinatum ac propter difficultatem omissum. Claudiae aquae gelidos et uberes fontes, quorum alteri Caeruleo, alteri Curtio et Albudigno nomen est, simulque riuum Anienis noui lapideo opere in urbem perduxit diuisitque in plurimos et ornatissimos lacus.

opus magnus potis quam necessarius quam multus perficio sed uel praecipuus duco aqua ab gaius incoho item emissarius fucinus lacus portus ostiensis quamquam scio ex is alter ab augustus preco assiduus marsus nego alter ab diuus julius saepis destino atque propter difficultas omitto claudia aqua gelidus et uber fons qui alter caeruleus alter curtius et albudigno nomen sum simul riuus anienus nouus lapideus opus in urbs perduco divido in multus et orno lacus


quarum causa ueteri Alexandriae Musio additum ex ipsius nomine nouum; institutumque ut quotannis in altero Tyrrhenicon libri, in altero Carchedoniacon diebus statutis uelut in auditorio recitarentur toti a singulis per uices.

qui causa uetus alexandrea musium addo ex ipse nomen nouus instituo ut quot in alter tyrrhenicus liber in alter carchedoniacon dies status uelut in auditorium recito totus ab singuli per uicis


cum par quoddam mutuis ictibus concidisset, cultellos sibi paruulos ex utroque ferro in usum fieri sine mora iussit. bestiaris meridianisque adeo delectabatur, ut et prima luce ad spectaculum descenderet et meridie dimisso ad prandium populo persederet praeterque destinatos etiam leui subitaque de causa quosdam committeret, de fabrorum quoque ac ministrorum atque id genus numero, si automatum uel pegma uel quid tale aliud parum cessisset. induxit et unum ex nomenculatoribus suis, sic ut erat togatus.

cum par quidam mutuus ictus concido cultellus sui paruulos ex uterque ferrum in usus fio sine mora iubeo bestiaris meridianus adeo delecto ut et primus lux ad spectaculum descendo et meridies dimitto ad prandium populus persedeo praeter destino etiam leuis subeo de causa quidam committo de faber quoque atque minister atque is genus numerus si automatus uel pegma uel quis talis alius parum cedo induco et unus ex nomenculator suus sic ut sum togatus


edidit et in Martio campo expugnationem direptionemque oppidi ad imaginem bellicam et deditionem Britanniae regum praeseditque paludatus. quin et emissurus Fucinum lacum naumachiam ante commisit. sed cum proclamantibus naumachiariis: 'haue imperator, morituri te salutant!' respondisset: 'aut non,' neque post hanc uocem quasi uenia data quisquam dimicare uellet, diu cunctatus an omnes igni ferroque absumeret, tandem e sede sua prosiluit ac per ambitum lacus non sine foeda uacillatione discurrens partim minando partim adhortando ad pugnam compulit. hoc spectaculo classis Sicula et Rhodia concurrerunt, duodenarum triremium singulae, exciente bucina Tritone argenteo, qui e medio lacu per machinam emerserat.

edo et in martius campus expugnatio direptio oppidum ad imago bellicus et deditio britannia rex praesedeo paludatus quin et emitto fucinus lacus naumachia ante committo sed cum proclamo naumachiarius ha imperator morior tu saluto respondeo aut non neque post hic uox quasi uenia do quisquam dimicaris uolo diu cunctor an omnis ignis ferrum absumo tandem e sedes suus prosilio atque per ambitus lacus non sine foedus uacillatio discurro pars mino pars adhortor ad pugna compello hic spectaculum classis siculus et rhodius concurro duodenaris triremis singulus excio bucina tero argenteus qui e medium lacus per machina emergo


conspirauerunt autem ad res nouas Gallus Asinius et Statilius Coruinus, Pollionis ac Messalae oratorum nepotes, assumptis compluribus libertis ipsius atque seruis. bellum ciuile mouit Furius Camillus Scribonianus Delmatiae legatus; uerum intra quintum diem oppressus est legionibus, quae sacramentum mutauerant, in paenitentiam religione conuersis, postquam denuntiato ad nouum imperatorem itinere casu quodam ac diuinitus neque aquila ornari neque signa conuelli mouerique potuerunt.

conspiro autem ad res nouus gallus asinius et statilius corvinus pollio atque messalla orator nepos assumo complures libertus ipse atque seruus bellum ciuilis moueo furius camillus scribonianus delmatiae legatus uerus intra quintus dies opprimo sum legio qui sacramentum muto in paenitentia religio converro postquam denuntio ad nouus imperator iter casus quidam atque divinitus neque aquila ornaris neque signum convello moveo possum


de quaesturae quodam candidato inter causas suffragationis suae posuit, quod pater eius frigidam aegro sibi tempestiue dedisset. inducta teste in senatu: 'haec,' inquit, 'matris meae liberta et ornatrix fuit, sed me patronum semper existimauit; hoc ideo dixi, quod quidam sunt adhuc in domo mea, qui me patronum non putant.'

de quaestura quidam candidatus inter causa suffragatio suus pono qui pater is frigida aeger sui tempestivus do induco testis in senatus hic inquam mater meus libertus et ornatrix sum sed ego patronus semper existimo hic ideo dico qui quidam sum adhuc in domus meus qui ego patronus non puto


multi statim hausto ueneno obmutuisse aiunt excruciatumque doloribus nocte tota defecisse prope lucem. nonnulli inter initia consopitum, deinde cibo affluente euomuisse omnia, repetitumque toxico, incertum pultine addito, cum uelut exhaustum refici cibo oporteret, an immisso per clystera, ut quasi abundantia laboranti etiam hoc genere egestionis subueniretur.

multus statim haurio uenenum obmutesco aio excrucio dolor nox totus deficio prope lux nonnullus inter initium consopio deinde cibus affluo euomuisse omnis repeto toxicon incertus pultine addo cum uelut exhaurio reficio cibus oportet an immitto per clystera ut quasi abundantia laboro etiam hic genus egestio subvenio


Consulatus super pristinum quattuor gessit; ex quibus duos primos iunctim, sequentis per interuallum quarto quemque anno, semenstrem nouissimum, bimenstris ceteros, tertium autem nouo circa principem exemplo in locum demortui suffectus. ius et consul et extra honorem laboriosissime dixit, etiam suis suorumque diebus sollemnibus, nonnumquam festis quoque antiquitus et religiosis. nec semper praescripta legum secutus duritiam lenitatemue multarum ex bono et aequo, perinde ut adficeretur, moderatus est; nam et iis, qui apud priuatos iudices plus petendo formula excidissent, restituit actiones et in maiore fraude conuictos legitimam poenam supergressus ad bestias condemnauit.

consulatus super pristinus quattuor gero ex qui duo primus iunctim sequor per intervallum quartum quisque annus semenstrem nouus bimenstris ceterus tertius autem nouus circa princeps exemplum in locus demorior sufficio ius et consul et extra honor laboriosus dico etiam suus suum dies sollemne nonnumquam festus quoque antiquus et religiosus neque semper praescribo lex sequor duritia lenitas multus ex bonus et aequus perinde ut afficio moderor sum nam et is qui apud privo iudex multus peto formula excido restituo actio et in magnus fraus conuinco legitimus poena supergredior ad bestia condemno


Iudaeos impulsore Chresto assidue tumultuantis Roma expulit. Germanorum legatis in orchestra sedere permisit, simplicitate eorum et fiducia commotus, quod in popularia deducti, cum animaduertissent Parthos et Armenios sedentis in senatu, ad eadem loca sponte transierant, nihilo deteriorem uirtutem aut condicionem suam praedicantes.

judaei impulsor chrestus assiduus tumultuor roma expello germanus legatus in orchestra sedeo permitto simplicitas is et fiducia commoueo qui in popularis deduco cum animaduertissent parthus et armenius sedeo in senatus ad idem locum sponte transeo nihilum deterior uirtus aut condicio suus praedico


cum quidam aegra et adfecta mancipia in insulam Aesculapi taedio medendi exponerent, omnes qui exponerentur liberos esse sanxit, nec redire in dicionem domini, si conualuissent; quod si quis necare quem mallet quam exponere, caedis crimine teneri. uiatores ne per Italiae oppida nisi aut pedibus aut sella aut lectica transirent, monuit edicto. Puteolis et Ostiae singulas cohortes ad arcendos incendiorum casus collocauit.

cum quidam aeger et afficio mancipium in insula aesculapius taedium medeor expono omnis qui expono liber sum sancio neque redeo in dicio dominus si conualuissent qui si quis neco qui malo quam expono caedes crimen teneo uiator ne per italia oppidum nisi aut pes aut sella aut lectica transeo moneo edictum puteoli et ostia singulus cohors ad arceo incendium casus colloco


huc cum ab Ostia nauigaret, uehementi circio bis paene demersus est, prope Liguriam iuxtaque Stoechadas insulas. quare a Massilia Gesoriacum usque pedestri itinere confecto inde transmisit ac sine ullo proelio aut sanguine intra paucissimos dies parte insulae in deditionem recepta, sexto quam profectus erat mense Romam rediit triumphauitque maximo apparatu.

huc cum ab ostium navigo vehemens circius bis paene demergo sum prope ligurio juxta stoechadas insula quare ab massilia gesoriacum usque pedestri iter conficio inde transmitto atque sine ullus proelium aut sanguis intra paucus dies pars insula in deditio recipio sextus quam proficiscor sum mensis roma redeo triumpho maximus apparatus


fecit et saeculares, quasi anticipatos ab Augusto nec legitimo tempori reseruatos, quamuis ipse in historiis suis prodat, intermissos eos Augustum multo post diligentissime annorum ratione subducta in ordinem redegisse. quare uox praeconis irrisa est inuitantis more sollemni ad ludos, quos nec spectasset quisquam nec spectaturus esset, cum superessent adhuc qui spectauerant, et quidam histrionum producti olim tunc quoque producerentur. circenses frequenter etiam in Vaticano commisit, nonnumquam interiecta per quinos missus uenatione.

facio et saecularis quasi anticipo ab augustus neque legitimus tempus reseruatos quamuis ipse in historia suus prodo intermitto is augustus multus post diligens annus ratio subduco in ordo redigo quare uox praeco irrisa sum invito mos sollemnis ad ludus qui neque specto quisquam neque specto sum cum supersum adhuc qui specto et quidam histrio produco olim tunc quoque produco circensis frequens etiam in vaticanus committo nonnumquam interjacio per quini mitto uenatio


nec durare ualuit quin de condicionibus continuo tractaret, etiam de Paetinae, quam olim exegerat, deque Lolliae Paulinae, quae C. Caesari nupta fuerat. uerum inlecebris Agrippinae, Germanici fratris sui filiae, per ius osculi et blanditiarum occasiones pellectus in amorem, subornauit proximo senatu qui censerent, cogendum se ad ducendum eam uxorem, quasi rei p. maxime interesset, dandamque ceteris ueniam talium coniugiorum, quae ad id tempus incesta habebantur. ac uix uno interposito die confecit nuptias, non repertis qui sequerentur exemplum, excepto libertino quodam et altero primipilari, cuius nuptiarum officium et ipse cum Agrippina celebrauit.

neque duraris ualuit quin de condicio continuo tracto etiam de paetinae quam olim exigo de lollia paulina qui que caesaris nubo sum uerus illecebra agrippina germanicus frater suus filia per ius osculis et blanditiaris occasio pellicio in amor suborno propior senatus qui censeo cogo sui ad duco is uxor quasi res p magnus intersum do ceterus uenia talis conjugium qui ad is tempus incesto habeo atque uix unus interpono dies confacio nuptiae non reperio qui sequor exemplum excipio libertinus quidam et alter primipilaris qui nuptiae officium et ipse cum agrippina celebro


sanxit ut pupillis extra ordinem tutores a consulibus darentur, utque ii, quibus a magistratibus prouinciae interdicerentur, urbe quoque et Italia summouerentur. ipse quosdam nouo exemplo relegauit, ut ultra lapidem tertium uetaret egredi ab urbe.

sancio ut pupillus extra ordo tutor ab consul do ut is qui ab magistratus prouincia interdico urbs quoque et italia summoveo ipse quidam nouus exemplum relego ut ultra lapis tertius veto egredior ab urbs


Rerum actum diuisum antea in hibernos aestiuosque menses coniunxit. iuris dictionem de fidei commissis quotannis et tantum in urbe delegari magistratibus solitam in perpetuum atque etiam per prouincias potestatibus demandauit. capiti Papiae Poppaeae legis a Tiberio Caesare, quasi sexagenarii generare non possent, addito obrogauit.

res ago divido antea in hibernus aestivus mensis conjungo ius dictio de fides committo quot et tantus in urbs delegaris magistratus soleo in perpetuus atque etiam per prouincia potestas demando caput papius poppaea lex ab tiberius caesaris quasi sexagenarius generaris non possum addo obrogo


plures notare conatus, magna inquisitorum neglegentia sed suo maiore dedecore, innoxios fere repperit, quibuscumque caelibatum aut orbitatem aut egestatem obiceret, maritos, patres, opulentos se probantibus; eo quidem, qui sibimet uim ferro intulisse arguebatur, inlaesum corpus ueste deposita ostentante.

multus noto conor magnus inquisitor neglegentia sed suus magnus dedecor innoxius fere reperio quicumque caelibatus aut orbitas aut egestas obicio maritus pater opulentus sui probo is quidem qui sui uis ferrum infero arguo illaesus corpus uestis depono ostento


in principatu quoque et scripsit plurimum et assidue recitauit per lectorem. initium autem sumpsit historiae post caedem Caesaris dictatoris, sed et transiit ad inferiora tempora coepitque a pace ciuili, cum sentiret neque libere neque uere sibi de superioribus tradendi potestatem relictam, correptus saepe et a matre et ab auia. prioris materiae duo uolumina, posterioris unum et quadraginta reliquit.

in principatus quoque et scribo multus et assiduus recito per lector initium autem sumo historia post caedes caesar dictator sed et transeo ad inferus tempus coepio ab pax ciuilis cum sentio neque libo neque uerus sui de superus trado potestas relinquo corripio saepe et ab mater et ab auius prior materia duo volumen posterus unus et quadraginta relinquo


quas ob res ouandi ius et triumphalia ornamenta percepit; ac post praeturam confestim inito consulatu atque expeditione repetita supremum diem morbo obiit in aestiuis castris, quae ex eo Scelerata sunt appellata. corpus eius per municipiorum coloniarumque primores suscipientibus obuiis scribarum decuriis ad urbem deuectum sepultumque est in campo Martio. ceterum exercitus honorarium ei tumulum excitauit, circa quem deinceps stato die quotannis miles decurreret Galliarumque ciuitates publice supplicarent. praeterea senatus inter alia complura marmoreum arcum cum tropaeis uia Appia decreuit et Germanici cognomen ipsi posterisque eius.

qui ob res ovo ius et triumphalis ornamentum percipio atque post praetorqueo confestim ineo consulatus atque expeditio repeto superus dies morbus obeo in aestivus castrum qui ex is scelero sum appello corpus is per municipium colonia primoris suscipio obvius scribaris decuria ad urbs deveho sepelio sum in campus martius ceterum exercitus honorarius is tumulus excito circa qui deinceps sto dies quot miles decurro gallia ciuitas publicus supplico praeterea senatus inter alius complures marmoreus arcus cum tropaeum uia appius decerno et germanicus cognomen ipse posterus is


composuit et 'de uita sua' octo uolumina, magis inepte quam ineleganter; item 'Ciceronis defensionem aduersus Asini Galli libros' satis eruditam. nouas etiam commentus est litteras tres ac numero ueterum quasi maxime necessarias addidit; de quarum ratione cum priuatus adhuc uolumen edidisset, mox princeps non difficulter optinuit ut in usu quoque promiscuo essent. extat talis scriptura in plerisque libris ac diurnis titulisque operum.

compono et de uita suus octo volumen magis ineptus quam ineleganter item cicero defensio aduersus asinius gallus liber satis erudio nouus etiam comminiscor sum littera tres atque numerus uetus quasi magnus necessaria addo de qui ratio cum priuo adhuc volumen edo mox princeps non difficilis obtineo ut in usus quoque promiscuus sum extat talis scribo in plerusque liber atque diurnus titulus opus


Tiberius patruus petenti honores consularia ornamenta detulit; sed instantius legitimos flagitanti id solum codicillis rescripsit, quadraginta aureos in Saturnalia et Sigillaria misisse ei. tunc demum abiecta spe dignitatis ad otium concessit, modo in hortis et suburbana domo, modo in Campaniae secessu delitescens, atque ex contubernio sordidissimorum hominum super ueterem segnitiae notam ebrietatis quoque et aleae infamiam subiit, cum interim, quanquam hoc modo agenti, numquam aut officium hominum aut reuerentia publice defuit.

tiberis patruus peto honor consularis ornamentum defero sed insto legitimus flagito is solus codicilli rescribo quadraginta aureus in saturnalis et sigillaria mitto is tunc demum abicio spes dignitas ad otium concedo modo in hortus et suburbanus domus modo in campania secedo delitesco atque ex contubernium sordidus homo super uetus segnitiae nota ebrietas quoque et alea infamia subeo cum interim quamquam hic modo ago numquam aut officium homo aut reuerentia publicus desum


Saeuum et sanguinarium natura fuisse, magnis minimisque apparuit rebus. tormenta quaestionum poenasque parricidarum repraesentabat exigebatque coram. cum spectare antiqui moris supplicium Tiburi concupisset et deligatis ad palum noxiis carnifex deesset, accitum ab urbe uesperam usque opperiri perseuerauit. quocumque gladiatorio munere, uel suo uel alieno, etiam forte prolapsos iugulari iubebat, maxime retiarios, ut expirantium facies uideret.

saeuus et sanguinarius natura sum magnus minimus appareo res tormentum quaestio poena parricida repraesento exigo coram cum specto antiquus mos supplicium tibur concupio et deligo ad pal noxius carnifex desum accio ab urbs vespera usque opperior perseuero quicumque gladiatorius munus uel suus uel alienus etiam fors prolabor iugulo jubeo magnus retiarius ut expirantium facies video


disciplinis tamen liberalibus ab aetate prima non mediocrem operam dedit ac saepe experimenta cuiusque etiam publicauit. uerum ne sic quidem quicquam dignitatis assequi aut spem de se commodiorem in posterum facere potuit.

disciplina tamen liberal ab aetas primus non mediocris opera do atque saepe experimentum quisque etiam publico uerus ne sic quidem quisquam dignitas assequor aut spes de sui commodus in posterus facio possum


de quodam etiam negotio ita ex tabella pronuntiasse creditur, secundum eos se sentire, qui uera proposuissent. propter quae usque eo euiluit, ut passim ac propalam contemptui esset. excusans quidam testem e prouincia ab eo uocatum negauit praesto esse posse dissimulata diu causa; ac post longas demum interrogationes: 'mortuus est,' inquit, 'puto, licuit.' alius gratias agens quod reum defendi pateretur, adiecit: 'et tamen fieri solet.' illud quoque a maioribus natu audiebam, adeo causidicos patientia eius solitos abuti, ut discedentem e tribunali non solum uoce reuocarent, sed et lacinia togae retenta, interdum pede apprehenso detinerent.

de quidam etiam negotium ita ex tabella pronuntio credo secundus is sui sentio qui uerus propono propter qui usque is euiluit ut passim atque propalam contemptus sum excuso quidam testo e prouincia ab is uoco nego praesto sum possum dissimulo diu causa atque post longus demum interrogatio mortuus sum inquam puto licet alius gratia ago qui reus defendo pateo adiicio et tamen fio soleo ille quoque ab magnus natus audio adeo causidicus patientia is soleo abutor ut discedo e tribunal non solus uox revoco sed et lacinia toga retineo interdum pes apprehendo detineo


Antoniam Cn. Pompeio Magno, deinde Fausto Sullae, nobilissimis iuuenibus, Octauiam Neroni priuigno suo collocauit, Silano ante desponsam. Britannicum uicesimo imperii die inque secundo consulatu, natum sibi paruulum etiam tum, et militi pro contione manibus suis gestans et plebi per spectacula gremio aut ante se retinens assidue commendabat faustisque ominibus cum adclamantium turba prosequebatur. e generis Neronem adoptauit, Pompeium atque Silanum non recusauit modo, sed et interemit.

antonia cn pompejus magnus deinde faustus sulla nobilis juvenis octavia nero privignus suus colloco silanus ante despondeo britannicus uicesimus imperium dies in secundus consulatus natus sui paruulis etiam tum et miles pro contio manus suus gesto et plebs per spectaculum gremium aut ante sui retineo assiduus commendo faustus omen cum adclamo turba prosequor e genus nero adopto pompejus atque silanus non recuso modo sed et interimo


quod equidem magis ne praetermitterem rettuli, quam quia uerum aut ueri simile putem, cum Augustus tanto opere et uiuum dilexerit, ut coheredem semper filiis instituerit, sicut quondam in senatu professus est, et defunctum ita pro contione laudauerit, ut deos precatus sit, similes ei Caesares suos facerent sibique tam honestum quandoque exitum darent quam illi dedissent. nec contentus elogium tumulo eius uersibus a se compositis insculpsisse, etiam uitae memoriam prosa oratione composuit.

qui equidem magis ne praetermitto rettulis quam quia uerus aut uerus similis puto cum augustus tantus opus et uiuus diligo ut coheres semper filius instituo sicut quondam in senatus profiteor sum et defungor ita pro contio laudo ut deus preco sum similis is caesaris suus facio sui tam honestus quandoque exitus do quam ille do neque contineo elogium tumulus is uersus ab sui compono insculpo etiam uita memoria prorsus oratio compono


De maiore negotio acturus in curia medius inter consulum sellas tribunicio subsellio sedebat. commeatus a senatu peti solitos benefici sui fecit.

de magnus negotium ago in curia medius inter consul sella tribunicius subsellium sedeo commeatus ab senatus peto soleo beneficus suus facio


'Tiberium nepotem tuum placere mihi declamantem potuisse, peream nisi, mea Liuia, admiror. nam qui tam ἀσαφῶσ loquatur, qui possit cum declamat σαφῶσ dicere quae dicenda sunt, non uideo.'

tiberis nepos tuus placeo ego declamo possum pereo nisi meus livius admiror nam qui tam loquor qui possum cum declamo dico qui dico sum non uideo


Triumphalia ornamenta Silano, filiae suae sponso, nondum puberi dedit, maioribus uero natu tam multis tamque facile, ut epistula communi legionum nomine extiterit petentium, ut legatis consularibus simul cum exercitu et triumphalia darentur, ne causam belli quoquo modo quaererent. Aulo Plautio etiam ouationem decreuit ingressoque urbem obuiam progressus et in Capitolium eunti et inde rursus reuertenti latus texit. Gabinio Secundo Cauchis gente Germanica superatis cognomen Cauchius usurpare concessit.

triumphalis ornamentum silanus filia suus sponsum nondum pubes do magnus uerus natus tam multus tam facilis ut epistula communis legio nomen extiterit peto ut legatus consularis simul cum exercitus et triumphalis do ne causa bellum quisquis modo quaero aulus plautius etiam ouatio decerno ingredior urbs obuiam progredior et in capitolium eo et inde rursus revorto latus tego gabinius secundus cauchis gens germanicus supero cognomen cauchius usurparis concedo


Equestris militias ita ordinauit, ut post cohortem alam, post alam tribunatum legionis daret; stipendiaque instituit et imaginariae militiae genus, quod uocatur 'supra numerum,' quo absentes et titulo tenus fungerentur. milites domus senatorias salutandi causa ingredi etiam patrum decreto prohibuit. libertinos, qui se pro equitibus R. agerent, publicauit, ingratos et de quibus patroni quererentur reuocauit in seruitutem aduocatisque eorum negauit se aduersus libertos ipsorum ius dicturum.

equester militia ita ordino ut post cohors alo post alo tribunatus legio do stipendium instituo et imaginarius militia genus qui uoco supra numerus quo absum et titulus tenus fungor miles domus senatorius saluto causa ingredior etiam pater decretum prohibeo libertinus qui sui pro eques romanus ago publico ingratus et de qui patronus queror reuoco in seruitus advoco is nego sui aduersus libertus ipse ius dico


Ex Antonia minore complures quidem liberos tulit, uerum tres omnino reliquit: Germanicum, Liuillam, Claudium.

ex antonius paruus complures quidem liber fero uerus tres omnino relinquo germanicus livilla claudius


Quaedam circa caerimonias ciuilemque et militarem morem, item circa omnium ordinum statum domi forisque aut correxit aut exoleta reuocauit aut etiam noua instituit. in cooptandis per collegia sacerdotibus neminem nisi iuratus nominauit; obseruauitque sedulo, ut quotiens terra in urbe mouisset, ferias aduocata contione praetor indiceret, utque dira aue in Capitolio uisa obsecratio haberetur, eamque ipse iure maximi pontificis pro rostris populo praeiret summotaque operariorum seruorumque turba.

quidam circa caerimonia civilis et militaris mos item circa omnis ordo status domus foris aut corrigo aut exoletus reuoco aut etiam nouus instituo in coopto per collegium sacerdos nemo nisi juro nomino observo sedulus ut quotiens terra in urbs moveo ferio aduoco contio praetor indico ut dirus aueo in capitolium uideo obsecratio habeo eo ipse ius magnus pontifex pro rostrum populus praeeo summoveo operarius servus turba


nec ullo spectaculi genere communior aut remissior erat, adeo ut oblatos uictoribus aureos prolata sinistra pariter cum uulgo uoce digitisque numeraret ac saepe hortando rogandoque ad hilaritatem homines prouocaret, dominos identidem appellans, immixtis interdum frigidis et arcessitis iocis; qualis est ut cum Palumbum postulantibus daturum se promisit, si captus esset. illud plane quantumuis salubriter et in tempore: cum essedario, pro quo quattuor fili deprecabantur, magno omnium fauore indulsisset rudem, tabulam ilico misit admonens populum, quanto opere liberos suscipere deberet, quos uideret et gladiatori praesidio gratiaeque esse.

neque ullus spectaculum genus communio aut remitto sum adeo ut offertor uictor aureus profero sinistra pariter cum uulgus uox digitus numero atque saepe horto rogo ad hilaritas homo provoco dominus identidem appello immisceo interdum frigidus et arcesso jocus qualis sum ut cum palumbus postulo do sui promitto si capio sum ille planus quantumuis salubris et in tempus cum essedarius pro quo quattuor filis deprecor magnus omnis fauor indulgeo rudis tabula ilico mitto admoneo populus quantus opus liber suscipio debeo qui video et gladiator praesidium gratia sum


ne Marcum quidem Antonium inhonoratum ac sine grata mentione transmisit, testatus quondam per edictum, tanto impensius petere se ut natalem patris Drusi celebrarent, quod idem esset et aui sui Antoni. Tiberio marmoreum arcum iuxta Pompei theatrum, decretum quidem olim a senatu uerum omissum, peregit. Gai quoque etsi acta omnia rescidit, diem tamen necis, quamuis exordium principatus sui, uetuit inter festos referri.

ne marcus quidem antonius inhonoro atque sine gratus mentio transmitto testor quondam per edictum tantus impendo peto sui ut natal pater drusus celebro qui idem sum et auis suus antonius tiberius marmoreus arcus iuxta pompejus theatrum decretum quidem olim ab senatus uerus omitto perago gaius quoque etsi ago omnis rescidit dies tamen nex quamuis exordium principatus suus ueto inter festus refero


Per haec ac talia maxima aetatis parte transacta quinquagesimo anno imperium cepit quantumuis mirabili casu. exclusus inter ceteros ab insidiatoribus Gai, cum quasi secretum eo desiderante turbam submouerent, in diaetam, cui nomen est Hermaeum, recesserat; neque multo post rumore caedis exterritus prorepsit ad solarium proximum interque praetenta foribus uela se abdidit.

per hic atque talis maximus aetas pars transigo quinquagesimus annus imperium capio quantumuis mirabilis casus excludo inter ceterus ab insidiator gaius cum quasi secerno is desidero turba submoveo in diaeta qui nomen sum hermaeum recedo neque multus post rumor caedes exterreo prorepo ad solaris propior inter praetendo foris uelum sui abdo


ἄνδρ' ἀπαμύνασθαι, ὅτε τισ πρότερος χαλεπήνῃ.


At in semet augendo parcus atque ciuilis praenomine Imperatoris abstinuit, nimios honores recusauit, sponsalia filiae natalemque geniti nepotis silentio ac tantum domestica religione transegit. neminem exulum nisi ex senatus auctoritate restituit. ut sibi in curiam praefectum praetori tribunosque militum secum inducere liceret utque rata essent quae procuratores sui in iudicando statuerent, precario exegit.

at in sui augeo parcus atque ciuilis praenomen imperator abstineo nimius honor recuso sponsale filia natalis gigno nepos silentium atque tantus domesticus religio transigo nemo exsul nisi ex senatus auctoritas restituo ut sui in curia praeficio praetor tribunus miles sui induco licet ut reor sum qui procurator suus in judico statuo precarius exigo


receptus intra uallum inter excubias militum pernoctauit, aliquanto minore spe quam fiducia. nam consules cum senatu et cohortibus urbanis forum Capitoliumque occupauerant asserturi communem libertatem; accitusque et ipse per tr. pl. in curiam ad suadenda quae uiderentur, ui se et necessitate teneri respondit.

recipio intra valles inter excubiae miles pernocto aliquantus paruus spes quam fiducia nam consul cum senatus et cohors urbanus forum capitolium occupo assero communis libertas accio et ipse per tr pl in curia ad suadeo qui uideo uis sui et necessitas teneo respondeo


latentem discurrens forte gregarius miles, animaduersis pedibus, studio sciscitandi quisnam esset, adgnouit extractumque et prae metu ad genua sibi adcidentem imperatorem salutauit. hinc ad alios commilitones fluctuantis nec quicquam adhuc quam frementis perduxit. ab his lecticae impositus et, quia sui diffugerant uicissim succollantibus in castra delatus est tristis ac trepidus, miserante obuia turba quasi ad poenam raperetur insons.

lateo discurro fors gregarius miles animaduersis pes studium sciscitor quisnam sum agnosco extraho et prae metus ad genu sui adcaedo imperator saluto hinc ad alius commilito fluctuo neque quisquam adhuc quam fremo perduco ab hic lectica impono et quia suus diffugio vicissim succollo in castrum defero sum tristis atque trepidus misero obuius turba quasi ad poena rapio insons


in cognoscendo autem ac decernendo mira uarietate animi fuit, modo circumspectus et sagax, interdum inconsultus ac praeceps, nonnumquam friuolus amentique similis. cum decurias rerum actu expungeret, eum, qui dissimulata uacatione quam beneficio liberorum habebat responderat, ut cupidum iudicandi dimisit; alium interpellatum ab aduersariis de propria lite negantemque cognitionis rem sed ordinari iuris esse, agere causam confestim apud se coegit, proprio negotio documentum daturum, quam aequus iudex in alieno negotio futurus esset.

in cognosco autem atque decerno mirus uarietas animus sum modo circumspicio et sagax interdum inconsultus atque praeceps nonnumquam frivolus amens similis cum decuria res actus expungo is qui dissimulo uacatio quam beneficium liberi habeo respondeo ut cupidus iudico dimitto alius interpello ab adversarius de proprius lis nego cognitio res sed ordinaris ius sum ago causa confestim apud sui cogo proprius negotium documentum do quam aequus iudex in alienus negotium sum sum


sero enim ac uix remisit, ne feminae praetextatique pueri et puellae contrectarentur et ne cuius comiti aut librario calamariae et graphiariae thecae adimerentur. motu ciuili cum eum Camillus, non dubitans etiam citra bellum posse terreri, contumeliosa et minaci et contumaci epistula cedere imperio iuberet uitamque otiosam in priuata re agere, dubitauit adhibitis principibus uiris an optemperaret.

serus enim atque uix remitto ne femina praetextatus puer et puella contrecto et ne qui comes aut librarius calamarius et graphiarius theca adimo motus ciuilis cum is camillus non dubito etiam citer bellum possum terreo contumeliosus et minax et contumax epistula cedo imperium iubeo vita otiosus in priuo res ago dubito adhibeo princeps uir an optemperaret


Conuiuia agitauit et ampla et assidua ac fere patentissimis locis, ut plerumque sesceni simul discumberent. conuiuatus est et super emissarium Fucini lacus ac paene summersus, cum emissa impetu aqua redundasset. adhibebat omni cenae et liberos suos cum pueris puellisque nobilibus, qui more ueteri ad fulcra lectorum sedentes uescerentur. conuiuae, qui pridie scyphum aureum subripuisse existimabatur, reuocato in diem posterum calicem fictilem apposuit. dicitur etiam meditatus edictum, quo ueniam daret flatum crepitumque uentris in conuiuio emittendi, cum periclitatum quendam prae pudore ex continentia repperisset.

convivium agito et amplus et assiduus atque fere pateo locus ut plerusque sexceni simul discumbo convivor sum et super emissarius fucinus lacus atque paene summergo cum emitto impetus aqua redundo adhibeo omnis cena et liber suus cum puer puella nobilis qui mos uetus ad fulcrum lector sedeo vesco conuiua qui pridie scyphus aureus surripio existimo revoco in dies posterus calix fictilis applumbo dico etiam meditor edictum quo uenia do flo crepo venter in conuiuium emitto cum periclitas quidam prae pudor ex continentia reperio


Sub exitu uitae signa quaedam nec obscura paenitentis de matrimonio Agrippinae deque Neronis adoptione dederat, siquidem commemorantibus libertis ac laudantibus cognitionem, qua pridie quandam adulterii ream condemnarat, sibi quoque in fatis esse iactauit omnia impudica, sed non impunita matrimonia; et subinde obuium sibi Britannicum artius complexus hortatus est, ut cresceret rationemque a se omnium factorum acciperet; Graeca insuper uoce prosecutus: ὁ τρώσασ ἰάσεται. cumque impubi teneroque adhuc, quando statura permitteret, togam dare destinasset, adiecit: 'ut tandem populus R. uerum Caesarem habeat.'

sub exeo uita signum quidam neque obscurus paeniteo de matrimonium agrippina de nero adoptio do siquidem commemoro libertus atque laudo cognitio qui pridie quidam adulterium reor condemno sui quoque in fatum sum jacto omnis impudicus sed non impunitus matrimonium et subinde obvius sui britannicus artus complexus hortor sum ut cresco ratio ab sui omnis factor accipio graecum insuper uox prosequor cum impubes tener adhuc quando sto permitto toga do destino adiicio ut tandem populus romanus uerus caesaris habeo


Sermonis uero rerumque tantam saepe neglegentiam ostendit, ut nec quis nec inter quos, quoue tempore ac loco uerba faceret, scire aut cogitare existimaretur. cum de laniis ac uinariis ageretur, exclamauit in curia: 'rogo uos, quis potest sine offula uiuere?' descripsitque abundantiam ueterum tabernarum, unde solitus esset uinum olim et ipse petere.

sermo uerus res tantus saepe neglegentia ostendo ut neque quis neque inter qui quis tempus atque locus uerbum facio scio aut cogito existimo cum de lanipendius atque vinarius ago exclamo in curia rogo tu quis possum sine offula uiuo describo abundantia uetus tabernaris unde soleo sum uinum olim et ipse peto


liberos ex tribus uxoribus tulit: ex Vrgulanilla Drusum et Claudiam, ex Paetina Antoniam, ex Messalina Octauiam et quem primo Germanicum, mox Britannicum cognominauit. Drusum †pompeium puberem amisit piro per lusum in sublime iactato et hiatu oris excepto strangulatum, cum ei ante paucos dies filiam Seiani despondisset. quo magis miror fuisse qui traderent fraude a Seiano necatum. Claudiam ex liberto suo Botere conceptam, quamuis ante quintum mensem diuortii natam alique coeptam, exponi tamen ad matris ianuam et nudam iussit abici.

liber ex tres uxor fero ex vrgulanilla drusus et claudia ex paetina antonia ex messalina octavia et qui primus germanicus mox britannicus cognomino drusus pompeius pubes amitto pirus per lusus in sublimis jacto et hiatus ora excipio strangulo cum is ante paucus dies filia sejanus despondeo quo magis miro sum qui trado fraus ab sejanus neco claudia ex libertus suus botere concipio quamuis ante quintus mensis divortium nata aliqui coepio expono tamen ad mater ianua et nudus iubeo abicio


ex quibus Pompeius in concubitu dilecti adulescentuli confossus est, Silanus abdicare se praetura ante IIII. Kal. Ian. morique initio anni coactus die ipso Claudi et Agrippinae nuptiarum. in quinque et triginta senatores trecentosque amplius equites R. tanta facilitate animaduertit, ut, cum de nece consularis uiri renuntiante centurione factum esse quod imperasset, negaret quicquam se imperasse, nihilo minus rem comprobaret, affirmantibus libertis officio milites functos, quod ad ultionem imperatoris ultro procucurrissent.

ex qui pompejus in concubo diligo adulescentulus confodio sum silanus abdicaris sui praetura ante quattuor kal ian morior initium annus cogo dies ipse claudius et agrippina nuptiae in quinque et triginta senator trecenti amplus eques romanus tantus facilitas animaduerto ut cum de nex consularis uir renuntio centurio facio sum qui impero nego quisquam sui impero nihilum paruus res comprobo affirmo libertus officium miles fungor qui ad ultio imperator ultro procurro


Congiaria populo saepius distribuit. spectacula quoque complura et magnifica edidit, non usitata modo ac solitis locis, sed et commenticia et ex antiquitate repetita, et ubi praeterea nemo ante eum. ludos dedicationis Pompeiani theatri, quod ambustum restituerat, e tribunali posito in orchestra commisit, cum prius apud superiores aedes supplicasset perque mediam caueam sedentibus ac silentibus cunctis descendisset.

congiarius populus saepis distribuo spectaculum quoque complures et magnificus edo non usitor modo atque soleo locus sed et commenticius et ex antiquitas repeto et ubi praeterea nemo ante is ludus dedicatio pompejanus theatrum qui amburo restituo e tribunal pono in orchestra committo cum prior apud superus aedes supplico per medius cavea sedeo atque sileo cunctus descendo


atque ex eo numquam non in senatu nouissimus consularium sententiam dixit, ignominiae causa post omnis interrogatus. etiam cognitio falsi testamenti recepta est, in quo et ipse signauerat. postremo sestertium octogies pro introitu noui sacerdotii coactus impendere, ad eas rei familiaris angustias decidit, ut cum obligatam aerario fidem liberare non posset, in uacuum lege praediatoria uenalis pependerit sub edicto praefectorum.

atque ex is numquam non in senatus nouus consularis sententia dico ignominia causa post omnis interrogo etiam cognitio fallo testamentum recipio sum in quo et ipse signo postremo sestertius octogies pro introeo nouus sacerdotium cogo impendeo ad is res familiaris angustiae decido ut cum obligo aerarius fides liberaris non possum in uacuus lex praediatorius uenal pendeo sub edictum praefector


ualitudine sicut olim graui, ita princeps prospera usus est excepto stomachi dolore, quo se correptum etiam de consciscenda morte cogitasse dixit.

ualetudo sicut olim grauis ita princeps prosper utor sum excipio stomachus dolor quo sui corripio etiam de conscisco mors cogito dico


'Collocutus sum cum Tiberio, ut mandasti mea Liuia, quid nepoti tuo Tiberio faciendum esset ludis Martialibus. consentit autem uterque nostrum, semel nobis esse statuendum, quod consilium in illo sequamur. nam si est artius, ut ita dicam, holocleros, quid est quod dubitemus, quin per eosdem articulos et gradus producendus sit, per quos frater eius productus sit?

colloquor sum cum tiberius ut mando meus livius quis nepos tuus tiberius facio sum ludus martial consentio autem uterque nos semel nos sum statuo qui consilium in ille sequor nam si sum artus ut ita dico holocleros quis sum qui dubito quin per idem articulus et gradus produco sum per qui frater is produco sum


ius nundinarum in priuata praedia a consulibus petit. cognitionibus magistratuum ut unus e consiliariis frequenter interfuit; eosdem spectacula edentis surgens et ipse cum cetera turba uoce ac manu ueneratus est. tr(ibunis) pl(ebis) adeuntibus se pro tribunali excusauit, quod propter angustias non posset audire eos nisi stantes.

ius nundinaris in priuo praedium ab consul peto cognitio magistratus ut unus e consiliarius frequens intersum idem spectaculum edo surgo et ipse cum ceterus turba uox atque manus ueneror sum tr ibunis pl ebis adeo sui pro tribunal excuso qui propter angustiae non possum audio is nisi sto


Inter cetera in eo mirati sunt homines et obliuionem et inconsiderantiam, uel ut Graece dicam, μετεωρίαν et ἀβλεψίαν. occisa Messalina, paulo post quam in triclinio decubuit, cur domina non ueniret requisiit. multos ex iis, quos capite damnauerat, postero statim die et in consilium et ad aleae lusum admoneri iussit et, quasi morarentur, ut somniculosos per nuntium increpuit.

inter ceterus in is miro sum homo et obliuio et inconsiderantia uel ut graecum dico et occaedes messalina paulus post quam in triclinium decumbo cur domina non venio requaero multus ex is qui caput damno posterus statim dies et in consilium et ad alea lusus admoneo iubeo et quasi moror ut somniculosus per nuntius increpo


Mater Antonia portentum eum hominis dictitabat, nec absolutum a natura, sed tantum incohatum; ac si quem socordiae argueret, stultiorem aiebat filio suo Claudio. auia Augusta pro despectissimo semper habuit, non affari nisi rarissime, non monere nisi acerbo et breui scripto aut per internuntios solita. soror Liuilla cum audisset quandoque imperaturum, tam iniquam et tam indignam sortem p. R. palam et clare detestata est. nam auunculus maior Augustus quid de eo in utramque partem opinatus sit, quo certius cognoscatur, capita ex ipsius epistulis posui.

mater antonius portendo is homo dictito neque absolvo ab natura sed tantus incoho atque si qui socordia arguo stultus aio filius suus claudius auius augustus pro despectus semper habeo non affaris nisi rarus non moneo nisi acerbus et breuis scribo aut per internuntius soleo soror livilla cum audio quandoque impero tam iniquus et tam indignus sors p romanus palam et claris detesto sum nam avunculus magnus augustus quis de is in uter pars opinor sum quo certus cognosco caput ex ipse epistula pono


'litura tamen,' inquit, 'extet.' splendidum uirum Graeciaeque prouinciae principem, uerum Latini sermonis ignarum, non modo albo iudicum erasit, sed in peregrinitatem redegit. nec quemquam nisi sua uoce, utcumque quis posset, ac sine patrono rationem uitae passus est reddere. notauitque multos, et quosdam inopinantis et ex causa noui generis, quod se inscio ac sine commeatu Italia excessissent; quendam uero et quod comes regis in prouincia fuisset, referens, maiorum temporibus Rabirio Postumo Ptolemaeum Alexandriam crediti seruandi causa secuto crimen maiestatis apud iudices motum.

litura tamen inquam extet splendidus uir graecia prouincia princeps uerus latinum sermo ignarus non modo album iudex erado sed in peregrinitas redigo neque quisquam nisi suus uox utcumque quis possum atque sine patronus ratio uita patior sum reddo noto multus et quidam inopinor et ex causa nouus genus qui sui inscius atque sine commeatus italia excedo quidam uerus et qui comes rex in prouincia sum refero magnus tempus rabirius postumus ptolemaeus alexandrea credo servo causa sequor crimen maiestas apud iudex motus


quare in breui spatio tantum amoris fauorisque collegit, ut cum profectum eum Ostiam perisse ex insidiis nuntiatum esset, magna consternatione populus et militem quasi proditorem et senatum quasi parricidam diris execrationibus incessere non ante destiterit, quam unus atque alter et mox plures a magistratibus in rostra producti saluum et appropinquare confirmarent.

quare in breuis spatium tantus amor favor colligo ut cum proficiscor is ostia pereo ex insidiae nuntio sum magnus consternatio populus et miles quasi proditor et senatus quasi parricida dirus execratio incedo non ante desisto quam unus atque alter et mox multus ab magistratus in rostrum produco saluus et appropinquo confirmo


Fucinum adgressus est non minus conpendii spe quam gloriae, cum quidam priuato sumptu emissuros se repromitterent, si sibi siccati agri concederentur. per tria autem passuum milia partim effosso monte partim exciso canalem absoluit aegre et post undecim annos, quamuis continuis XXX hominum milibus sine intermissione operantibus.

fucinus aggredior sum non paruus conpendii spes quam gloria cum quidam priuo sumo emitto sui repromitto si sui sicco ager concedo per tres autem passus mille pars effodio mons pars excaedo canal absolvo aeger et post undecim annus quamuis continuus xxx homo mille sine intermissio opero


'Tiberium adulescentem ego uero, dum tu aberis, cotidie inuitabo ad cenam, ne solus cenet cum suo Sulpicio et Athenodoro. qui uellem diligentius et minus μετεώρωσ deligeret sibi aliquem, cuius motum et habitum et incessum imitaretur. misellus ἀτυχεῖ: nam ἐν τοῖσ σπουδαίοισ, ubi non aberrauit eius animus, satis apparet ἡ τῆσ ψυχῆσ αὐτοῦ εὐγένεια.' item tertiis litteris:

tiberis adulescens ego uerus dum tu absum cottidie inuito ad cena ne solus ceno cum suus sulpicius et athenodorus qui uolo diligo et paruus deligo sui aliquis qui motus et habitus et incedo imito misellus nam ubi non aberro is animus satis appareo item tertius littera


nam illud omnem fidem excesserit quod nuptiis, quas Messalina cum adultero Silio fecerat, tabellas dotis et ipse consignauerit, inductus, quasi de industria simularentur ad auertendum transferendumque periculum, quod imminere ipsi per quaedam ostenta portenderetur.

nam ille omnis fides excedo qui nuptiae qui messalina cum adultero silius facio tabella dos et ipse consigno induco quasi de industria simulo ad auerto transfero periculum qui immineo ipse per quidam ostendo portendo


Equester ordo bis patronum eum perferendae pro se legationis elegit, semel cum deportandum Romam corpus Augusti umeris suis ab consulibus exposceret, iterum cum oppressum Seianum apud eosdem gratularetur; quin et spectaculis aduenienti assurgere et lacernas deponere solebat.

equester ordo bis patronus is perfero pro sui legatio eligo semel cum deporto roma corpus augustus umerus suus ab consul exposco iterum cum opprimo sejanus apud idem gratulor quin et spectaculis advenio assurgo et lacerna depono soleo


praesagia mortis eius praecipua fuerunt: exortus crinitae stellae, quam cometen uocant, tactumque de caelo monumentum Drusi patris, et quod eodem anno ex omnium magistratuum genere plerique mortem obierant. sed nec ipse ignorasse aut dissimulasse ultima uitae suae tempora uidetur, aliquot quidem argumentis. nam et cum consules designaret, neminem ultra mensem quo obiit designauit, et in senatu, cui nouissime interfuit, multum ad concordiam liberos suos cohortatus, utriusque aetatem suppliciter patribus commendauit, et in ultima cognitione pro tribunali accessisse ad finem mortalitatis, quanquam abominantibus qui audiebant, semel atque iterum pronuntiauit.

praesagium mors is praecipuus sum exorior crinio stella quam cometes uoco tango de caelum monumentum drusus pater et qui idem annus ex omnis magistratus genus plerusque mors obeo sed neque ipse ignoro aut dissimulo ulter uita suus tempus uideo aliquot quidem argumentum nam et cum consul designo nemo ultra mensis quo obeo designo et in senatus qui nouus intersum multus ad concordia liber suus cohortor uterque aetas supplex pater commendo et in ulter cognitio pro tribunal accedo ad finis mortalitas quamquam abominor qui audio semel atque iterum pronuntio


ac ne cui haec mira sint, litigatori Graeculo uox in altercatione excidit: καὶ σὺ γέρων εἶ καὶ μωρόσ. equitem quidem Romanum obscaenitatis in feminas reum, sed falso et ab impotentibus inimicis conficto crimine, satis constat, cum scorta meritoria citari aduersus se et audiri pro testimonio uideret, graphium et libellos, quos tenebat in manu, ita cum magna stultitiae et saeuitiae exprobratione iecisse in faciem eius, ut genam non leuiter perstrinxerit.

atque ne qui hic mirus sum litigator graeculus uox in altercatio excido eques quidem romanus obscaenitas in femina reus sed fallo et ab impotens inimicus confingo crimen satis consto cum scortum meritorius citaris aduersus sui et audio pro testimonium video graphium et libellus qui teneo in manus ita cum magnus stultitia et saeuitia exprobratio jacio in facies is ut gena non leuis perstringo


τοῖσ εὐτυχοῦσι καὶ τρίμηνα παιδία.


ornamenta consularia etiam procuratoribus ducenariis indulsit. senatoriam dignitatem recusantibus equestrem quoque ademit. latum clauum, quamuis initio affirmasset non lecturum se senatorem nisi ciuis R. abnepotem, etiam libertini filio tribuit, sed sub condicione si prius ab equite R. adoptatus esset; ac sic quoque reprehensionem uerens, et Appium Caecum censorem, generis sui proauctorem, libertinorum filios in senatum adlegisse docuit, ignarus temporibus Appi et deinceps aliquamdiu libertinos dictos non ipsos, qui manu emitterentur, sed ingenuos ex his procreatos.

ornamentum consularis etiam procurator ducenarius indulgeo senatorius dignitas recuso equester quoque adimo latus clauus quamuis initium affirmo non lego sui senator nisi ciuis romanus abnepos etiam libertinus filius tribuo sed sub condicio si prior ab eques romanus adopto sum atque sic quoque reprehensio vereor et appius caecus censor genus suus proauctor libertinus filius in senatus adlego doceo ignarus tempus appius et deinceps aliquamdiu libertinus dico non ipse qui manus emitto sed ingenuus ex hic procreo


ad cuius spectaculum commeare in urbem non solum praesidibus prouinciarum permisit, uerum etiam exulibus quibusdam; atque inter hostilia spolia naualem coronam fastigio Palatinae domus iuxta ciuicam fixit, traiecti et quasi domiti Oceani insigne. currum eius Messalina uxor carpento secuta est; secuti et triumphalia ornamenta eodem bello adepti, sed ceteri pedibus et in praetexta, M. Crassus Frugi equo phalerato et in ueste palmata, quod eum honorem iterauerat.

ad qui spectaculum commearis in urbs non solus praeses prouincia permitto uerus etiam exulis quidam atque inter hostilis spolium naual corona fastigium palatinus domus iuxta civica figo transjacio et quasi domo oceanus insignis currus is messalina uxor carpentum sequor sum sequor et triumphalis ornamentum idem bellum adipiscor sed ceterus pes et in praetexo m crassus frugi equus phalero et in uestis palmo qui is honor itero


portum Ostiae extruxit circumducto dextra sinistraque brachio et ad introitum profundo iam solo mole obiecta; quam quo stabilius fundaret, nauem ante demersit, qua magnus obeliscus ex Aegypto fuerat aduectus, congestisque pilis superposuit altissimam turrem in exemplum Alexandrini Phari, ut ad nocturnos ignes cursum nauigia dirigerent.

portus ostia exstruo circumduco dextera sinister bracchium et ad introeo profundo iam solum moles objecto quam quo stabilis fundo nauis ante demergo qui magnus obeliscus ex aegyptus sum adveho congero pila superpono alo turris in exemplum alexandrinus pharis ut ad nocturnus ignis cursus navigium dirigo