Divus Vespasianus

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Post Neronem Galbamque Othone ac Vitellio de principatu certantibus in spem imperii uenit iam pridem sibi per haec ostenta conceptam.

post nero galba otho atque vitellius de principatus certo in spes imperium uenio iam pridem sui per hic ostendo concipio


Mox, cum aedilem eum C. Caesar, succensens curam uerrendis uiis non adhibitam, luto iussisset oppleri congesto per milites in praetextae sinum, non defuerunt qui interpretarentur, quandoque proculcatam desertamque rem p. ciuili aliqua perturbatione in tutelam eius ac uelut in gremium deuenturam.

mox cum aedilis is que caesar succenseo cura verro via non adhibeo lutum iubeo oppleo congero per miles in praetexo sinum non desum qui interpretor quandoque proculco desero res p ciuilis aliqui perturbatio in tutela is atque uelut in gremium devenio


Alexandrini Cybiosacten eum uocare perseuerauerunt, cognomine unius e regibus suis turpissimarum sordium. sed et in funere Fauor archimimus personam eius ferens imitansque, ut est mos, facta ac dicta uiui, interrogatis palam procuratoribus, quanti funus et pompa constaret, ut audit sestertium centiens, exclamauit, centum sibi sestertia darent ac se uel in Tiberim proicerent.

alexandrinus cybiosactes is uoco persevero cognomen unus e rex suus turpissimaris sordium sed et in funus fauor archimimus persona is fero imito ut sum mos facio atque dictum uiuus interrogo palam procurator quantus funus et pompa consto ut audio sestertius centiens exclamo centum sui sestertium do atque sui uel in tiberis proicio


cum uix fides esset ullo modo rem successuram ideoque ne experiri quidem auderet, extremo hortantibus amicis palam pro contione utrumque temptauit, nec euentus defuit. per idem tempus Tegeae in Arcadia instinctu uaticinantium effossa sunt sacrato loco uasa operis antiqui atque in iis assimilis Vespasiano imago.

cum uix fides sum ullus modo res succedo ideo ne experior quidem audeo exter hortor amicus palam pro contio uterque tento neque euentus desum per idem tempus tegea in arcadius instinguo vaticinor effodio sum sacro locus uasum opus antiquus atque in is assimilis vespasianus imago


postea faenus apud Heluetios exercuit ibique diem obiit superstitibus uxore Vespasia Polla et duobus ex ea liberis, quorum maior Sabinus ad praefecturam urbis, minor Vespasianus ad principatum usque processit. Polla Nursiae honesto genere orta patrem habuit Vespasium Pollionem, ter tribunum militum praefectumque castrorum, fratrem senatorem praetoriae dignitatis. locus etiam ad sextum miliarium a Nursia Spoletium euntibus in monte summo appellatur Vespasiae, ubi Vespasiorum complura monumenta extant, magnum indicium splendoris familiae et uetustatis.

postea faenus apud heluetios exerceo ibi dies obeo superstes uxor vespasia polla et duo ex is liber qui magnus sabinus ad praefectura urbs paruus vespasianus ad principatus usque procedo polla nursia honestus genus orior pater habeo vespasius pollio ter tribunus miles praeficio castrum frater senator praetorius dignitas locus etiam ad sextus miliarium ab nursia spoletium eo in mons superus appello vespasia ubi vespasius complures monumentum extant magnus indicium splendor familia et uetustas


utebatur et uersibus Graecis tempestiue satis, et de quodam procerae staturae improbiusque nato: μακρὰ βιβάς, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος, et de Cerylo liberto, qui diues admodum ob subterfugiendum quandoque ius fisci ingenuum se et Lachetem mutato nomine coeperat ferre: ὦ Λάχης, Λάχης, ἐπὰν ἀποθάνῃς, αὖθις ἐξ ἀρχῆς ἔσει σὺ Κηρύλος. maxime tamen dicacitatem adfectabat in deformibus lucris, ut inuidiam aliqua cauillatione dilueret transferretque ad sales.

utor et uersus graecum tempestivus satis et de quidam procerus sto improbus natus et de cerylo libertus qui diues admodum ob subterfugio quandoque ius fiscus ingenuus sui et lachetem muto nomen coepio fero magnus tamen dicacitas adfectabat in deformis lucrum ut inuidia aliqui cauillatio diluo transfero ad sal


Suscepto igitur ciuili bello ac ducibus copiisque in Italiam praemissis interim Alexandriam transiit, ut claustra Aegypti optineret. hic cum de firmitate imperii capturus auspicium aedem Serapidis summotis omnibus solus intrasset ac propitiato multum deo tandem se conuertisset, uerbenas coronasque et panificia, ut illic assolet, Basilides libertus obtulisse ei uisus est; quem neque admissum a quoquam et iam pridem propter neruorum ualitudinem uix ingredi longeque abesse constabat. ac statim aduenere litterae fusas apud Cremonam Vitelli copias, ipsum in urbe interemptum nuntiantes.

suscepto igitur ciuilis bellum atque dux copia in italia praemitto interim alexandrea transeo ut claustra aegyptius obtineo hic cum de firmitas imperium capio auspicium aedes serapis summoveo omnis solus intro atque propitio multus deus tandem sui converto verbena corono et panificium ut illic assoleo basilides libertus offertor is uideo sum qui neque admitto ab quoquam et iam pridem propter nervus ualetudo uix ingredior longus absum consto atque statim advenio littera fundo apud cremona vitellius copia ipse in urbs interimo nuntio


Quidam natura cupidissimum tradunt, idque exprobratum ei a sene bubulco, qui negata sibi gratuita libertate, quam imperium adeptum suppliciter orabat, proclamauerit, uulpem pilum mutare, non mores. sunt contra qui opinentur ad manubias et rapinas necessitate compulsum summa aerarii fiscique inopia, de qua testificatus sit initio statim principatus, professus quadringenties milies opus esse, ut res p. stare posset. quod et ueri similius uidetur, quando et male partis optime usus est.

quidam natura cupidus trado is exprobro is ab seni bubulcus qui nego sui gratuitus libertas quam imperium adeptum supplex oro proclamo uulpes pilis muto non mos sum contra qui opinor ad manubiae et rapina necessitas compello summus aerarius fiscus inopia de qui testificor sum initium statim principatus profiteor quadringenties millies opus sum ut res p sto possum qui et uerus similis uideo quando et malus pars optume utor sum


Amplissimos ordines et exhaustos caede uaria et contaminatos ueteri neglegentia purgauit suppleuitque recenso senatu et equite, summotis indignissimis et honestissimo quoque Italicorum ac prouincialium allecto. atque uti notum esset, utrumque ordinem non tam libertate inter se quam dignitate differre, de iurgio quodam senatoris equitisque R. ita pronuntiauit, non oportere maledici senatoribus, remaledici ciuile fasque esse.

amplus ordo et exhaurio caedes uarius et contamino uetus neglegentia purgo suppleo recenseo senatus et eques summoveo indignus et honestus quoque italicus atque prouincialis allicio atque uti notus sum uterque ordo non tam libertas inter sui quam dignitas differo de iurgium quidam senator equio romanus ita pronuntio non oportet maledico senator remaledico ciuilis for sum


Conuenit inter omnis, tam certum eum de sua suorumque genitura semper fuisse, ut post assiduas in se coniurationes ausus sit adfirmare senatui aut filios sibi successuros aut neminem. dicitur etiam uidisse quondam per quietem stateram media parte uestibuli Palatinae domus positam examine aequo, cum in altera lance Claudius et Nero starent, in altera ipse ac filii. nec res fefellit, quando totidem annis parique temporis spatio utrique imperauerunt.

conuenio inter omnis tam certus is de suus suum gigno semper sum ut post assiduus in sui coniuratio audeo sum adfirmaris senatus aut filius sui succedo aut nemo dico etiam uideo quondam per quies statera medius pars uestibulis palatinus domus pono examen aequus cum in alter lanx claudus et nero sto in alter ipse atque filius neque res fallo quando totidem annus pario tempus spatium uterque impero


Vespasianus natus est in Sabinis ultra Reate uico modico, cui nomen est Falacrinae, XV. Kal. Decb. uesperi, Q. Sulpicio Camerino C. Poppaeo Sabino cons., quinquennio ante quam Augustus excederet; educatus sub paterna auia Tertulla in praediis Cosanis. quare princeps quoque et locum incunabulorum assidue frequentauit, manente uilla qualis fuerat olim, ne quid scilicet oculorum consuetudini deperiret; et auiae memoriam tanto opere dilexit, ut sollemnibus ac festis diebus pocillo quoque eius argenteo potare perseuerauerit.

vespasianus nascor sum in sabinum ultra reate uicus modicus qui nomen sum falacrinae xv kal decb vesperus q sulpicius camerinum que poppaeus sabinum cons quinquennium ante quam augustus excedo educo sub paternus auius tertulla in praedium cosanum quare princeps quoque et locus incunabula assiduus frequento maneo villa qualis sum olim ne quis scilicet oculus consuetudo depereo et avia memoria tantus opus diligo ut sollemne atque festus dies pocillum quoque is argenteus poto persevero


Sumpta uirili toga latum clauum, quanquam fratre adepto, diu auersatus est, nec ut tandem appeteret compelli nisi a matre potuit. ea demum extudit magis conuicio quam precibus uel auctoritate, dum eum identidem per contumeliam anteambulonem fratris appellat.

sumo uirilis toga latus clauus quamquam frater adepto diu aversor sum neque ut tandem appeto compello nisi ab mater possum is demum extundo magis conuicium quam prex uel auctoritas dum is identidem per contumelia anteambulo frater appello


propositis itaque nominibus legatorum consularium, quot ubique tunc erant, cum ceteros alium alia de causa improbarent et quidam e legione tertia, quae sub exitu Neronis translata ex Syria in Moesiam fuerat, Vespasianum laudibus ferrent, assensere cuncti nomenque eius uexillis omnibus sine mora inscripserunt. et tunc quidem compressa res est reuocatis ad officium numeris parumper. ceterum diuulgato facto Tiberius Alexander praefectus Aegypti primus in uerba Vespasiani legiones adegit Kal. Iul., qui principatus dies in posterum obseruatus est; Iudaicus deinde exercitus V. Idus Iul. apud ipsum iurauit.

propono itaque nomen legatus consularis quot ubique tunc sum cum ceterus alius alius de causa improbo et quidam e legio tertius qui sub exeo nero transfero ex syria in moesia sum vespasianus laus fero adsentio cunctus nomen is vexillum omnis sine mora inscribo et tunc quidem comprimo res sum reuoco ad officium numerus parumper ceterum divulgo facio tiberis alexander praefectus aegyptius primus in uerbum vespasianus legio adigo kal iul qui principatus dies in posterus obseruatus sum judaicus deinde exercitus v idus iul apud ipse iuro


reprehendenti filio Tito, quod etiam urinae uectigal commentus esset, pecuniam ex prima pensione admouit ad nares, sciscitans num odore offenderetur; et illo negante: 'atquin,' inquit, 'e lotio est.' nuntiantis legatos decretam ei publice non mediocris summae statuam colosseam, iussit uel continuo ponere, cauam manum ostentans et paratam basim dicens.

reprehendo filius titus qui etiam urina vectigal comminiscor sum pecunia ex primus pensio admoueo ad naris sciscitor num odor offendo et ille nego atqui inquam e lotium sum nuntio legatus decerno is publicus non mediocris summa statua colosseus iubeo uel continuo pono caveo manus ostento et paro basim dico


Inter haec Flauiam Domitillam duxit uxorem, Statili Capellae equitis R. Sabratensis ex Africa delicatam olim Latinaeque condicionis, sed mox ingenuam et ciuem Rom. reciperatorio iudicio pronuntiatam, patre asserente Flauio Liberale Ferenti genito nec quicquam amplius quam quaestorio scriba. ex hac liberos tulit Titum et Domitianum et Domitillam. uxori ac filiae superstes fuit atque utramque adhuc priuatus amisit. post uxoris excessum Caenidem, Antoniae libertam et a manu, dilectam quondam sibi reuocauit in contubernium habuitque etiam imperator paene iustae uxoris loco.

inter hic flavius domitillam duco uxor statilis capella equio romanus sabratensis ex africanus delicatus olim latinus condicio sed mox ingenua et ciuis rus reciperatorius iudicium pronuntio pater assero flavius liberal ferentinum gigno neque quisquam amplus quam quaestorius scriba ex hic liber fero titus et domitianus et domitillam uxor atque filia supersto sum atque uter adhuc priuo amitto post uxor excedo caenis antonia liberta et ab manus diligo quondam sui reuoco in contubernium habeo etiam imperator paene iustus uxor locus


primus e fisco Latinis Graecisque rhetoribus annua centena constituit; praestantis poetas, nec non et artifices, Coae Veneris, item Colossi refectorem insigni congiario magnaque mercede donauit; mechanico quoque grandis columnas exigua impensa perducturum in Capitolium pollicenti praemium pro commento non mediocre optulit, operam remisit praefatus sineret se plebiculam pascere.

primus e fiscus latinum graecum rhetor annuus centeni constituo praesto poeta neque non et artifex coa venus item colossus refector insignio congiarius magnus merces dono mechanicus quoque grandis columna exiguus impensa perduco in capitolium polliceo praemium pro commento non mediocris optulit opera remitto praefor sino sui plebecula pasco


non negauerim iactatum a quibusdam Petronis patrem e regione Transpadana fuisse mancipem operarum, quae ex Vmbria in Sabinos ad culturam agrorum quotannis commeare soleant; subsedisse autem in oppido Reatino uxore ibidem ducta. ipse ne uestigium quidem de hoc, quamuis satis curiose inquirerem, inueni.

non nego iactas ab quidam petro pater e regio transpadanus sum mancipo operaris qui ex vmbria in sabini ad colo ager quot commearis soleo subsedisse autem in oppidum reatinus uxor ibidem duco ipse ne vestigium quidem de hic quamuis satis curiosus inquiro inuenio


nec tamen quicquam ante temptauit, promptissimis atque etiam instantibus suis, quam sollicitatus quorundam et ignotorum et absentium fortuito fauore.

neque tamen quisquam ante tento promptus atque etiam insto suus quam sollicito quidam et ignotor et absentium fortuitus fauor


Ordinem uitae hunc fere tenuit. in principatu maturius semper ac de nocte uigilabat; dein perlectis epistulis officiorumque omnium breuiariis, amicos admittebat, ac dum salutabatur, et calciabat ipse se et amiciebat; postque decisa quaecumque obuenissent negotia gestationi et inde quieti uacabat, accubante aliqua pallacarum, quas in locum defunctae Caenidis plurimas constituerat; a secreto in balineum tricliniumque transibat. nec ullo tempore facilior aut indulgentior traditur, eaque momenta domestici ad aliquid petendum magno opere captabant.

ordo uita hic fere teneo in principatus maturus semper atque de nox vigilo deinde perlego epistula officium omnis breviarius amicus admitto atque dum saluto et calciabat ipse sui et amiciebat post decisus quicumque obvenio negotium gestatio et inde quiesco vaco accubo aliqui pallacaris qui in locus defungor caenis multus constituo ab secretum in balineum triclinium transeo neque ullus tempus facilis aut indulgeo trado is momentum domesticus ad aliquis peto magnus opus capto


Offensarum inimicitiarumque minime memor executorue Vitelli hostis sui filiam splendidissime maritauit, dotauit etiam et instruxit. trepidum eum interdicta aula sub Nerone quaerentemque, quidnam ageret aut quo abiret, quidam ex officio admissionis simul expellens abire Morbouiam iusserat. in hunc postea deprecantem non ultra uerba excanduit, et quidem totidem fere atque eadem. nam ut suspicione aliqua uel metu ad perniciem cuiusquam compelleretur tantum afuit, ut monentibus amicis cauendum esse Mettium Pompusianum, quod uolgo crederetur genesim habere imperatoriam, insuper consulem fecerit, spondens quandoque beneficii memorem futurum.

offensaris inimicitia paruus memor exsecutor vitellius hostis suus filia splendidus marito doto etiam et instruo trepidus is interdico aula sub nero quaero quisnam ago aut quo abeo quidam ex officium admissio simul expello abeo morbovia iubeo in hic postea deprecor non ultra uerbum excandesco et quidem totidem fere atque idem nam ut suspicio aliqui uel metus ad pernicies quisquam compello tantus asum ut moneo amicus caueo sum mettium pompusianum qui vulgo credo genesis habeo imperatorius insuper consul facio spondeo quandoque beneficium memoro sum


ac ne quam occasionem corrigendi disciplinam praetermitteret, adulescentulum fragrantem unguento, cum sibi pro impetrata praefectura gratias ageret, nutu aspernatus, uoce etiam grauissima increpuit: 'maluissem alium oboluisses,' litterasque reuocauit. classiarios uero, qui ab Ostia et Puteolis Romam pedibus per uices commeant, petentes constitui aliquid sibi calciarii nomine, quasi parum esset sine responso abegisse, iussit posthac excalciatos cursitare; et ex eo ita cursitant.

atque ne quam occasio corrigo disciplina praetermitto adulescentulus fragro unguentum cum sui pro impetro praeficio gratia ago nutus aspernor uox etiam gravis increpo malo alius oboleo littera reuoco classiarii uerus qui ab ostium et puteoli roma pes per uicis conmeo peto constituo aliquis sui calcearium nomen quasi parum sum sine respondeo abigo iubeo posthac excalciatos cursitaris et ex is ita cursito


Amicorum libertatem, causidicorum figuras ac philosophorum contumaciam lenissime tulit. Licinium Mucianum notae impudicitiae, sed meritorum fiducia minus sui reuerentem, numquam nisi clam et hactenus retaxare sustinuit, ut apud communem aliquem amicum querens adderet clausulam: 'ego tamen uir sum.' Saluium Liberalem in defensione diuitis rei ausum dicere: 'quid ad Caesarem, si Hipparchus sestertium milies habet?' et ipse laudauit. Demetrium Cynicum in itinere obuium sibi post damnationem ac neque assurgere neque salutare se dignantem, oblatrantem etiam nescio quid, satis habuit canem appellare.

amicus libertas causidicus figura atque philosophus contumacia lenis fero licinius mucianus nosco impudicitia sed meritor fiducia paruus suus reverendus numquam nisi clam et hactenus retaxaris sustineo ut apud communis aliquis amicus queror addo clausula ego tamen uir sum salvius liberal in defensio dives res audeo dico quis ad caesaris si hipparchus sestertius millies habeo et ipse laudo demetrius cynicus in iter obvius sui post damnatio atque neque assurgo neque salutaris sui digno oblatro etiam nescio quis satis habeo canis appello


Et super cenam autem et semper alias comissimus multa ioco transigebat; erat enim dicacitatis plurimae, etsi scurrilis et sordidae, ut ne praetextatis quidem uerbis abstineret. et tamen nonnulla eius facetissima extant, in quibus et haec. Mestrium Florum consularem, admonitus ab eo 'plaustra' potius quam 'plostra' dicenda, postero die 'Flaurum' salutauit. expugnatus autem a quadam, quasi amore suo deperiret, cum perductae pro concubitu sestertia quadringenta donasset, admonente dispensatore, quem ad modum summam rationibus uellet inferri: 'Vespasiano,' inquit, 'adamato.'

et super cena autem et semper alius comis multus iocus transigo sum enim dicacitas multus etsi scurrilis et sordidus ut ne praetextatus quidem uerbum abstineo et tamen nonnullus is facetus extant in qui et hic mestrium florus consularis admonitus ab is plaustrum potis quam plostra dico posterus dies flaurum saluto expugno autem ab quidam quasi amor suus depereo cum perduco pro concubo sestertium quadringenti dono admoneo dispensator qui ad modus summa ratio uolo infero vespasianus inquam adamo


in omne hominum genus liberalissimus expleuit censum senatorium, consulares inopes quingenis sestertiis annuis sustentauit, plurimas per totum orbem ciuitates terrae motu aut incendio afflictas restituit in melius, ingenia et artes uel maxime fouit.

in omnis homo genus liberalis expleo census senatorius consularis inops quingeni sestertius annuus sustento multus per totus orbis ciuitas terra motus aut incendium affligo restituo in bonus ingenium et ars uel magnus foveo


Litium series ubique maiorem in modum excreuerant, manentibus antiquis intercapedine iuris dictionis, accedentibus nouis ex condicione tumultuque temporum; sorte elegit per quos rapta bello restituerentur quique iudicia centumuiralia, quibus peragendis uix suffectura litigatorum uidebatur aetas, extra ordinem diiudicarent redigerentque ad breuissimum numerum.

lis series ubique magnus in modus excerno maneo antiquus intercapedo ius dictio accedo nouus ex condicio tumultus tempus sors eligo per qui rapio bellum restituo quisque iudicium centumuiralia qui perago uix sufficio litigator uideo aetas extra ordo dijudico redigo ad brevis numerus


Moesiaci exercitus bina e tribus legionibus milia missa auxilio Othoni, postquam ingressis iter nuntiatum est uictum eum ac uim uitae suae attulisse, nihilo setius Aquileiam usque perseuerauerunt, quasi rumori minus crederent. ibi per occasionem ac licentiam omni rapinarum genere grassati, cum timerent ne sibi reuersis reddenda ratio ac subeunda poena esset, consilium inierunt eligendi creandique imperatoris; neque enim deteriores esse aut Hispaniensi exercitu qui Galbam, aut praetoriano qui Othonem, aut Germaniciano qui Vitellium fecissent.

moesiacus exercitus bini e tres legio mille mitto auxilium otho postquam ingredior iter nuntio sum uictus is atque uis uita suus affero nihilum setius aquileia usque persevero quasi rumor paruus credo ibi per occasio atque licentia omnis rapina genus grassor cum timeo ne sui revorto reddo ratio atque subeo poena sum consilium ineo eligo creo imperator neque enim deterior sum aut hispaniensis exercitus qui galba aut praetorianus qui otho aut germanicianus qui vitellius facio


Deformis urbs ueteribus incendiis ac ruinis erat; uacuas areas occupare et aedificare, si possessores cessarent, cuicumque permisit. ipse restitutionem Capitolii adgressus ruderibus purgandis manus primus admouit ac suo collo quaedam extulit; aerearumque tabularum tria milia, quae simul conflagrauerant, restituenda suscepit undique inuestigatis exemplaribus: instrumentum imperii pulcherrimum ac uetustissimum, quo continebantur paene ab exordio urbis senatus consulta, plebi scita de societate et foedere ac priuilegio cuicumque concessis.

deformis urbs vetus incendium atque ruina sum uacuus areo occuparis et aedificaris si possessor cesso quicumque permitto ipse restitutio capitolium aggredior rudus purgo manus primus admoueo atque suus collum quidam effero aereus tabularis tres mille qui simul conflagro restituo suscipio undique investigo exemplaris instrumentum imperium pulcher atque vetustus quo contineo paene ab exordior urbs senatus consulo plebs scio de societas et foedus atque privilegium quicumque concedo


Milites pars uictoriae fiducia, pars ignominiae dolore ad omnem licentiam audaciamque processerant; sed et prouinciae ciuitatesque liberae, nec non et regna quaedam tumultuosius inter se agebant. quare Vitellianorum quidem et exauctorauit plurimos et coercuit, participibus autem uictoriae adeo nihil extra ordinem indulsit, ut etiam legitima praemia sero persoluerit.

miles pars uictoria fiducia pars ignominia dolor ad omnis licentia audacia procedo sed et prouincia civitas liber neque non et regnum quidam tumultuosus inter sui ago quare vitellianus quidem et exauctoro multus et coerceo participibus autem uictoria adeo nihil extra ordo indulgeo ut etiam legitimus praemium serus persolvo


Rebellione trium principum et caede incertum diu et quasi uagum imperium suscepit firmauitque tandem gens Flauia, obscura illa quidem ac sine ullis maiorum imaginibus, sed tamen rei p. nequaquam paenitenda, constet licet Domitianum cupiditatis ac saeuitiae merito poenas luisse.

rebellio tres princeps et caedes incertus diu et quasi vagus imperium suscipio firmo tandem gens flavius obscurus ille quidem atque sine ullus magnus imago sed tamen res p nequaquam paeniteo consto licet domitianus cupiditas atque saeuitia mereo poena luo


Peregrinatione Achaica inter comites Neronis cum cantante eo aut discederet saepius aut praesens obdormisceret, grauissimam contraxit offensam, prohibitusque non contubernio modo sed etiam publica salutatione secessit in paruam ac deuiam ciuitatem, quoad latenti etiamque extrema metuenti prouincia cum exercitu oblata est.

peregrinatio achaicus inter comes nero cum canto is aut discedo saepis aut praesens obdormisco gravis contraho offendo prohibeo non contubernium modo sed etiam publicus salutatio secedo in parvus atque devius ciuitas quoad lateo etiam exter metuo prouincia cum exercitus offertor sum


T. Flauius Petro, municeps Reatinus, bello ciuili Pompeianarum partium centurio an euocatus, profugit ex Pharsalica acie domumque se contulit, ubi deinde uenia et missione impetrata coactiones argentarias factitauit. huius filius, cognomine Sabinus, expers militiae —etsi quidam eum primipilarem, nonnulli, cum adhuc ordines duceret, sacramento solutum per causam ualitudinis tradunt—publicum quadragesimae in Asia egit; manebantque imagines a ciuitatibus ei positae sub hoc titulo: ΚΑΛΩΣ.

t flavius petro municeps reatinus bellum ciuilis pompeianaris pars centurio an evoco profugio ex pharsalicus acies domus sui confero ubi deinde uenia et missio impetro coactio argentaria factito hic filius cognomen sabinus expers militia etsi quidam is primipilaris nonnullus cum adhuc ordo duco sacramentum soluo per causa ualetudo trado publicus quadragesima in asia ago maneo imago ab ciuitas is pono sub hic titulus


At in Achaia somniauit initium sibi suisque felicitatis futurum, simul ac dens Neroni exemptus esset; euenitque ut sequenti die progressus in atrium medicus dentem ei ostenderet tantumque quod exemptum.

at in achaia somnio initium sui suo felicitas sum simul atque dens nero eximo sum evenio ut sequor dies progredior in atrium medicus dens is ostendo tantus qui eximo


Prandente eo quondam canis extrarius e triuio ma num humanam intulit mensaeque subiecit. cenante rursus bos arator decusso iugo triclinium irrupit ac fugatis ministris quasi repente defessus procidit ad ipsos accumbentis pedes ceruicemque summisit. arbor quoque cupressus in agro auito sine ulla ui tempestatis euulsa radicitus atque prostrata insequenti die uiridior ac firmior resurrexit.

prandeo is quondam canis extrarius e triuium ma num humanus infero metior subicio ceno rursus bos arator decutio iugum triclinium irrumpo atque fugo minister quasi repens defatiscor procaedo ad ipse accumbo pes cervix summitto arbor quoque cupressus in ager auitus sine ullus uis tempestas evello radicitus atque prosterno insequor dies viridis atque firmus resurgo


ludis, per quos scaena Marcelliani theatri restituta dedicabatur, uetera quoque acroamata reuocauerat. †Appellari tragoedo quadringenta, Terpno Diodoroque citharoedis ducena, nonnullis centena, quibus minimum, quadragena sestertia super plurimas coronas aureas dedit. sed et conuiuabatur assidue ac saepius recta et dapsile, ut macellarios adiuuaret. dabat sicut Saturnalibus uiris apophoreta, ita per Kal. Mart. feminis. et tamen ne sic quidem pristina cupiditatis infamia caruit.

ludus per qui scaena marcellianus theatrum restituo dedico uetus quoque acroama reuoco appellaris tragoedus quadringenti terpno diodorus citharoedus duceni nonnullus centeni qui paruus quadrageni sestertium super multus corona aureus do sed et convivor assiduus atque saepis recta et dapsilis ut macellarius adiuuo do sicut saturnal uir apophoreta ita per kal mart femina et tamen ne sic quidem pristinus cupiditas infamia careo


In suburbano Flauiorum quercus antiqua, quae erat Marti sacra, per tres Vespasiae partus singulos repente ramos a frutice dedit, haud dubia signa futuri cuiusque fati: primum exilem et cito arefactum, ideoque puella nata non perannauit, secundum praeualidum ac prolixum et qui magnam felicitatem portenderet, tertium uero instar arboris. quare patrem Sabinum ferunt, haruspicio insuper confirmatum, renuntiasse matri, nepotem ei Caesarem genitum; nec illam quicquam aliud quam cachinnasse, mirantem quod adhuc se mentis compote deliraret iam filius suus.

in suburbanum flavius quercus antiquus qui sum martius sacer per tres vespasia pario singuli repens ramus ab frutex do haud dubius signum sum quisque fatum primus exilis et cito arefacio ideo puella nata non peranno secundus praevalidus atque prolixus et qui magnus felicitas portendo tertius uerus instar arbor quare pater sabinus fero haruspicium insuper confirmo renuntio mater nepos is caesaris gigno neque ille quisquam alius quam cachinno miror qui adhuc sui mens compotor deliro iam filius suus


ac ne in metu quidem ac periculo mortis extremo abstinuit iocis. nam cum inter cetera prodigia Mausoleum derepente patuisset et stella crinita in caelo apparuisset, alterum ad Iuniam Caluinam e gente Augusti pertinere dicebat, alterum ad Parthorum regem qui capillatus esset; prima quoque morbi accessione: 'uae,' inquit, 'puto deus fio.'

atque ne in metus quidem atque periculum mors exter abstineo jocus nam cum inter ceterus prodigium mausoleum derepo pateo et stella crinio in caelum appareo alter ad junius caluinam e gens augustus pertineo dico alter ad parthus rex qui capillatus sum primus quoque morbus accessio uae inquam puto deus fio


Percrebruerat Oriente toto uetus et constans opinio esse in fatis ut eo tempore Iudaea profecti rerum potirentur. id de imperatore Romano, quantum postea euentu paruit, praedictum Iudaei ad se trahentes rebellarunt caesoque praeposito legatum insuper Syriae consularem suppetias ferentem rapta aquila fugauerunt. ad hunc motum comprimendum cum exercitu ampliore et non instrenuo duce, cui tamen tuto tanta res committeretur, opus esset, ipse potissimum delectus est ut et industriae expertae nec metuendus ullo modo ob humilitatem generis ac nominis.

percrebresco oriens totus uetus et consto opinio sum in fatum ut is tempus judaeus proficiscor res potio is de imperator romanus quantus postea euentus pareo praedico judaeus ad sui traho rebello caedo praepono legatus insuper syria consularis suppetiae fero rapio aquila fugo ad hic motus comprimo cum exercitus amplus et non instrenuus dux qui tamen tueor tantus res committo opus sum ipse potis deligo sum ut et industria experior neque metuo ullus modo ob humilitas genus atque nomen


ne candidatis quidem honores reisue tam innoxiis quam nocentibus absolutiones uenditare cunctatus est. creditur etiam procuratorum rapacissimum quemque ad ampliora officia ex industria solitus promouere, quo locupletiores mox condemnaret; quibus quidem uolgo pro spongiis dicebatur uti, quod quasi et siccos madefaceret et exprimeret umentis.

ne candido quidem honor redeo tam innoxius quam noceo absolutio uenditaris cunctor sum credo etiam procurator rapax quisque ad amplus officium ex industria soleo promoveo quo locupletiores mox condemno qui quidem vulgo pro spongia dico uti qui quasi et siccus madefacio et exprimo umeo


nuntiabantur et ex urbe praesagia: Neronem diebus ultimis monitum per quietem, ut tensam Iouis Optimi Maximi e sacrario in domum Vespasiani et inde in circum deduceret; ac non multo post comitia secundi consulatus ineunte Galba statuam Diui Iuli ad Orientem sponte conuersam, acieque Betriacensi, prius quam committeretur, duas aquilas in conspectu omnium conflixisse uictaque altera superuenisse tertiam ab solis exortu ac uictricem abegisse.

nuntio et ex urbs praesagium nero dies ulter moneo per quies ut tendo iuppiter bonus magnus e sacrarium in domus vespasianus et inde in circum deduco atque non multus post comitium secundus consulatus ineo galba statua diuus iulis ad oriens sponte converro acieris bedriacensis prior quam committo duo aquila in conspectus omnis confligo vinco alter supervenio tertius ab sol exorior atque uictrix abigo


Statura fuit quadrata, compactis firmisque membris, uultu ueluti nitentis; de quo quidam urbanorum non infacete, siquidem petenti, ut et in se aliquid diceret: 'dicam,' inquit, 'cum uentrem exonerare desieris.' ualitudine prosperrima usus est, quamuis ad tuendam eam nihil amplius quam fauces ceteraque membra sibimet ad numerum in sphaeristerio defricaret inediamque unius diei per singulos menses interponeret.

sto sum quadro compaciscor firmus membrum uultus ueluti niteo de quo quidam urbanus non infacetus siquidem peto ut et in sui aliquis dico dico inquam cum uenter exoneraris desino ualetudo prosperrima utor sum quamuis ad tueor is nihil amplus quam fauces ceter membrum sui ad numerus in sphaeristerium defrico inedia unus dies per singuli mensis interpono


Plurimum coeptis contulerunt iactatum exemplar epistulae uerae siue falsae defuncti Othonis ad Vespasianum extrema obtestatione ultionem mandantis et ut rei p. subueniret optantis, simul rumor dissipatus destinasse uictorem Vitellium permutare hiberna legionum et Germanicas transferre in Orientem ad securiorem mollioremque militiam, praeterea ex praesidibus prouinciarum Licinius Mucianus et e regibus Vologaesus Parthus; ille deposita simultate, quam in id tempus ex aemulatione non obscure gerebat, Syriacum promisit exercitum, hic quadraginta milia sagittariorum.

multus coepio confero iactas exemplar epistula uerus siue fallo defungor otho ad vespasianus exter obtestatio ultio mando et ut res p subvenio opto simul rumor dissipatus destino uictor vitellius permutaris hibernus legio et germanicus transfero in oriens ad securus mollis militia praeterea ex praeses prouincia licinius mucianus et e rex vologaesus parthus ille depono simultas quam in is tempus ex aemulatio non obscurus gero syriacus promitto exercitus hic quadraginta mille sagittarius


additis igitur ad copias duabus legionibus, octo alis, cohortibus decem, atque inter legatos maiore filio assumpto, ut primum prouinciam attigit, proximas quoque conuertit in se, correcta statim castrorum disciplina, unoque et altero proelio tam constanter inito, ut in oppugnatione castelli lapidis ictum genu scutoque sagittas aliquot exceperit.

addo igitur ad copia duo legio octo ala cohors decem atque inter legatus magnus filius assumo ut primus prouincia attigo propior quoque conuerto in sui corrigo statim castrum disciplina unus et alter proelium tam consto ineo ut in oppugnatio castellum lapis ictus genu scutum sagitto aliquot excipio


Claudio principe Narcissi gratia legatus legionis in Germaniam missus est; inde in Britanniam translatus tricies cum hoste conflixit. duas ualidissimas gentes superque uiginti oppida et insulam Vectem Britanniae proximam in dicionem redegit partim Auli Plauti legati consularis partim Claudi ipsius ductu.

claudius princeps narcissus gratia legatus legio in germania mitto sum inde in britannia transfero tricies cum hostis confligo duo validus gens supo uiginti oppidum et insula vectis britannia propior in dicio redigo pars aulis plautius legatus consularis pars claudius ipse ductus


Quendam e caris ministris dispensationem cuidam quasi fratri petentem cum distulisset, ipsum candidatum ad se uocauit; exactaque pecunia, quantam is cum suffragatore suo pepigerat, sine mora ordinauit; interpellanti mox ministro: 'alium tibi,' ait, 'quaere fratrem; hic, quem tuum putas, meus est.' mulionem in itinere quodam suspicatus ad calciandas mulas desiluisse, ut adeunti litigatori spatium moramque praeberet, interrogauit quanti calciasset, et pactus est lucri partem.

quidam e caris minister dispensatio quidam quasi frater peto cum differo ipse candido ad sui voco exigo pecunia quantus is cum suffragator suus pepigerat sine mora ordino interpello mox ministro alius tu aio quaero frater hic qui tuus puto meus sum mulio in iter quidam suspicor ad calciandas mula desileo ut adeo litigator spatium mora praebeo interrogo quantus calciasset et paciscor sum lucrum pars


ad exitum ciuilis et clemens, mediocritatem pristinam neque dissimulauit umquam ac frequenter etiam prae se tulit. quin et conantis quosdam originem Flauii generis ad conditores Reatinos comitemque Herculis, cuius monimentum extat Salaria uia, referre irrisit ultro. adeoque nihil ornamentorum extrinsecus cupide appetiuit, ut triumphi die fatigatus tarditate et taedio pompae non reticuerit, merito se plecti, qui triumphum, quasi aut debitum maioribus suis aut speratum umquam sibi, tam inepte senex concupisset. ac ne tribuniciam quidem potestatem patris patriae appellationem nisi sero recepit. nam consuetudinem scrutandi salutantes manente adhuc bello ciuili omiserat.

ad exitus ciuilis et clemens mediocritas pristinus neque dissimulo umquam atque frequens etiam prae sui fero quin et conor quidam origo flavius genus ad conditor reatini comito hercules qui monimentum extat salarius uia refero irrideo ultro adeo nihil ornamentor extrinsecus cupidus appeto ut triumphus dies fatigo tarditas et taedium pompa non reticeo mereo sui plecto qui triumphus quasi aut debeo magnus suus aut spero umquam sui tam ineptus senex concupio atque ne tribunicius quidem potestas pater patria appellatio nisi serus recipio nam consuetudo scrutor saluto maneo adhuc bellum ciuilis omitto


fecit et noua opera templum Pacis foro proximum Diuique Claudi in Caelio monte coeptum quidem ab Agrippina, sed a Nerone prope funditus destructum; item amphitheatrum urbe media, ut destinasse compererat Augustum.

facio et nouus opus templum pax forum propior divus claudius in caelius mons coepio quidem ab agrippina sed ab nero prope fundus destruo item amphitheatrum urbs medius ut destino comperio augustus


Apud Iudaeam Carmeli dei oraculum consulentem ita confirmauere sortes, ut quidquid cogitaret uolueretque animo quamlibet magnum, id esse prouenturum pollicerentur; et unus ex nobilibus captiuis Iosephus, cum coiceretur in uincula, constantissime asseuerauit fore ut ab eodem breui solueretur, uerum iam imperatore.

apud judaea carmelis deus oraculis consulo ita confirmo sors ut quisquis cogito volvo animus quamlibet magnus is sum provenio polliceor et unus ex nobilis captiuus josephus cum cojacio in uinculum consto asseuerauit sum ut ab idem breuis solvo uerus iam imperator


quare triumphalia ornamenta et in breui spatio duplex sacerdotium accepit, praeterea consulatum, quem gessit per duos nouissimos anni menses. medium tempus ad proconsulatum usque in otio secessuque egit, Agrippinam timens potentem adhuc apud filium et defuncti quoque Narcissi amici perosam.

quare triumphalis ornamentum et in breuis spatium duplex sacerdotium accipio praeterea consulatus qui gero per duo novus annus mensis medius tempus ad proconsulatus usque in otium secedo ago agrippina timeo potens adhuc apud filius et defungor quoque narcissus amicus perosus


Talis tantaque cum fama in urbem reuersus acto de Iudaeis triumpho consulatus octo ueteri addidit; suscepit et censuram ac per totum inperii tempus nihil habuit antiquius quam prope afflictam nutantemque rem p. stabilire primo, deinde et ornare.

tal tantus cum fama in urbs revorto ago de judaeus triumphus consulatus octo uetus addo suscipio et censeo atque per totus imperium tempus nihil habeo antiquus quam prope affligo nuto res p stabilio primus deinde et ornaris


Non temere quis punitus insons reperietur nisi absente eo et ignaro aut certe inuito atque decepto. Heluidio Prisco, qui et reuersum se ex Syria solus priuato nomine Vespasianum salutauerat et in praetura omnibus edictis sine honore ac mentione ulla transmiserat, non ante succensuit quam altercationibus insolentissimis paene in ordinem redactus. hunc quoque, quamuis relegatum primo, deinde et interfici iussum, magni aestimauit seruare quoquo modo, missis qui percussores reuocarent; et seruasset, nisi iam perisse falso renuntiatum esset. ceterum neque caede cuiusquam umquam iustis suppliciis inlacrimauit etiam et ingemuit.

non temere quis punior insons reperio nisi absum is et ignarus aut certus inuitus atque decipio heluidio priscus qui et revorto sui ex syria solus priuo nomen vespasianus saluto et in praetura omnis edico sine honor atque mentio ullus transmitto non ante succenseo quam altercatio insolens paene in ordo redigo hic quoque quamuis relego primus deinde et interficio jubeo magnus aestimo seruo quisquis modo mitto qui percussor revoco et servo nisi iam pereo fallo renuntio sum ceterum neque caedes quisquam umquam iustus supplicium inlacrimo etiam et ingemo


Libido atque luxuria coercente nullo inualuerat; auctor senatui fuit decernendi, ut quae se alieno seruo iunxisset, ancilla haberetur; neue filiorum familiarum faeneratoribus exigendi crediti ius umquam esset, hoc est ne post patrum quidem mortem.

libido atque luxuria coerceo nullus inualuerat auctor senatus sum decerno ut qui sui alienus seruus jungo ancilla habeo neue filius familia faenerator exigo credo ius umquam sum hic sum ne post pater quidem mors


Achaiam, Lyciam, Rhodum, Byzantium, Samum libertate adempta, item Trachiam Ciliciam et Commagenen dicionis regiae usque ad id tempus, in prouinciarum formam redegit. Cappadociae propter adsiduos barbarorum incursus legiones addidit consularemque rectorem imposuit pro eq. R.

achaia lycia rhodos byzantium samos libertas adimo item trachia cilicia et commagene dicio regia usque ad is tempus in prouincia forma redigo cappadocia propter assiduus barbarus incursus legio addo consularis rector impono pro eq romanus


Sola est, in qua merito culpetur, pecuniae cupiditas. non enim contentus omissa sub Galba uectigalia reuocasse, noua et grauia addidisse, auxisse tributa prouinciis, nonnullis et duplicasse, negotiationes quoque uel priuato pudendas propalam exercuit, coemendo quaedam tantum ut pluris postea distraheret.

solus sum in qui mereo culpo pecunia cupiditas non enim contineo omitto sub galba uectigal revoco nouus et grauis addo augeo tribuo prouincia nonnullus et duplico negotiatio quoque uel priuo pudeo propalam exerceo coemo quidam tantus ut multus postea distraho


Ceteris in rebus statim ab initio principatus usque

ceterus in res statim ab initium principatus usque


Consulatu suo nono temptatus in Campania motiunculis leuibus protinusque urbe repetita, Cutilias ac Reatina rura, ubi aestiuare quotannis solebat, petit. hic cum super urgentem ualitudinem creberrimo frigidae aquae usu etiam intestina uitiasset nec eo minus muneribus imperatoriis ex consuetudine fungeretur, ut etiam legationes audiret cubans, aluo repente usque ad defectionem soluta, imperatorem ait stantem mori oportere; dumque consurgit ac nititur, inter manus subleuantium extinctus est VIIII. Kal. Iul. annum agens aetatis sexagensimum ac nonum superque mensem ac diem septimum.

consulatus suus nonus tento in campaneus motiunculis leuis protinus urbs repeto cutilia atque reatinus rus ubi aestiuaris quot soleo peto hic cum super urgeo ualetudo creber frigida aqua usus etiam intestinum vitio neque is paruus munus imperatorius ex consuetudo fungor ut etiam legatio audio cubo aluus repens usque ad defectio solvo imperator aio sto morior oportet dum consurgo atque nitor inter manus sublevo exstinctus sum viiii kal iul annus ago aetas sexagensimum atque nonus supo mensis atque dies septimus


Auctoritas et quasi maiestas quaedam ut scilicet inopinato et adhuc nouo principi deerat; haec quoque accessit. e plebe quidam luminibus orbatus, item alius debili crure sedentem pro tribunali pariter adierunt orantes opem ualitudini demonstratam a Serapide per quietem: restituturum oculos, si inspuisset; confirmaturum crus, si dignaretur calce contingere.

auctoritas et quasi maiestas quidam ut scilicet inopinor et adhuc nouus princeps desum hic quoque accedo e plebs quidam lumen orbo item alius debilis crus sedeo pro tribunal pariter adeo oro ops ualitudo demonstro ab serapis per quies restituo oculus si inspuo confirmo crus si digno calx contingo


Exim sortitus Africam integerrime nec sine magna dignatione administrauit, nisi quod Hadrumeti seditione quadam rapa in eum iacta sunt. rediit certe nihilo opulentior, ut qui prope labefactata iam fide omnia praedia fratri obligaret necessarioque ad mangonicos quaestus sustinendae dignitatis causa descenderit; propter quod uulgo mulio uocabatur. conuictus quoque dicitur ducenta sestertia expressisse iuueni, cui latum clauum aduersus patris uoluntatem impetrarat, eoque nomine grauiter increpitus.

exinde sortior africa integer neque sine magnus dignatio administro nisi qui hadrumetum seditio quidam rapum in is jacto sum redeo certus nihilum opulens ut qui prope labefacto iam fides omnis praedium frater obligo necessarius ad mangonicus quaestus sustineo dignitas causa descendo propter qui uulgus mulio uoco conuinco quoque dico ducenti sestertium exprimo juvenis qui latus clauus aduersus pater uoluntas impetro eo nomen grauis increpo


Tribunatum militum in Thracia meruit; quaestor Cretam et Cyrenas prouinciam sorte cepit; aedilitatis ac mox praeturae candidatus, illam non sine repulsa sextoque uix adeptus est loco, hanc prima statim petitione et in primis. praetor infensum senatui Gaium ne quo non genere demereretur, ludos extraordinarios pro uictoria eius Germanica depoposcit poenaeque coniuratorum addendum censuit, ut insepulti proicerentur. egit et gratias ei apud amplissimum ordinem, quod se honore cenae dignatus esset.

tribunatus miles in thracia mereo quaestor creta et cyrenae prouincia sors capio aedilitas atque mox praetura candido ille non sine repello sextus uix adipiscor sum locus hic primus statim petitio et in primus praetor infensus senatus gaius ne quo non genus demereo ludus extraordinarius pro uictoria is germanicus deposco poena coniurati addo censeo ut insepultus proicio ago et gratia is apud amplus ordo qui sui honor cena dignor sum