type: header

title: Divus Titus

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: Praeter saeuitiam suspecta in eo etiam luxuria erat, quod ad mediam noctem comisationes cum profusissimo quoque familiarium extenderet; nec minus libido propter exoletorum et spadonum greges propterque insignem reginae Berenices amorem, cui etiam nuptias pollicitus ferebatur; suspecta rapacitas, quod constabat in cognitionibus patris nundinari praemiarique solitum; denique propalam alium Neronem et opinabantur et praedicabant. at illi ea fama pro bono cessit conuersaque est in maximas laudes neque uitio ullo reperto et contra uirtutibus summis.

lemmas: praeter saeuitia suspicio in is etiam luxuria sum qui ad medius nox comisatio cum profundo quoque familiaris extendo neque paruus libido propter exoletor et spado grex propter insignis regina berenice amor qui etiam nuptiae polliceor fero suspicio rapacitas qui consto in cognitio pater nundinaris praemior soleo denique propalam alius nero et opinor et praedico at ille is fama pro bonus cedo converro sum in magnus laus neque vitio ullus reperio et contra uirtus summus


text: Pontificatum maximum ideo se professus accipere ut puras seruaret manus, fidem praestitit, nec auctor posthac cuiusquam necis nec conscius, quamuis interdum ulciscendi causa non deesset, sed periturum se potius quam perditurum adiurans. duos patricii generis conuictos in adfectatione imperii nihil amplius quam ut desisterent monuit, docens principatum fato dari, si quid praeterea desiderarent promittens se tributurum.

lemmas: pontificatus magnus ideo sui profiteor accipio ut purus seruo manus fides praesto neque auctor posthac quisquam nex neque conscius quamuis interdum ulciscor causa non desum sed pereo sui potis quam perdo adjuro duo patricius genus conuinco in adfectatio imperium nihil amplus quam ut desisto moneo doceo principatus fatum do si quis praeterea desidero promitto sui tribuo


text: Nulli ciuium quicquam ademit; abstinuit alieno, ut si quis umquam; ac ne concessas quidem ac solitas conlationes recepit. et tamen nemine ante se munificentia minor, amphitheatro dedicato thermisque iuxta celeriter extructis munus edidit apparatissimum largissimumque; dedit et nauale proelium in ueteri naumachia, ibidem et gladiatores atque uno die quinque milia omne genus ferarum.

lemmas: nullus ciuis quisquam adimo abstineo alienus ut si quis umquam atque ne concedo quidem atque soleo conlatio recipio et tamen nemo ante sui munificentia paruus amphitheatrum dedico thermae iuxta celer exstruo munus edo appario largus do et naualis proelium in uetus naumachia ibidem et gladiator atque unus dies quinque mille omnis genus ferus


text: in puero statim corporis animique dotes explenduerunt, magisque ac magis deinceps per aetatis gradus: forma egregia et cui non minus auctoritatis inesset quam gratiae, praecipuum robur, quanquam neque procera statura et uentre paulo proiectiore; memoria singularis, docilitas ad omnis fere tum belli tum pacis artes.

lemmas: in puer statim corpus animus doto explenduerunt magus atque magis deinceps per aetas gradus forma egregius et qui non paruus auctoritas insum quam gratia praecipuus robur quamquam neque procerus sto et uenter paulus projacio memoria singularis docilitas ad omnis fere tum bellum tum pax ars


text: Spectaculis absolutis, in quorum fine populo coram ubertim fleuerat, Sabinos petit aliquanto tristior, quod sacrificanti hostia aufugerat quodque tempestate serena tonuerat. deinde ad primam statim mansionem febrim nanctus, cum inde lectica transferretur, suspexisse dicitur dimotis pallulis caelum, multumque conquestus eripi sibi uitam immerenti; neque enim extare ullum suum factum paenitendum excepto dum taxat uno.

lemmas: spectaculis absolvo in qui finis populus coram ubertim fleo sabini peto aliquantus tristis qui sacrifico hostia aufugio quisque tempestas serenus tono deinde ad primus statim mansio febris nanciscor cum inde lectica transfero suspicio dico dimoveo pallulis caelum multus conqueror eripio sui uita immerens neque enim extaris ullus suus facio paeniteo excipio dum taxo unus


text: Inter aduersa temporum et delatores amendatoresque erant ex licentia ueteri. hos assidue in foro flagellis ac fustibus caesos ac nouissime traductos per amphitheatri harenam partim subici ac uenire imperauit, partim in asperrimas insularum auehi. utque etiam similia quandoque ausuros perpetuo coerceret, uetuit inter cetera de eadem re pluribus legibus agi quaeriue de cuiusquam defunctorum statu ultra certos annos.

lemmas: inter adverso tempus et delator amendatoresque sum ex licentia uetus hic assiduus in forum flagellum atque fustis caedo atque nouus traduco per amphitheatrum harena pars subicio atque uenio impero pars in asper insularis aveho ut etiam similis quandoque audeo perpetuus coerceo ueto inter ceterus de idem res multus lex ago quaero de quisquam defunctor status ultra certus annus


text: Natura autem beniuolentissimus, cum ex instituto Tiberi omnes dehinc Caesares beneficia a superioribus concessa principibus aliter rata non haberent, quam si eadem isdem et ipsi dedissent, primus praeterita omnia uno confirmauit edicto nec a se peti passus est. in ceteris uero desideriis hominum obstinatissime tenuit, ne quem sine spe dimitteret; quin et admonentibus domesticis, quasi plura polliceretur quam praestare posset, non oportere ait quemquam a sermone principis tristem discedere; atque etiam recordatus quondam super cenam, quod nihil cuiquam toto die praestitisset, memorabilem illam meritoque laudatam uocem edidit: 'amici, diem perdidi.'

lemmas: natura autem benevolens cum ex instituo tiberis omnis dehinc caesaris beneficium ab superus concedo princeps aliter reor non habeo quam si idem idem et ipse do primus praetereo omnis unus confirmo edictum neque ab sui peto patior sum in ceterus uerus desiderium homo obstinatus teneo ne qui sine spes dimitto quin et admoneo domesticus quasi multus polliceo quam praesto possum non oportet aio quisquam ab sermo princeps tristis discedo atque etiam recordor quondam super cena qui nihil quisquam totus dies praesto memorabilis ille mereo laudo uox edo amicus dies perdo


text: neque ex eo destitit participem atque etiam tutorem imperii agere.

lemmas: neque ex is desisto participo atque etiam tutor imperium ago


text: inter haec morte praeuentus est maiore hominum damno quam suo.

lemmas: inter hic mors praevenio sum magnus homo damnum quam suus


text: cuius breui compos et ad perdomandam Iudaeam relictus, nouissima Hierosolymorum oppugnatione duodecim propugnatores totidem sagittarum confecit ictibus, cepitque ea natali filiae suae tanto militum gaudio ac fauore, ut in gratulatione imperatorem eum consalutauerint et subinde decedentem prouincia detinuerint, suppliciter nec non et minaciter efflagitantes, aut remaneret aut secum omnis pariter abduceret.

lemmas: qui breuis compos et ad perdomo judaea relinquo nouus hierosolyma oppugnatio duodecim propugnator totidem sagittaris confacio ictus capio is natalis filia suus tantus miles gaudium atque fauor ut in gratulatio imperator is consaluto et subinde decedo prouincia detineo supplex neque non et minax efflagito aut remaneo aut sui omnis pariter abduco


text: Quaedam sub eo fortuita ac tristia acciderunt, ut conflagratio Vesuuii montis in Campania, et incendium Romae per triduum totidemque noctes, item pestilentia quanta non temere alias. in iis tot aduersis ac talibus non modo principis sollicitudinem sed et parentis affectum unicum praestitit, nunc consolando per edicta, nunc opitulando quatenus suppeteret facultas.

lemmas: quidam sub is fortuitus atque tristis accido ut conflagratio vesuvius mons in campaneus et incendium roma per triduum totidem nox item pestilentia quantus non temere alius in is tot aduerto atque talis non modo princeps sollicitudo sed et parens afficio unicus praesto nunc consolo per edico nunc opitulo quatenus suppeto facultas


text: Galba mox tenente rem p. missus ad gratulandum, quaqua iret conuertit homines, quasi adoptionis gratia arcesseretur. sed ubi turbari rursus cuncta sensit, redit ex itinere, aditoque Paphiae Veneris oraculo, dum de nauigatione consulit, etiam de imperii spe confirmatus est.

lemmas: galba mox teneo res p mitto ad gratulor quisquis eo conuerto homo quasi adoptio gratia arcesso sed ubi turbaris rursus cunctus sentio redeo ex iter adeo paphie venus oraculum dum de nauigatio consulo etiam de imperium spes confirmo sum


text: Fratrem insidiari sibi non desinentem, sed paene ex professo sollicitantem exercitus, meditantem fugam, neque occidere neque seponere ac ne in minore quidem honore habere sustinuit, sed, ut a primo imperii die, consortem successoremque testari perseuerauit, nonnumquam secreto precibus et lacrimis orans, ut tandem mutuo erga se animo uellet esse.

lemmas: frater insidior sui non desino sed paene ex profiteor sollicito exercitus meditor fuga neque occaedes neque sepono atque ne in paruus quidem honor habeo sustineo sed ut ab primus imperium dies consors successor testaris perseuero nonnumquam secretum prex et lacrima oro ut tandem mutuus erga sui animus uolo sum


text: unde nata suspicio est, quasi desciscere a patre Orientisque sibi regnum uindicare temptasset; quam suspicionem auxit, postquam Alexandriam petens in consecrando apud Memphim boue Apide diadema gestauit, de more quidem rituque priscae religionis; sed non deerant qui sequius interpretarentur. quare festinans in Italiam, cum Regium, dein Puteolos oneraria naue appulisset, Romam inde contendit expeditissimus inopinantique patri, uelut arguens rumorum de se temeritatem: 'ueni,' inquit, 'pater, ueni.'

lemmas: unde nata suspicio sum quasi descisco ab pater oriens sui regnum uindico tento quam suspicio augeo postquam alexandrea peto in consecro apud memphis bos apide diadema gesto de mos quidem ritus priscus religio sed non desum qui sequius interpretor quare festino in italia cum regius deinde puteoli oneraria nauis appello roma inde contendo expedio inopinor pater uelut arguo rumor de sui temeritas uenio inquam pater uenio


text: et confestim quidem ad alterius matrem quae procul aberat, cursores suos misit, qui anxiae saluum filium nuntiarent, ceterum ipsos non solum familiari cenae adhibuit, sed et insequenti die gladiatorum spectaculo circa se ex industria conlocatis oblata sibi ferramenta pugnantium inspicienda porrexit. dicitur etiam cognita utriusque genitura imminere ambobus periculum adfirmasse, uerum quandoque et ab alio, sicut euenit.

lemmas: et confestim quidem ad alter mater qui procul absum cursor suus mitto qui anxius saluus filius nuntio ceterum ipse non solus familiaris cena adhibeo sed et insequor dies gladiator spectaculum circa sui ex industria conloco offertor sui ferramentum pugno inspicio porrigo dico etiam cognosco uterque gigno immineo ambo periculum adfirmo uerus quandoque et ab alius sicut euenio


text: Tribunus militum et in Germania et in Britannia meruit summa industriae nec minore modestiae fama, sicut apparet statuarum et imaginum eius multitudine ac titulis per utramque prouinciam.

lemmas: tribunus miles et in germania et in britannia mereo summus industria neque paruus modestia fama sicut appareo statua et imago is multitudo atque titulus per uter prouincia


text: Post stipendia foro operam dedit honestam magis quam assiduam, eodemque tempore Arrecinam Tertullam, patre eq. R. sed praefecto quondam praetorianarum cohortium, duxit uxorem et in defunctae locum Marciam Furnillam splendidi generis; cum qua sublata filia diuortium fecit.

lemmas: post stipendium forum opera do honestus magis quam assiduus idem tempus arrecinam tertullam pater eq romanus sed praeficio quondam praetorianaris cohors duco uxor et in defungor locus marcius furnillam splendidus genus cum qui tollo filia divortium facio


text: id quale fuerit, neque ipse tunc prodidit neque cuiquam facile succurrat. quidam opinantur consuetudinem recordatum, quam cum fratris uxore habuerit; sed nullam habuisse persancte Domitia iurabat, haud negatura, si qua omnino fuisset, immo etiam gloriatura, quod illi promptissimum erat in omnibus probris.

lemmas: is qualis sum neque ipse tunc prodo neque quisquam facilis succurro quidam opinor consuetudo recordor quam cum frater uxor habeo sed nullus habeo persanctus domitius juro haud nego si qui omnino sum immo etiam glorior qui ille promptus sum in omnis probrum


text: Conuiuia instituit iucunda magis quam profusa. amicos elegit, quibus etiam post eum principes ut et sibi et rei p. necessariis adquieuerunt praecipueque sunt usi. Berenicen statim ab urbe dimisit inuitus inuitam. quosdam e gratissimis delicatorum quanquam tam artifices saltationis, ut mox scaenam tenuerint, non modo fouere prolixius, sed spectare omnino in publico coetu supersedit.

lemmas: convivium instituo iucundus magis quam profundo amicus eligo qui etiam post is princeps ut et sui et res p necessarius adquiesco praecipuus sum utor berenice statim ab urbs dimitto inuitus inuitus quidam e gratus delicator quamquam tam artifex saltatio ut mox scaena teneo non modo foveo prolixus sed specto omnino in publicus coitus supersedeo


text: Triumphauit cum patre censuramque gessit una, eidem collega et in tribunicia potestate et in septem consulatibus fuit; receptaque ad se prope omnium officiorum cura, cum patris nomine et epistulas ipse dictaret et edicta conscriberet orationesque in senatu recitaret etiam quaestoris uice, praefecturam quoque praetori suscepit numquam ad id tempus nisi ab eq. R. administratam, egitque aliquanto inciuilius et uiolentius, siquidem suspectissimum quemque sibi summissis qui per theatra et castra quasi consensu ad poenam deposcerent, haud cunctanter oppressit.

lemmas: triumpho cum pater censeo gero unus idem collega et in tribunicius potestas et in septem consulatus sum recipio ad sui prope omnis officium cura cum pater nomen et epistula ipse dicto et edico conscribo oratio in senatus recito etiam quaestor vicus praefectura quoque praetor suscipio numquam ad is tempus nisi ab eq romanus administro ago aliquantus incivilis et uiolens siquidem suspicio quisque sui summitto qui per theatrum et castrum quasi consensus ad poena deposco haud cunctanter opprimo


text: Titus, cognomine paterno, amor ac deliciae generis humani—tantum illi ad promerendam omnium uoluntatem uel ingenii uel artis uel fortunae superfuit, et, quod difficillimum est, in imperio, quando priuatus atque etiam sub patre principe ne odio quidem, nedum uituperatione publica caruit—natus est III. Kal. Ian. insigni anno Gaiana nece, prope Septizonium sordidis aedibus, cubiculo uero perparuo et obscuro, nam manet adhuc et ostenditur;

lemmas: titus cognomen paternus amor atque deliciae genus humanus tantus ille ad promereo omnis uoluntas uel ingenium uel ars uel fortuna supersum et qui difficilis sum in imperium quando priuo atque etiam sub pater princeps ne odium quidem nedum uituperatio publicus careo nascor sum iii kal ian insignio annus gaianus nex prope septizonium sordidus aedes cubiculum uerus perparvus et obscurum nam maneo adhuc et ostendo


text: Ex quaesturae deinde honore legioni praepositus Tarichaeas et Gamalam urbes Iudaeae ualidissimas in potestatem redegit, equo quadam acie sub feminibus amisso alteroque inscenso, cuius rector circa se dimicans occubuerat.

lemmas: ex quaestura deinde honor legio praepono tarichea et gamalam urbs judaea validus in potestas redigo equus quidam acies sub feminibus amitto alter inscensus qui rector circa sui dimico occumbo


text: in his Aulum Caecinam consularem uocatum ad cenam ac uixdum triclinio egressum confodi iussit, sane urgente discrimine, cum etiam chirographum eius praeparatae apud milites contionis deprehendisset. quibus rebus sicut in posterum securitati satis cauit, ita ad praesens plurimum contraxit inuidiae, ut non temere quis tam aduerso rumore magisque inuitis omnibus transierit ad principatum.

lemmas: in hic aulis caecina consularis uoco ad cena atque uix triclinium egredior confodio iubeo sanus urgeo discrimen cum etiam chirographon is praeparo apud miles contio deprehendo qui res sicut in posterus securitas satis caveo ita ad praesens multus contraho inuidia ut non temere quis tam aduerto rumor magus inuitus omnis transeo ad principatus


text: curatores restituendae Campaniae e consularium numero sorte duxit; bona oppressorum in Vesuuio, quorum heredes non extabant, restitutioni afflictarum ciuitatium attribuit. urbis incendio nihil publice nisi perisse testatus, cuncta praetoriorum suorum ornamenta operibus ac templis destinauit praeposuitque compluris ex equestri ordine, quo quaeque maturius peragerentur. medendae ualitudini leniendisque morbis nullam diuinam humanamque opem non adhibuit inquisito omni sacrificiorum remediorumque genere.

lemmas: curator restituo campania e consularis numerus sors duco bonus oppressor in vesuvius qui heres non extabant restitutio afflictaris ciuitas attribuo urbs incendium nihil publicus nisi pereo testor cunctus praetorius suus ornamentum opus atque templum destino praepono complures ex equester ordo quo quisque maturus perago medeor ualitudo lenio morbus nullus diuinus humanus ops non adhibeo inquisitus omnis sacrificus remedium genus


text: armorum et equitandi peritissimus, Latine Graeceque uel in orando uel in fingendis poematibus promptus et facilis ad extemporalitatem usque; sed ne musicae quidem rudis, ut qui cantaret et psalleret iucunde scienterque. e pluribus comperi, notis quoque excipere uelocissime solitum, cum amanuensibus suis per ludum iocumque certantem, imitarique chirographa quaecumque uidisset, ac saepe profiteri maximum falsarium esse potuisse.

lemmas: armus et equito pereo latinum graecum uel in oro uel in fingo poema promptus et facilis ad extemporalitas usque sed ne musica quidem rudis ut qui canto et psalleret jucundus scienter e multus comperio nosco quoque excipio velox soleo cum amanuensis suus per ludus jocus certo imito chirographon quicumque uideo atque saepe profiteor magnus falsarius sum possum


text: educatus in aula cum Britannico simul ac paribus disciplinis et apud eosdem magistros institutus. quo quidem tempore aiunt metoposcopum a Narcisso Claudi liberto adhibitum, ut Britannicum inspiceret, constantissime affirmasse illum quidem nullo modo, ceterum Titum, qui tunc prope astabat, utique imperaturum. erant autem adeo familiares, ut de potione, qua Britannicus hausta periit, Titus quoque iuxta cubans gustasse credatur grauique morbo adflictatus diu. quorum omnium mox memor statuam ei auream in Palatio posuit et alteram ex ebore equestrem, quae circensi pompa hodieque praefertur, dedicauit prosecutusque est.

lemmas: educo in aula cum britannicus simul atque par disciplina et apud idem magister instituo quo quidem tempus aio metoposcopus ab narcissus claudius libertus adhibeo ut britannicus inspicio consto affirmo ille quidem nullus modo ceterum titus qui tunc prope asto utique impero sum autem adeo familiaris ut de potio qui britannicus haurio pereo titus quoque iuxta cubo gusto credo gravis morbus afflicto diu qui omnis mox memor statua is aureus in palatium pono et alter ex ebur equester qui circensis pompa hodie praefero dedico prosequor sum


text: Excessit in eadem qua pater uilla Id. Sept. post biennium ac menses duos diesque XX quam successerat patri, altero et quadragesimo aetatis anno. quod ut palam factum est, non secus atque in domestico luctu maerentibus publice cunctis, senatus prius quam edicto conuocaretur ad curiam concurrit, obseratisque adhuc foribus, deinde apertis, tantas mortuo gratias egit laudesque congessit, quantas ne uiuo quidem umquam atque praesenti.

lemmas: excedo in idem qui pater villa is sept post biennium atque mensis duo dies xx quam succedo pater alter et quadragesimus aetas annus qui ut palam facio sum non secus atque in domesticus luctus maereo publicus cunctus senatus prior quam edictum convoco ad curia concurro obsero adhuc foris deinde apertus tantus mortuus gratia ago laudo congero quantus ne uiuus quidem umquam atque praesens


text: Populum in primis uniuersum tanta per omnis occasiones comitate tractauit, ut proposito gladiatorio munere, non ad suum, sed ad spectantium arbitrium editurum se professus sit; et plane ita fecit. nam neque negauit quicquam petentibus et ut quae uellent peterent ultro adhortatus est. quin et studium armaturae Thraecum prae se ferens saepe cum populo et uoce et gestu ut fautor cauillatus est, uerum maiestate salua nec minus aequitate. ne quid popularitatis praetermitteret, nonnumquam in thermis suis admissa plebe lauit.

lemmas: populis in primus uniuersus tantus per omnis occasio comitas tracto ut propono gladiatorius munus non ad suus sed ad specto arbitrium edo sui profiteor sum et planus ita facio nam neque nego quisquam peto et ut qui uolo peto ultro adhortor sum quin et studium armo thraecum prae sui fero saepe cum populus et uox et gestus ut fautor cavillor sum uerus maiestas saluus neque paruus aequitas ne quis popularitas praetermitto nonnumquam in thermae suus admitto plebs lauo