Nota per eos dies Iunii Blaesi mors et famosa fuit, de qua sic accepimus. gravi corporis morbo aeger Vitellius Servilianis hortis turrim vicino sitam conlucere per noctem crebris luminibus animadvertit. sciscitanti causam apud Caecinam Tuscum epulari multos, praecipuum honore Iunium Blaesum nuntiatur; cetera in maius, de apparatu et solutis in lasciviam animis. nec defuere qui ipsum Tuscum et alios, sed criminosius Blaesum incusarent, quod aegro principe laetos dies ageret. ubi asperatum Vitellium et posse Blaesum perverti satis patuit iis qui principum offensas acriter speculantur, datae L. Vitellio delationis partes. ille infensus Blaeso aemulatione prava, quod eum omni dedecore maculosum egregia fama anteibat, cubiculum imperatoris reserat, filium eius sinu complexus et genibus accidens. causam confusionis quaerenti, non se proprio metu nec sui anxium, sed pro fratre, pro liberis fratris preces lacrimasque attulisse. frustra Vespasianum timeri, quem tot Germanicae legiones, tot provinciae virtute ac fide, tantum denique terrarum ac maris immensis spatiis arceat: in urbe ac sinu cavendum hostem, Iunios Antoniosque avos iactantem, qui se stirpe imperatoria comem ac magnificum militibus ostentet. versas illuc omnium mentis, dum Vitellius amicorum inimicorumque neglegens fovet aemulum principis labores e convivio prospectantem. reddendam pro intempestiva laetitia maestam et funebrem noctem, qua sciat et sentiat vivere Vitellium et imperare et, si quid fato accidat, filium habere.

nosco per is dies junius blaesus mors et famosus sum de qui sic accipio gravis corpus morbus aeger vitellius servilianus hortus turris vicinus sino colluceo per nox creber lumen animadverto sciscitor causa apud caecina tuscus epularis multus praecipuus honor junius blaesus nuntio ceterus in magnus de apparatus et soluo in lascivia animus neque desum qui ipse tuscus et alius sed criminosus blaesus incuso qui aeger princeps laetus dies ago ubi aspero vitellius et possum blaesus perverto satis pateo is qui princeps offendo acer speculor do l vitellius delatio pars ille infensus blaesus aemulatio pravus qui is omnis dedecor maculosus egregius fama anteeo cubiculum imperator resero filius is sinus complexus et genu accido causa confusio quaero non sui proprius metus neque suus anxius sed pro frater pro liber frater prex lacrimo affero frustra vespasianus timeo qui tot germanicus legio tot provincia virtus atque fides tantus denique terra atque mare immensus spatium arceo in urbs atque sinus caveo hostis junius antonius avus jacto qui sui stirps imperatorius como atque magnificus miles ostento verso illic omnis mens dum vitellius amicus inimicus neglego foveo aemulis princeps labor e convivium prospecto reddo pro intempestivus laetitia maestus et funebris nox qui scio et sentio vivo vitellius et impero et si quis fatum accido filius habeo


At Romae cuncta in deterius audita Mucianum angebant, ne quamquam egregii duces (iam enim Gallum Annium et Petilium Cerialem delegerat) summam belli parum tolerarent. nec relinquenda urbs sine rectore; et Domitiani indomitae libidines timebantur, suspectis, uti diximus, Primo Antonio Varoque Arrio. Varus praetorianis praepositus vim atque arma retinebat: eum Mucianus pulsum loco, ne sine solacio ageret, annonae praefecit. utque Domitiani animum Varo haud alienum deleniret, Arrecinum Clementem, domui Vespasiani per adfinitatem innexum et gratissimum Domitiano, praetorianis praeposuit, patrem eius sub C. Caesare egregie functum ea cura dictitans, laetum militibus idem nomen, atque ipsum, quamquam senatorii ordinis, ad utraque munia sufficere. adsumuntur e civitate clarissimus quisque et alii per ambitionem. simul Domitianus Mucianusque accingebantur, dispari animo, ille spe ac iuventa properus, hic moras nectens quis flagrantem retineret, ne ferocia aetatis et pravis impulsoribus, si exercitum invasisset, paci belloque male consuleret. legiones victrices, octava, undecima, decima tertia Vitellianarum unaetvicensima, e recens conscriptis secunda Poeninis Cottianisque Alpibus, pars monte Graio traducuntur; quarta decima legio e Britannia, sexta ac prima ex Hispania accitae.

at roma cunctus in deterior audio mucianus ango ne quamquam egregius dux iam enim gallus annius et petilius cerial deligo summa bellum parum tolero neque relinquo urbs sine rector et domitianus indomitus libido timeo suspicio uti dico primus antonius varus arius varus praetorianus praepono vis atque arma retineo is mucianus pello locus ne sine solacium ago annona praeficio ut domitianus animus varus haud alienus delenio arrecinum clemens domo vespasianus per adfinitas innecto et gratus domitianus praetorianus praepono pater is sub que caesaris egregius fungor is cura dictito laetus miles idem nomen atque ipse quamquam senatorius ordo ad uter munia sufficio adsumo e civitas clarus quisque et alius per ambitio simul domitianus mucianus accingo disparus animus ille spes atque juventa properus hic mora necto quis flagro retineo ne ferocia aetas et pravus impulsor si exercitus invado pax bellus malus consulo legio victrix octavus undecimus decimus tertius vitellianaris unaetvicensima e recens conscribo secundus penninus cottianus alpis pars mons graius traduco quartus decimus legio e britannia sextus atque primus ex hispania accio


Postera luce Cerialis equite et auxiliariis cohortibus frontem explet, in secunda acie legiones locatae, dux sibi delectos retinuerat ad improvisa. Civilis haud porrecto agmine, sed cuneis adstitit: Batavi Cugernique in dextro, laeva ac propiora flumini Transrhenani tenuere. exhortatio ducum non more contionis apud universos, sed ut quosque suorum advehebantur. Cerialis veterem Romani nominis gloriam, antiquas recentisque victorias; ut perfidum ignavum victum hostem in aeternum exciderent, ultione magis quam proelio opus esse. pauciores nuper cum pluribus certasse, ac tamen fusos Germanos, quod roboris fuerit: superesse qui fugam animis, qui vulnera tergo ferant. proprios inde stimulos legionibus admovebat, domitores Britanniae quartadecimanos appellans; principem Galbam sextae legionis auctoritate factum; illa primum acie secundanos nova signa novamque aquilam dicaturos. hinc praevectus ad Germanicum exercitum manus tendebat, ut suam ripam, sua castra sanguine hostium reciperarent. alacrior omnium clamor, quis vel ex longa pace proelii cupido vel fessis bello pacis amor, praemiaque et quies in posterum sperabatur.

posterus lux cerial eques et auxiliarius cohors frons expleo in secundus acies legio loco dux sui deligo retineo ad improvide civilis haud porrigo agmen sed cuneus asto batavus gugerni in dexter laeva atque propiora flumen transrhenani teneo exhortatio dux non mos contio apud universi sed ut quisque suus adveho cerial vetus romanus nomen gloria antiquus recens victoria ut perfidus ignavus vinco hostis in aeternus excido ultio magis quam proelium opus sum paucus nuper cum multus certo atque tamen fundo germani qui robur sum supersum qui fuga animus qui vulnero tergum fero proprius inde stimulus legio admoveo domitor britannia quartadecimanos appello princeps galba sextus legio auctoritas facio ille primus acies secundani novo signum novus aquila dico hinc praeveho ad germanicus exercitus manus tendo ut suus ripa suus castrum sanguis hostis recipero alacer omnis clamor quis vel ex longus pax proelium cupido vel fatisco bellum pax amor praemium et quies in posterus spero


Munientibus castra apud Ticinum de adversa Caecinae pugna adlatum, et prope renovata seditio tamquam fraude et cunctationibus Valentis proelio defuissent: nolle requiem, non expectare ducem, anteire signa, urgere signiferos; rapido agmine Caecinae iunguntur. improspera Valentis fama apud exercitum Caecinae erat: expositos se tanto pauciores integris hostium viribus querebantur, simul in suam excusationem et adventantium robur per adulationem attollentes, ne ut victi et ignavi despectarentur. et quamquam plus virium, prope duplicatus legionum auxiliorumque numerus erat Valenti, studia tamen militum in Caecinam inclinabant, super benignitatem animi, qua promptior habebatur, etiam vigore aetatis, proceritate corporis et quodam inani favore. hinc aemulatio ducibus: Caecina ut foedum ac maculosum, ille ut tumidum ac vanum inridebant. sed condito odio eandem utilitatem fovere, crebris epistulis sine respectu veniae probra Othoni obiectantes, cum duces partium Othonis quamvis uberrima conviciorum in Vitellium materia abstinerent.

munio castrum apud ticinus de adverso caecina pugno affero et prope renovo seditio tamquam fraus et cunctatio valens proelium desum nolo requies non expecto dux anteeo signum urgeo signifer rapidus agmen caecina jungo inprospero valens fama apud exercitus caecina sum expono sui tantus paucus integer hostis vis queror simul in suus excusatio et advento robur per adulatio attollo ne ut vinco et ignavus despecto et quamquam multus vis prope duplico legio auxilia numerus sum valens studium tamen miles in caecina inclino super benignitas animus qui promptus habeo etiam vigor aetas proceritas corpus et quidam inanis favor hinc aemulatio dux caecina ut foedus atque maculosus ille ut tumidus atque vanus irrideo sed condio odium idem utilitas foveo creber epistula sine respicio venia probrum otho objecto cum dux pars otho quivis uber convicium in vitellius materia abstineo


Forte inter Padum viamque patenti campo duae legiones congressae sunt, pro Vitellio unaetvicensima, cui cognomen Rapaci, vetere gloria insignis, e parte Othonis prima Adiutrix, non ante in aciem deducta, sed ferox et novi decoris avida. primani stratis unaetvicensimanorum principiis aquilam abstulere; quo dolore accensa legio et impulit rursus primanos, interfecto Orfidio Benigno legato, et plurima signa vexillaque ex hostibus rapuit. a parte alia propulsa quintanorum impetu tertia decima legio, circumventi plurium adcursu quartadecimani. et ducibus Othonis iam pridem profugis Caecina ac Valens subsidiis suos firmabant. accessit recens auxilium, Varus Alfenus cum Batavis, fusa gladiatorum manu, quam navibus transvectam obpositae cohortes in ipso flumine trucidaverant: ita victores latus hostium invecti.

fors inter padus via pateo campus duo legio congredior sum pro vitellius unaetvicensima qui cognomen rapax veto gloria insignis e pars otho primus adjutrix non ante in acies deduco sed ferox et nosco decor avidus primanus sterno unaetvicensimanorum principia aquila aufero quo dolor accendo legio et impello rursus primani interficio orfidio benignus legatus et multus signum vexillum ex hostis rapio ab pars alius propello quintanus impetus tertius decimus legio circumvenio multus accursus quartadecimani et dux otho iam pridem profugio caecina atque valens subsidium suus firmo accedo recens auxilium varus alfenus cum batavus fundo gladiator manus quam navis transveho oppono cohors in ipse flumen trucido ita victor latus hostis inveho


Festinandum ceteris videbatur antequam cresceret invalida adhuc coniuratio paucorum: trepidaturum etiam Othonem, qui furtim digressus, ad ignaros inlatus, cunctatione nunc et segnitia terentium tempus imitari principem discat. non expectandum ut compositis castris forum invadat et prospectante Galba Capitolium adeat, dum egregius imperator cum fortibus amicis ianua ac limine tenus domum cludit, obsidionem nimirum toleraturus. et praeclarum in servis auxilium si consensus tantae multitudinis et, quae plurimum valet, prima indignatio elanguescat. proinde intuta quae indecora; vel si cadere necesse sit, occurrendum discrimini: id Othoni invidiosius et ipsis honestum. repugnantem huic sententiae Vinium Laco minaciter invasit, stimulante Icelo privati odii pertinacia in publicum exitium.

festino ceterus video antequam cresco invalidus adhuc coniuratio paucus trepido etiam otho qui furtim digredior ad ignarus infero cunctatio nunc et segnitia tero tempus imitor princeps disco non exspecto ut compono castrum forum invado et prospecto galba capitolium adeo dum egregius imperator cum fortis amicus ianua atque limen tenus domus claudo obsidio nimirum tolero et praeclaris in servio auxilium si consentio tantus multitudo et qui multus valeo primus indignatio elanguesco proinde intutus qui indecorus vel si cado necesse sum occurro discrimen is otho invidiosus et ipse honestus repugno hic sententia vinium laco minax invado stimulo icelos privo odium pertinacia in publicus exitium


Ita mutatis animis Asinius Pollio alae praefectus, e fidissimis Albino, et Festus ac Scipio cohortium praefecti opprimuntur: ipse Albinus dum e Tingitana provincia Caesariensem Mauretaniam petit, adpulsu litoris trucidatus; uxor eius cum se percussoribus obtulisset, simul interfecta est, nihil eorum quae fierent Vitellio anquirente: brevi auditu quamvis magna transibat, impar curis gravioribus.

ita mutas animus asinius pollio ala praefectus e fidus albinus et festus atque scipio cohors praefectus opprimo ipse albinus dum e tingitanus provincia caesariensis mauretania peto appulsus litor trucido uxor is cum sui percussor offertor simul interfacio sum nihil is qui fio vitellius anquiro brevis auditus quivis magnus transeo impar cura gravis


Spurinna comperto itinere hostium defensam Placentiam, quaeque acta et quid Caecina pararet, Annium Gallum per litteras docet. Gallus legionem primam in auxilium Placentiae ducebat, diffisus paucitati cohortium, ne longius obsidium et vim Germanici exercitus parum tolerarent. ubi pulsum Caecinam pergere Cremonam accepit, aegre coercitam legionem et pugnandi ardore usque ad seditionem progressam Bedriaci sistit. inter Veronam Cremonamque situs est vicus, duabus iam Romanis cladibus notus infaustusque.

spurinna comperio iter hostis defendo placentia quisque ago et quis caecina paro annius gallus per littera doceo gallus legio primus in auxilium placentia duco diffido paucitas cohors ne longus obsidium et vis germanicus exercitus parum tolero ubi pello caecina pergo cremona accipio aeger coerceo legio et pugno ardor usque ad seditio progredior bedriacum sisto inter verona cremona sino sum vicus duo iam romanus clades notus infaustus


Igitur Tencteri, Rheno discreta gens, missis legatis mandata apud concilium Agrippinensium edi iubent, quae ferocissimus e legatis in hunc modum protulit: 'redisse vos in corpus nomenque Germaniae communibus deis et praecipuo deorum Marti grates agimus, vobisque gratulamur quod tandem liberi inter liberos eritis; nam ad hunc diem flumina ac terram et caelum quodam modo ipsum clauserant Romani ut conloquia congressusque nostros arcerent, vel, quod contumeliosius est viris ad arma natis, inermes ac prope nudi sub custode et pretio coiremus. sed ut amicitia societasque nostra in aeternum rata sint, postulamus a vobis muros coloniae, munimenta servitii, detrahatis (etiam fera animalia, si clausa teneas, virtutis obliviscuntur), Romanos omnis in finibus vestris trucidetis (haud facile libertas et domini miscentur): bona interfectorum in medium cedant, ne quis occulere quicquam aut segregare causam suam possit. liceat nobis vobisque utramque ripam colere, ut olim maioribus nostris: quo modo lucem diemque omnibus hominibus, ita omnis terras fortibus viris natura aperuit. instituta cultumque patrium resumite, abruptis voluptatibus, quibus Romani plus adversus subiectos quam armis valent. sincerus et integer et servitutis oblitus populus aut ex aequo agetis aut aliis imperitabitis.'

igitur tencteri rhenus discerno gens mitto legatus mandatum apud concilium agrippinensium edo iubeo qui ferox e legatus in hic modus profero redeo tu in corpus nomen germania communis deus et praecipuus deus martius grates ago tu gratulor qui tandem liber inter liber sum nam ad hic dies flumen atque terra et caelum quidam modo ipse claudo romanus ut colloquium congredior noster arceo vel qui contumeliosus sum vis ad arma obstino inermis atque prope nudus sub custos et pretium coeo sed ut amicitia societas noster in aeternus reor sum postulo ab tu murus colonia munimentum servitium detraho etiam ferus animal si claudo teneo virtus obliviscor romanus omnis in finis vester trucido haud facilis libertas et dominus misceo bonus interfector in medius cedo ne quis occulo quisquam aut segregaris causa suus possum licet nos tu uter ripa colo ut olim magnus noster quo modo lux dies omnis homo ita omnis terra fortis vis natura aperio institutum colo patrius resumo abrumpo voluptas qui romanus multus adverro subicio quam arma valeo sincerus et integer et servitus obliuiscor populus aut ex aequus ago aut alius imperito


Interea Paulini et Celsi ductu res egregie gestae. angebant Caecinam nequiquam omnia coepta et senescens exercitus sui fama. pulsus Placentia, caesis nuper auxiliis, etiam per concursum exploratorum, crebra magis quam digna memoratu proelia, inferior, propinquante Fabio Valente, ne omne belli decus illuc concederet, reciperare gloriam avidius quam consultius properabat. ad duodecimum a Cremona (locus Castorum vocatur) ferocissimos auxiliarium imminentibus viae lucis occultos componit: equites procedere longius iussi et inritato proelio sponte refugi festinationem sequentium elicere, donec insidiae coorerentur. proditum id Othonianis ducibus, et curam peditum Paulinus, equitum Celsus sumpsere. tertiae decimae legionis vexillum, quattuor auxiliorum cohortes et quingenti equites in sinistro locantur; aggerem viae tres praetoriae cohortes altis ordinibus obtinuere; dextra fronte prima legio incessit cum duabus auxiliaribus cohortibus et quingentis equitibus: super hos ex prae- torio auxiliisque mille equites, cumulus prosperis aut subsidium laborantibus, ducebantur.

interea paulinus et celsus ductus res egregius gero ango caecina nequiquam omnis coepio et senesco exercitus suus fama pello placentia caedo nuper auxilium etiam per concurro explorator creber magis quam dignus memoro proelio inferus propinquo fabius valens ne omnis bellum decus illic concedo reciperaris gloria avidus quam consulo propero ad duodecimus ab cremona locus castor voco ferox auxiliaris immineo via lucus occulo compono eques procedo longus iubeo et irrito proelium sponte refugio festinatio sequor elices donec insidiae coorerentur prodeo is othonianus dux et cura pedes paulinus eques celsus sumo tertius decimus legio vexillum quattuor auxilia cohors et quingenti eques in sinister loco aggero via tres praetorius cohors altus ordo obtineo dextera frons primus legio incedo cum duo auxiliaris cohors et quingenti eques super hic ex prae torio auxilia mille eques cumulus prosper aut subsidium laboro duco


Antonio ducibusque partium praemitti equites omnemque Vmbriam explorari placuit, si qua Appennini iuga clementius adirentur: acciri aquilas signaque et quidquid Veronae militum foret, Padumque et mare commeatibus compleri. erant inter duces qui necterent moras: quippe nimius iam Antonius, et certiora ex Muciano sperabantur. namque Mu- cianus tam celeri victoria anxius et, ni praesens urbe potiretur, expertem se belli gloriaeque ratus, ad Primum et Varum media scriptitabat, instandum coeptis aut rursus cunctandi utilitates disserens atque ita compositus ut ex eventu rerum adversa abnueret vel prospera agnosceret. Plotium Grypum, nuper a Vespasiano in senatorium ordinem adscitum ac legioni praepositum, ceterosque sibi fidos apertius monuit, hique omnes de festinatione Primi ac Vari sinistre et Muciano volentia rescripsere. quibus epistulis Vespasiano missis effecerat ut non pro spe Antonii consilia factaque eius aestimarentur.

antonius dux pars praemitto eques omnis vmbriam exploraris placeo si qui apenninus iugum clemens adeo accio aquila signo et quisquis verona miles sum padus et mare commeatus compleo sum inter dux qui necto mora quippe nimius iam antonius et certus ex mucianus spero namque mu cianus tam celer victoria anxius et ni praesens urbs potio expers sui bellum gloria reor ad primus et varis medius scriptito insto coepio aut rursus cuncto utilitas dissero atque ita compono ut ex evenio res adverso abnuo vel prosper agnosco plautius grypus nuper ab vespasianus in senatorius ordo ascitus atque legio praepono ceter sui fidus aperio moneo hic omnis de festinatio primus atque varis sinister et mucianus volo rescribo qui epistula vespasianus mitto efficio ut non pro spes antonius consilium facio is aestimo


Vbi sedato impetu metus rediit, centuriones cum epistulis ad civitates Galliarum misere, auxilia ac stipendia oraturos: ipsi, ut est vulgus sine rectore praeceps pavidum so- cors, adventante Civile raptis temere armis ac statim omissis, in fugam vertuntur. res adversae discordiam peperere, iis qui e superiore exercitu erant causam suam dissociantibus; Vitellii tamen imagines in castris et per proximas Belgarum civitates repositae, cum iam Vitellius occidisset. dein mutati in paenitentiam primani quartanique et duoetvicensimani Voculam sequuntur, apud quem resumpto Vespasiani sacramento ad liberandum Mogontiaci obsidium ducebantur. discesserant obsessores, mixtus ex Chattis Vsipis Mattiacis exercitus, satietate praedae nec incruenti: in via dispersos et nescios miles noster invaserat. quin et loricam vallumque per finis suos Treviri struxere, magnisque in vicem cladibus cum Germanis certabant, donec egregia erga populum Romanum merita mox rebelles foedarent.

vbi sedo impetus metus redeo centurio cum epistula ad civitas galliaris mitto auxilium atque stipendium oro ipse ut sum vulgus sine rector praeceps pavidus so cors advento civilis rapio temere arma atque statim omitto in fuga verto res adverro discordia pario is qui e superus exercitus sum causa suus dissocio vitellius tamen imago in castrum et per propior belgaris civitas repono cum iam vitellius occido deinde muto in paenitentia primanus quartanus et duoetvicensimani vocula sequor apud qui resumo vespasianus sacramentum ad libero mogontiacum obsidium duco discedo obsessor misceo ex chatti vsipis mattiacus exercitus satietas praeda neque incruentus in via dispermulceo et nescius miles noster invado quin et lorica valles per finis suus treviri struo magnus in vicis clades cum germanus certo donec egregius erga populus romanus mereo mox rebello foedo


Templum in modum arcis propriique muri, labore et opere ante alios; ipsae porticus, quis templum ambibatur, egregium propugnaculum. fons perennis aquae, cavati sub terra montes et piscinae cisternaeque servandis imbribus. providerant conditores ex diversitate morum crebra bella: inde cuncta quamvis adversus longum obsidium; et a Pompeio expugnatis metus atque usus pleraque monstravere. atque per avaritiam Claudianorum temporum empto iure muniendi struxere muros in pace tamquam ad bellum, magna conluvie et ceterarum urbium clade aucti; nam pervicacissimus quisque illuc perfugerat eoque seditiosius agebant. tres duces, totidem exercitus: extrema et latissima moenium Simo, mediam urbem Ioannes , templum Eleazarus firmaverat. multitudine et armis Ioannes ac Simo, Eleazarus loco pollebat: sed proelia dolus incendia inter ipsos, et magna vis frumenti ambusta. mox Ioannes, missis per speciem sacrificandi qui Eleazarum manumque eius obtruncarent, templo potitur. ita in duas factiones civitas discessit, donec propinquantibus Romanis bellum externum concordiam pareret.

templum in modus arx proprius murus labor et opus ante alius ipse porticus quis templum ambeo egregius propugnaculis fons perennis aqua cavo sub terra mons et piscina cisterna servo imber provideo conditor ex diversitas mos creber bellum inde cunctus quivis adverro longus obsidium et ab pompejus expugno metus atque utor plerusque monstro atque per avaritia claudianus tempus emo ius munio struo murus in pax tamquam ad bellum magnus conluvie et ceteraris urbs clades augeo nam pervicax quisque illic perfugio eo seditiosus ago tres dux totidem exercitus exter et fero moenia simo medius urbs joannis templum eleazarus firmo multitudo et arma joannis atque simo eleazarus locus polleo sed proelio dolus incendium inter ipse et magnus volo frumentum amburo mox joannis mitto per species sacrifico qui eleazaris manon is obtrunco templum potio ita in duo factio civitas discedo donec propinquo romanus bellum externus concordia pareo


Sustinuit labentem aciem Antonius accitis praetorianis. qui ubi excepere pugnam, pellunt hostem, dein pelluntur. namque Vitelliani tormenta in aggerem viae contulerant ut tela vacuo atque aperto excuterentur, dispersa primo et arbustis sine hostium noxa inlisa. magnitudine eximia quintae decimae legionis ballista ingentibus saxis hostilem aciem proruebat. lateque cladem intulisset ni duo milites praeclarum facinus ausi, arreptis e strage scutis ignorati, vincla ac libramenta tormentorum abscidissent. statim confossi sunt eoque intercidere nomina: de facto haud ambigitur. neutro inclinaverat fortuna donec adulta nocte luna surgens ostenderet acies falleretque. sed Flavianis aequior a tergo; hinc maiores equorum virorumque umbrae, et falso, ut in corpora, ictu tela hostium citra cadebant: Vitelliani adverso lumine conlucentes velut ex occulto iaculantibus incauti offerebantur.

sustineo labor acies antonius accio praetorianus qui ubi excipio pugna pello hostis deinde pello namque vitellianus tormentum in aggero via confero ut telum vacuus atque aperio excutio dispergo primus et arbustus sine hostis noxa inlisa magnitudo eximius quintus decimus legio ballista ingens saxum hostilis acies proruo fero clades infero ni duo miles praeclaris facinus audeo arrepo e strages scutum ignoro vinclum atque libramentum tormentum abscido statim confodio sum eo intercisi nomen de facio haud ambago neuter inclino fortuna donec adolesco nox luna surgo ostendo acies fallo sed flavianus aequus ab tergum hinc magnus equus vir umbra et fallo ut in corpus ictus telum hostis citer cado vitellianus adverso lumen colluceo velut ex occulo jaculor incautus offertor


Oriens adhuc immotus. Syriam et quattuor legiones obtinebat Licinius Mucianus, vir secundis adversisque iuxta famosus. insignis amicitias iuvenis ambitiose coluerat; mox attritis opibus, lubrico statu, suspecta etiam Claudii iracundia, in secretum Asiae sepositus tam prope ab exule fuit quam postea a principe. luxuria industria, comitate adrogantia, malis bonisque artibus mixtus: nimiae voluptates, cum vacaret; quotiens expedierat, magnae virtutes: palam laudares, secreta male audiebant: sed apud subiectos, apud pro- ximos, apud collegas variis inlecebris potens, et cui expeditius fuerit tradere imperium quam obtinere. bellum Iudaicum Flavius Vespasianus (ducem eum Nero delegerat) tribus legionibus administrabat. nec Vespasiano adversus Galbam votum aut animus: quippe Titum filium ad venerationem cultumque eius miserat, ut suo loco memorabimus. occulta fati et ostentis ac responsis destinatum Vespasiano liberisque eius imperium post fortunam credidimus.

orior adhuc immotus syria et quattuor legio obtineo licinius mucianus vir secundus adverro iuxta famosus insignis amicitia juvenis ambitiosus colo mox attero ops lubricus status suspicio etiam claudius iracundia in secerno asia sepono tam prope ab exulis sum quam postea ab princeps luxuria industria comitas arrogantia malus bonus ars misceo nimius voluptas cum vaco quotiens expedio magnus virtus palam laudo secerno malus audio sed apud subicio apud pro ximos apud collega varius illecebra possum et qui expedio sum trado imperium quam obtineo bellum judaicus flavus vespasianus dux is nero deligo tres legio administro neque vespasianus adverro galba voveo aut animus quippe titus filius ad veneratio colo is mitto ut suus locus memoro occulo fatum et ostendo atque respondeo destino vespasianus libo is imperium post fortuna credo


Vbi haec comperta Antonio, discordis animis, discretos viribus hostium exercitus adgredi statuit, antequam ducibus auctoritas, militi obsequium et iunctis legionibus fiducia rediret. namque Fabium Valentem profectum ab urbe adceleraturumque cognita Caecinae proditione coniectabat; et fidus Vitellio Fabius nec militiae ignarus. simul ingens Germanorum vis per Raetiam timebatur. et Britannia Galliaque et Hispania auxilia Vitellius acciverat, immensam belli luem, ni Antonius id ipsum metuens festinato proelio victoriam praecepisset. universo cum exercitu secundis a Verona castris Bedriacum venit. postero die legionibus ad muniendum retentis, auxiliares cohortes in Cremonensem agrum missae ut specie parandarum copiarum civili praeda miles imbueretur: ipse cum quattuor milibus equitum ad octavum a Bedriaco progressus quo licentius popularentur. exploratores, ut mos est, longius curabant.

vbi hic comperio antonius discordis animus discerno vis hostis exercitus aggredior statuo antequam dux auctoritas miles obsequium et iungo legio fiducia redeo namque fabius valens proficiscor ab urbs adcelero cognosco caecina proditio conjecto et fidus vitellius fabius neque militia ignarus simul ingens germanus volo per raetia timeo et britannia gallia et hispania auxilium vitellius accio immensus bellum lues ni antonius is ipse metuo festino proelium victoria praecipio universus cum exercitus secundus ab verona castrum bedriacum venio posterus dies legio ad munio retineo auxiliaris cohors in cremonensis ager mitto ut species parandaris copia civilis praeda miles imbuo ipse cum quattuor mille eques ad octavus ab bedriacum progredior quo licet populor explorator ut mos sum longus curo


Nec Civilis silentem struxit aciem, locum pugnae testem virtutis ciens: stare Germanos Batavosque super vestigia gloriae, cineres ossaque legionum calcantis. quocumque oculos Romanus intenderet, captivitatem clademque et dira omnia obversari. ne terrerentur vario Trevirici proelii eventu: suam illic victoriam Germanis obstitisse, dum omissis telis praeda manus impediunt: sed cuncta mox prospera et hosti contraria evenisse. quae provideri astu ducis oportuerit, providisse, campos madentis et ipsis gnaros, paludes hostibus noxias. Rhenum et Germaniae deos in aspectu: quorum numine capesserent pugnam, coniugum parentum patriae memores: illum diem aut gloriosissimum inter maiores aut ignominiosum apud posteros fore. ubi sono armorum tripudiisque (ita illis mos) adprobata sunt dicta, saxis glandibusque et ceteris missilibus proelium incipitur, neque nostro milite paludem ingrediente et Germanis, ut elicerent, lacessentibus.

neque civilis sileo struo acies locus pugna testo virtus cieo sto germani batavi super vestigium gloria cinis ossum legio calceo quicumque oculus romanus intendo captivitas clades et dirus omnis obversaris ne terreo vario trevirici proelium evenio suus illic victoria germanus obsto dum omitto telum praeda manus impedio sed cunctus mox prosper et hostis contrarius evenio qui provideo astus dux oportet provideo campus madeo et ipse gnarus palus hostis noxia rhenus et germania deus in aspectus qui numen capesso pugna conjunx parens patria memor ille dies aut gloriosus inter magnus aut ignominiosus apud posterus sum ubi sonus armus tripudium ita ille mos adprobo sum dictum saxum glandibusque et ceterus missilis proelium incipio neque noster miles palus ingredior et germanus ut elices lacesso


Mox Treviros ac Lingonas ad contionem vocatos ita adloquitur: 'neque ego umquam facundiam exercui, et populi Romani virtutem armis adfirmavi: sed quoniam apud vos verba plurimum valent bonaque ac mala non sua natura, sed vocibus seditiosorum aestimantur, statui pauca disserere quae profligato bello utilius sit vobis audisse quam nobis dixisse. terram vestram ceterorumque Gallorum ingressi sunt duces imperatoresque Romani nulla cupidine, sed maioribus vestris invocantibus, quos discordiae usque ad exitium fatigabant, et acciti auxilio Germani sociis pariter atque hostibus servitutem imposuerant. quot proeliis adversus Cimbros Teutonosque, quantis exercituum nostrorum laboribus quove eventu Germanica bella tractaverimus, satis clarum. nec ideo Rhenum insedimus ut Italiam tueremur, sed ne quis alius Ariovistus regno Galliarum potiretur. an vos cariores Civili Batavisque et transrhenanis gentibus creditis quam maioribus eorum patres avique vestri fuerunt? eadem semper causa Germanis transcendendi in Gallias, libido atque avaritia et mutandae sedis amor, ut relictis paludibus et solitudinibus suis fecundissimum hoc solum vosque ipsos possiderent: ceterum libertas et speciosa nomina praetexuntur; nec quis- quam alienum servitium et dominationem sibi concupivit ut non eadem ista vocabula usurparet.'

mox treviros atque lingonas ad contio voco ita alloquor neque ego umquam facundia exerceo et populus romanus virtus arma adfirmo sed quoniam apud tu verbum multus valeo bonus atque malus non suus natura sed vox seditiosor aestimo statuo paucus dissero qui profligo bellum utilis sum tu audio quam nos dico terra vester ceter gallus ingredior sum dux imperator romanus nullus cupido sed magnus vester invoco qui discordia usque ad exitium fatigo et accio auxilium germanus socius pariter atque hostis servitus impono quot proelium adverro cimber teutoni quantus exercitus noster labor quis evenio germanicus bellum tracto satis clarus neque ideo rhenus insedeo ut italia tueor sed ne quis alius ariovistus regnum galliaris potio an tu carus civilis batavus et transrhenanis gens credo quam magnus is pater avus vester sum idem semper causa germanus transcendo in gallia libido atque avaritia et muto sedes amor ut relinquo palus et solitudo suus fecundus hic solus tu ipse possideo ceterum libertas et speciosus nomen praetexo neque quis quam alienus servitium et dominatio sui concupio ut non idem iste vocabulum usurpo


His et pluribus in eundem modum perpulerant ut ne legati quidem ac duces partium restingui posse iracun- diam exercitus arbitrarentur, cum haud ignari discriminis sui Viennenses, velamenta et infulas praeferentes, ubi agmen incesserat, arma genua vestigia prensando flexere militum animos; addidit Valens trecenos singulis militibus sestertios. tum vetustas dignitasque coloniae valuit et verba Fabi salutem incolumitatemque Viennensium commendantis aequis auribus accepta; publice tamen armis multati, privatis et promiscis copiis iuvere militem. sed fama constans fuit ipsum Valentem magna pecunia emptum. is diu sordidus, repente dives mutationem fortunae male tegebat, accensis egestate longa cupidinibus immoderatus et inopi iuventa senex prodigus. lento deinde agmine per finis Allobrogum ac Vocontiorum ductus exercitus, ipsa itinerum spatia et stativorum mutationes venditante duce, foedis pactionibus adversus possessores agrorum et magistratus civitatum, adeo minaciter ut Luco (municipium id Vocontiorum est) faces admoverit, donec pecunia mitigaretur. quotiens pecuniae materia deesset, stupris et adulteriis exorabatur. sic ad Alpis perventum.

hic et multus in idem modus perpello ut ne legatus quidem atque dux pars restinguo possum iracun dius exercitus arbitror cum haud ignaris discrimen suus viennensis velamentum et infula praefero ubi agmen incedo arma genu vestigium prehenso flecto miles animus addo valens treceni singuli miles sestertius tum vetustus dignitas colonia valeo et verbum fabius salus incolumitas viennensis commendo aequus auris accipio publicus tamen arma multas privo et promiscuus copia juvo miles sed fama consto sum ipse valens magnus pecunia emo is diu sordidus repens dives mutatio fortuna malus tego accendo egestas longus cupido immoderatus et inops juventa senex prodigus lentus deinde agmen per finis allobroges atque vocontius duco exercitus ipse iter spatior et stativus mutatio vendito dux foedus pactio adverro possessor ager et magistratus civitas adeo minax ut lucus municipium is vocontius sum fax admoveo donec pecunia mitigo quotiens pecunia materia desum stuprum et adulterium exoro sic ad alpis pervenio


Proximus Vitellio e praetoriis cohortibus metus erat. separati primum, deinde addito honestae missionis lenimento, arma ad tribunos suos deferebant, donec motum a Vespasiano bellum crebresceret: tum resumpta militia robur Flavianarum partium fuere. prima classicorum legio in Hispaniam missa ut pace et otio mitesceret, undecima ac septima suis hibernis redditae, tertiadecimani struere amphitheatra iussi; nam Caecina Cremonae, Valens Bononiae spectaculum gladiatorum edere parabant, numquam ita ad curas intento Vitellio ut voluptatum oblivisceretur.

proximus vitellius e praetorius cohors metus sum separo primus deinde addo honestus missio lenimentum arma ad tribunus suus defero donec motus ab vespasianus bellum crebresceret tum resumo militia robur flavianaris pars sum primus classicum legio in hispania mitto ut pax et otium mitesco undecimus atque septimus suus hibernus reddo tertiadecimani struo amphitheatrum iubeo nam caecina cremona valens bononia spectaculum gladiator edo paro numquam ita ad cura intendo vitellius ut voluptas obliviscor


Meliore fato fideque partium Flavianarum duces consilia belli tractabant. Poetovionem in hiberna tertiae decimae legionis convenerant. illic agitavere placeretne obstrui Pannoniae Alpes, donec a tergo vires universae consurgerent, an ire comminus et certare pro Italia constantius foret. quibus opperiri auxilia et trahere bellum videbatur, Germanicarum legionum vim famamque extollebant, et advenisse mox cum Vitellio Britannici exercitus robora: ipsis nec numerum parem pulsarum nuper legionum, et quamquam atrociter loquerentur, minorem esse apud victos animum. sed insessis interim Alpibus venturum cum copiis Orientis Mucianum; superesse Vespasiano mare, classis, studia provinciarum, per quas velut alterius belli molem cieret. ita salubri mora novas viris adfore, ex praesentibus nihil periturum.

bonus fatum fido pars flavianaris dux consilium bellum tracto poetovio in hibernus tertius decimus legio convenio illic agito placeo obstruo pannonia alpis donec ab tergum vireo universus consurgo an eo comminus et certo pro italia consto sum qui opperior auxilium et traho bellum video germanicaris legio vis fama extollo et advenio mox cum vitellius britannicus exercitus robur ipse neque numerus par pulsaris nuper legio et quamquam atrociter loquor paruus sum apud vinco animus sed insessus interim alpis venio cum copia oriens mucianus supersum vespasianus mare classis studium provinciaris per qui velut alter bellum moles cieo ita salubris mora novo vis adsum ex praesens nihil pereo


Galatiam ac Pamphyliam provincias Calpurnio Asprenati regendas Galba permiserat. datae e classe Misenensi duae triremes ad prosequendum, cum quibus Cythnum insulam tenuit: nec defuere qui trierarchos nomine Neronis accirent. is in maestitiam compositus et fidem suorum quondam militum invocans, ut eum in Syria aut Aegypto sisterent orabat. trierarchi, nutantes seu dolo, adloquendos sibi milites et paratis omnium animis reversuros firmaverunt. sed Asprenati cuncta ex fide nuntiata, cuius cohortatione expugnata navis et interfectus quisquis ille erat. corpus, insigne oculis comaque et torvitate vultus, in Asiam atque inde Romam pervectum est.

galatia atque pamphylia provincia calpurnius asprenati rego galba permitto do e classis misenensis duo triremis ad prosequor cum qui cythnos insula teneo neque desum qui trierarchus nomen nero accio is in maestitia compono et fides suus quondam miles invoco ut is in syria aut aegyptus sisto oro trierarchus nuto seu dolus alloquor sui miles et paro omnis animus revorto firmo sed asprenati cunctus ex fides nuntio qui cohortatio expugno navus et interficio quisquis ille sum corpus insignis oculus como et torvitas vultus in asia atque inde roma perveho sum


Profligaverat bellum Iudaicum Vespasianus, obpugnatione Hierosolymorum reliqua, duro magis et arduo opere ob ingenium montis et pervicaciam superstitionis quam quo satis virium obsessis ad tolerandas necessitates superesset. tres, ut supra memoravimus, ipsi Vespasiano legiones erant, exercitae bello: quattuor Mucianus obtinebat in pace, sed aemulatio et proximi exercitus gloria depulerat segnitiam, quantumque illis roboris discrimina et labor, tantum his vigoris addiderat integra quies et inexperti belli † labor. auxilia utrique cohortium alarumque et classes regesque ac nomen dispari fama celebre.

profligo bellum judaicus vespasianus obpugnatio hierosolyma reliquus durus magis et arduus opus ob ingenium mons et pervicacia superstitio quam quo satis vis obsedeo ad tolero necessitas supersum tres ut supra memoro ipse vespasianus legio sum exerceo bellum quattuor mucianus obtineo in pax sed aemulatio et propior exercitus gloria depello segnitiam quantus ille robur discrimino et labor tantus hic vigor addo integer quies et inexpertus bellum labor auxilium uterque cohors ala et classis rego atque nomen disparus fama celeber


Sed sceleris cogitatio incertum an repens: studia militum iam pridem spe successionis aut paratu facinoris adfectaverat, in itinere, in agmine, in stationibus vetustissimum quemque militum nomine vocans ac memoria Neroniani comitatus contubernalis appellando; alios agnoscere, quosdam requirere et pecunia aut gratia iuvare, inserendo saepius querelas et ambiguos de Galba sermones quaeque alia turbamenta vulgi. labores itinerum, inopia commeatuum, duritia imperii atrocius accipiebantur, cum Campaniae lacus et Achaiae urbes classibus adire soliti Pyrenaeum et Alpes et immensa viarum spatia aegre sub armis eniterentur.

sed scelus cogitatio incertus an repo studium miles iam pridem spes successio aut paro facinus adfectaverat in iter in agmen in statio vetustus quisque miles nomen voco atque memoria neronianus comitor contubernalis appello alius agnosco quidam requiro et pecunia aut gratia iuvaris insero saepis querela et ambiguus de galba sermo quisque alius turbamentum vulgus labor iter inopia commeatus duritia imperium atrox accipio cum campania lacus et achaia urbs classis adeo soleo pyrenaeus et alpis et immensus viaris spatior aeger sub arma eniteo


Hic belli status erat cum Petilius Cerialis Mogontiacum venit. eius adventu erectae spes; ipse pugnae avidus et contemnendis quam cavendis hostibus melior, ferocia verborum militem incendebat, ubi primum congredi licuisset, nullam proelio moram facturus. dilectus per Galliam habitos in civitates remittit ac nuntiare iubet sufficere imperio legiones: socii ad munia pacis redirent securi velut confecto bello quod Romanae manus excepissent. auxit ea res Gallorum obsequium: nam recepta iuventute facilius tributa toleravere, proniores ad officia quod spernebantur. at Civilis et Classicus ubi pulsum Tutorem, caesos Treviros, cuncta hostibus prospera accepere, trepidi ac properantes, dum dispersas suorum copias conducunt, crebris interim nuntiis Valentinum monuere ne summae rei periculum faceret. eo rapidius Cerialis, missis in Mediomatricos qui breviore itinere legiones in hostem verterent, contracto quod erat militum Mogontiaci quantumque secum transvexerat, tertiis castris Rigodulum venit, quem locum magna Trevirorum manu Valentinus insederat, montibus aut Mosella amne saeptum; et addiderat fossas obicesque saxorum. nec deterruere ea munimenta Romanum ducem quo minus peditem perrumpere iuberet, equitum aciem in collem erigeret, spreto hoste, quem temere collectum haud ita loco iuvari ut non plus suis in virtute foret. paulum morae in adscensu, dum missilia hostium praevehuntur: ut ventum in manus, deturbati ruinae modo praecipitantur. et pars equitum aequioribus iugis circumvecta nobilissimos Belgarum, in quis ducem Valentinum, cepit.

hic bellum status sum cum petilus cerial mogontiacum venio is advenio erigo spes ipse pugna avidus et contemno quam caveo hostis bonus ferocia verbum miles incendo ubi primus congredior licet nullus proelium mora facio delectus per gallia habeo in civitas remitto atque nuntiaris iubeo sufficio imperium legio socius ad munia pax redeo securus velut conficio bellum qui romanus manus excipio augeo is res gallus obsequium nam recipio iuventus facilis tribuo tolero pronus ad officium qui sperno at civilis et classicus ubi pello tutor caedo treviros cunctus hostis prosper accipio trepidus atque propero dum dispermulceo suus copia conduco creber interim nuntius valentini moneo ne summa res periculum facio is rapidus cerial mitto in mediomatrici qui brevis iter legio in hostis verto contraho qui sum miles mogontiacum quantus sui transveho tertius castrum rigodulis venio qui locus magnus trevirorum manus valentinus insedeo mons aut mosella amnis saepio et addo fossa obicesque saxum neque deterreo is munimentum romanus dux quo paruus pedito perrumpo iubeo eques acies in collis erigo sperno hostis qui temere colligo haud ita locus iuvaris ut non multus suus in virtus sum paulus mora in adscensu dum missile hostis praevehor ut venio in manus deturbo ruina modo praecipito et pars eques aequus iugum circumvehor nobilis belgaris in quis dux valentini capio


Nullum in illa trepidatione Antonius constantis ducis aut fortis militis officium omisit. occursare paventibus, retinere cedentis, ubi plurimus labor, unde aliqua spes, consilio manu voce insignis hosti, conspicuus suis. eo postremo ardoris provectus est ut vexillarium fugientem hasta transverberaret; mox raptum vexillum in hostem vertit. quo pudore haud plures quam centum equites restitere: iuvit locus, artiore illic via et fracto interfluentis rivi ponte, qui incerto alveo et praecipitibus ripis fugam impediebat. ea necessitas seu fortuna lapsas iam partis restituit. firmati inter se densis ordinibus excipiunt Vitellianos temere effusos, atque illi consternantur. Antonius instare perculsis, sternere obvios, simul ceteri, ut cuique ingenium, spoliare, capere, arma equosque abripere. et exciti prospero clamore, qui modo per agros fuga palabantur, victoriae se miscebant.

nullus in ille trepidatio antonius consto dux aut fortis miles officium omitto occursaris paveo retineo cedo ubi multus labor unde aliqui spes consilium manus vox insignis hostis conspicuus suus is postremo ardor proveho sum ut vexillarii fugio hasta transverbero mox rapio vexillum in hostis verto quo pudor haud multus quam centum eques resto juvo locus artus illic via et frango interfluo rivus pons qui incertum alveus et praeceps ripa fuga impedio is necessitas seu fortuna labor iam pars restituo firmo inter sui densus ordo excipio vitelliani temere effundo atque ille consterno antonius insto percello sterno obvius simul ceterus ut quisque ingenium spolio capio arma equus abripio et excio prosper clamor qui modo per ager fuga palo victoria sui misceo


Divisae inde inter Tutorem et Classicum curae. Tutor valida manu circumdatos Agrippinensis quantumque militum apud superiorem Rheni ripam in eadem verba adigit, occisis Mogontiaci tribunis, pulso castrorum praefecto, qui detractaverant: Classicus corruptissimum quemque e deditis pergere ad obsessos iubet, veniam ostentantis, si praesentia sequerentur: aliter nihil spei, famem ferrumque et extrema passuros. adiecere qui missi erant exemplum suum.

divido inde inter tutor et classicus cura tuto validus manus circumdo agrippinensis quantus miles apud superus rhenus ripa in idem verbum adigo occido mogontiacum tribunus pulso castrum praeficio qui detracto classicus corrumpo quisque e dedo pergo ad obsedeo iubeo venio ostento si praesens sequor aliter nihil spes fames ferrum et exter patior adicio qui mitto sum exemplum suus


Vocula Gallorum fraude inlectus ad hostem contendit; nec procul Veteribus aberat, cum Classicus ac Tutor per speciem explorandi praegressi cum ducibus Germanorum pacta firmavere. tumque primum discreti a legionibus pro- prio vallo castra sua circumdant, obtestante Vocula non adeo turbatam civilibus armis rem Romanam ut Treviris etiam Lingonibusque despectui sit. superesse fidas provincias, victores exercitus, fortunam imperii et ultores deos. sic olim Sacrovirum et Aeduos, nuper Vindicem Galliasque singulis proeliis concidisse. eadem rursus numina, eadem fata ruptores foederum expectarent. melius divo Iulio divoque Augusto notos eorum animos: Galbam et infracta tributa hostilis spiritus induisse. nunc hostis, quia molle servitium; cum spoliati exutique fuerint, amicos fore. haec ferociter locutus, postquam perstare in perfidia Classicum Tutoremque videt, verso itinere Novaesium concedit: Galli duum milium spatio distantibus campis consedere. illuc commeantium centurionum militumque emebantur animi, ut (flagitium incognitum) Romanus exercitus in externa verba iurarent pignusque tanti sceleris nece aut vinculis legatorum daretur. Vocula, quamquam plerique fugam suadebant, audendum ratus vocata contione in hunc modum disseruit:

vocula gallus fraus illectus ad hostis contendo neque procul vetera absum cum classicus atque tuto per species exploro praegredior cum dux germanus paciscor firmo tum primus discerno ab legio pro prio vallo castrum suus circumdo obtestor vocula non adeo turbo civilis arma res romanus ut treviris etiam lingones despectus sum supersum fido provincia victor exercitus fortuna imperium et ultor deus sic olim sacrovirum et aedui nuper vindico gallia singuli proelium concido idem rursus numen idem fatum ruptor foedus expectarent bonus divus julius divus augustus nosco is animus galba et infringo tribuo hostilis spiritus induo nunc hostis quia mollis servitium cum spolio exuo sum amicus sum hic ferociter loquor postquam perstaris in perfidia classicus tutor video verso iter novaesium concedo gallus duum mille spatium disto campus consido illic conmeo centurio miles emo animus ut flagitium incognitus romanus exercitus in externus verbum juro pignus tantus scelus nex aut vinculis legatus do vocula quamquam plerusque fuga suadeo audeo reor voco contio in hic modus disseruio


Dum haec in partibus Vitellii geruntur, digressus Narnia Vespasiani exercitus festos Saturni dies Ocriculi per otium agitabat. causa tam pravae morae ut Mucianum opperirentur. nec defuere qui Antonium suspicionibus arguerent tamquam dolo cunctantem post secretas Vitellii epistulas, quibus consulatum et nubilem filiam et dotalis opes pretium proditionis offerebat. alii ficta haec et in gratiam Muciani composita; quidam omnium id ducum consilium fuisse, ostentare potius urbi bellum quam inferre, quando validissimae cohortes a Vitellio descivissent, et abscisis omnibus praesidiis cessurus imperio videbatur: sed cuncta festinatione, deinde ignavia Sabini corrupta, qui sumptis temere armis munitissimam Capitolii arcem et ne magnis quidem exercitibus expugnabilem adversus tris cohortis tueri nequivisset. haud facile quis uni adsignaverit culpam quae omnium fuit. nam et Mucianus ambiguis epistulis victores morabatur, et Antonius praepostero obsequio, vel dum regerit invidiam, crimen meruit; ceterique duces dum peractum bellum putant, finem eius insignivere. ne Petilius quidem Cerialis, cum mille equitibus praemissus, ut transversis itineribus per agrum Sabinum Salaria via urbem introiret, satis maturaverat, donec obsessi Capitolii fama cunctos simul exciret.

dum hic in pars vitellius gero digredior narnia vespasianus exercitus festus saturnus dies ocriculis per otium agito causa tam pravus mora ut mucianus opperior neque desum qui antonius suspicio arguo tamquam dolus cunctor post secerno vitellius epistula qui consulatus et nubilis filia et dotal ops pretium proditio offero alius fictum hic et in gratia mucianus compono quidam omnis is dux consilium sum ostentaris potis urbs bellum quam infero quando validus cohors ab vitellius descio et abscido omnis praesidium cedo imperium video sed cunctus festinatio deinde ignavia sabinum corrumpo qui sumo temere arma munio capitolium arx et ne magnus quidem exercitus expugnabilis adverro tres cohors tueor nequeo haud facilis quis unus adsigno culpa qui omnis sum nam et mucianus ambiguus epistula victor moror et antonius praeposterus obsequium vel dum regero invidia crimen mereo ceter dux dum perago bellum puto finis is insignio ne petilus quidem cerial cum mille eques praemitto ut transverto iter per ager sabinus salarius via urbs introeo satis maturo donec obsedeo capitolium fama cunctus simul excio


Postero die Vitellius senatus legatione, quam ibi op- periri iusserat, audita transgressus in castra ultro pietatem militum conlaudavit, frementibus auxiliis tantum impunitatis atque adrogantiae legionariis accessisse. Batavorum cohortes, ne quid truculentius auderent, in Germaniam remissae, principium interno simul externoque bello parantibus fatis. reddita civitatibus Gallorum auxilia, ingens numerus et prima statim defectione inter inania belli adsumptus. ceterum ut largitionibus adfectae iam imperii opes sufficerent, amputari legionum auxiliorumque numeros iubet vetitis supplementis; et promiscae missiones offerebantur. exitiabile id rei publicae, ingratum militi, cui eadem munia inter paucos periculaque ac labor crebrius redibant: et vires luxu corrumpebantur, contra veterem disciplinam et instituta maiorum apud quos virtute quam pecunia res Romana melius stetit.

posterus dies vitellius senatus legatio quam ibi op periri iubeo audio transgredior in castrum ultro pietas miles conlaudo fremo auxilium tantus impunitas atque arrogantia legionarius accedo batavus cohors ne quis truculentus audeo in germania remitto principium internus simul externus bellum paro fatum reddo civitas gallus auxilium ingens numerus et primus statim defectio inter inanis bellum adsumo ceterum ut largitio afficio iam imperium ops sufficio amputaris legio auxilia numerus iubeo veto supplementum et promiscuus missio offertor exitiabilis is res publicus ingratus miles qui idem munia inter paucus periculum atque labor creber redeo et vireo luxus corrumpo contra vetus disciplina et institutum magnus apud qui virtus quam pecunia res romanus bonus sto


Non fefellit Civilem ea inclinatio et praevenire statuit, super taedium malorum etiam spe vitae, quae plerumque magnos animos infringit. petito conloquio scinditur Nabaliae fluminis pons, in cuius abrupta progressi duces, et Civilis ita coepit: 'si apud Vitellii legatum defenderer, neque facto meo venia neque dictis fides debebatur; cuncta inter nos inimica: hostilia ab illo coepta, a me aucta erant: erga Vespasianum vetus mihi observantia, et cum privatus esset, amici vocabamur. hoc Primo Antonio notum, cuius epistulis ad bellum actus sum, ne Germanicae legiones et Gallica iuventus Alpis transcenderent. quae Antonius epistulis, Hordeonius Flaccus praesens monebat: arma in Germania movi, quae Mucianus in Syria, Aponius in Moesia, Flavianus in Pannonia'

non fallo civilis is inclinatio et praevenio statuo super taedium malus etiam spes vita qui plerusque magnus animus infringo peto colloquium scindo nabaliae flumen pons in qui abrumpo progredior dux et civilis ita coepio si apud vitellius legatus defendo neque facio meus venia neque dictum fides debeo cunctus inter nos inimicus hostilis ab ille coepio ab ego augeo sum erga vespasianus vetus ego observo et cum privo sum amicus voco hic primus antonius notus qui epistula ad bellum ago sum ne germanicus legio et gallicus juventus alpis transcendo qui antonius epistula hordeonius flaccus praesens moneo arma in germania moveo qui mucianus in syria aponus in moesia flavianus in pannonius


Kalendis Ianuariis in senatu, quem Iulius Frontinus praetor urbanus vocaverat, legatis exercitibusque ac regibus laudes gratesque decretae; Tettio Iuliano praetura, tamquam transgredientem in partis Vespasiani legionem deseruisset, ablata ut in Plotium Grypum transferretur; Hormo dignitas equestris data. et mox eiurante Frontino Caesar Domitianus praeturam cepit. eius nomen epistulis edictisque praeponebatur, vis penes Mucianum erat, nisi quod pleraque Domitianus instigantibus amicis aut propria libidine audebat. sed praecipuus Muciano metus e Primo Antonio Varoque Arrio, quos recentis clarosque rerum fama ac militum studiis etiam populus fovebat, quia in neminem ultra aciem saevierant. et ferebatur Antonius Scribonianum Crassum, egregiis maioribus et fraterna imagine fulgentem, ad capessendam rem publicam hortatus, haud defutura consciorum manu, ni Scribonianus abnuisset, ne paratis quidem corrumpi facilis, adeo metuens incerta. igitur Mucianus, quia propalam opprimi Antonius nequibat, multis in senatu laudibus cumulatum secretis promissis onerat, citeriorem Hispaniam ostentans discessu Cluvii Rufi vacuam; simul amicis eius tribunatus praefecturasque largitur. dein postquam inanem animum spe et cupidine impleverat, viris abolet dimissa in hiberna legione septima, cuius flagrantissimus in Antonium amor. et tertia legio, familiaris Arrio Varo miles, in Syriam remissa; pars exercitus in Germanias ducebatur. sic egesto quidquid turbidum redit urbi sua forma legesque et munia magistratuum.

kalendae januarius in senatus qui iulius frontinus praetor urbanus voco legatus exercitus atque rex laus grates decerno tettius julianus praetura tamquam transgredior in pars vespasianus legio desero aufero ut in plautius grypus transfero hormo dignitas equester do et mox ejuro frontinus caesar domitianus praetorqueo capio is nomen epistula edico praepono volo penis mucianus sum nisi qui plerusque domitianus instigo amicus aut proprius libido audeo sed praecipuus mucianus metus e primus antonius varus arius qui recens clarus res fama atque miles studium etiam populus foveo quia in nemo ultra acies saevio et fero antonius scribonianum crassus egregius magnus et fraternus imago fulgeo ad capesso res publicus hortor haud desum conscius manus ni scribonianus abnuo ne paro quidem corrumpo facilis adeo metuo incertus igitur mucianus quia propalam opprimo antonius nequeo multus in senatus laus cumulo secerno promitto onero citer hispania ostento discessus cluvius rufus vacuus simul amicus is tribunatus praeficio largior deinde postquam inanis animus spes et cupido impleo vis aboleo dimitto in hibernus legio septimus qui flagro in antonius amor et tertius legio familiaris arius varus miles in syria remitto pars exercitus in germania duco sic egero quisquis turbidus redeo urbs suus forma lego et munia magistratus


Sic distractis exercitibus ac provinciis Vitellio quidem ad capessendam principatus fortunam bello opus erat, Otho ut in multa pace munia imperii obibat, quaedam ex dignitate rei publicae, pleraque contra decus ex praesenti usu properando. consul cum Titiano fratre in kalendas Martias ipse; proximos mensis Verginio destinat ut aliquod exercitui Germanico delenimentum; iungitur Verginio Pompeius Vopiscus praetexto veteris amicitiae; plerique Viennensium honori datum interpretabantur. ceteri consulatus ex destinatione Neronis aut Galbae mansere, Caelio ac Flavio Sabinis in Iulias, Arrio Antonino et Mario Celso in Septembris, quorum honoribus ne Vitellius quidem victor intercessit. sed Otho pontificatus auguratusque honoratis iam senibus cumulum dignitatis addidit, aut recens ab exilio reversos nobilis adulescentulos avitis ac paternis sacerdotiis in solacium recoluit. redditus Cadio Rufo, Pedio Blaeso, † Saevino P senatorius locus. repetundarum criminibus sub Claudio ac Nerone ceciderant: placuit ignoscentibus verso nomine, quod avaritia fuerat, videri maiestatem, cuius tum odio etiam bonae leges peribant.

sic distraho exercitus atque provincia vitellius quidem ad capesso principatus fortuna bellum opus sum otho ut in multus pax munia imperium obeo quidam ex dignitas res publicus plerusque contra decus ex praesens usus propero consul cum titianus frater in kalendae martius ipse propior mensis verginio destino ut aliqui exercitus germanicus delenimentum jungo verginio pompejus vopiscus praetexo veto amicitia plerusque viennensis honor do interpretor ceterus consulatus ex destinatio nero aut galba maneo caelius atque flavius sabinum in julius arius antoninus et marius celsus in september qui honor ne vitellius quidem victor intercedo sed otho pontificatus auguro honoro iam senex cumulis dignitas addo aut recens ab exsilium revorto nobilis adulescentulus avitus atque paternus sacerdotium in solacium recolo reddo cadio rufus pedius blaesus saevino p senatorius locus repeto crimen sub claudius atque nero cado placeo ignosco verso nomen qui avaritia sum video maiestas qui tum odium etiam bonus lex pereo


Post Muciani orationem ceteri audentius circumsistere, hortari, responsa vatum et siderum motus referre. nec erat intactus tali superstitione, ut qui mox rerum dominus Seleucum quendam mathematicum rectorem et praescium palam habuerit. recursabant animo vetera omina: cupressus arbor in agris eius conspicua altitudine repente prociderat ac postera die eodem vestigio resurgens procera et latior virebat. grande id prosperumque consensu haruspicum et summa claritudo iuveni admodum Vespasiano promissa, sed primo triumphalia et consulatus et Iudaicae victoriae decus implesse fidem ominis videbatur: ut haec adeptus est, portendi sibi imperium credebat. est Iudaeam inter Syriamque Carmelus: ita vocant montem deumque. nec simulacrum deo aut templum—sic tradidere maiores—: ara tantum et reverentia. illic sacrificanti Vespasiano, cum spes occultas versaret animo, Basilides sacerdos inspectis identidem extis 'quicquid est' inquit, 'Vespasiane, quod paras, seu domum extruere seu prolatare agros sive ampliare servitia, datur tibi magna sedes, ingentes termini, multum hominum.' has ambages et statim exceperat fama et tunc aperiebat; nec quicquam magis in ore vulgi. crebriores apud ipsum sermones, quanto sperantibus plura dicuntur. haud dubia destinatione discessere Mucianus Antiochiam, Vespasianus Caesaream: illa Syriae, hoc Iudaeae caput est.

post mucianus oratio ceterus audeo circumsisto hortor respondeo vates et sidus moueo refero neque sum intactus talis superstitio ut qui mox res dominus seleucus quidam mathematicus rector et praescius palam habeo recurso animus vetero omen cupressus arbor in ager is conspicuus altitudo repens prociderat atque posterus dies idem vestigium resurgo procerus et latus vireo grandis is prosper consensus haruspex et summus claritudo juvenis admodum vespasianus promitto sed primus triumphalis et consulatus et judaicus victoria decus impleo fides omen video ut hic adipiscor sum portendo sui imperium credo sum judaea inter syria carmelus ita voco mons deus neque simulacrum deus aut templum sic trado magnus ara tantus et reverendus illic sacrifico vespasianus cum spes occulto verso animus basilides sacerdos inspicio identidem exta quisquis sum inquam vespasianus qui paro seu domus extruere seu prolataris ager sive ampliaris servitium do tu magnus sedes ingens terminus multus homo hic ambages et statim excipio fama et tunc aperio neque quisquam magis in os vulgus creber apud ipse sermo quantus spero multus dico haud dubius destinatio discedo mucianus antiochea vespasianus caesarea ille syria hic judaea caput sum


Quae ubi Vitellio cognita, parte copiarum Narniae cum praefectis praetorii relicta L. Vitellium fratrem cum sex cohortibus et quingentis equitibus ingruenti per Campaniam bello opposuit. ipse aeger animi studiis militum et clamoribus populi arma poscentis refovebatur, dum vulgus ignavum et nihil ultra verba ausurum falsa specie exercitum et legiones appellat. hortantibus libertis (nam amicorum eius quanto quis clarior, minus fidus) vocari tribus iubet, dantis nomina sacramento adigit. superfluente multitudine curam dilectus in consules partitur; servorum numerum et pondus argenti senatoribus indicit. equites Romani obtulere operam pecuniasque, etiam libertinis idem munus ultro flagitantibus. ea simulatio officii a metu profecta verterat in favorem; ac plerique haud proinde Vitellium quam casum locumque principatus miserabantur. nec deerat ipse vultu voce lacrimis misericordiam elicere, largus promissis, et quae natura trepidantium est, immodicus. quin et Caesarem se dici voluit, aspernatus antea, sed tunc superstitione nominis, et quia in metu consilia prudentium et vulgi rumor iuxta audiuntur. ceterum ut omnia inconsulti impetus coepta initiis valida spatio languescunt, dilabi paulatim senatores equitesque, primo cunctanter et ubi ipse non aderat, mox contemptim et sine discrimine donec Vitellius pudore inriti conatus quae non dabantur remisit.

qui ubi vitellius cognosco pars copia narnia cum praefectus praetorius relinquo l vitellius frater cum sex cohors et quingenti eques ingruo per campania bellum oppono ipse aeger animus studium miles et clamor populus arma posco refoveo dum vulgus ignavus et nihil ultra verbum audeo fallo species exercitus et legio appello hortor libertus nam amicus is quantus quis clarus paruus fidus vocaris tres iubeo do nomen sacramentum adigo superfluo multitudo cura delectus in consul partio servus numerus et pondus argentum senator indico eques romanus offertor opera pecunia etiam libertinus idem munus ultro flagito is simulatio officium ab metus proficio verto in favor atque plerusque haud proinde vitellius quam casus locus principatus misero neque desum ipse vultus vox lacrima misericordia elices largus promitto et qui natura trepido sum immodicus quin et caesaris sui dico volo aspernor antea sed tunc superstitio nomen et quia in metus consilium prudens et vulgus rumor iuxta audio ceterum ut omnis inconsultus impetus coepio initium validus spatium languesco dilabor paulatim senator equito primus cunctanter et ubi ipse non adsum mox contemptim et sine discrimen donec vitellius pudor irritus conor qui non do remitto


Intererat consiliis frater eius L. Vitellius seque iam adulantibus offerebat, cum repente Coenus libertus Neronis atroci mendacio universos perculit, adfirmans superventu quartae decimae legionis, iunctis a Brixello viribus, caesos victores; versam partium fortunam. causa fingendi fuit ut diplomata Othonis, quae neglegebantur, laetiore nuntio revalescerent. et Coenus quidem raptim in urbem vectus paucos post dies iussu Vitellii poenas luit: senatorum periculum auctum credentibus Othonianis militibus vera esse quae adferebantur. intendebat formidinem quod publici consilii facie discessum Mutina desertaeque partes forent. nec ultra in commune congressi sibi quisque consuluere, donec missae a Fabio Valente epistulae demerent metum. et mors Othonis quo laudabilior eo velocius audita.

intersum consilium frater is l vitellius sequor iam adulo offero cum repens coenus libertus nero atrox mendacium universi percello adfirmo supervenio quarta decimus legio iungo ab brixellum vis caedo victor verro pars fortuna causa fingo sum ut diploma otho qui neglego laetus nuntio revalesco et coenus quidem raptim in urbs veho paucus post dies iussus vitellius poena luo senator periculum augeo credo othonianus miles verus sum qui affero intendo formido qui publicus consilium facies discedo mutina desero pars sum neque ultra in communis congredior sui quisque consulo donec mitto ab fabius valens epistula demo metus et mors otho quo laudabilis is velox audio


Struebat iam fortuna in diversa parte terrarum initia causasque imperio, quod varia sorte laetum rei publicae aut atrox, ipsis principibus prosperum vel exitio fuit. Titus Vespasianus, e Iudaea incolumi adhuc Galba missus a patre, causam profectionis officium erga principem et maturam petendis honoribus iuventam ferebat, sed vulgus fingendi avidum disperserat accitum in adoptionem. materia sermonibus senium et orbitas principis et intemperantia civitatis, donec unus eligatur, multos destinandi. augebat famam ipsius Titi ingenium quantaecumque fortunae capax, decor oris cum quadam maiestate, prosperae Vespasiani res, praesaga responsa, et inclinatis ad credendum animis loco ominum etiam fortuita. ubi Corinthi, Achaiae urbe, certos nuntios accepit de interitu Galbae et aderant qui arma Vitellii bellumque adfirmarent, anxius animo paucis amicorum adhibitis cuncta utrimque perlustrat: si pergeret in urbem, nullam officii gratiam in alterius honorem suscepti, ac se Vitellio sive Othoni obsidem fore: sin rediret, offensam haud dubiam victoris, set incerta adhuc victoria et concedente in partis patre filium excusatum. sin Vespasianus rem publicam susciperet, obliviscendum offensarum de bello agitantibus.

struo iam fortuna in diverto pars terra initium causa imperium qui vario sors laetus res publicus aut atrox ipse princeps prosper vel exitium sum titus vespasianus e judaeus incolumis adhuc galba mitto ab pater causa profectio officium erga princeps et maturus peto honor juventa fero sed vulgus fingo avidus dispersero accio in adoptio materia sermo senium et orbitas princeps et intemperantia civitas donec unus eligo multus destino augeo fama ipse titius ingenium quantus fortuna capax decor ora cum quidam maiestas prosper vespasianus res praesagus respondeo et inclino ad credo animus locus omen etiam fortuitus ubi corinthius achaia urbs certus nuntius accipio de interitus galba et adsum qui arma vitellius bellus adfirmo anxius animus paucus amicus adhibeo cunctus utrimque perlustro si pergo in urbs nullus officium gratia in alter honor suscipio atque sui vitellius sive otho obsidem sum sin redeo offendo haud dubius victor sed incertus adhuc victoria et concedo in pars pater filius excuso sin vespasianus res publicus suscipio obliviscor offensaris de bellum agito


At in superiore Germania Caecina, decorus iuventa, corpore ingens, animi immodicus, scito sermone, erecto incessu, studia militum inlexerat. hunc iuvenem Galba, quaestorem in Baetica impigre in partis suas transgressum, legioni praeposuit: mox compertum publicam pecuniam avertisse ut peculatorem flagitari iussit. Caecina aegre passus miscere cuncta et privata vulnera rei publicae malis operire statuit. nec deerant in exercitu semina discordiae, quod et bello adversus Vindicem universus adfuerat, nec nisi occiso Nerone translatus in Galbam atque in eo ipso sacramento vexillis inferioris Germaniae praeventus erat. et Treviri ac Lingones, quasque alias civitates atrocibus edictis aut damno finium Galba perculerat, hibernis legionum propius miscentur: unde seditiosa colloquia et inter paganos corruptior miles; et in Verginium favor cuicumque alii profuturus.

at in superus germania caecina decorus juventa corpus ingens animus immodicus scio sermo erigo incedo studium miles inlexerat hic juvenis galba quaestor in baetica impiger in pars suus transgredior legio praepono mox comperio publicus pecunia averto ut peculator flagito iubeo caecina aeger patior misceo cunctus et privo vulnero res publicus malus operio statuo neque desum in exercitus semen discordia qui et bellum adverro vindico universus adsum neque nisi occido nero transfero in galba atque in is ipse sacramentum vexillum inferus germania praevenio sum et treviri atque lingones quisque alius civitas atrox edico aut damnum finis galba percello hibernus legio propius misceo unde seditiosus colloquium et inter paganus corrumpo miles et in verginium favor quicumque alius possum


Civilis barbaro voto post coepta adversus Romanos arma propexum rutilatumque crinem patrata demum caede legionum deposuit; et ferebatur parvulo filio quosdam captivorum sagittis iaculisque puerilibus figendos obtulisse. ceterum neque se neque quemquam Batavum in verba Galliarum adegit, fisus Germanorum opibus et, si certandum adversus Gallos de possessione rerum foret, inclutus fama et potior. Munius Lupercus legatus legionis inter dona missus Veledae. ea virgo nationis Bructerae late imperitabat, vetere apud Germanos more, quo plerasque feminarum fatidicas et augescente superstitione arbitrantur deas. tuncque Veledae auctoritas adolevit; nam prosperas Germanis res et excidium legionum praedixerat. sed Lupercus in itinere interfectus. pauci centurionum tribunorumque in Gallia geniti reservantur pignus societati. cohortium alarum legionum hiberna subversa cremataque, iis tantum relictis quae Mogontiaci ac Vindonissae sita sunt.

civilis barbarus veto post coepio adverro romanus arma propexus rutilo crinis patro demum caedes legio depono et fero parvulus filius quidam captivus sagitta jaculus puerilis figo offertor ceterum neque sui neque quisquam batavus in verbum galliaris adigo fido germanus ops et si certo adverro galli de possessio res sum inclutus fama et potis munis lupercus legatus legio inter donum mitto veleda is virgo natio bructerus latus imperito veto apud germani mos quo plerusque femina fatidicus et augesco superstitio arbitror dea tunc veleda auctoritas adolesco nam prosper germanus res et excidium legio praedico sed lupercus in iter interficio paucus centurio tribunus in gallia gigno reservo pignus societas cohors ala legio hibernus subverto cremo is tantus relinquo qui mogontiacum atque vindonissae sino sum


Igitur Vitellius metu et odio quod Petroniam uxorem eius mox Dolabella in matrimonium accepisset, vocatum per epistulas vitata Flaminiae viae celebritate devertere Interamnium atque ibi interfici iussit. longum interfectori visum: in itinere ac taberna proiectum humi iugulavit, magna cum invidia novi principatus, cuius hoc primum specimen noscebatur. et Triariae licentiam modestum e proximo exemplum onerabat, Galeria imperatoris uxor non immixta tristibus; et pari probitate mater Vitelliorum Sextilia, antiqui moris: dixisse quin etiam ad primas filii sui epistulas ferebatur, non Germanicum a se sed Vitellium genitum. nec ullis postea fortunae inlecebris aut ambitu civitatis in gaudium evicta domus suae tantum adversa sensit.

igitur vitellius metus et odium qui petronia uxor is mox dolabella in matrimonium accipio voco per epistula vito flaminia via celebritas deverto interamnium atque ibi interficio iubeo longus interfector video in iter atque taberna projectum humus jugulo magnus cum invidia nosco principatus qui hic primus specimen nosco et triariae licentia modestus e propior exemplum onero galeria imperator uxor non immisceo tristis et par probitas mater vitellius sextilis antiquus mos dico quin etiam ad primus filius suus epistula fero non germanicus ab sui sed vitellius gigno neque ullus postea fortuna illecebra aut ambitus civitas in gaudium evinco domus suus tantus adverso sentio


Igitur navium militum armorum paratu strepere provinciae, sed nihil aeque fatigabat quam pecuniarum conquisitio: eos esse belli civilis nervos dictitans Mucianus non ius aut verum in cognitionibus, sed solam magnitudinem opum spectabat. passim delationes, et locupletissimus quisque in praedam correpti. quae gravia atque intoleranda, sed necessitate armorum excusata etiam in pace mansere, ipso Vespasiano inter initia imperii ad obtinendas iniquitates haud perinde obstinante, donec indulgentia fortunae et pravis ma- gistris didicit aususque est. propriis quoque opibus Mucianus bellum iuvit, largus privatim, quod avidius de re publica sumeret. ceteri conferendarum pecuniarum exemplum secuti, rarissimus quisque eandem in reciperando licentiam habuerunt.

igitur navis miles armus paro strepere provincia sed nihil aequus fatigo quam pecunia conquisitio is sum bellum civilis nervus dictito mucianus non ius aut verus in cognitio sed solus magnitudo opos specto passim delatio et locupletissimus quisque in praeda corripio qui gravis atque intolero sed necessitas armus excuso etiam in pax maneo ipse vespasianus inter initium imperium ad obtineo iniquitas haud perinde obstino donec indulgeo fortuna et pravus ma gistris disco audeo sum proprius quoque ops mucianus bellum juvo largus privatim qui avidus de res publicus sumo ceterus conferendaris pecunia exemplum sequor rarus quisque idem in recipero licentia habeo


Sed Marcelli studium proprius rubor excitabat ne aliis electis posthabitus crederetur. paulatimque per altercationem ad continuas et infestas orationes provecti sunt, quaerente Helvidio quid ita Marcellus iudicium magistratuum pavesceret: esse illi pecuniam et eloquentiam, quis multos anteiret, ni memoria flagitiorum urgeretur. sorte et urna mores non discerni: suffragia et existimationem senatus reperta ut in cuiusque vitam famamque penetrarent. pertinere ad utilitatem rei publicae, pertinere ad Vespasiani honorem, occurrere illi quos innocentissimos senatus habeat, qui honestis sermonibus auris imperatoris imbuant. fuisse Vespasiano amicitiam cum Thrasea, Sorano, Sentio; quorum accusatores etiam si puniri non oporteat, ostentari non debere. hoc senatus iudicio velut admoneri principem quos probet, quos reformidet. nullum maius boni imperii instrumentum quam bonos amicos esse. satis Marcello quod Neronem in exitium tot innocentium impulerit: frueretur praemiis et impunitate, Vespasianum melioribus relinqueret.

sed marcellus studium proprius rubor excito ne alius eligo posthabeo credo paulatim per altercatio ad continuo et infestus oratio proveho sum quaero helvidius quis ita marcellus iudicium magistratus pavesco sum ille pecunia et eloquentia quis multus anteeo ni memoria flagitium urgeo sors et urna mos non discerno suffragium et existimatio senatus reperio ut in quisque vita fama penetro pertineo ad utilitas res publicus pertineo ad vespasianus honor occurro ille qui innocens senatus habeo qui honestus sermo auris imperator imbuo sum vespasianus amicitia cum thrasea soranus sentius qui accusator etiam si punior non oportet ostentaris non debeo hic senatus iudicium velut admoneo princeps qui probo qui reformido nullus magnus bonus imperium instrumentum quam bonus amicus sum satis marcellus qui nero in exitium tot innocens impello fruor praemium et impunitas vespasianus bonus relinquo


Post quae dimotis omnibus paulum requievit. atque illum supremas iam curas animo volutantem repens tumultus avertit, nuntiata consternatione ac licentia militum; namque abeuntibus exitium minitabantur, atrocissima in Verginium vi, quem clausa domo obsidebant. increpitis seditionis auctoribus regressus vacavit abeuntium adloquiis, donec omnes inviolati digrederentur. vesperascente die sitim haustu gelidae aquae sedavit. tum adlatis pugionibus duobus, cum utrumque pertemptasset, alterum capiti subdidit. et explorato iam profectos amicos, noctem quietam, utque adfirmatur, non insomnem egit: luce prima in ferrum pectore incubuit. ad gemitum morientis ingressi liberti servique et Plotius Firmus praetorii praefectus unum vulnus invenere. funus maturatum; ambitiosis id precibus petierat ne amputaretur caput ludibrio futurum. tulere corpus praetoriae cohortes cum laudibus et lacrimis, vulnus manusque eius exosculantes. quidam militum iuxta rogum interfecere se, non noxa neque ob metum, sed aemulatione decoris et caritate principis. ac postea promisce Bedriaci, Placentiae aliisque in castris celebratum id genus mortis. Othoni sepulchrum extructum est modicum et mansurum. hunc vitae finem habuit septimo et tricensimo aetatis anno.

post qui dimoveo omnis paulus requiesco atque ille superus iam cura animus voluto repo tumultus averto nuntio consternatio atque licentia miles namque abeo exitium minito atrox in verginium vis qui claudo domus obsido increpo seditio auctor regredior vaco abeo alloquium donec omnis inviolo digredior vesperascente dies sitis haurio gelida aqua sedo tum affero pugio duo cum uterque pertento alter caput subdo et exploro iam proficio amicus nox quiesco ut adfirmo non insomnis ago lux primus in ferrum pectus incumbo ad gemitus morior ingredior libertus servio et plautius firmus praetorius praefectus unus vulnus invenio funus maturo ambitiosus is prex peto ne amputo caput ludibrium sum fero corpus praetorius cohors cum laus et lacrima vulnus manus is exosculor quidam miles iuxta rogus interfacio sui non noxa neque ob metus sed aemulatio decor et caritas princeps atque postea promiscuus bedriacum placentia alius in castrum celebro is genus mors otho sepulcrum extructum sum modicus et mando hic vita finis habeo septimus et tricesimus aetas annus


Postera die tamquam apud alterius civitatis senatum populumque magnificam orationem de semet ipso prompsit, industriam temperantiamque suam laudibus attollens, consciis flagitiorum ipsis qui aderant omnique Italia, per quam somno et luxu pudendus incesserat. vulgus tamen vacuum curis et sine falsi verique discrimine solitas adulationes edoctum clamore et vocibus adstrepebat; abnuentique nomen Augusti expressere ut adsumeret, tam frustra quam recusaverat.

posterus dies tamquam apud alter civitas senatus populus magnificus oratio de sui ipse promo industria temperantia suus laus attollo conscius flagitium ipse qui adsum omne italia per quam somnus et luxus pudeo incedo vulgus tamen vacuus cura et sine fallo verus discrimen soleo adulatio edoceo clamor et vox astrepo abnuo nomen augustus exprimo ut adsumo tam frustra quam recuso


Inde apud senatum non comptior Galbae, non longior quam apud militem sermo: Pisonis comis oratio. et patrum favor aderat: multi voluntate, effusius qui noluerant, medii ac plurimi obvio obsequio, privatas spes agitantes sine publica cura. nec aliud sequenti quadriduo, quod medium inter adoptionem et caedem fuit, dictum a Pisone in publico factumve. crebrioribus in dies Germanicae defectionis nuntiis et facili civitate ad accipienda credendaque omnia nova cum tristia sunt, censuerant patres mittendos ad Germanicum exercitum legatos. agitatum secreto num et Piso proficisceretur, maiore praetextu, illi auctoritatem senatus, hic dignationem Caesaris laturus. placebat et Laconem praetorii praefectum simul mitti: is consilio intercessit. legati quoque (nam senatus electionem Galbae permiserat) foeda inconstantia nominati, excusati, substituti, ambitu remanendi aut eundi, ut quemque metus vel spes impulerat.

indus apud senatus non como galba non longus quam apud miles sermo piso como oratio et pater favor adsum multus voluntas effundo qui nolo medius atque plurimus obvius obsequium privo spes agito sine publicus cura neque alius sequor quadriduum qui medius inter adoptio et caedes sum dico ab piso in publicus facio creber in dies germanicus defectio nuntius et facilis civitas ad accipio credo omnis novo cum tristis sum censeo pater mitto ad germanicus exercitus legatus agito secretum num et piso proficiscor magnus praetextus ille auctoritas senatus hic dignatio caesar fero placeo et laco praetorius praeficio simul mitto is consilium intercedo legatus quoque nam senatus electio galba permitto foedus inconstantia nomino excuso substituo ambitus remaneo aut eo ut quisque metus vel spes impello


Miscuerat se legatis Musonius Rufus equestris ordinis, studium philosophiae et placita Stoicorum aemulatus; coeptabatque permixtus manipulis, bona pacis ac belli discrimina disserens, armatos monere. id plerisque ludibrio, pluribus taedio: nec deerant qui propellerent proculcarentque, ni admonitu modestissimi cuiusque et aliis minitantibus omisisset intempestivam sapientiam. obviae fuere et virgines Vestales cum epistulis Vitellii ad Antonium scriptis: eximi supremo certamini unum diem postulabat: si moram interiecissent, facilius omnia conventura. virgines cum honore dimissae; Vitellio rescriptum Sabini caede et incendio Capitolii dirempta belli commercia.

misceo sui legatus musonius rufus equester ordo studium philosophia et placeo stoicus aemulo coepto permisceo manipulis bonus pax atque bellum discrimino dissero armatus moneo is plerusque ludibrium multus taedium neque desum qui propello proculco ni admoneo modestus quisque et alius minito omitto intempestivus sapientia obvius sum et virgo vestal cum epistula vitellius ad antonius scribo eximo superus certamen unus dies postulo si mora interjacio facilis omnis convenio virgo cum honor dimitto vitellius rescribo sabinum caedes et incendium capitolium disredimo bellum commercium


Sed Vitellius adventu fratris et inrepentibus dominationis magistris superbior et atrocior occidi Dolabellam iussit, quem in coloniam Aquinatem sepositum ab Othone rettulimus. Dolabella audita morte Othonis urbem introierat: id ei Plancius Varus praetura functus, ex intimis Dolabellae amicis, apud Flavium Sabinum praefectum urbis obiecit, tamquam rupta custodia ducem se victis partibus ostentasset; addidit temptatam cohortem quae Ostiae ageret; nec ullis tantorum criminum probationibus in paenitentiam versus seram veniam post scelus quaerebat. cunctantem super tanta re Flavium Sabinum Triaria L. Vitellii uxor, ultra feminam ferox, terruit ne periculo principis famam clementiae adfectaret. Sabinus suopte ingenio mitis, ubi formido incessisset, facilis mutatu et in alieno discrimine sibi pavens, ne adlevasse videretur, impulit ruentem.

sed vitellius advenio frater et inrepo dominatio magister superbus et atrox occido dolabella iubeo qui in colonia aquinas sepono ab otho refero dolabella audio mors otho urbs introeo is is plancius varus praetura fungor ex intimus dolabella amicus apud flavius sabinus praeficio urbs obiacio tamquam rumpo custodia dux sui vinco pars ostento addo tento cohors qui ostia ago neque ullus tantor crimen probatio in paenitentia verro sero venio post scelus quaero cunctor super tantus res flavius sabinus triaria l vitellius uxor ultra femina ferox terreo ne periculum princeps fama clementia adfectaret sabinus suopte ingenium mitis ubi formido incedo facilis muto et in alienus discrimen sui paveo ne adlevo video impello ruo


Marcellus non suam sententiam impugnari, sed consulem designatum censuisse dicebat, secundum vetera exempla quae sortem legationibus posuissent, ne ambitioni aut inimicitiis locus foret. nihil evenisse cur antiquitus instituta exolescerent aut principis honor in cuiusquam contumeliam verteretur; sufficere omnis obsequio. id magis vitandum ne pervicacia quorundam inritaretur animus novo principatu suspensus et vultus quoque ac sermones omnium circumspectans. se meminisse temporum quibus natus sit, quam civi- tatis formam patres avique instituerint; ulteriora mirari, praesentia sequi; bonos imperatores voto expetere, qualiscumque tolerare. non magis sua oratione Thraseam quam iudicio senatus adflictum; saevitiam Neronis per eius modi imagines inlusisse, nec minus sibi anxiam talem amicitiam quam aliis exilium. denique constantia fortitudine Catonibus et Brutis aequaretur Helvidius: se unum esse ex illo senatu, qui simul servierit. suadere etiam Prisco ne supra principem scanderet, ne Vespasianum senem triumphalem, iuvenum liberorum patrem, praeceptis coerceret. quo modo pessimis imperatoribus sine fine dominationem, ita quamvis egregiis modum libertatis placere. haec magnis utrimque contentionibus iactata diversis studiis accipiebantur. vicit pars quae sortiri legatos malebat, etiam mediis patrum adnitentibus retinere morem; et splendidissimus quisque eodem inclinabat metu invidiae, si ipsi eligerentur.

marcellus non suus sententia impugnaris sed consul designo censeo dico secundus vetero exemplum qui sors legatio pono ne ambitio aut inimicitia locus sum nihil evenio cur antiquus institutum exolesco aut princeps honor in quisquam contumelia verto sufficio omnis obsequium is magis vito ne pervicacia quidam irrito animus novo principatus suspendo et vultus quoque atque sermo omnis circumspecto sui memini tempus qui nascor sum quam cieo libertas forma pater avus instituo ulteriora miror praesens sequor bonus imperator veto expeto qualiscumque tolero non magis suus oratio thrasea quam iudicium senatus affligo saevitia nero per is modus imago illudo neque paruus sui anxius talis amicitia quam alius exsilium denique constantia fortitudo cato et brutus aequo helvidius sui unus sum ex ille senatus qui simul servio suadeo etiam priscus ne supra princeps scando ne vespasianus senex triumphal juvenis liberi pater praecipio coerceo quo modo malus imperator sine finis dominatio ita quivis egregius modus libertas placeo hic magnus utrimque contentio jacto diverto studium accipio vinco pars qui sortior legatus malo etiam medius pater adnitendus retineo mos et splendidus quisque idem inclino metus invidia si ipse eligo


'Quis ad vos processerim commilitones, dicere non possum, quia nec privatum me vocare sustineo princeps a vobis nominatus, nec principem alio imperante. vestrum quoque nomen in incerto erit donec dubitabitur imperatorem populi Romani in castris an hostem habeatis. auditisne ut poena mea et supplicium vestrum simul postulentur? adeo manifestum est neque perire nos neque salvos esse nisi una posse; et cuius lenitatis est Galba, iam fortasse promisit, ut qui nullo exposcente tot milia innocentissimorum militum trucidaverit. horror animum subit quotiens recordor feralem introitum et hanc solam Galbae victoriam, cum in oculis urbis decimari deditos iuberet, quos deprecantis in fidem acceperat. his auspiciis urbem ingressus, quam gloriam ad principatum attulit nisi occisi Obultronii Sabini et Cornelii Marcelli in Hispania, Betui Cilonis in Gallia, Fontei Capitonis in Germania, Clodii Macri in Africa, Cingonii in via, Turpiliani in urbe, Nymphidii in castris? quae usquam provincia, quae castra sunt nisi cruenta et maculata aut, ut ipse praedicat, emendata et correcta? nam quae alii scelera, hic remedia vocat, dum falsis nominibus severitatem pro saevitia, parsimoniam pro avaritia, supplicia et contumelias vestras disciplinam appellat. septem a Neronis fine menses sunt, et iam plus rapuit Icelus quam quod Polycliti et Vatinii et Aegiali perdiderunt. minore avaritia ac licentia grassatus esset T. Vinius si ipse imperasset: nunc et subiectos nos habuit tamquam suos et vilis ut alienos. una illa domus sufficit donativo quod vobis numquam datur et cotidie exprobratur.'

quis ad tu procedo commilito dico non possum quia neque privo ego vocaris sustineo princeps ab tu nomino neque princeps alius impero vester quoque nomen in incertum sum donec dubito imperator populus romanus in castrum an hostis habeo audio ut poena meus et supplicium vester simul postulo adeo manifestus sum neque pereo nos neque salvus sum nisi unus possum et qui lenitas sum galba iam fortasse promitto ut qui nullus exposco tot mille innocens miles trucido horror animus subeo quotiens recordor feral introeo et hic solus galba victoria cum in oculus urbs decimaris dedo iubeo qui deprecor in fides accipio hic auspicium urbs ingredior quam gloria ad principatus affero nisi occido obultronii sabinum et cornelius marcellus in hispania betui cilo in gallia fonteius capito in germania claudius macri in africanus cingonii in via turpiliani in urbs nymphidius in castrum qui usquam provincia qui castrum sum nisi cruento et maculo aut ut ipse praedico emendo et corrigo nam qui alius scelus hic remedio voco dum falsum nomen severitas pro saevitia parsimonia pro avaritia supplicium et contumelia vester disciplina appello septem ab nero finis mensis sum et iam multus rapio icelus quam qui polyclitus et vatinius et aegial perdo paruus avaritia atque licentia grassor sum t vinius si ipse impero nunc et subicio nos habeo tamquam suus et vilis ut alienus unus ille domus sufficio donativum qui tu numquam do et cottidie exprobro


Et victas quidem partis modeste distraxerat: apud victores orta seditio, ludicro initio ni numerus caesorum invidiam Vitellio auxisset. discubuerat Vitellius Ticini adhibito ad epulas Verginio. legati tribunique ex moribus imperatorum severitatem aemulantur vel tempestivis conviviis gaudent; proinde miles intentus aut licenter agit. apud Vitellium omnia indisposita, temulenta, pervigiliis ac bacchanalibus quam disciplinae et castris propiora. igitur duobus militibus, altero legionis quintae, altero e Galli auxiliaribus, per lasciviam ad certamen luctandi accensis, postquam legionarius prociderat, insultante Gallo et iis qui ad spectandum convenerant in studia diductis, erupere legionarii in perniciem auxiliorum ac duae cohortes interfectae. remedium tumultus fuit alius tumultus. pulvis procul et arma aspiciebantur: conclamatum repente quartam decimam legionem verso itinere ad proelium venire; sed erant agminis coactores: agniti dempsere sollicitudinem. interim Verginii servus forte obvius ut percussor Vitellii insimulatur: et ruebat ad convivium miles, mortem Verginii exposcens. ne Vitellius quidem, quamquam ad omnis suspiciones pavidus, de innocentia eius dubitavit: aegre tamen cohibiti qui exitium consularis et quondam ducis sui flagitabant. nec quemquam saepius quam Verginium omnis seditio infestavit: manebat admiratio viri et fama, set oderant ut fastiditi.

et vinco quidem pars modestus distraho apud victor orior seditio ludicer initium ni numerus caesor invidia vitellius augeo discumbo vitellius ticinus adhibeo ad epulae verginio legatus tribunus ex mos imperator severitas aemulo vel tempestivus convivium gaudeo proinde miles intendo aut licenter ago apud vitellius omnis indispositus temulentus pervigilium atque bacchanal quam disciplina et castrum propiora igitur duo miles alter legio quintus alter e gallus auxiliaris per lascivia ad certamen luctor accendo postquam legionarius prociderat insulto gallus et is qui ad specto convenio in studium diduco erumpo legionarius in pernicies auxilia atque duo cohors interfacio remedium tumultus sum alius tumultus pulvis procul et arma aspicio conclamo repens quartus decimus legio verso iter ad proelium venio sed sum agmen coactor agniti demo sollicitudo interim verginii servus fors obvius ut percussor vitellius insimulo et ruo ad convivium miles mors verginii exposco ne vitellius quidem quamquam ad omnis suspicio pavidus de innocens is dubito aeger tamen cohibeo qui exitium consularis et quondam dux suus flagito neque quisquam saepis quam verginium omnis seditio infesto maneo admiratio vir et fama sed odi ut fastidio


Titum, antequam digrederetur, multo apud patrem sermone orasse ferunt ne criminantium nuntiis temere accenderetur integrumque se ac placabilem filio praestaret. non legiones, non classis proinde firma imperii munimenta quam numerum liberorum; nam amicos tempore, fortuna, cupidinibus aliquando aut erroribus imminui, transferri, desinere: suum cuique sanguinem indiscretum, sed maxime principibus, quorum prosperis et alii fruantur, adversa ad iunctissimos pertineant. ne fratribus quidem mansuram concordiam, ni parens exemplum praebuisset. Vespasianus haud aeque Domitiano mitigatus quam Titi pietate gaudens, bono esse animo iubet belloque et armis rem publicam attollere: sibi pacem domumque curae fore. tum celerrimas navium frumento onustas saevo adhuc mari committit: quippe tanto discrimine urbs nutabat ut decem haud amplius dierum frumentum in horreis fuerit, cum a Vespasiano commeatus subvenere.

titus antequam digredior multus apud pater sermo oro fero ne crimino nuntius temere accendo integer sui atque placabilis filius praesto non legio non classis proinde firmo imperium munimentum quam numerus liberi nam amicus tempus fortuna cupido aliquando aut error imminuo transfero desino suus quisque sanguis indiscretus sed magnus princeps qui prosper et alius fruor adverso ad junctus pertineo ne frater quidem mando concordia ni parens exemplum praebeo vespasianus haud aequus domitianus mitigo quam titius pietas gaudeo bonus sum animus iubeo bellus et arma res publicus attollo sui pax domus cura sum tum celer navis frumentum onustus saevus adhuc mare committo quippe tantus discrimen urbs nuto ut decem haud amplus dies frumentum in horreum sum cum ab vespasianus commeatus subvenio


Adcelerata interim Vespasiani coepta Illyrici exercitus studio transgressi in partis: tertia legio exemplum ceteris Moesiae legionibus praebuit; octava erat ac septima Claudiana, imbutae favore Othonis, quamvis proelio non interfuissent. Aquileiam progressae, proturbatis qui de Othone nuntiabant laceratisque vexillis nomen Vitellii praeferentibus, rapta postremo pecunia et inter se divisa, hostiliter egerant. unde metus et ex metu consilium, posse imputari Vespasiano quae apud Vitellium excusanda erant. ita tres Moesicae legiones per epistulas adliciebant Pannonicum exercitum aut abnuenti vim parabant. in eo motu Aponius Saturninus Moesiae rector pessimum facinus audet, misso centurione ad interficiendum Tettium Iulianum septimae legionis legatum ob simultates, quibus causam partium praetendebat. Iulianus comperto discrimine et gnaris locorum adscitis per avia Moesiae ultra montem Haemum profugit; nec deinde civili bello interfuit, per varias moras susceptum ad Vespasianum iter trahens et ex nuntiis cunctabundus aut properans.

adcelero interim vespasianus coepio illyricus exercitus studium transgredior in pars tertius legio exemplum ceterus moesia legio praebeo octavus sum atque septimus claudianus imbuo favor otho quivis proelium non intersum aquileia progredior proturbo qui de otho nuntio lacero vexillum nomen vitellius praefero rapio postremo pecunia et inter sui divido hostilis ago unde metus et ex metus consilium possum imputaris vespasianus qui apud vitellius excuso sum ita tres moesicus legio per epistula adliciebant pannonicus exercitus aut abnuo vis paro in is motus aponus saturninus moesia rector malus facinus audeo mitto centurio ad interfacio tettius julianus septimus legio legatus ob simultas qui causa pars praetendo julianus comperio discrimen et gnaris locus adscio per avia moesia ultra mons haemus profugio neque deinde civilis bellum intersum per vario mora suscipio ad vespasianus iter traho et ex nuntius cunctabundus aut propero


Potentia principatus divisa in Titum Vinium consulem Cornelium Laconem praetorii praefectum; nec minor gratia Icelo Galbae liberto, quem anulis donatum equestri nomine Marcianum vocitabant. hi discordes et rebus minoribus sibi quisque tendentes, circa consilium eligendi successoris in duas factiones scindebantur. Vinius pro M. Othone, Laco atque Icelus consensu non tam unum aliquem fovebant quam alium. neque erat Galbae ignota Othonis ac Titi Vinii amicitia; et rumoribus nihil silentio transmittentium, quia Vinio vidua filia, caelebs Otho, gener ac socer destinabantur. credo et rei publicae curam subisse, frustra a Nerone translatae si apud Othonem relinqueretur. namque Otho pueritiam incuriose, adulescentiam petulanter egerat, gratus Neroni aemulatione luxus. eoque Poppaeam Sabinam, principale scortum, ut apud conscium libidinum deposuerat, donec Octaviam uxorem amoliretur. mox suspectum in eadem Pop- paea in provinciam Lusitaniam specie legationis seposuit. Otho comiter administrata provincia primus in partis transgressus nec segnis et, donec bellum fuit, inter praesentis splendidissimus, spem adoptionis statim conceptam acrius in dies rapiebat, faventibus plerisque militum, prona in eum aula Neronis ut similem.

potentia principatus divido in titus vinium consul cornelius laco praetorius praeficio neque paruus gratia icelos galba libertus qui anulus dono equester nomen marcianus vocito hic discors et res paruus sui quisque tendo circa consilium eligo successor in duo factio scindo vinius pro m otho laco atque icelus consensus non tam unus aliquis foveo quam alius neque sum galba ignotus otho atque titius vinii amicitia et rumor nihil silentium transmitto quia vinio viduo filia caelebs otho gener atque socer destino credo et res publicus cura subeo frustra ab nero transfero si apud otho relinquo namque otho pueritia incuriosus adulescentia petulanter ago gratus nero aemulatio luxus eo poppaea sabina principalis scortum ut apud conscius libido depono donec octavia uxor amolior mox suspicio in idem pop paea in provincia lusitania species legatio sepono otho comis administro provincia primus in pars transgredior neque segnis et donec bellum sum inter praesum splendidus spes adoptio statim concipio acer in dies rapio faveo plerusque miles pronus in is aula nero ut similis