Sed tum e libertis Onomastum futuro sceleri praefecit, a quo Barbium Proculum tesserarium speculatorum et Veturium optionem eorundem perductos, postquam vario sermone callidos audacisque cognovit, pretio et promissis onerat, data pecunia ad pertemptandos plurium animos. suscepere duo manipulares imperium populi Romani transferendum et transtulerunt. in conscientiam facinoris pauci adsciti: suspensos ceterorum animos diversis artibus stimulant, primores militum per beneficia Nymphidii ut suspectos, vulgus et ceteros ira et desperatione dilati totiens donativi. erant quos memoria Neronis ac desiderium prioris licentiae accenderet: in commune omnes metu mutandae militiae terrebantur.

sed tum e libertus onomastus sum scelus praeficio ab quo barbium proculis tesserarius speculator et veturius optio idem perduco postquam vario sermo callidus audax cognosco pretium et promitto onero do pecunia ad pertento multus animus suscipio duo manipularis imperium populus romanus transfero et transfero in conscientia facinus paucus ascio suspendo ceterus animus diverto ars stimulo primoris miles per beneficium nymphidius ut suspicio vulgus et ceterus ira et desperatio differo totiens donativum sum qui memoria nero atque desiderium prior licentia accendo in communis omnis metus muto militia terreo


Igitur nuntio adlato pulsam Trevirorum alam Tungrosque a classe Othonis et Narbonensem Galliam circumiri, simul cura socios tuendi et militari astu cohortis turbidas ac, si una forent, praevalidas dispergendi, partem Batavorum ire in subsidium iubet. quod ubi auditum vulgatumque, maerere socii, fremere legiones. orbari se fortissimorum virorum auxilio; veteres illos et tot bellorum victores, postquam in conspectu sit hostis, velut ex acie abduci. si provincia urbe et salute imperii potior sit, omnes illuc sequerentur; sin victoriae columen in Italia verteretur, non abrumpendos ut corpori validissimos artus.

igitur nuntio affero pello trevirorum alo tungri ab classis otho et narbonensis gallia circumeo simul cura socius tueor et militaris astus cohors turbidus atque si unus sum praevalidus dispergo pars batavus eo in subsidium iubeo qui ubi audio vulgo maereo socius fremo legio orbaris sui fortis vir auxilium vetus ille et tot bellum victor postquam in conspectus sum hostis velut ex acies abduco si provincia urbs et salus imperium potis sum omnis illic sequor sin victoria columen in italia verto non abrumpo ut corpus validus artus


Proximo senatu, inchoante Caesare de abolendo dolore iraque et priorum temporum necessitatibus, censuit Mucianus prolixe pro accusatoribus; simul eos qui coeptam, deinde omissam actionem repeterent, monuit sermone molli et tamquam rogaret. patres coeptatam libertatem, postquam obviam itum, omisere. Mucianus, ne sperni senatus iudicium et cunctis sub Nerone admissis data impunitas videretur, Octavium Sagittam et Antistium Sosianum senatorii ordinis egressos exilium in easdem insulas redegit. Octavius Pontiam Postuminam, stupro cognitam et nuptias suas abnuentem, impotens amoris interfecerat, Sosianus pravitate morum multis exitiosus. ambo gravi senatus consulto damnati pulsique, quamvis concesso aliis reditu, in eadem poena retenti sunt. nec ideo lenita erga Mucianum invidia: quippe Sosianus ac Sagitta viles, etiam si reverterentur: accusatorum ingenia et opes et exercita malis artibus potentia timebantur.

propior senatus incoho caesaris de aboleo dolor ira et prior tempus necessitas censeo mucianus prolixus pro accusator simul is qui coepio deinde omitto actio repeto moneo sermo mollis et tamquam rogo pater coepto libertas postquam obvius eo omitto mucianus ne sperno senatus iudicium et cunctus sub nero admitto do impunis video octavius sagitta et antistius sosianus senatorius ordo egredior exsilium in idem insula redigo octavus pontia postuminam stuprum cognosco et nuptiae suus abnuo impotens amor interficio sosianus pravitas mos multus exitiosus ambo gravis senatus consultum damno pello quivis concedo alius reditus in idem poena retendo sum neque ideo lenio erga mucianus invidia quippe sosianus atque sagitta vilis etiam si revorto accusator ingenium et ops et exerceo malus ars potentia timeo


Igitur laudata militum alacritate Vitellius ministeria principatus per libertos agi solita in equites Romanos disponit, vacationes centurionibus ex fisco numerat, saevitiam militum plerosque ad poenam exposcentium saepius adprobat, raro simulatione vinculorum frustratur. Pompeius Propinquus procurator Belgicae statim interfectus; Iulium Burdonem Germanicae classis praefectum astu subtraxit. exarserat in eum iracundia exercitus tamquam crimen ac mox insidias Fonteio Capitoni struxisset. grata erat memoria Capitonis, et apud saevientis occidere palam, ignoscere non nisi fallendo licebat: ita in custodia habitus et post victoriam demum, stratis iam militum odiis, dimissus est. interim ut piaculum obicitur centurio Crispinus. sanguine Capitonis se cruentaverat eoque et postulantibus manifestior et punienti vilior fuit.

igitur laudo miles alacritas vitellius ministerium principatus per libertus ago soleo in eques romanus dispono vacatio centurio ex fiscus numero saevitia miles plerus ad poena exposco saepis adprobo rarus simulatio vinculum frustro pompejus propinquus procurator belgicus statim interficio julius burdonem germanicus classis praeficio astus subtraho exardeo in is iracundia exercitus tamquam crimen atque mox insidiae fonteius capito struo gratus sum memoria capito et apud saevio occaedes palam ignosco non nisi fallo licet ita in custodia habitus et post victoria demum sterno iam miles odium dimitto sum interim ut piaculum obicio centurio crispinus sanguis capito sui cruento eo et postulo manifestus et punior vilis sum


Flaccus interim cognito castrorum obsidio et missis per Gallias qui auxilia concirent, lectos e legionibus Dillio Voculae duoetvicensimae legionis legato tradit, ut quam maximis per ripam itineribus celeraret, ipse navibus invadit invalidus corpore, invisus militibus. neque enim ambigue fremebant: emissas a Mogontiaco Batavorum cohortis, dissimulatos Civilis conatus, adsciri in societatem Germanos. non Primi Antonii neque Muciani ope Vespasianum magis adolevisse. aperta odia armaque palam depelli: fraudem et dolum obscura eoque inevitabilia. Civilem stare contra, struere aciem: Hordeonium e cubiculo et lectulo iubere quidquid hosti conducat. tot armatas fortissimorum virorum manus unius senis valetudine regi: quin potius interfecto traditore fortunam virtutemque suam malo omine exolverent. his inter se vocibus instinctos flammavere insuper adlatae a Vespasiano litterae, quas Flaccus, quia occultari nequibant, pro contione recitavit, vinctosque qui attulerant ad Vitellium misit.

flaccus interim cognosco castrum obsidio et mitto per gallia qui auxilium concieo lectus e legio dillio vocula duoetvicensimae legio legatus trado ut quam magnus per ripa iter celero ipse navis invado invalidus corpus invideo miles neque enim ambiguus fremo emitto ab mogontiacum batavus cohors dissimulo civilis conor adscio in societas germani non primus antonius neque mucianus ops vespasianus magis adolesco apertus odium armo palam depello fraudo et dolus obscurus eo inevitabilis civilis sto contra struo acies hordeonius e cubiculum et lectulus iubeo quisquis hostis conduco tot armo fortis vir manus unus senex valetudo rex quin potis interficio traditor fortuna virtus suus malus omen exolverent hic inter sui vox instinguo flammo insuper affero ab vespasianus littera qui flaccus quia occultaris nequeo pro contio recito vincio qui affero ad vitellius mitto


Parvo interim initio, unde nihil timebatur, orta seditio prope urbi excidio fuit. septimam decimam cohortem e colonia Ostiensi in urbem acciri Otho iusserat; armandae eius cura Vario Crispino tribuno e praetorianis data. is quo magis vacuus quietis castris iussa exequeretur, vehicula cohortis incipiente nocte onerari aperto armamentario iubet. tempus in suspicionem, causa in crimen, adfectatio quietis in tumultum evaluit, et visa inter temulentos arma cupidinem sui movere. fremit miles et tribunos centurionesque pro- ditionis arguit, tamquam familiae senatorum ad perniciem Othonis armarentur, pars ignari et vino graves, pessimus quisque in occasionem praedarum, vulgus, ut mos est, cuiuscumque motus novi cupidum; et obsequia meliorum nox abstulerat. resistentem seditioni tribunum et severissimos centurionum obtruncant; rapta arma, nudati gladii; insidentes equis urbem ac Palatium petunt.

parvus interim initium unde nihil timeo orior seditio prope urbs excidium sum septimus decimus cohors e colonia ostiensis in urbs accio otho iubeo armo is cura varius crispinus tribunus e praetorianus do is quo magis vacuus quiesco castrum iubeo exsequor vehiculum cohors incipio nox oneraris aperio armamentarium iubeo tempus in suspicio causa in crimen affectatio quiesco in tumultus evalesco et video inter temulenti arma cupido suus moveo fremo miles et tribunus centurio pro ditio arguo tamquam familia senator ad pernicies otho armo pars ignaris et vinum gravis malus quisque in occasio praedaris vulgus ut mos sum quicumque moueo nosco cupidus et obsequium bonus nox aufero resisto seditio tribunus et severus centurio obtrunco rapio arma nudo gladius insideo equus urbs atque palatium peto


'Nihil adrogabo mihi nobilitatis aut modestiae; neque enim relatu virtutum in comparatione Othonis opus est. vitia, quibus solis gloriatur, evertere imperium, etiam cum amicum imperatoris ageret. habitune et incessu an illo muliebri ornatu mereretur imperium? falluntur quibus luxuria specie liberalitatis imponit: perdere iste sciet, donare nesciet. stupra nunc et comissationes et feminarum coetus volvit animo: haec principatus praemia putat, quorum libido ac voluptas penes ipsum sit, rubor ac dedecus penes omnis; nemo enim umquam imperium flagitio quaesitum bonis artibus exercuit. Galbam consensus generis humani, me Galba consentientibus vobis Caesarem dixit. si res publica et senatus et populus vacua nomina sunt, vestra, commilitones, interest ne imperatorem pessimi faciant. legionum seditio adversus duces suos audita est aliquando: vestra fides famaque inlaesa ad hunc diem mansit. et Nero quoque vos destituit, non vos Neronem. minus triginta transfugae et desertores, quos centurionem aut tribunum sibi eligentis nemo ferret, imperium adsignabunt? admittitis exemplum et quie- scendo commune crimen facitis? transcendet haec licentia in provincias, et ad nos scelerum exitus, bellorum ad vos pertinebunt. nec est plus quod pro caede principis quam quod innocentibus datur, sed proinde a nobis donativum ob fidem quam ab aliis pro facinore accipietis.'

nihil adrogo ego nobilitas aut modestia neque enim refero virtus in comparatio otho opus sum vitio qui sol glorior everto imperium etiam cum amicus imperator ago habeo et incedo an ille muliebris orno mereo imperium fallo qui luxuria species liberalitas impono perdo iste scio donaris nescio stuprum nunc et comissatio et femina coitus volvo animus hic principatus praemium puto qui libido atque voluptas penis ipse sum rubor atque dedecus penis omnis nemo enim umquam imperium flagitium quaero bonus ars exerceo galba consentio genus humanus ego galba consentio tu caesaris dico si res publicus et senatus et populus vacuus nomen sum vester commilito intersum ne imperator malus facio legio seditio adverro dux suus audio sum aliquando vester fides fama illaesus ad hic dies maneo et nero quoque tu destituo non tu nero paruus triginta transfuga et desertor qui centurio aut tribunus sui eligo nemo fero imperium adsigno admitto exemplum et quies scendo communis crimen facio transcendo hic licentia in provincia et ad nos scelus exitus bellum ad tu pertineo neque sum multus qui pro caedes princeps quam qui innocens do sed proinde ab nos donativum ob fides quam ab alius pro facinus accipio


Et proelium quidem, abruptis quae supererant navibus, fuga diremptum: Macer ad exitium poscebatur, iamque vulneratum eminus lancea strictis gladiis invaserant, cum intercursu tribunorum centurionumque protegitur. nec multo post Vestricius Spurinna iussu Othonis, relicto Placentiae modico praesidio, cum cohortibus subvenit. dein Flavium Sabinum consulem designatum Otho rectorem copiis misit, quibus Macer praefuerat, laeto milite ad mutationem ducum et ducibus ob crebras seditiones tam infestam militiam aspernantibus.

et proelium quidem abrumpo qui supersum navis fuga disredimo macer ad exitium posco iam vulnero eminus lancea stringo gladius invado cum intercursus tribunus centurio protego neque multus post vestricius spurinna iussus otho relinquo placentia modicus praesidium cum cohors subvenio deinde flavius sabinus consul designo otho rector copia mitto qui macer praesum laeto miles ad mutatio dux et dux ob creber seditio tam infestus militia aspernor


Alium crederes senatum, alium populum: ruere cuncti in castra, anteire proximos, certare cum praecurrentibus, increpare Galbam, laudare militum iudicium, exosculari Othonis manum; quantoque magis falsa erant quae fiebant, tanto plura facere. nec aspernabatur singulos Otho, avidum et minacem militum animum voce vultuque temperans. Marium Celsum, consulem designatum et Galbae usque in extremas res amicum fidumque, ad supplicium expostulabant, indu- striae eius innocentiaeque quasi malis artibus infensi. caedis et praedarum initium et optimo cuique perniciem quaeri apparebat, sed Othoni nondum auctoritas inerat ad prohibendum scelus: iubere iam poterat. ita simulatione irae vinciri iussum et maiores poenas daturum adfirmans praesenti exitio subtraxit.

alius credo senatus alius populus ruo cunctus in castrum anteeo propior certo cum praecurro increparis galba laudo miles iudicium exoscularis otho manus quantus magis fallo sum qui fio tantus multus facio neque aspernor singuli otho avidus et minax miles animus vox vultus tempero marius celsus consul designo et galba usque in exter res amicus fidus ad supplicium expostulo indu stria is innocentia quasi malus ars infensus caedes et praedaris initium et bonus quisque pernicies quaero appareo sed otho nondum auctoritas insum ad prohibeo scelus iubeo iam possum ita simulatio ira vincio jubeo et magnus poena do adfirmo praesens exitium subtraho


Et Treviros quidem ut socios securi adiere: Divoduri (Mediomatricorum id oppidum est) quamquam omni comitate exceptos subitus pavor terruit, raptis repente armis ad caedem innoxiae civitatis, non ob praedam aut spoliandi cupidine, sed furore et rabie et causis incertis eoque difficilioribus remediis, donec precibus ducis mitigati ab excidio civitatis temperavere; caesa tamen ad quattuor milia hominum. isque terror Gallias invasit ut venienti mox agmini universae civitates cum magistratibus et precibus occurrerent, stratis per vias feminis puerisque: quaeque alia placamenta hostilis irae, non quidem in bello sed pro pace tendebantur.

et treviros quidem ut socius securus adeo divodurum mediomatrici is oppidum sum quamquam omnis comitas excipio subeo pavor terreo rapio repens arma ad caedes innoxius civitas non ob praeda aut spolio cupido sed furor et rabies et causa incertus eo difficilis remedium donec prex dux mitigo ab excidium civitas tempero caedo tamen ad quattuor mille homo eo terror gallia invado ut venio mox agmen universus civitas cum magistratus et prex occurro sterno per via femina puer quisque alius placamentum hostilis ira non quidem in bellum sed pro pax tendo


Auxilia tamen e Germania Britanniaque et Hispaniis excivit, segniter et necessitatem dissimulans. perinde legati provinciaeque cunctabantur, Hordeonius Flaccus suspectis iam Batavis anxius proprio bello, Vettius Bolanus numquam satis quieta Britannia, et uterque ambigui. neque ex Hispaniis properabatur, nullo tum ibi consulari: trium legionum legati, pares iure et prosperis Vitellii rebus certaturi ad obsequium, adversam eius fortunam ex aequo detrectabant. in Africa legio cohortesque delectae a Clodio Macro, mox a Galba dimissae, rursus iussu Vitellii militiam cepere; simul cetera iuventus dabat impigre nomina. quippe integrum illic ac favorabilem proconsulatum Vitellius, famosum invisumque Vespasianus egerat: proinde socii de imperio utriusque coniectabant, sed experimentum contra fuit.

auxilium tamen e germania britannia et hispania excio segnis et necessitas dissimulo perinde legatus provincia cuncto hordeonius flaccus suspicio iam batavus anxius proprius bellum vettius bolanus numquam satis quietus britannia et uterque ambiguus neque ex hispania propero nullus tum ibi consularis tres legio legatus par ius et prosper vitellius res certo ad obsequium adverro is fortuna ex aequus detrectabant in africanus legio cohorto deligo ab claudius macer mox ab galba dimitto rursus iussus vitellius militia capio simul ceterus juventus do impiger nomen quippe integer illic atque favorabilis proconsulatus vitellius famosus invideo vespasianus ago proinde socius de imperium uterque conjecto sed experimentum contra sum


Magna pars Iudaeae vicis dispergitur, habent et oppida; Hierosolyma genti caput. illic immensae opulentiae templum, et primis munimentis urbs, dein regia, templum intimis clausum. ad fores tantum Iudaeo aditus, limine praeter sacerdotes arcebantur. dum Assyrios penes Medosque et Persas Oriens fuit, despectissima pars servientium: postquam Macedones praepolluere, rex Antiochus demere superstitionem et mores Graecorum dare adnisus, quo minus taeterrimam gentem in melius mutaret, Parthorum bello prohibitus est; nam ea tempestate Arsaces desciverat. tum Iudaei Macedonibus invalidis, Parthis nondum adultis (et Romani procul erant), sibi ipsi reges imposuere; qui mobilitate vulgi expulsi, resumpta per arma dominatione fugas civium, urbium eversiones, fratrum coniugum parentum neces aliaque solita regibus ausi superstitionem fovebant, quia honor sacerdotii firmamentum potentiae adsumebatur.

magnus pars judaea vicus dispergo habeo et oppidum hierosolyma gens caput illic immensus opulentia templum et primus munimentum urbs deinde regius templum intimus claudo ad foris tantus judaeus aditus limen praeter sacerdos arceo dum assyrii penis medi et persa orior sum despectus pars servio postquam macedones praepolluo rex antiochus demo superstitio et mos graecum do annitor quo paruus taeter gens in bonus muto parthus bellum prohibeo sum nam is tempestas arsaces descio tum judaeus macedones invalidus parthus nondum adoleo et romanus procul sum sui ipse rex impono qui mobilitas vulgus expello resumo per arma dominatio fugo civis urbs eversio frater conjunx parens nex alius soleo rex audeo superstitio foveo quia honor sacerdotium firmamentum potentia adsumo


'Numquam apud vos verba feci aut pro vobis sollicitior aut pro me securior. nam mihi exitium parari libens audio mortemque in tot malis ut finem miseriarum expecto: vestri me pudet miseretque, adversus quos non proelium et acies parantur; id enim fas armorum et ius hostium est: bellum cum populo Romano vestris se manibus gesturum Classicus sperat imperiumque et sacramentum Galliarum ostentat. adeo nos, si fortuna in praesens virtusque deseruit, etiam vetera exempla deficiunt, quotiens Romanae legiones perire praeoptaverint ne loco pellerentur? socii saepe nostri excindi urbis suas seque cum coniugibus ac liberis cremari pertulerunt, neque aliud pretium exitus quam fides famaque. tolerant cum maxime inopiam obsidiumque apud Vetera legiones nec terrore aut promissis demoventur: nobis super arma et viros et egregia castrorum munimenta frumentum et commeatus quamvis longo bello pares. pecunia nuper etiam donativo suffecit, quod sive a Vespasiano sive a Vitellio datum interpretari mavultis, ab imperatore certe Romano accepistis. tot bellorum victores, apud Geldubam, apud Vetera, fuso totiens hoste, si pavetis aciem, indignum id quidem, sed est vallum murique et trahendi artes, donec e proximis provinciis auxilia exercitusque concurrant. sane ego displiceam: sunt alii legati, tribuni, centurio denique aut miles. ne hoc prodigium toto terrarum orbe vulgetur, vobis satellitibus Civilem et Classicum Italiam invasuros. an, si ad moenia urbis Germani Gallique duxerint, arma patriae inferetis? horret animus tanti flagitii imagine. Tutorine Treviro agentur excubiae? signum belli Batavus dabit, et Germanorum catervas supplebitis? quis deinde sceleris exitus, cum Romanae legiones contra derexerint? transfugae e transfugis et proditores e proditoribus inter recens et vetus sacramentum invisi deis errabitis? te, Iuppiter optime maxime, quem per octingentos viginti annos tot triumphis coluimus, te, Quirine Romanae parens urbis, precor venerorque ut, si vobis non fuit cordi me duce haec castra incorrupta et intemerata servari, at certe pollui foedarique a Tutore et Classico ne sinatis, militibus Romanis aut innocentiam detis aut maturam et sine noxa paenitentiam.'

numquam apud tu verbum facio aut pro tu sollicitus aut pro ego securus nam ego exitium paro libet audio mors in tot malus ut finis miseriaris expecto vester ego pudeo misero adverro qui non proelium et acies paro is enim fas armus et ius hostis sum bellum cum populus romanus vester sui manus gero classicus spero imperium et sacramentum galliaris ostento adeo nos si fortuna in praesens virtus desero etiam vetero exemplum deficio quotiens romanus legio pereo praeopto ne locus pello socius saepe noster excindi urbs suus sequor cum conjunx atque liber cremaris perfero neque alius pretium exitus quam fides fama tolero cum magnus inopia obsidium apud vetero legio neque terror aut promitto demoveo nos super arma et vir et egregius castrum munimentum frumentum et commeatus quivis longus bellum par pecunia nuper etiam donativum sufficio qui sive ab vespasianus sive ab vitellius do interpretaris malo ab imperator certus romanus accipio tot bellum victor apud gelduba apud vetero fundo totiens hostis si paveo acies indignus is quidem sed sum valles murus et traho ars donec e propior provincia auxilium exerceo concurro sanus ego displiceo sum alius legatus tribunus centurio denique aut miles ne hic prodigium totus terra orbis vulgo tu satelles civilis et classicus italia invado an si ad moenia urbs germanus gallus duco arma patria infero horreo animus tantus flagitium imago tutor treviro ago excubiae signum bellum batavus do et germanus caterva suppleo quis deinde scelus exitus cum romanus legio contra derego transfuga e transfugio et proditor e proditor inter recens et vetus sacramentum invideo deus erro tu iuppiter optume magnus qui per octingenti viginti annus tot triumphus colo tu quirinus romanus parens urbs precor veneror ut si tu non sum chordus ego dux hic castrum incorruptus et intemerandus servaris at certus polluo foedo ab tutor et classicus ne sino miles romanus aut innocentia do aut maturus et sine noxa paenitentia


Magno cum adsensu auditus barbaro ritu et patriis execrationibus universos adigit. missi ad Canninefatis qui consilia sociarent. ea gens partem insulae colit, origine lingua virtute par Batavis; numero superantur. mox occultis nuntiis pellexit Britannica auxilia, Batavorum cohortis missas in Germaniam, ut supra rettulimus, ac tum Mogontiaci agentis. erat in Canninefatibus stolidae audaciae Brinno, claritate natalium insigni; pater eius multa hostilia ausus Gaianarum expeditionum ludibrium impune spreverat. igitur ipso rebellis familiae nomine placuit impositusque scuto more gentis et sustinentium umeris vibratus dux deligitur. statimque accitis Frisiis (transrhenana gens est) duarum cohortium hiberna proximo † occupata† Oceano inrumpit. nec providerant impetum hostium milites, nec, si providissent, satis virium ad arcendum erat: capta igitur ac direpta castra. dein vagos et pacis modo effusos lixas negotiatoresque Romanos invadunt. simul excidiis castellorum imminebant, quae a praefectis cohortium incensa sunt, quia defendi nequibant. signa vexillaque et quod militum in superiorem insulae partem congregantur, duce Aquilio primipilari, nomen magis exercitus quam robur: quippe viribus cohortium abductis Vitellius e proximis Nerviorum Germanorumque pagis segnem numerum armis oneraverat.

magnus cum assensus audio barbarus ritus et patrius execratio universi adigo mitto ad canninefatis qui consilium socio is gens pars insula colo origo lingua virtus par batavus numerus supero mox occulo nuntius pellicio britannicus auxilium batavus cohors mitto in germania ut supra refero atque tum mogontiacum ago sum in canninefatibus stolidus audacia brinno claritas natalis insignio pater is multus hostilis audeo gaianaris expeditio ludibrium impunis sperno igitur ipse rebellis familia nomen placeo impono scutum mos gens et sustineo umerus vibro dux deligo statim accio frisii transrhenana gens sum duaris cohors hibernus propior occupo oceanus irrumpo neque provideo impetus hostis miles neque si provideo satis vis ad arceo sum capio igitur atque direptor castrum deinde vagus et pax modo effundo lixa negotiator romanus invado simul excidium castellum immineo qui ab praefectus cohors incensum sum quia defendo nequeo signum vexillum et qui miles in superus insula pars congrego dux aquilius primipilaris nomen magis exercitus quam robur quippe vis cohors abduco vitellius e propior nervius germanus pagus segnis numerus arma onero


Et media acie perrupta fugere passim Othoniani, Bedriacum petentes. immensum id spatium, obstructae strage corporum viae, quo plus caedis fuit; neque enim civilibus bellis capti in praedam vertuntur. Suetonius Paulinus et Licinius Proculus diversis itineribus castra vitavere. Vedium Aquilam tertiae decimae legionis legatum irae militum inconsultus pavor obtulit. multo adhuc die vallum ingressus clamore seditiosorum et fugacium circumstrepitur; non probris, non manibus abstinent; desertorem proditoremque increpant, nullo proprio crimine eius sed more vulgi suum quisque flagitium aliis obiectantes. Titianum et Celsum nox iuvit, dispositis iam excubiis conpressisque militibus, quos Annius Gallus consilio precibus auctoritate flexerat, ne super cladem adversae pugnae suismet ipsi caedibus saevirent: sive finis bello venisset seu resumere arma mallent, unicum victis in consensu levamentum. ceteris fractus animus: praetorianus miles non virtute se sed proditione victum fremebat: ne Vitellianis quidem incruentam fuisse vi- ctoriam, pulso equite, rapta legionis aquila; superesse cum ipso Othone militum quod trans Padum fuerit, venire Moesicas legiones, magnam exercitus partem Bedriaci remansisse: hos certe nondum victos et, si ita ferret, honestius in acie perituros. his cogitationibus truces aut pavidi extrema desperatione ad iram saepius quam in formidinem stimulabantur.

et medius acies perrumpo fugio passim othonianus bedriacum peto immensus is spatium obstruo strages corpus via quo multus caedes sum neque enim civilis bellum capio in praeda verto suetonius paulinus et licinius proculus diverto iter castrum vito vedius aquila tertius decimus legio legatus ira miles inconsultus pavor offero multus adhuc dies valles ingredior clamor seditiosor et fugacium circumstrepitur non probrum non manus abstineo desertor proditor increpo nullus proprius crimen is sed mos vulgus suus quisque flagitium alius objecto titianus et celsus nox juvo dispono iam excubiae conpremo miles qui annius gallus consilium prex auctoritas flecto ne super clades adverro pugna suo ipse caedes saevio sive finis bellum venio seu resumo arma malo unicus vinco in consensus levamentum ceterus frango animus praetorianus miles non virtus sui sed proditio vinco fremo ne vitellianus quidem incruentus sum vis ctoriam pulso eques rapio legio aquila supersum cum ipse otho miles qui trans padus sum venio moesicus legio magnus exercitus pars bedriacum remaneo hic certus nondum vinco et si ita fero honestus in acies pereo hic cogitatio trux aut pavidus exter desperatio ad ira saepis quam in formido stimulo


Miserat civitas Lingonum vetere instituto dona legionibus dextras, hospitii insigne. legati eorum in squalorem maestitiamque compositi per principia per contubernia modo suas iniurias, modo vicinarum civitatium praemia, et ubi pronis militum auribus accipiebantur, ipsius exercitus pericula et contumelias conquerentes accendebant animos. nec procul seditione aberant cum Hordeonius Flaccus abire legatos, utque occultior digressus esset, nocte castris excedere iubet. inde atrox rumor, adfirmantibus plerisque interfectos, ac ni sibi ipsi consulerent, fore ut acerrimi militum et praesentia conquesti per tenebras et inscitiam ceterorum occiderentur. obstringuntur inter se tacito foedere legiones, adsciscitur auxiliorum miles, primo suspectus tamquam circumdatis cohortibus alisque impetus in legiones pararetur, mox eadem acrius volvens, faciliore inter malos consensu ad bellum quam in pace ad concordiam.

mitto civitas lingones veto instituo donum legio dexter hospitium insignis legatus is in squalor maestitia compono per principia per contubernium modo suus injuria modo vicinaris civitas praemium et ubi pronus miles auris accipio ipse exercitus periculum et contumelia conqueror accendo animus neque procul seditio absum cum hordeonius flaccus abeo legatus ut occulo digredior sum nox castrum excedo iubeo inde atrox rumor adfirmo plerusque interfacio atque ni sui ipse consulo sum ut acer miles et praesens conqueror per tenebrae et inscitia ceterus occaedes obstringo inter sui taceo foedus legio adscisco auxilia miles primus suspicio tamquam circumdo cohors alo impetus in legio paro mox idem acer volvo facilis inter malus consensus ad bellum quam in pax ad concordia


Vt terrorem Italiae possessa Mevania ac velut renatum ex integro bellum intulerat, ita haud dubium erga Flavianas partis studium tam pavidus Vitellii discessus addidit. erectus Samnis Paelignusque et Marsi aemulatione quod Campania praevenisset, ut in novo obsequio, ad cuncta belli munia acres erant. sed foeda hieme per transitum Appennini conflictatus exercitus, et vix quieto agmine nives eluctantibus patuit quantum discriminis adeundum foret, ni Vitellium retro fortuna vertisset, quae Flavianis ducibus non minus saepe quam ratio adfuit. obvium illic Petilium Cerialem habuere, agresti cultu et notitia locorum custodias Vitellii elapsum. propinqua adfinitas Ceriali cum Vespasiano, nec ipse inglorius militiae, eoque inter duces adsumptus est. Flavio quoque Sabino ac Domitiano patuisse effugium multi tradi- dere; et missi ab Antonio nuntii per varias fallendi artis penetrabant, locum ac praesidium monstrantes. Sabinus inhabilem labori et audaciae valetudinem causabatur: Domitiano aderat animus, sed custodes a Vitellio additi, quamquam se socios fugae promitterent, tamquam insidiantes timebantur. atque ipse Vitellius respectu suarum necessitudinum nihil in Domitianum atrox parabat.

vt terror italia possessus mevania atque velut reno ex integer bellum infero ita haud dubius erga flavianus pars studium tam pavidus vitellius discedo addo erigo samnis paelignusque et marsus aemulatio qui campaneus praevenio ut in novo obsequium ad cunctus bellum munia acer sum sed foedus hiems per transeo apenninus conflicto exercitus et vix quiesco agmen nix eluctor pateo quantus discrimen adeo sum ni vitellius retro fortuna verto qui flavianus dux non paruus saepe quam ratio adsum obvius illic petilius cerial habeo agrestis cultus et notitia locus custodio vitellius elabor propinquus affinitas cerial cum vespasianus neque ipse inglorius militia eo inter dux adsumo sum flavius quoque sabinum atque domitianus pateo effugius multus trado do et mitto ab antonius nuntius per vario fallo ars penetro locus atque praesidium monstro sabinus inhabilis labor et audacia valetudo causor domitianus adsum animus sed custos ab vitellius addo quamquam sui socius fuga promitto tamquam insidior timeo atque ipse vitellius respicio suus necessitudo nihil in domitianus atrox paro


Non ut ad pugnam sed ad bellandum profecti confluentis Padi et Ardae fluminum, sedecim inde milium spatio distantis, petebant. Celso et Paulino abnuentibus militem itinere fessum, sarcinis gravem obicere hosti, non omissuro quo minus expeditus et vix quattuor milia passuum progressus aut incompositos in agmine aut dispersos et vallum molientis adgrederetur, Titianus et Proculus, ubi consiliis vincerentur, ad ius imperii transibant. aderat sane citus equo Numida cum atrocibus mandatis, quibus Otho increpita ducum segnitia rem in discrimen mitti iubebat, aeger mora et spei impatiens.

non ut ad pugna sed ad bellor proficiscor confluo padus et ardus flumen sedecim inde mille spatium disto peto celsus et paulinus abnuo miles iter fatisco sarcina gravis obicio hostis non omitto quo paruus expedio et vix quattuor mille passus progredior aut incompositus in agmen aut dispermulceo et valles molior aggredior titianus et proculus ubi consilium vinco ad ius imperium transeo adsum sanus cieo equus numida cum atrox mandatum qui otho increpo dux segnitia res in discrimen mitto jubeo aeger mora et spes impatiens


Obsessos hinc fides, inde egestas inter decus ac flagitium distrahebant. cunctantibus solita insolitaque alimenta deerant, absumptis iumentis equisque et ceteris animalibus, quae profana foedaque in usum necessitas vertit. virgulta postremo et stirpis et internatas saxis herbas vellentes miseriarum patientiaeque documentum fuere, donec egregiam laudem fine turpi macularent, missis ad Civilem legatis vitam orantes. neque ante preces admissae quam in verba Galliarum iurarent: tum pactus praedam castrorum dat custodes qui pecuniam calones sarcinas retentarent et qui ipsos levis abeuntis prosequerentur. ad quintum ferme lapidem coorti Germani incautum agmen adgrediuntur. pugnacissimus quisque in vestigio, multi palantes occubuere: ceteri retro in castra perfugiunt, querente sane Civile et increpante Germanos tamquam fidem per scelus abrumperent. simulata ea fuerint an retinere saevientis nequiverit, parum adfirmatur. direptis castris faces iniciunt, cunctosque qui proelio superfuerant incendium hausit.

obsedeo hinc fides inde egestas inter decus atque flagitium distraho cuncto soleo insolitus alimentum desum absumo jumentum equus et ceterus animal qui profanus foedo in usus necessitas verto virgultus postremo et stirps et internascor saxum herba vello miseriaris patientia documentum sum donec egregius laus finis turpis maculo mitto ad civilis legatus vita oro neque ante prex admitto quam in verbum galliaris juro tum paciscor praeda castrum do custos qui pecunia calo sarcina retento et qui ipse levis abeo prosequor ad quintus ferme lapis coorior germanus incautus agmen aggredior pugnax quisque in vestigium multus palo occumbo ceterus retro in castrum perfugio queror sanus civilis et increpo germani tamquam fides per scelus abrumpo simulo is sum an retineo saevio nequeo parum adfirmo disrepo castrum fax inicio cunctus qui proelium supersum incendium haurio