Interim cunctantibus prolatantibusque spem ac metum Epicharis quaedam, incertum quonam modo sciscitata (neque illi ante ulla rerum honestarum cura fuerat), accendere et arguere coniuratos, ac postremum lentitudinis eorum pertaesa et in Campania agens primores classiariorum Misenensium labefacere et conscientia inligare conisa est tali initio. erat nauarchus in ea classe Volusius Proculus, occidendae matris Neroni inter ministros, non ex magnitudine sceleris provectus, ut rebatur. is mulieri olim cognitus, seu recens orta amicitia, dum merita erga Neronem sua et quam in inritum cecidissent aperit adicitque questus et destinationem vindictae, si facultas oreretur, spem dedit posse impelli et pluris conciliare: nec leve auxilium in classe, crebras occasiones, quia Nero multo apud Puteolos et Misenum maris usu laetabatur. ergo Epicharis plura; et omnia scelera principis orditur, neque senatui quidquam manere. sed provisum quonam modo poenas eversae rei publicae daret: accingeretur modo navare operam et militum acerrimos ducere in partis, ac digna pretia expectaret; nomina tamen coniuratorum reticuit. unde Proculi indicium inritum fuit, quamvis ea quae audierat ad Neronem detulisset. accita quippe Epicharis et cum indice composita nullis testibus innisum facile confutavit. sed ipsa in custodia retenta est, suspectante Nerone haud falsa esse etiam quae vera non probabantur.

interim cuncto prolato spes atque metus epicharis quidam incertus quonam modo sciscitor neque ille ante ullus res honestaris cura sum accendo et arguo conjuro atque posterus lentitudo is pertaedet et in campaneus ago primoris classiarii misenensis labefacio et conscientia inligaris conitor sum talis initium sum nauarchus in is classis volusius proculus occaedes mater nero inter minister non ex magnitudo scelus proveho ut reor is mulier olim cognosco seu recens orior amicitia dum mereo erga nero suus et quam in irritus caedo aperio adicio queror et destinatio vindicta si facultas orior spes do possum impello et multus conciliaris neque levis auxilium in classis creber occasio quia nero multus apud puteoli et misenus mare usus laetor ergo epicharis multus et omnis scelus princeps ordior neque senatus quisquam maneo sed provideo quonam modo poena everro res publicus do accingo modo navaris opera et miles acer duco in pars atque dignus pretium expectaret nomen tamen coniurati reticeo unde proculis indicium irritus sum quivis is qui audio ad nero defero accio quippe epicharis et cum indico compono nullus testis innisus facilis confuto sed ipse in custodia retineo sum suspecto nero haud fallo sum etiam qui verus non probo


Nec deerant qui haec isdem verbis aut versa in deterius Senecae deferrent. repertique accusatores direptos socios, cum Suillius provinciam Asiam regeret, ac publicae pecuniae peculatum detulerunt. mox, quia inquisitionem annuam impetraverant, brevius visum urbana crimina incipi, quorum obvii testes erant. ii acerbitate accusationis Q. Pomponium ad necessitatem belli civilis detrusum, Iuliam Drusi filiam Sabinamque Poppaeam ad mortem actas et Valerium Asiaticum, Lusium Saturninum, Cornelium Lupum circumventos; iam equitum Romanorum agmina damnata omnemque Claudii saevitiam Suillio obiectabant. ille nihil ex his sponte susceptum, sed principi paruisse defendebat, donec eam orationem Caesar cohibuit, compertum sibi referens ex commentariis patris sui nullam cuiusquam accusationem ab eo coactam. tum iussa Messalinae praetendi et labare defensio: cur enim neminem alium delectum qui saevienti impudicae vocem praeberet? puniendos rerum atrocium ministros, ubi pretia scelerum adepti scelera ipsa aliis delegent. igitur adempta bonorum parte (nam filio et nepti pars concedebatur eximebanturque etiam quae testamento matris aut aviae acceperant) in insulas Balearis pellitur, non in ipso discrimine, non post damnationem fractus animo; ferebaturque copiosa et molli vita secretum illud toleravisse. filium eius Nerullinum adgressis accusatoribus per invidiam patris et crimina repetundarum intercessit princeps tamquam satis expleta ultione.

neque desum qui hic idem verbum aut verso in deterior seneca defero reperio accusator disrepo socius cum suillus provincia asia rego atque publicus pecunia peculor defero mox quia inquisitio annuo impetro brevis video urbanus crimen incipio qui obvius testis sum is acerbitas accusatio q pomponius ad necessitas bellum civilis detrudo julius drusus filia sabina poppaea ad mors ago et valerius asiaticus lusius saturninus cornelius lupus circumvenio iam eques romanus agmen damno omnis claudius saevitia suillio objecto ille nihil ex hic sponte suscipio sed princeps pareo defendo donec is oratio caesar cohibeo comperio sui refero ex commentarius pater suus nullus quisquam accusatio ab is cogo tum iubeo messalina praetendo et labaris defensio cur enim nemo alius deligo qui saevio impudicus voco praebeo punior res atrocium minister ubi pretium scelus adipiscor scelus ipse alius delego igitur adimo bonus pars nam filius et neptis pars concedo eximo etiam qui testamentum mater aut avia accipio in insula balearis pello non in ipse discrimen non post damnatio frango animus fero copiosus et mollis vito secerno ille tolero filius is nerullinum aggredior accusator per invidia pater et crimen repeto intercedo princeps tamquam satis expleta ultio


Apud Aeduos maior moles exorta quanto civitas opulentior et comprimendi procul praesidium. Augustodunum caput gentis armatis cohortibus Sacrovir occupaverat ut nobilissimam Galliarum subolem, liberalibus studiis ibi operatam, et eo pignore parentes propinquosque eorum adiungeret; simul arma occulte fabricata iuventuti dispertit. quadraginta milia fuere, quinta sui parte legionariis armis, ceteri cum venabulis et cultris quaeque alia venantibus tela sunt. adduntur e servitiis gladiaturae destinati quibus more gentico continuum ferri tegimen: cruppellarios vocant, inferendis ictibus inhabilis, accipiendis impenetrabilis. augebantur eae copiae vicinarum civitatum ut nondum aperta consensione, ita viritim promptis studiis, et certamine ducum Romanorum, quos inter ambigebatur utroque bellum sibi poscente. mox Varro invalidus senecta vigenti Silio concessit.

apud aedui magnus moles exorior quantus civitas opulens et comprimo procul praesidium augustodunum caput gens armo cohors sacrovir occupo ut nobilis galliaris suboles liberal studium ibi opero et is pignus parens propinquus is adjungo simul arma occulte fabricor iuventus dispertit quadraginta mille sum quintus suus pars legionarius arma ceterus cum venabulis et culter quisque alius venor telum sum addo e servitium gladiatura destino qui mos genticus continuus fero tegimen cruppellarii voco infero ictus inhabilis accipio impenetrabilis augeo is copia vicinaris civitas ut nondum apertus consensio ita viritim promptus studium et certamen dux romanus qui inter ambago uterque bellum sui posco mox varro invalidus senecta vigeo silius concedo


Proximum constantiae exemplum Sulpicius Asper centurio praebuit, percontanti Neroni cur in caedem suam conspiravisset breviter respondens non aliter tot flagitiis eius subveniri potuisse: tum iussam poenam subiit. nec ceteri centuriones in perpetiendis suppliciis degeneravere: at non Faenio Rufo par animus, sed lamentationes suas etiam in testamentum contulit.

propior constantia exemplum sulpicius asper centurio praebeo perconto nero cur in caedes suus conspiro brevis respondeo non aliter tot flagitium is subvenio possum tum jubeo poena subeo neque ceterus centurio in perpetior supplicium degenero at non faenio rufus par animus sed lamentatio suus etiam in testamentum confero


Sed mirum quam inter diversi generis ordinis, aetatis sexus, ditis pauperes taciturnitate omnia cohibita sint, donec proditio coepit e domo Scaevini; qui pridie insidiarum multo sermone cum Antonio Natale, dein regressus domum testamentum obsignavit, promptum vagina pugionem, de quo supra rettuli, vetustate obtusum increpans asperari saxo et in mucronem ardescere iussit eamque curam liberto Milicho mandavit. simul adfluentius solito convivium initum, servorum carissimi libertate et alii pecunia donati; atque ipse maestus et magnae cogitationis manifestus erat, quamvis laetitiam vagis sermonibus simularet. postremo vulneribus ligamenta quibusque sistitur sanguis parare eundem Milichum monet, sive gnarum coniurationis et illuc usque fidum, seu nescium et tunc primum arreptis suspicionibus, ut plerique tradidere . nam cum secum servilis animus praemia perfidiae reputavit simulque immensa pecunia et potentia obversabantur, cessit fas et salus patroni et acceptae libertatis memoria. etenim uxoris quoque consilium adsumpserat muliebre ac deterius: quippe ultro metum intentabat, multosque adstitisse libertos ac servos qui eadem viderint: nihil profuturum unius silentium, at praemia penes unum fore qui indicio praevenisset.

sed mirus quam inter diverto genus ordo aetas sexus dis pauper taciturnitas omnis cohibeo sum donec proditio coepio e domus scaevini qui pridie insidiaris multus sermo cum antonius natal deinde regredior domus testamentum obsigno promptus vagina pugio de quo supra rettulis vetustas obtundo increpo asperaris saxum et in mucro ardescere iubeo eo cura libertus milichus mando simul affluo soleo convivium ineo servus carus libertas et alius pecunia dono atque ipse maestus et magnus cogitatio manifestus sum quivis laetitia vagus sermo simulo postremo vulnus ligamentum quisque sisto sanguis paro idem milichus moneo sive gnaris coniuratio et illic usque fidus seu nescius et tunc primus arrepo suspicio ut plerusque trado nam cum sui servilis animus praemium perfidia reputo simul immensus pecunia et potentia obverso cedo fas et salus patronus et accipio libertas memoria etenim uxor quoque consilium adsumo muliebris atque deterior quippe ultro metus intento multi assisto libertus atque servus qui idem video nihil possum unus silentium at praemium penis unus sum qui indicium praevenio


Inter quae veris principio legati Parthorum mandata regis Vologesis litterasque in eandem formam attulere: se priora et toties iactata super optinenda Armenia nunc omit- tere, quoniam dii, quamvis potentium populorum arbitri, possessionem Parthis non sine ignominia Romana tradidissent. nuper clausum Tigranen; post Paetum legionesque, cum opprimere posset, incolumis dimisisse. satis adprobatam vim; datum et lenitatis experimentum. nec recusaturum Tiridaten accipiendo diademati in urbem venire nisi sacerdotii religione attineretur. iturum ad signa et effigies principis ubi legionibus coram regnum auspicaretur.

inter qui verus principium legatus parthus mandatum rex vologeses littera in idem forma affero sui prior et totiens jacto super obtineo armenium nunc omit tero quoniam dius quivis potens populus arbiter possessio parthus non sine ignominia romanus trado nuper claudo tigranes post paetus legio cum opprimo possum incolumis dimitto satis adprobo vis do et lenitas experimentum neque recuso tiridates accipio diadema in urbs venio nisi sacerdotium religio attineo eo ad signum et effigio princeps ubi legio coram regnum auspico


Piso Delmatico mari tramisso relictisque apud Anconam navibus per Picenum ac mox Flaminiam viam adsequitur legionem, quae e Pannonia in urbem, dein praesidio Africae ducebatur: eaque res agitata rumoribus ut in agmine atque itinere crebro se militibus ostentavisset. ab Narnia, vitandae suspicionis an quia pavidis consilia in incerto sunt, Nare ac mox Tiberi devectus auxit vulgi iras, quia navem tumulo Caesarum adpulerat dieque et ripa frequenti, magno clientium agmine ipse, feminarum comi- tatu Plancina et vultu alacres incessere. fuit inter inritamenta invidiae domus foro imminens festa ornatu conviviumque et epulae et celebritate loci nihil occultum.

piso dalmaticus mare transmitto relinquo apud ancona navis per picenus atque mox flaminia via assequor legio qui e pannonius in urbs deinde praesidium africa duco is res agito rumor ut in agmen atque iter creber sui miles ostento ab narnia vito suspicio an quia pavidus consilium in incertum sum naris atque mox tiberis deveho augeo vulgus ira quia navo tumulus caesaris adpello dius et ripa frequens magnus cliens agmen ipse femina como tatu plancina et vultus alacer incedo sum inter irritamentum invidia domus forum immineo festus orno convivium et epulae et celebritas locus nihil occulo


Paucis post diebus Caesar auctor senatui fuit Vitellio atque Veranio et Servaeo sacerdotia tribuendi: Fulcinio suffragium ad honores pollicitus monuit ne facundiam violentia praecipitaret. is finis fuit ulciscenda Germanici morte, non modo apud illos homines qui tum agebant etiam secutis temporibus vario rumore iactata. adeo maxima quaeque ambigua sunt, dum alii quoquo modo audita pro compertis habent, alii vera in contrarium vertunt, et gliscit utrumque posteritate. at Drusus urbe egressus repetendis auspiciis mox ovans introiit. paucosque post dies Vipsania mater eius excessit, una omnium Agrippae liberorum miti obitu: nam ceteros manifestum ferro vel creditum est veneno aut fame extinctos.

paucus post dies caesar auctor senatus sum vitellius atque veranio et servaeo sacerdotium tribuo fulcinius suffragium ad honor polliceor moneo ne facundia violens praecipito is finis sum ulciscor germanicus mors non modo apud ille homo qui tum ago etiam sequor tempus vario rumor jacto adeo maximus quisque ambiguus sum dum alius quisquis modo audio pro comperio habeo alius verus in contrarius verto et glisco uterque posteritas at drusus urbs egredior repeto auspicium mox ovo introeo pauci post dies vipsania mater is excedo unus omnis agrippa liberi mitis obeo nam ceterus manifestus ferrum vel credo sum veneno aut fames extingo


C. Sulpicius D. Haterius consules sequuntur, inturbidus externis rebus annus, domi suspecta severitate adversum luxum qui immensum proruperat ad cuncta quis pecunia prodigitur. sed alia sumptuum quamvis graviora dissimulatis plerumque pretiis occultabantur; ventris et ganeae paratus adsiduis sermonibus vulgati fecerant curam ne princeps antiquae parsimoniae durius adverteret. nam incipiente C. Bibulo ceteri quoque aediles disseruerant, sperni sumptuariam legem vetitaque utensilium pretia augeri in dies nec mediocribus remediis sisti posse, et consulti patres integrum id negotium ad principem distulerant. sed Tiberius saepe apud se pensitato an coerceri tam profusae cupidines possent, num coercitio plus damni in rem publicam ferret, quam indecorum adtrectare quod non obtineret vel retentum ignominiam et infamiam virorum inlustrium posceret, postremo litteras ad senatum composuit quarum sententia in hunc modum fuit.

que sulpicius d haterius consul sequor inturbidus externus res annus domus suspicio severitas adverro luxus qui immensus prorumpo ad cunctus quis pecunia prodigo sed alius sumptus quivis gravis dissimulo plerusque pretium occulto venter et ganea paro assiduus sermo vulgo facio cura ne princeps antiquus parsimonia durus adverto nam incipio que bibulus ceterus quoque aedilis disseruerant sperno sumptuarius lex veto utensilia pretium augeo in dies neque mediocris remedium sino possum et consulo pater integer is negotium ad princeps differo sed tiberis saepe apud sui pensito an coerceo tam profundo cupido possum num coercitio multus damnum in res publicus fero quam indecorus adtrectaris qui non obtineo vel retendo ignominia et infamia vir illustris posco postremo littera ad senatus compono qui sententia in hic modus sum


Sed perfecto spectaculo apertum aquarum iter. incuria operis manifesta fuit, haud satis depressi ad lacus ima vel media. eoque tempore interiecto altius effossi specus, et contrahendae rursum multitudini gladiatorum spectaculum editur, inditis pontibus pedestrem ad pugnam. quin et convivium effluvio lacus adpositum magna formidine cunctos adfecit, quia vis aquarum prorumpens proxima trahebat, convulsis ulterioribus aut fragore et sonitu exterritis. simul Agrippina trepidatione principis usa ministrum operis Narcissum incusat cupidinis ac praedarum. nec ille reticet, impotentiam muliebrem nimiasque spes eius arguens.

sed perficio spectaculum aperio aqua iter incuria opus manifestus sum haud satis deprimo ad lacus imus vel medius eo tempus interiacio altus effodio specus et contraho rursum multitudo gladiator spectaculum edo indo pons pedestrem ad pugna quin et convivium effluvium lacus appono magnus formido cunctus afficio quia volo aqua prorumpo propior traho convulsus ulteriores aut fragor et sonitus exterreo simul agrippina trepidatio princeps utor minister opus narcissus incuso cupido atque praedaris neque ille reticeo impotentia muliebris nimius spes is arguo


Paulatim dehinc ab indecoris ad infesta transgrediebantur. C. Silanum pro consule Asiae repetundarum a sociis postulatum Mamercus Scaurus e consularibus, Iunius Otho praetor, Bruttedius Niger aedilis simul corripiunt obiectantque violatum Augusti numen, spretam Tiberii maiestatem, Mamercus antiqua exempla iaciens, L. Cottam a Scipione Africano, Servium Galbam a Catone censorio, P. Rutilium a M. Scauro accusatos. videlicet Scipio et Cato talia ulciscebantur aut ille Scaurus, quem proavum suum obprobrium maiorum Mamercus infami opera dehonestabat. Iunio Othoni litterarium ludum exercere vetus ars fuit: mox Seiani potentia senator obscura initia impudentibus ausis propolluebat. Bruttedium artibus honestis copiosum et, si rectum iter pergeret, ad clarissima quaeque iturum festinatio extimulabat, dum aequalis, dein superiores, postremo suasmet ipse spes antire parat: quod multos etiam bonos pessum dedit, qui spretis quae tarda cum securitate praematura vel cum exitio properant.

paulatim dehinc ab indecorus ad infestus transgredior que silanus pro consul asia repeto ab socius postulo mamercus scaurus e consularis junius otho praetor bruttedius niger aedilis simul corripio objecto violo augustus numen sperno tiberius maiestas mamercus antiquus exemplum jacio l cotta ab scipio africanus servius galba ab cato censorius p rutilius ab m scaurus accuso videlicet scipio et cato talis ulciscor aut ille scaurus qui proavus suus opprobrium magnus mamercus infamis opus dehonesto junius otho litterarius ludus exerceo vetus ars sum mox sejanus potentia senator obscurus initium impudens audeo propolluo bruttedium ars honestus copiosus et si recingo iter pergo ad clarus quisque eo festinatio extimulabat dum aequalis deinde superus postremo suo ipse spes antire paro qui multus etiam bonus pessum do qui sperno qui tardus cum securitas praematurus vel cum exitium propero


Nondum ea clades exoleverat cum ignis violentia urbem ultra solitum adfecit, deusto monte Caelio; feralemque annum ferebant et ominibus adversis susceptum principi consilium absentiae, qui mos vulgo, fortuita ad culpam trahentes, ni Caesar obviam isset tribuendo pecunias ex modo detrimenti. actaeque ei grates apud senatum ab inlustribus famaque apud populum, quia sine ambitione aut proximorum precibus ignotos etiam et ultro accitos munificentia iuverat. adduntur sententiae ut mons Caelius in posterum Augustus appellaretur, quando cunctis circum flagrantibus sola Tiberii effigies sita in domo Iunii senatoris inviolata mansisset. evenisse id olim Claudiae Quintae eiusque statuam vim ignium bis elapsam maiores apud aedem matris deum consecravisse. sanctos acceptosque numinibus Claudios et augendam caerimoniam loco in quo tantum in principem honorem di ostenderint.

nondum is clades exoleverat cum ignis violens urbs ultra soleo afficio deuro mons caelius feralis annus fero et omen adverro suscipio princeps consilium absentia qui mos vulgo fortuitus ad culpa traho ni caesar obvius eo tribuo pecunia ex modo detrimentum ago is grates apud senatus ab illustris fama apud populus quia sine ambitio aut proximum prex ignotus etiam et ultro accio munificentia juvo addo sententia ut mons caelius in posterus augustus appello quando cunctus circum flagro solus tiberius effigio sino in domus junius senator inviolo maneo evenio is olim claudia quinta is statua vis ignis bis elabor magnus apud aedes mater deus consecro sancio accipio numen claudius et augeo caerimonia locus in quo tantus in princeps honor deus ostendo


Fine anni statio cohortis adsidere ludis solita demovetur quo maior species libertatis esset, utque miles theatrali licentiae non permixtus incorruptior ageret et plebes daret experimentum an amotis custodibus modestiam retineret. urbem princeps lustravit ex responso haruspicum, quod Iovis ac Minervae aedes de caelo tactae erant.

finis annus statio cohors assideo ludus soleo demoveo quo magnus species libertas sum ut miles theatral licentia non permisceo incorruptus ago et plebs do experimentum an amoueo custos modestia retineo urbs princeps lustro ex respondeo haruspex qui iuppiter atque minerva aedes de caelum tango sum


Sub idem tempus levi initio atrox caedes orta inter colonos Nucerinos Pompeianosque gladiatorio spectaculo quod Livineius Regulus, quem motum senatu rettuli, edebat. quippe oppidana lascivia in vicem incessentes probra, dein saxa, postremo ferrum sumpsere, validiore Pompeianorum plebe, apud quos spectaculum edebatur. ergo deportati sunt in urbem multi e Nucerinis trunco per vulnera corpore, ac plerique liberorum aut parentum mortis deflebant. cuius rei iudicium princeps senatui, senatus consulibus permisit. et rursus re ad patres relata, prohibiti publice in decem annos eius modi coetu Pompeiani collegiaque quae contra leges instituerant dissoluta; Livineius et qui alii seditionem conciverant exilio multati sunt.

sub idem tempus levis initium atrox caedes orior inter colonus nucerinus pompejani gladiatorius spectaculum qui livineius regulus qui motus senatus rettulis edo quippe oppidanus lascivia in vicis incesso probrum deinde saxum postremo ferrum sumo validus pompejani plebs apud qui spectaculum edo ergo deportas sum in urbs multus e nucerinus trunco per vulnero corpus atque plerusque liberi aut parens mors defleo qui res iudicium princeps senatus senatus consul permitto et rursus res ad pater refero prohibeo publicus in decem annus is modus coitus pompejanus collegium qui contra lex instituo dissolvo livineius et qui alius seditio concieo exsilium multas sum


Ducum inter se brevis sermo secutus est, hoc conquerente inritum laborem, potuisse bellum fuga Parthorum finiri: ille integra utrique cuncta respondit: converterent aquilas et iuncti invaderent Armeniam abscessu Vologesis infirmatam. non ea imperatoris habere mandata Corbulo: periculo legionum commotum e provincia egressum; quando in incerto habeantur Parthorum conatus, Syriam repetiturum: sic quoque optimam fortunam orandam, ut pedes confectus spatiis itinerum alacrem et facilitate camporum praevenientem equitem adsequeretur. exim Paetus per Cappadociam hibernavit: at Vologesis ad Corbulonem missi nuntii, detraheret castella trans Euphraten amnemque, ut olim, medium faceret; ille Armeniam quoque diversis praesidiis vacuam fieri expostulabat. et postremo concessit rex; dirutaque quae Euphraten ultra communiverat Corbulo et Armenii sine arbitro relicti sunt.

dux inter sui brevis sermo sequor sum hic conqueror irritus labor possum bellum fuga parthus finio ille integer uterque cunctus respondeo converto aquila et jungo invado armenia abscedo vologeses infirmo non is imperator habeo mandatum corbulo periculum legio commoveo e provincia egredior quando in incertum habeo parthus conor syria repeto sic quoque bonus fortuna oro ut pes conficio spatium iter alacer et facilitas campus praevenio eques assequor exinde paetus per cappadocia hiberno at vologeses ad corbulo mitto nuntius detraho castellum trans euphrates amnis ut olim medius facio ille armenia quoque diverto praesidium vacuus fio expostulo et postremo concedo rex diruo qui euphrates ultra communio corbulo et armenius sine arbiter relinquo sum


Forte equus abruptis vinculis vagus et clamore territus quosdam occurrentium obturbavit. tanta inde consternatio inrupisse Germanos credentium ut cuncti ruerent ad portas, quarum decumana maxime petebatur, aversa hosti et fugientibus tutior. Caecina comperto vanam esse formidinem, cum tamen neque auctoritate neque precibus, ne manu quidem obsistere aut retinere militem quiret, proiectus in limine portae miseratione demum, quia per corpus legati eundum erat, clausit viam: simul tribuni et centuriones falsum pavorem esse docuerunt.

fors equus abrumpo vinculis vagus et clamor terreo quidam occurro obturbo tantus inde consternatio irrumpo germani credo ut cunctus ruo ad porta qui decimanus magnus peto averto hostis et fugio tueor caecina comperio vanus sum formido cum tamen neque auctoritas neque prex ne manus quidem obsisto aut retineo miles quiret proicio in limen porta miseratio demum quia per corpus legatus eo sum claudo via simul tribunus et centurio falsus pavor sum doceo


Sub idem tempus Mithridates, quem imperitasse Armeniis iussuque G. Caesaris vinctum memoravi, monente Claudio in regnum remeavit, fisus Pharasmanis opibus. is rex Hiberis idemque Mithridatis frater nuntiabat discordare Parthos summaque imperii ambigua, minora sine cura haberi. nam Gotarzes inter pleraque saeva necem fratri Artabano coniugique ac filio eius paraverat, unde metus in ceteros, et accivere Vardanen. ille, ut erat magnis ausis promptus, biduo tria milia stadiorum invadit ignarumque et exterritum Gotarzen proturbat; neque cunctatur quin proximas praefecturas corripiat, solis Seleucensibus dominationem eius abnuentibus. in quos ut patris sui quoque defectores ira magis quam ex usu praesenti accensus, implicatur obsidione urbis validae et munimentis obiecti amnis muroque et commeatibus firmatae. interim Gotarzes Daharum Hyrcanorumque opibus auctus bellum renovat, coactusque Vardanes omittere Seleuciam Bactrianos apud campos castra contulit.

sub idem tempus mithridates qui imperito armenius jubeo g caesar vincio memoro moneo claudius in regnum remeo fido pharasmanis ops is rex hiberus idem mithridates frater nuntio discordaris parthus summum imperium ambiguus parvus sine cura habeo nam gotarzes inter plerusque saevus nex frater artabanus conjunx atque filius is paro unde metus in ceterus et accio vardanen ille ut sum magnus audeo promptus biduus tres mille stadium invado ignarus et exterreo gotarzen proturbo neque cuncto quin propior praefectura corripio sol seleucensibus dominatio is abnuo in qui ut pater suus quoque defector ira magis quam ex usus praesens accendo implico obsidio urbs validus et munimentum objacio amnis murus et commeatus firmo interim gotarzes daharis hyrcanus ops augeo bellum renovo cogo vardanes omitto seleucia bactriani apud campus castrum confero


Turbatus his Nero et propinquo die quo quartum decimum aetatis annum Britannicus explebat, volutare secum modo matris violentiam, modo ipsius indolem, levi quidem experimento nuper cognitam, quo tamen favorem late quaesivisset. festis Saturno diebus inter alia aequalium ludicra regnum lusu sortientium evenerat ea sors Neroni. igitur ceteris diversa nec ruborem adlatura: ubi Britannico iussit exsurgeret progressusque in medium cantum aliquem inciperet, inrisum ex eo sperans pueri sobrios quoque convictus, nedum temulentos ignorantis, ille constanter exorsus est carmen, quo evolutum eum sede patria rebusque summis significabatur. unde orta miseratio manifestior, quia dissimulationem nox et lascivia exemerat. Nero intellecta invidia odium intendit; urgentibusque Agrippinae minis, quia nullum crimen neque iubere caedem fratris palam audebat, occulta molitur pararique venenum iubet, ministro Pollione Iulio praetoriae cohortis tribuno, cuius cura attinebatur damnata veneficii nomine Locusta, multa scelerum fama. nam ut proximus quisque Britannico neque fas neque fidem pensi haberet olim provisum erat. primum venenum ab ipsis educatoribus accepit tramisitque exoluta alvo parum validum, sive temperamentum inerat ne statim saeviret. sed Nero lenti sceleris impatiens minitari tribuno, iubere supplicium veneficae, quod, dum rumorem respiciunt, dum parant defensiones, securitatem morarentur. promittentibus dein tam praecipitem necem quam si ferro urgeretur, cubiculum Caesaris iuxta decoquitur virus cognitis antea venenis rapidum.

turbo hic nero et propinquo dies quo quartus decimus aetas annus britannicus expleo volutaris sui modo mater violentia modo ipse indoles levis quidem experimentum nuper cognosco quo tamen favor latus quaero festus saturnus dies inter alius aequalis ludicrum regnum lusus sortio evenio is sors nero igitur ceterus diverto neque rubor affero ubi britannicus iubeo exsurgo progredior in medius cano aliquis incipio irrideo ex is spero puer sobrius quoque convinco nedum temulenti ignoro ille consto exordior sum carmen quo exvolvo is sedes patria res summus significo unde orior miseratio manifestus quia dissimulatio nox et lascivia eximo nero intellego invidia odium intendo urgeo agrippina minae quia nullus crimen neque iubeo caedes frater palam audeo occulo molio paro venenum iubeo ministro pollio julius praetorius cohors tribunus qui cura attineo damno veneficium nomen locusta multus scelus fama nam ut proximus quisque britannicus neque fas neque fides pensum habeo olim provideo sum primus venenum ab ipse educator accipio transmitto exoluta alvus parum validus sive temperamentum insum ne statim saevio sed nero lentus scelus impatiens minitaris tribunus iubeo supplicium venefica qui dum rumor respicio dum paro defensio securitas moror promitto deinde tam praecipito nex quam si ferrum urgeo cubiculum caesar iuxta decoquo virus cognosco antea venenum rapidus


Paucos quippe intra dies eodem agmine Annaeus Mela, Cerialis Anicius, Rufrius Crispinus, C. Petronius cecidere, Mela et Crispinus equites Romani dignitate senatoria. nam hic quondam praefectus praetorii et consularibus insignibus donatus ac nuper crimine coniurationis in Sardiniam exactus accepto iussae mortis nuntio semet interfecit. Mela, quibus Gallio et Seneca parentibus natus, petitione honorum abstinuerat per ambitionem praeposteram ut eques Romanus consularibus potentia aequaretur; simul adquirendae pecuniae brevius iter credebat per procurationes administrandis principis negotiis. idem Annaeum Lucanum genuerat, grande adiumentum claritudinis. quo interfecto dum rem familiarem eius acriter requirit, accusatorem concivit Fabium Romanum, ex intimis Lucani amicis. mixta inter patrem filiumque coniurationis scientia fingitur, adsimilatis Lucani litteris: quas inspectas Nero ferri ad eum iussit, opibus eius inhians. at Mela, quae tum promptissima mortis via, exolvit venas, scriptis codicillis quibus grandem pecuniam in Tigellinum generumque eius Cossutianum Capitonem erogabat quo cetera manerent. additur codicillis, tamquam de iniquitate exitii querens ita scripsisset, se quidem mori nullis supplicii causis, Rufrium autem Crispinum et Anicium Cerialem vita frui infensos principi. quae composita credebantur de Crispino, quia interfectus erat, de Ceriale, ut interficeretur. neque enim multo post vim sibi attulit, minore quam ceteri miseratione, quia proditam G. Caesari coniurationem ab eo meminerant.

paucus quippe intra dies idem agmen annaeus melos cerial anicius rufrius crispinus que petronius cado melos et crispinus eques romanus dignitas senatorius nam hic quondam praefectus praetorius et consularis insignis dono atque nuper crimen coniuratio in sardinia exigo accipio jubeo mors nuntio sui interfacio melos qui gallius et seneco parens nascor petitio honor abstineo per ambitio praeposterus ut eques romanus consularis potentia aequo simul acquiro pecunia brevis iter credo per procuratio administro princeps negotium idem annaeus lucanus gigno grandis adjumentum claritudo quo interficio dum res familiaris is acer requiro accusator concieo fabius romanus ex intimus lucanus amicus misceo inter pater filius coniuratio scientia fingo adsimilatis lucanus littera qui inspicio nero fero ad is iubeo ops is inhio at melos qui tum promptus mors via exolvit vena scribo codicilli qui grandis pecunia in tigellinus gener is cossutianus capito erogo quo ceterus maneo addo codicilli tamquam de iniquitas exitium queror ita scribo sui quidem morior nullus supplicium causa rufrium autem crispinus et anicius cerial vito fruor infensus princeps qui compono credo de crispinus quia interficio sum de cerial ut interfacio neque enim multus post vis sui affero paruus quam ceterus miseratio quia prodeo g caesaris coniuratio ab is memini


Decreta eo anno triumphalia insignia A. Caecinae, L. Apronio, C. Silio ob res cum Germanico gestas. nomen patris patriae Tiberius, a populo saepius ingestum, repudiavit; neque in acta sua iurari quamquam censente senatu permisit, cuncta mortalium incerta, quantoque plus adeptus foret, tanto se magis in lubrico dictitans. non tamen ideo faciebat fidem civilis animi; nam legem maiestatis reduxerat, cui nomen apud veteres idem, sed alia in iudicium veniebant, si quis proditione exercitum aut plebem seditionibus, denique male gesta re publica maiestatem populi Romani minuisset: facta arguebantur, dicta inpune erant. primus Augustus cognitionem de famosis libellis specie legis eius tractavit, commotus Cassii Severi libidine, qua viros feminasque inlustris procacibus scriptis diffamaverat; mox Tiberius, consultante Pompeio Macro praetore an iudicia maiestatis redderentur, exercendas leges esse respondit. hunc quoque asperavere carmina incertis auctoribus vulgata in saevitiam superbiamque eius et discordem cum matre animum.

decretum is annus triumphalis insigne ab caecina l apronius que silius ob res cum germanicus gero nomen pater patria tiberis ab populus saepis ingero repudio neque in ago suus iuraris quamquam censeo senatus permitto cunctus mortalis incertus quantus multus adipiscor sum tantus sui magis in lubricus dictito non tamen ideo facio fides civilis animus nam lex maiestas reduco qui nomen apud vetus idem sed alius in iudicium venio si quis proditio exercitus aut plebs seditio denique malus gero res publicus maiestas populus romanus minuo facio arguo dictum impunis sum primus augustus cognitio de famosus libellus species lex is tracto commoueo casseius severus libido qui vir femina illustris procax scribo diffamo mox tiberis consulto pompejus macer praetor an iudicium maiestas reddo exerceo lex sum respondeo hic quoque aspero carmen incertus auctor vulgo in saevitia superbio is et discordo cum mater animus


Ni mihi destinatum foret suum quaeque in annum referre, avebat animus antire statimque memorare exitus quos Latinus atque Opsius ceterique flagitii eius repertores habuere, non modo postquam Gaius Caesar rerum potitus est sed incolumi Tiberio, qui scelerum ministros ut perverti ab aliis nolebat, ita plerumque satiatus et oblatis in eandem operam recentibus veteres et praegravis adflixit: verum has atque alias sontium poenas in tempore trademus. tum censuit Asinius Gallus, cuius liberorum Agrippina matertera erat, petendum a principe ut metus suos senatui fateretur amoverique sineret. nullam aeque Tiberius, ut rebatur, ex virtutibus suis quam dissimulationem diligebat: eo aegrius accepit recludi quae premeret. sed mitigavit Seianus, non Galli amore verum ut cunctationes principis opperiretur, gnarus lentum in meditando, ubi prorupisset, tristibus dictis atrocia facta coniungere.

ni ego destino sum suus quisque in annus refero aveo animus antire statim memoro exitus qui latinus atque opsius ceter flagitium is repertor habeo non modo postquam gaius caesar res potior sum sed incolumis tiberius qui scelus minister ut perverto ab alius nolo ita plerusque satio et offertor in idem opera recens vetus et praegravis affligo verus hic atque alius sons poena in tempus trado tum censeo asinius gallus qui liberi agrippina matertera sum peto ab princeps ut metus suus senatus fateor amoveo sino nullus aequus tiberis ut reor ex virtus suus quam dissimulatio diligo is aeger accipio recludo qui premo sed mitigo sejanus non gallus amor verus ut cunctatio princeps opperior gnarus lentus in meditor ubi prorumpo tristis dictum atrocia facio coniungo


Nam Vologeses casum invadendae Armeniae obvenisse ratus, quam a maioribus suis possessam externus rex flagitio obtineret, contrahit copias fratremque Tiridaten deducere in regnum parat, ne qua pars domus sine imperio ageret. incessu Parthorum sine acie pulsi Hiberi, urbesque Armeniorum Artaxata et Tigranocerta iugum accepere. deinde atrox hiems et parum provisi commeatus et orta ex utroque tabes perpellunt Vologesen omittere praesentia. vacuamque rursus Armeniam Radamistus invasit, truculentior quam antea, tamquam adversus defectores et in tempore rebellaturos. atque illi quamvis servitio sueti patientiam abrumpunt armisque regiam circumveniunt.

nam vologeses casus invado armenia obvenio reor quam ab magnus suus possessus externus rex flagitium obtineo contraho copia frater tiridates deduco in regnum paro ne qui pars domus sine imperium ago incedo parthus sine acies pello hiberus urbs armenius artaxata et tigranocerta iugum accipio deinde atrox hiems et parum provideo commeatus et orior ex uterque tabes perpello vologeses omitto praesens vacuus rursus armenia radamistus invado truculentus quam antea tamquam adverro defector et in tempus rebello atque ille quivis servitium suesco patientia abrumpo armus regia circumvenio


Rursum Seianus non iam de matrimonio sed altius metuens tacita suspicionum, vulgi rumorem, ingruentem invidiam deprecatur. ac ne adsiduos in domum coetus arcendo infringeret potentiam aut receptando facultatem criminantibus praeberet, huc flexit ut Tiberium ad vitam procul Roma amoenis locis degendam impelleret. multa quippe providebat: sua in manu aditus litterarumque magna ex parte se arbitrum fore, cum per milites commearent; mox Caesarem vergente iam senecta secretoque loci mollitum munia imperii facilius tramissurum: et minui sibi invidiam adempta salutantum turba sublatisque inanibus veram potentiam augeri. igitur paulatim negotia urbis, populi adcursus, multitudinem adfluentium increpat, extollens laudibus quietem et solitudinem quis abesse taedia et offensiones ac praecipua rerum maxime agitari.

rursum sejanus non iam de matrimonium sed altus metuo taceo suspicio vulgus rumor ingruo invidia deprecor atque ne assiduus in domus coitus arceo infringo potentia aut recepto facultas crimino praebeo huc flecto ut tiberis ad vita procul roma amoenus locus dego impello multus quippe provideo suus in manus aditus littera magnus ex pars sui arbiter sum cum per miles conmeo mox caesaris vergo iam senecta secerno locus mollio munia imperium facilis transmitto et minuo sui invidia adimo salutantum turba suffero inanis verus potentia augeo igitur paulatim negotium urbs populus accursus multitudo affluo increpo extollo laus quies et solitudo quis absum taedium et offensio atque praecipuus res magnus agitaris


Eadem aestate mota per Italiam servilis belli semina fors oppressit. auctor tumultus T. Curtisius, quondam praetoriae cohortis miles, primo coetibus clandestinis apud Brundisium et circumiecta oppida, mox positis propalam libellis ad libertatem vocabat agrestia per longinquos saltus et ferocia servitia, cum velut munere deum tres biremes adpulere ad usus commeantium illo mari. et erat isdem regionibus Cutius Lupus quaestor, cui provincia vetere ex more calles evenerant: is disposita classiariorum copia coeptantem cum maxime coniurationem disiecit. missusque a Caesare propere Staius tribunus cum valida manu ducem ipsum et proximos audacia in urbem traxit, iam trepidam ob multitudinem familiarum quae gliscebat immensum, minore in dies plebe ingenua.

idem aestas moueo per italia servilis bellum semen fors opprimo auctor tumultus t curtisius quondam praetorius cohors miles primus coitus clandestinus apud brundisium et circumjacio oppidum mox pono propalam libellus ad libertas voco agrestis per longinquus saltus et ferocia servitium cum velut munus deus tres biremis adpello ad utor conmeo ille mare et sum idem regio cutius lupus quaestor qui provincia veto ex mos calleo evenio is dispono classiarii copia coepto cum magnus coniuratio disjacio mitto ab caesaris properus staius tribunus cum validus manus dux ipse et propior audacia in urbs traho iam trepidus ob multitudo familia qui glisco immensus paruus in dies plebs ingenuus


Continuus inde et saevus accusandis reis Suillius multique audaciae eius aemuli; nam cuncta legum et magistratuum munia in se trahens princeps materiam praedandi patefecerat. nec quicquam publicae mercis tam venale fuit quam advocatorum perfidia, adeo ut Samius, insignis eques Romanus, quadringentis nummorum milibus Suillio datis et cognita praevaricatione ferro in domo eius incubuerit. igitur incipiente C. Silio consule designato, cuius de potentia et exitio in tempore memorabo, consurgunt patres legemque Cinciam flagitant, qua cavetur antiquitus ne quis ob causam orandam pecuniam donumve accipiat.

continuus inde et saevus accuso redeo suillus multus audacia is aemulis nam cunctus lex et magistratus munia in sui traho princeps materia praedor patefacio neque quisquam publicus mercis tam venal sum quam advocator perfidia adeo ut samius insignis eques romanus quadringenti nummus mille suillio do et cognosco praevaricatio ferrum in domus is incubo igitur incipio que silius consul designo qui de potentia et exitium in tempus memoro consurgo pater lego cincius flagito qui caveo antiquus ne quis ob causa oro pecunia donum accipio


At Romae principio anni, quasi recens cognitis Liviae flagitiis ac non pridem etiam punitis, atroces sententiae dicebantur in effigies quoque ac memoriam eius et bona Seiani ablata aerario ut in fiscum cogerentur, tamquam referret. Scipiones haec et Silani et Cassii isdem ferme aut paulum immutatis verbis adseveratione multa censebant, cum repente Togonius Gallus, dum ignobilitatem suam magnis nominibus inserit, per deridiculum auditur. nam principem orabat deligere senatores ex quis viginti sorte ducti et ferro accincti, quoties curiam inisset, salutem eius defenderent. crediderat nimirum epistulae subsidio sibi alterum ex consulibus poscentis ut tutus a Capreis urbem peteret. Tiberius tamen, ludibria seriis permiscere solitus, egit grates benevolentiae patrum: sed quos omitti posse, quos deligi? semperne eosdem an subinde alios? et honoribus perfunctos an iuvenes, privatos an e magistratibus? quam deinde speciem fore sumentium in limine curiae gladios? neque sibi vitam tanti si armis tegenda foret. haec adversus Togonium verbis moderans neque ut ultra abolitionem sententiae suaderet.

at roma principium annus quasi recens cognosco livia flagitium atque non pridem etiam punior atrox sententia dico in effigio quoque atque memoria is et bonus sejanus aufero aerarius ut in fiscus cogo tamquam refero scipio hic et silanus et casseius idem ferme aut paulus immutas verbum adseveratio multus censeo cum repens togonius gallus dum ignobilitas suus magnus nomen insero per deridiculis audio nam princeps oro deligo senator ex quis viginti sors duco et ferrum accingo quotiens curia ineo salus is defendo credo nimirum epistula subsidium sui alter ex consul posco ut tueor ab capreae urbs peto tiberis tamen ludibrium serius permisceo soleo ago grates benevolentia pater sed qui omitto possum qui deligo semper idem an subinde alius et honor perfungor an juvenis privo an e magistratus quam deinde species sum sumo in limen curia gladius neque sui vita tantus si arma tego sum hic adverro togonium verbum modero neque ut ultra abolitio sententia suadeo


Proximam necem Plautii Laterani consulis designati Nero adiungit, adeo propere ut non complecti liberos, non illud breve mortis arbitrium permitteret. raptus in locum servilibus poenis sepositum manu Statii tribuni trucidatur, plenus constantis silentii nec tribuno obiciens eandem conscientiam.

propior nex plautius lateranus consul designo nero adjungo adeo properus ut non complector liber non ille brevis mors arbitrium permitto rapio in locus servilis poenio sepono manus statius tribunus trucido plenus consto silentium neque tribunus obicio idem conscientia


Contra M'. Lepidus in hunc modum exorsus est: 'si, patres conscripti, unum id spectamus, quam nefaria voce Clutorius Priscus mentem suam et auris hominum polluerit, neque carcer neque laqueus, ne serviles quidem cruciatus in eum suffecerint. sin flagitia et facinora sine modo sunt, suppliciis ac remediis principis moderatio maiorumque et vestra exempla temperant et vana a scelestis, dicta a maleficiis differunt, est locus sententiae per quam neque huic delictum impune sit et nos clementiae simul ac severitatis non paeniteat. saepe audivi principem nostrum conquerentem si quis sumpta morte misericordiam eius praevenisset. vita Clutorii in integro est, qui neque servatus in periculum rei publicae neque interfectus in exemplum ibit. studia illi ut plena vaecordiae, ita inania et fluxa sunt; nec quicquam grave ac serium ex eo metuas qui suorum ipse flagitiorum proditor non virorum animis sed muliercularum adrepit. cedat tamen urbe et bonis amissis aqua et igni arceatur: quod perinde censeo ac si lege maiestatis teneretur.'

contra m lepidus in hic modus exordior sum si pater conscribo unus is specto quam nefarius vox clutorius priscus mens suus et auris homo polluo neque carcer neque laqueus ne servilis quidem cruciatus in is sufficio sin flagitium et facinus sine modo sum supplicium atque remedium princeps moderatio magnus et vester exemplum tempero et vanus ab scelestus dictum ab maleficium differo sum locus sententia per quam neque hic delinquo impunis sum et nos clementia simul atque severitas non paeniteo saepe audio princeps nos conqueror si quis sumo mors misericordia is praevenio vito clutorii in integer sum qui neque servo in periculum res publicus neque interficio in exemplum eo studium ille ut plenus vaecordiae ita inanis et fluo sum neque quisquam gravis atque serius ex is metuo qui suus ipse flagitium proditor non vir animus sed muliercularis arrepo cedo tamen urbs et bonus amitto aqua et ignis arceo qui perinde censeo atque si lex maiestas teneo


Nam cunctas nationes et urbes populus aut primores aut singuli regunt: delecta ex iis et consociata rei publicae forma laudari facilius quam evenire, vel si evenit, haud diuturna esse potest. igitur ut olim plebe valida, vel cum patres pollerent, noscenda vulgi natura et quibus modis temperanter haberetur, senatusque et optimatium ingenia qui maxime perdidicerant, callidi temporum et sapientes credebantur, sic converso statu neque alia re Romana quam si unus imperitet, haec conquiri tradique in rem fuerit, quia pauci prudentia honesta ab deterioribus, utilia ab noxiis discernunt, plures aliorum eventis docentur. ceterum ut profutura, ita minimum oblectationis adferunt. nam situs gentium, varietates proeliorum, clari ducum exitus retinent ac redintegrant legentium animum: nos saeva iussa, continuas accusationes, fallaces amicitias, perniciem innocentium et easdem exitii causas coniungimus, obvia rerum similitudine et satietate. tum quod antiquis scriptoribus rarus obtrectator, neque refert cuiusquam Punicas Romanasne acies laetius extuleris: at multorum qui Tiberio regente poenam vel infamias subiere posteri manent. utque familiae ipsae iam extinctae sint, reperies qui ob similitudinem morum aliena malefacta sibi obiectari putent. etiam gloria ac virtus infensos habet, ut nimis ex propinquo diversa arguens. sed ad inceptum redeo.

nam cunctus natio et urbs populus aut primoris aut singuli rego delecto ex is et consocio res publicus forma laudo facilis quam evenio vel si evenio haud diuturnus sum possum igitur ut olim plebs validus vel cum pater polleo nosco vulgus natura et qui modus temperanter habeo senatus et optimas ingenium qui magnus perdisco callidus tempus et sapio credo sic converro status neque alius res romanus quam si unus imperito hic conquaero trado in res sum quia paucus prudentia honestus ab deterior utilis ab noxius discerno multus alius evenio doceo ceterum ut possum ita paruus oblectatio affero nam sino gens varietas proelium clarus dux exitus retineo atque redintegro lego animus nos saevus iubeo continuo accusatio fallax amicitia pernicies innocens et idem exitium causa conjungo obvius res similitudo et satietas tum qui antiquus scriptor rarus obtrectator neque refero quisquam punicus romanus acies laetus effero at multus qui tiberius rego poena vel infamia subeo posterus maneo ut familia ipse iam extingo sum reperio qui ob similitudo mos alienus malefacio sui obiectaris puto etiam gloria atque virtus infensus habeo ut nimis ex propinquo diverto arguo sed ad incipio redeo


At Nero nullo in Paulinam proprio odio, ac ne glisceret invidia crudelitatis, iubet inhiberi mortem. hortantibus militibus servi libertique obligant brachia, premunt sanguinem, incertum an ignarae. nam ut est vulgus ad deteriora promptum, non defuere qui crederent, donec implacabilem Neronem timuerit, famam sociatae cum marito mortis petivisse, deinde oblata mitiore spe blandimentis vitae evictam; cui addidit paucos postea annos, laudabili in maritum memoria et ore ac membris in eum pallorem albentibus ut ostentui esset multum vitalis spiritus egestum. Seneca interim, durante tractu et lentitudine mortis, Statium Annaeum, diu sibi amicitiae fide et arte medicinae probatum, orat provisum pridem venenum quo damnati publico Atheniensium iudicio extinguerentur promeret; adlatumque hausit frustra, frigidus iam artus et cluso corpore adversum vim veneni. postremo stagnum calidae aquae introiit, respergens proximos servorum addita voce libare se liquorem illum Iovi liberatori. exim balneo inlatus et vapore eius exanimatus sine ullo funeris sollemni crematur. ita codicillis praescripserat, cum etiam tum praedives et praepotens supremis suis consuleret.

at nero nullus in paulina proprius odium atque ne glisco invidia crudelitas iubeo inhibeo mors hortor miles servio libertus obligo bracchium premo sanguis incertus an ignarus nam ut sum vulgus ad deterior promptus non desum qui credo donec implacabilis nero timeo fama socio cum marito mors peto deinde offertor mitis spes blandimentum vita evinco qui addo paucus postea annus laudabilis in maritus memoria et os atque membrum in is pallor albeo ut ostentus sum multus vital spiritus egero seneco interim duro traho et lentitudo mors statius annaeus diu sui amicitia fides et ars medicina probo oro provideo pridem venenum quo damno publicus atheniensis iudicium extinguerentur promo affero haurio frustra frigidus iam artus et cludo corpus adverro vis venenum postremo stagnum calida aqua introeo respergo propior servus addo vox libaris sui liquor ille iuppiter liberator exinde balneum infero et vapor is exanimo sine ullus funus sollemnis cremo ita codicilli praescribo cum etiam tum praedives et praepossum superus suus consulo


Nec defuit fides, multaque arbitrio senatus constituta sunt: ne quis ad causam orandam mercede aut donis emeretur, ne designatis quaestoribus edendi gladiatores necessitas esset. quod quidem adversante Agrippina, tamquam acta Claudii subverterentur, obtinuere patres, qui in Palatium ob id vocabantur ut adstaret additis a tergo foribus velo discreta, quod visum arceret, auditus non adimeret. quin et legatis Armeniorum causam gentis apud Neronem orantibus escendere suggestum imperatoris et praesidere simul parabat, nisi ceteris pavore defixis Seneca admonuisset venienti matri occurreret. ita specie pietatis obviam itum dedecori.

neque desum fides multo arbitrium senatus constituo sum ne quis ad causa oro merces aut donum emo ne designo quaestor edo gladiator necessitas sum qui quidem adverso agrippina tamquam ago claudius subverto obtineo pater qui in palatium ob is voco ut asto addo ab tergum foris velo discerno qui video arceo audio non adimo quin et legatus armenius causa gens apud nero oro escendo suggero imperator et praesideo simul paro nisi ceterus pavor defigo seneco admoneo venio mater occurro ita species pietas obvius eo dedecor


Fuit in senatu Iunius Rusticus, componendis patrum actis delectus a Caesare eoque meditationes eius introspicere creditus. is fatali quodam motu (neque enim ante specimen constantiae dederat) seu prava sollertia, dum imminentium oblitus incerta pavet, inserere se dubitantibus ac monere consules ne relationem inciperent; disserebatque brevibus momentis summa verti: posse quandoque domus Germanici exitium paenitentiae esse seni. simul populus effigies Agrippinae ac Neronis gerens circumsistit curiam faustisque in Caesarem ominibus falsas litteras et principe invito exitium domui eius intendi clamitat. ita nihil triste illo die patratum. ferebantur etiam sub nominibus consularium fictae in Seianum sententiae, exercentibus plerisque per occultum atque eo procacius libidinem ingeniorum. unde illi ira violentior et materies criminandi: spretum dolorem principis ab senatu, descivisse populum; audiri iam et legi novas contiones, nova patrum consulta: quid reliquum nisi ut caperent ferrum et, quorum imagines pro vexillis secuti forent, duces imperatoresque deligerent?

sum in senatus junius rusticus compono pater ago deligo ab caesaris eo meditatio is introspicio credo is fatal quidam motus neque enim ante specimen constantia do seu pravus sollertia dum immineo obliuiscor incertus paveo insero sui dubito atque moneo consul ne relatio incipio dissero brevis momentum summus verto possum quandoque domus germanicus exitium paenitentia sum senex simul populus effigio agrippina atque nero gero circumsisto curia faustus in caesaris omen fallo littera et princeps invito exitium domo is intendo clamito ita nihil tristis ille dies patro fero etiam sub nomen consularis fingo in sejanus sententia exerceo plerusque per occulo atque is procax libido ingeniosus unde ille ira violens et materies crimino sperno dolor princeps ab senatus descio populus audio iam et lego novo contio novo pater consulo quis reliquus nisi ut capio ferrum et qui imago pro vexillum sequor sum dux imperator deligo


Trucidatis tot insignibus viris ad postremum Nero virtutem ipsam excindere concupivit interfecto Thrasea Paeto et Barea Sorano, olim utrisque infensus et accedentibus causis in Thraseam, quod senatu egressus est cum de Agrippina referretur, ut memoravi, quodque Iuvenalium ludicro parum spectabilem operam praebuerat; eaque offensio altius penetrabat, quia idem Thrasea Patavi, unde ortus erat, ludis †cetastis† a Troiano Antenore institutis habitu tragico cecinerat. die quoque quo praetor Antistius ob probra in Neronem composita ad mortem damnabatur, mitiora censuit obtinuitque; et cum deum honores Poppaeae decernuntur sponte absens, funeri non interfuerat. quae oblitterari non sinebat Capito Cossutianus, praeter animum ad flagitia praecipitem iniquus Thraseae quod auctoritate eius concidisset, iuvantis Cilicum legatos dum Capitonem repetundarum interrogant.

trucido tot insignis vis ad posterus nero virtus ipse excindere concupio interficio thrasea paetus et barea soranus olim uterque infensus et accedo causa in thrasea qui senatus egredior sum cum de agrippina refero ut memoro quisque juvenalis ludicer parum spectabilis opera praebeo is offensio altus penetro quia idem thrasea patavium unde ortus sum ludus cetastis ab trojanus antenor institus habitus tragicus cano dies quoque quo praetor antistius ob probrum in nero compono ad mors damno mitis censeo obtineo et cum deus honor poppaea decerno sponte absum funus non intersum qui oblitteraris non sino capito cossutianus praeter animus ad flagitium praecipito iniquus thrasea qui auctoritas is concido juvo cilices legatus dum capito repeto interrogo


Ergo nuntiat patri abicere spem et uti necessitate: simul adfertur parari cognitionem senatus et trucem sententiam. nec defuere qui monerent magna ex parte heredem Caesarem nuncupare atque ita nepotibus de reliquo consu- lere. quod aspernatus, ne vitam proxime libertatem actam novissimo servitio foedaret, largitur in servos quantum aderat pecuniae; et si qua asportari possent, sibi quemque deducere, tres modo lectulos ad suprema retineri iubet. tunc eodem in cubiculo, eodem ferro abscindunt venas, properique et singulis vestibus ad verecundiam velati balineis inferuntur, pater filiam, avia neptem, illa utrosque intuens, et certatim precantes labenti animae celerem exitum, ut relinquerent suos superstites et morituros. servavitque ordinem fortuna, ac seniores prius, tum cui prima aetas extinguuntur. accusati post sepulturam decretumque ut more maiorum punirentur, et Nero intercessit, mortem sine arbitro permittens: ea caedibus peractis ludibria adiciebantur.

ergo nuntio pater abicio spes et uti necessitas simul affero paro cognitio senatus et trux sententia neque desum qui moneo magnus ex pars heres caesaris nuncuparis atque ita nepos de reliquus consu lere qui aspernor ne vita propior libertas ago novus servitium foedo largior in servus quantus adsum pecunia et si qui asportaris possum sui quisque deduco tres modo lectulus ad superus retineo iubeo tunc idem in cubiculum idem ferrum abscindo vena properus et singuli vestis ad verecundia velo balineis infero pater filia avia neptis ille uter intueor et certatim preco labor anima celer exitus ut relinquo suus superstito et morior servo ordo fortuna atque senex prior tum qui primus aetas extinguuntur accuso post sepultura decerno ut mos magnus punior et nero intercedo mors sine arbiter permitto is caedes perago ludibrium adicio


Isdem consulibus gravitate annonae iuxta seditionem ventum multaque et pluris per dies in theatro licentius efflagitata quam solitum adversum imperatorem. quis commotus incusavit magistratus patresque quod non publica auctoritate populum coercuissent addiditque quibus ex provinciis et quanto maiorem quam Augustus rei frumentariae copiam advectaret. ita castigandae plebi compositum senatus consultum prisca severitate neque segnius consules edixere. silentium ipsius non civile, ut crediderat, sed in superbiam accipiebatur.

idem consul gravitas annona iuxta seditio venio multo et multus per dies in theatrum licet efflagito quam soleo adverro imperator quis commoueo incuso magistratus patro qui non publicus auctoritas populus coerceo addo qui ex provincia et quantus magnus quam augustus res frumentarius copia advecto ita castigo plebs compono senatus consulo priscus severitas neque segnis consul edico silentium ipse non civilis ut credo sed in superbia accipio


Inlustrium domuum adversa (etenim haud multum distanti tempore Calpurnii Pisonem, Aemilii Lepidam amiserant) solacio adfecit D. Silanus Iuniae familiae redditus. casum eius paucis repetam. ut valida divo Augusto in rem publicam fortuna ita domi improspera fuit ob impudicitiam filiae ac neptis quas urbe depulit, adulterosque earum morte aut fuga punivit. nam culpam inter viros ac feminas vulgatam gravi nomine laesarum religionum ac violatae maiestatis appellando clementiam maiorum suasque ipse leges egrediebatur. sed aliorum exitus simul cetera illius aetatis memorabo si effectis in quae tetendi plures ad curas vitam produxero. D. Silanus in nepti Augusti adulter, quamquam non ultra foret saevitum quam ut amicitia Caesaris prohiberetur, exilium sibi demonstrari intellexit, nec nisi Tiberio imperitante deprecari senatum ac principem ausus est M. Silani fratris potentia, qui per insignem nobilitatem et eloquentiam praecellebat. sed Tiberius gratis agenti Silano patribus coram respondit se quoque laetari quod frater eius e peregrinatione longinqua revertisset, idque iure licitum quia non senatus consulto non lege pulsus foret: sibi tamen adversus eum integras parentis sui offensiones neque reditu Silani dissoluta quae Augustus voluisset. fuit posthac in urbe neque honores adeptus est.

illustris domus adverso etenim haud multus disto tempus calpurnius piso aemilius lepidus amitto solacium afficio d silanus junius familia reddo casus is paucus repeto ut validus divus augustus in res publicus fortuna ita domus inprospero sum ob impudicitia filia atque neptis qui urbs depello adulter is mors aut fuga punivit nam culpa inter vir atque femina vulgo gravis nomen laesaris religio atque violo maiestas appello clementia magnus suo ipse lex egredior sed alius exitus simul ceterus ille aetas memoro si efficio in qui tendo multus ad cura vita produco d silanus in neptis augustus adulter quamquam non ultra sum saevio quam ut amicitia caesar prohibeo exsilium sui demonstro intellego neque nisi tiberius imperito deprecor senatus atque princeps audeo sum m silanus frater potentia qui per insignis nobilitas et eloquentia praecello sed tiberis gratus ago silanus pater coram respondeo sui quoque laetor qui frater is e peregrinatio longinquus revorto is ius liceo quia non senatus consultum non lex pello sum sui tamen adverro is integer parens suus offensio neque reditus silanus dissolvo qui augustus volo sum posthac in urbs neque honor adipiscor sum


Varius sermo et ad metum atque iram accommodatus terruit simul audientem et accendit. sed parum valebat suspicio in servo et quaestionibus ancillarum elusa erat. ergo confessionem alicuius quaeri placet cui rerum quoque novarum crimen adfingeretur. et visus idoneus maternae necis patrator Anicetus, classi apud Misenum, ut memoravi, praefectus, levi post admissum scelus gratia, dein graviore odio, quia malorum facinorum ministri quasi exprobrantes aspiciuntur. igitur accitum eum Caesar operae prioris admonet: solum incolumitati principis adversus insidiantem matrem subvenisse; locum haud minoris gratiae instare si coniugem infensam depelleret. nec manu aut telo opus: fateretur Octaviae adulterium. occulta quidem ad praesens sed magna ei praemia et secessus amoenos promittit, vel, si negavisset, necem intentat. ille insita vaecordia et facilitate priorum flagitiorum plura etiam quam iussum erat fingit fateturque apud amicos quos velut consilio adhibuerat princeps. tum in Sardiniam pellitur ubi non inops exilium toleravit et fato obiit.

varius sermo et ad metus atque ira accommodo terreo simul audio et accendo sed parum valeo suspicio in servo et quaestio ancillaris eludo sum ergo confessio aliquis quaero placeo qui res quoque novaris crimen affingo et video idoneus maternus nex patrator anicetus classis apud misenus ut memoro praefectus levis post admitto scelus gratia deinde gravis odium quia malus facinus minister quasi exprobro aspicio igitur accio is caesar opera prior admoneo solus incolumitas princeps adverro insidior mater subvenio locus haud paruus gratia insto si coniunx infensus depello neque manus aut telum opus fateor octavia adulterium occulo quidem ad praesens sed magnus is praemium et secedo amoenus promitto vel si nego nex intento ille inquiro vaecordia et facilitas prior flagitium multus etiam quam jubeo sum fingo fateor apud amicus qui velut consilium adhibeo princeps tum in sardinia pello ubi non inops exsilium tolero et fatum obeo


At in Chaucis coeptavere seditionem praesidium agitantes vexillarii discordium legionum et praesenti duorum militum supplicio paulum repressi sunt. iusserat id M'. Ennius castrorum praefectus, bono magis exemplo quam concesso iure. deinde intumescente motu profugus repertusque, postquam intutae latebrae, praesidium ab audacia mutuatur: non praefectum ab iis, sed Germanicum ducem, sed Tiberium imperatorem violari. simul exterritis qui obstiterant, raptum vexillum ad ripam vertit, et si quis agmine decessisset, pro desertore fore clamitans, reduxit in hiberna turbidos et nihil ausos.

at in chauci coepto seditio praesidium agito vexillarii discordium legio et praesens duo miles supplicium paulus reprimo sum iubeo is m ennius castrum praefectus bonus magis exemplum quam concedo ius deinde intumesco motus profugus reperio postquam intutus latebra praesidium ab audacia mutuo non praeficio ab is sed germanicus dux sed tiberis imperator violaris simul exterreo qui obsto rapio vexillum ad ripa verto et si quis agmen decedo pro desertor sum clamito reduco in hibernus turbidus et nihil audeo


Haud multo post Cocceius Nerva, continuus principi, omnis divini humanique iuris sciens, integro statu, corpore inlaeso, moriendi consilium cepit. quod ut Tiberio cognitum, adsidere, causas requirere, addere preces, fateri postremo grave conscientiae, grave famae suae, si proximus amicorum nullis moriendi rationibus vitam fugeret. aversatus sermonem Nerva abstinentiam cibi coniunxit. ferebant gnari cogitationum eius, quanto propius mala rei publicae viseret, ira et metu, dum integer, dum intemptatus, honestum finem voluisse.

haud multus post cocceius nerva continuus princeps omnis divinus humanus ius scio integer status corpus illaesus morior consilium capio qui ut tiberius cognosco assideo causa requiro addo prex fateor postremo gravis conscientia gravis fama suus si proximus amicus nullus morior ratio vita fugio aversor sermo nerva abstinentia cibus conjungo fero gnaris cogitatio is quantus propius malus res publicus viso ira et metus dum integer dum intento honestus finis volo


'Nec ignoro in conviviis et circulis incusari ista et modum posci: set si quis legem sanciat, poenas indicat, idem illi civitatem verti, splendidissimo cuique exitium parari, neminem criminis expertem clamitabunt. atqui ne corporis quidem morbos veteres et diu auctos nisi per dura et aspera coerceas: corruptus simul et corruptor, aeger et flagrans animus haud levioribus remediis restinguendus est quam libidinibus ardescit. tot a maioribus repertae leges, tot quas divus Augustus tulit, illae oblivione, hae, quod flagitiosius est, contemptu abolitae securiorem luxum fecere. nam si velis quod nondum vetitum est, timeas ne vetere: at si prohibita impune transcenderis, neque metus ultra neque pudor est. cur ergo olim parsimonia pollebat? quia sibi quisque moderabatur, quia unius urbis cives eramus; ne inritamenta quidem eadem intra Italiam dominantibus. externis victoriis aliena, civilibus etiam nostra consumere didicimus. quantulum istud est de quo aediles admonent! quam, si cetera respicias, in levi habendum! at hercule nemo refert quod Italia externae opis indiget, quod vita populi Romani per incerta maris et tempestatum cotidie volvitur. ac nisi provinciarum copiae et dominis et servitiis et agris subvenerint, nostra nos scilicet nemora nostraeque villae tuebuntur. hanc, patres conscripti, curam sustinet princeps; haec omissa funditus rem publicam trahet. reliquis intra animum medendum est: nos pudor, pauperes necessitas, divites satias in melius mutet. aut si quis ex magistratibus tantam industriam ac severitatem pollicetur ut ire obviam queat, hunc ego et laudo et exonerari laborum meorum partem fateor: sin accusare vitia volunt, dein, cum gloriam eius rei adepti sunt, simultates faciunt ac mihi relinquunt, credite, patres conscripti, me quoque non esse offensionum avidum; quas cum gravis et plerumque iniquas pro re publica suscipiam, inanis et inritas neque mihi aut vobis usui futuras iure deprecor.'

neque ignoro in convivium et circulus incusaris iste et modus posco sed si quis lex sancio poena indico idem ille civitas verto splendidus quisque exitium paro nemo crimen expers clamito atqui ne corpus quidem morbus vetus et diu augeo nisi per durus et asper coerceo corrumpo simul et corruptor aeger et flagro animus haud levis remedium restinguo sum quam libido ardescit tot ab magnus reperio lex tot qui divus augustus fero ille oblivio hic qui flagitiosus sum contemptus abolitae securus luxus facio nam si velis qui nondum veto sum timeo ne veto at si prohibeo impunis transcendo neque metus ultra neque pudor sum cur ergo olim parsimonia polleo quia sui quisque modero quia unus urbs civis sum ne irritamentum quidem idem intra italia dominor externus victoria alienus civilis etiam noster consumo disco quantulis iste sum de quo aedilis admoneo quam si ceterus respicio in levis habeo at herculis nemo refero qui italia externus ops indigeo qui vito populus romanus per incertus mare et tempestas cottidie volvo atque nisi provinciaris copia et dominus et servitium et ager subvenio noster nos scilicet nemus noster villa tueor hic pater conscribo cura sustineo princeps hic omitto fundus res publicus traho reliquus intra animus medeor sum nos pudor pauper necessitas dives satio in bonus muto aut si quis ex magistratus tantus industria atque severitas polliceor ut eo obvius queo hic ego et laudo et exoneraris labor meus pars fateor sin accuso vitio volo deinde cum gloria is res adipiscor sum simultas facio atque ego relinquo credo pater conscribo ego quoque non sum offensio avidus qui cum gravis et plerusque iniquus pro res publicus suscipio inanis et irrito neque ego aut tu usus sum ius deprecor


Interea senatus propinquo iam lustrali certamine, ut dedecus averteret, offert imperatori victoriam cantus adicitque facundiae coronam qua ludicra deformitas velaretur. sed Nero nihil ambitu nec potestate senatus opus esse dictitans, se aequum adversum aemulos et religione iudicum meritam laudem adsecuturum, primo carmen in scaena recitat; mox flagitante vulgo ut omnia studia sua publicaret (haec enim verba dixere) ingreditur theatrum, cunctis citharae legibus obtemperans, ne fessus resideret, ne sudorem nisi ea quam indutui gerebat veste detergeret, ut nulla oris aut narium excrementa viserentur. postremo flexus genu et coetum illum manu veneratus sententias iudicum opperiebatur ficto pavore. et plebs quidem urbis, histrionum quoque gestus iuvare solita, personabat certis modis plausuque composito. crederes laetari, ac fortasse laetabantur per incuriam publici flagitii.

interea senatus propinquo iam lustral certamen ut dedecus averto offero imperator victoria cantus adicio facundia corona qui ludicrum deformitas velo sed nero nihil ambitus neque potestas senatus opus sum dictito sui aequus adverro aemulus et religio iudex mereo laus adsequor primus carmen in scaena recito mox flagito vulgo ut omnis studium suus publico hic enim verbum dico ingredior theatrum cunctus cithara lex obtempero ne fessus resideo ne sudor nisi is quam indutus gero vestis detergeo ut nullus ora aut nares excrementum viso postremo flecto genu et coitus ille manus veneror sententia iudex opperior fingo pavor et plebs quidem urbs histrio quoque gero iuvaris soleo persono certus modus plaudo compono credo laetor atque fortasse laeto per incuria publicus flagitium


Postremo deserunt tribunal, ut quis praetorianorum militum amicorumve Caesaris occurreret, manus intentantes, causam discordiae et initium armorum, maxime infensi Cn. Lentulo, quod is ante alios aetate et gloria belli firmare Drusum credebatur et illa militiae flagitia primus aspernari. nec multo post digredientem cum Caesare ac provisu periculi hiberna castra repetentem circumsistunt, rogitantes quo pergeret, ad imperatorem an ad patres, ut illic quoque commodis legionum adversaretur; simul ingruunt, saxa iaciunt. iamque lapidis ictu cruentus et exitii certus adcursu multitudinis quae cum Druso advenerat protectus est.

postremo desero tribunal ut quis praetorianus miles amicus caesar occurro manus intento causa discordia et initium armus magnus infensus cn lentulus qui is ante alius aetas et gloria bellum firmaris drusus credo et ille militia flagitium primus aspernaris neque multus post digredior cum caesaris atque provideo periculum hibernus castrum repeto circumsisto rogito quo pergo ad imperator an ad pater ut illic quoque commodus legio adverso simul ingruo saxum jacio iam lapis ictus cruentus et exitium certus accursus multitudo qui cum drusus advenio protego sum


Exim Annaei Lucani caedem imperat. is profluente sanguine ubi frigescere pedes manusque et paulatim ab extremis cedere spiritum fervido adhuc et compote mentis pectore intellegit, recordatus carmen a se compositum quo vulneratum militem per eius modi mortis imaginem obisse tradiderat, versus ipsos rettulit eaque illi suprema vox fuit. Senecio posthac et Quintianus et Scaevinus non ex priore vitae mollitia, mox reliqui coniuratorum periere, nullo facto dictove memorando.

exinde annaeus lucanus caedes impero is profluo sanguis ubi frigescere pes manus et paulatim ab exter cedo spiritus fervidus adhuc et compotor mens pectus intellego recordor carmen ab sui compono quo vulnero miles per is modus mors imago obeo trado verro ipse refero is ille superus vox sum senecio posthac et quintianus et scaevinus non ex prior vita mollitia mox reliquus coniurati pereo nullus facio dico memoro


Ad ea Tiberius laudata pietate Seiani suisque in eum beneficiis modice percursis, cum tempus tamquam ad integram consultationem petivisset, adiunxit: ceteris mortalibus in eo stare consilia quid sibi conducere putent; principum diversam esse sortem quibus praecipua rerum ad famam derigenda. ideo se non illuc decurrere, quod promptum rescriptu, posse ipsam Liviam statuere, nubendum post Drusum an in penatibus isdem tolerandum haberet; esse illi matrem et aviam, propiora consilia. simplicius acturum, de inimicitiis primum Agrippinae, quas longe acrius arsuras si matrimonium Liviae velut in partis domum Caesarum distraxisset. sic quoque erumpere aemulationem feminarum, eaque discordia nepotes suos convelli: quid si intendatur certamen tali coniugio? 'falleris enim, Seiane, si te mansurum in eodem ordine putas, et Liviam, quae G. Caesari, mox Druso nupta fuerit, ea mente acturam ut cum equite Romano senescat. ego ut sinam, credisne passuros qui fratrem eius, qui patrem maioresque nostros in summis imperiis videre? vis tu quidem istum intra locum sistere: sed illi magistratus et primores, qui te invitum perrumpunt omnibusque de rebus consulunt, excessisse iam pridem equestre fastigium longeque antisse patris mei amicitias non occulti ferunt perque invidiam tui me quoque incusant. at enim Augustus filiam suam equiti Romano tradere meditatus est. mirum hercule, si cum in omnis curas distraheretur immensumque attolli provideret quem coniunctione tali super alios extulisset, C. Proculeium et quosdam in sermonibus habuit insigni tranquillitate vitae, nullis rei publicae negotiis permixtos. sed si dubitatione Augusti movemur, quanto validius est quod Marco Agrippae, mox mihi conlocavit? atque ego haec pro amicitia non occultavi: ceterum neque tuis neque Liviae destinatis adversabor. ipse quid intra animum volutaverim, quibus adhuc necessitudinibus immiscere te mihi parem, omittam ad praesens referre: id tantum aperiam, nihil esse tam excelsum quod non virtutes istae tuusque in me animus mereantur, datoque tempore vel in senatu vel in contione non reticebo.'

ad is tiberis laudo pietas sejanus suo in is beneficium modicus percurro cum tempus tamquam ad integer consultatio peto adjungo ceterus mortalis in is sto consilium quis sui conduco puto princeps diverto sum sors qui praecipuus res ad fama derigeo ideo sui non illic decurro qui promptus rescribo possum ipse livia statuo nubo post drusus an in penates idem tolero habeo sum ille mater et avia propiora consilium simplicius ago de inimicitia primus agrippina qui longus acer ardeo si matrimonium livia velut in pars domus caesaris distraho sic quoque erumpo aemulatio femina is discordia nepos suus convello quis si intendo certamen talis conjugium fallo enim seja si tu mando in idem ordo puto et livia qui g caesaris mox drusus nubo sum is mens ago ut cum eques romanus senesco ego ut sino credo patior qui frater is qui pater magnus noster in summus imperium video volo tu quidem iste intra locus sisto sed ille magistratus et primoris qui tu invitus perrumpo omne de res consulo excedo iam pridem equester fastigium longus antisse pater meus amicitia non occulo fero per invidia tuus ego quoque incuso at enim augustus filia suus equio romanus trado meditor sum mirus herculis si cum in omnis cura distraho immensus attollo provideo qui coniunctio talis super alius effero que proculeius et quidam in sermo habeo insignio tranquillitas vita nullus res publicus negotium permisceo sed si dubitatio augustus moveo quantus validus sum qui marcus agrippa mox ego conloco atque ego hic pro amicitia non occulto ceterum neque tuus neque livia destino adverso ipse quis intra animus voluto qui adhuc necessitudo immisceo tu ego par omitto ad praesens refero is tantus aperio nihil sum tam excello qui non virtus iste tuus in ego animus mereo do tempus vel in senatus vel in contio non reticeo


Paulo Fabio L. Vitellio consulibus post longum saeculorum ambitum avis phoenix in Aegyptum venit praebuitque materiem doctissimis indigenarum et Graecorum multa super eo miraculo disserendi. de quibus congruunt et plura ambigua, sed cognitu non absurda promere libet. sacrum Soli id animal et ore ac distinctu pinnarum a ceteris avibus diversum consentiunt qui formam eius effinxere: de numero annorum varia traduntur. maxime vulgatum quingentorum spatium: sunt qui adseverent mille quadringentos sexaginta unum interici, prioresque alites Sesoside primum, post Amaside dominantibus, dein Ptolemaeo, qui ex Macedonibus tertius regnavit, in civitatem cui Heliopolis nomen advolavisse, multo ceterarum volucrum comitatu novam faciem mirantium. sed antiquitas quidem obscura: inter Ptolemaeum ac Tiberium minus ducenti quinquaginta anni fuerunt. unde non nulli falsum hunc phoenicem neque Arabum e terris credidere, nihilque usurpavisse ex his quae vetus memoria firmavit. confecto quippe annorum numero, ubi mors propinquet, suis in terris struere nidum eique vim genitalem adfundere ex qua fetum oriri; et primam adulto curam sepeliendi patris, neque id temere sed sublato murrae pondere temptatoque per longum iter, ubi par oneri, par meatui sit, subire patrium corpus inque Solis aram perferre atque adolere. haec incerta et fabulosis aucta: ceterum aspici aliquando in Aegypto eam volucrem non ambigitur.

paulus fabius l vitellius consul post longus saeculum ambitus avus phoenix in aegyptus venio praebeo materio doceo indigenaris et graecum multus super is miraculum dissero de qui congruo et multus ambiguus sed cognitus non absurdus promo libet sacer solus is animal et os atque distinguo pinnaris ab ceterus avis diverto consentio qui forma is effingo de numerus annus vario trado magnus vulgo quingentor spatium sum qui assevero mille quadringenti sexaginta unus interjacio prior aliter sesostris primus post amaside dominor deinde ptolemaeus qui ex macedones tertius regno in civitas qui heliopolis nomen advolo multus ceteraris volucris comito novus facies miro sed antiquitas quidem obscurus inter ptolemaeus atque tiberis paruus ducenti quinquaginta annus sum unde non nullus falsus hic phoenix neque arabus e terra credo nihil usurpo ex hic qui vetus memoria firmo conficio quippe annus numerus ubi mors propinquo suus in terra struo nidus is vis genital affundo ex qui fetus orior et primus adoleo cura sepelio pater neque is temere sed tollo murra pondus tento per longus iter ubi par onus par meatus sum subeo patrius corpus in soli ara perfero atque adoleo hic incertus et fabulosus augeo ceterum aspicio aliquando in aegyptus is volucris non ambago


Multa eo anno prodigia evenere. insessum diris avibus Capitolium, crebris terrae motibus prorutae domus, ac dum latius metuitur, trepidatione vulgi invalidus quisque obtriti; frugum quoque egestas et orta ex eo fames in prodigium accipiebatur. nec occulti tantum questus, sed iura reddentem Claudium circumvasere clamoribus turbidis, pulsumque in extremam fori partem vi urgebant, donec militum globo infensos perrupit. quindecim dierum alimenta urbi, non amplius superfuisse constitit, magnaque deum benignitate et modestia hiemis rebus extremis subventum. at hercule olim Italia legionibus longinquas in provincias commeatus portabat, nec nunc infecunditate laboratur, sed Africam potius et Aegyptum exercemus, navibusque et casibus vita populi Romani permissa est.

multus is annus prodigium evenio insessus dirus avis capitolium creber terra motus proruo domus atque dum fero metuo trepidatio vulgus invalidus quisque obtero frugum quoque egestas et orior ex is fames in prodigium accipio neque occulo tantus queror sed ius reddo claudius circumvado clamor turbidus pello in extremus forum pars vis urgeo donec miles globus infensus perrumpo quindecim dies alimentum urbs non amplus supersum consto magnus deus benignitas et modestia hiems res exter subvenio at herculis olim italia legio longinquus in provincia commeatus porto neque nunc infecunditas laboro sed africa potis et aegyptus exerceo navis et casus vito populus romanus permitto sum


Truces etiam tum animos cupido involat eundi in hostem, piaculum furoris; nec aliter posse placari commilitonum manis quam si pectoribus impiis honesta vulnera accepissent. sequitur ardorem militum Caesar iunctoque ponte tramittit duodecim milia e legionibus, sex et viginti socias cohortis, octo equitum alas, quarum ea seditione intemerata modestia fuit.

trux etiam tum animus cupido involo eo in hostis piaculum furor neque aliter possum placaris commilito manes quam si pector impius honestus vulnero accipio sequor ardor miles caesar jungo pons transmitto duodecim mille e legio sex et viginti socio cohors octo eques ala qui is seditio intemerandus modestia sum


Tum Cn. Pompeius, tertium consul corrigendis moribus delectus et gravior remediis quam delicta erant suarumque legum auctor idem ac subversor, quae armis tuebatur armis amisit. exim continua per viginti annos discordia, non mos, non ius; deterrima quaeque impune ac multa honesta exitio fuere. sexto demum consulatu Caesar Augustus, potentiae securus, quae triumviratu iusserat abolevit deditque iura quis pace et principe uteremur. acriora ex eo vincla, inditi custodes et lege Papia Poppaea praemiis inducti ut, si a privilegiis parentum cessaretur, velut parens omnium populus vacantia teneret. sed altius penetrabant urbemque et Italiam et quod usquam civium corripuerant, multorumque excisi status. et terror omnibus intentabatur ni Tiberius statuendo remedio quinque consularium, quinque e praetoriis, totidem e cetero senatu sorte duxisset apud quos exsoluti plerique legis nexus modicum in praesens levamentum fuere.

tum cn pompejus tertius consul corrigo mos deligo et gravis remedium quam delictum sum sua lex auctor idem atque subverso qui arma tueor arma amitto exinde continuo per viginti annus discordia non mos non ius deterior quisque impunis atque multus honestus exitium sum sextus demum consulatus caesar augustus potentia securus qui triumviratus iubeo abolevit do ius quis pax et princeps uto acer ex is vinclum indo custos et lex papius poppaea praemium induco ut si ab privilegium parens cesso velut parens omnis populus vaco teneo sed altus penetro urbs et italia et qui usquam civis corripio multi excaedo status et terror omnis intento ni tiberis statuo remedium quinque consularis quinque e praetorius totidem e ceterus senatus sors duco apud qui exsolvo plerusque lex necto modicus in praesens levamentum sum


Ne tamen ludicrae tantum imperatoris artes notescerent, carminum quoque studium adfectavit, contractis quibus aliqua pangendi facultas necdum insignis erat. hi cenati considere simul et adlatos vel ibidem repertos versus conectere atque ipsius verba quoquo modo prolata supplere, quod species ipsa carminum docet, non impetu et instinctu nec ore uno fluens. etiam sapientiae doctoribus tempus impertiebat post epulas, utque contraria adseverantium discordia frueretur. nec deerant qui ore vultuque tristi inter oblectamenta regia spectari cuperent.

ne tamen ludicrae tantus imperator ars notesco carmen quoque studium adfectavit contraho qui aliqui pango facultas necdum insignis sum hic ceno consido simul et affero vel ibidem reperio verro conecto atque ipse verbum quisquis modo profero suppleo qui species ipse carmen doceo non impetus et instinguo neque os unus fluo etiam sapientia doctor tempus impertio post epulae ut contrarius assevero discordia fruor neque desum qui os vultus tristis inter oblectamentum regius specto cupio


Libo interim veste mutata cum primoribus feminis circumire domos, orare adfinis, vocem adversum pericula poscere, abnuentibus cunctis, cum diversa praetenderent, eadem formidine. die senatus metu et aegritudine fessus, sive, ut tradidere quidam, simulato morbo, lectica delatus ad foris curiae innisusque fratri et manus ac supplices voces ad Tiberium tendens immoto eius vultu excipitur. mox libellos et auctores recitat Caesar ita moderans ne lenire neve asperare crimina videretur.

libo interim vestis muto cum primoris femina circumeo domus oro affinis voco adverro periculum posco abnuo cunctus cum diverto praetendo idem formido dies senatus metus et aegritudo fessus sive ut trado quidam simulo morbus lectica defero ad foris curia innisus frater et manus atque supplex voco ad tiberis tendo immotus is vultus excipio mox libellus et auctor recito caesar ita modero ne lenio neve asperaris crimen video


Praefectura annonae Faenio Rufo, cura ludorum, qui a Caesare parabantur, Arruntio Stellae, Aegyptus Ti. Balbillo permittuntur. Syria P. Anteio destinata, set variis mox artibus elusus ad postremum in urbe retentus est. at Silana in exilium acta; Calvisius quoque et Iturius relegantur; de Atimeto supplicium sumptum, validiore apud libidines prin- cipis Paride quam ut poena adficeretur. Plautus ad praesens silentio transmissus est.

praeficio annona faenio rufus cura ludus qui ab caesaris paro arruntius stella aegyptus tiberius balbillus permitto syria p anteeo destino sed varius mox ars eludo ad posterus in urbs retendo sum at silanus in exsilium ago calvisius quoque et iturius relego de atimeo supplicium sumo validus apud libido prin cipis paris quam ut poena afficio plautus ad praesens silentium transmitto sum


Sed Iazuges obsidionis impatientes et proximos per campos vagi necessitudinem pugnae attulere, quia Lugius Hermundurusque illic ingruerant. igitur degressus castellis Vannius funditur proelio, quamquam rebus adversis laudatus quod et pugnam manu capessiit et corpore adverso vulnera excepit. ceterum ad classem in Danuvio opperientem perfugit; secuti mox clientes et acceptis agris in Pannonia locati sunt. regnum Vangio ac Sido inter se partivere, egregia adversus nos fide, subiectis, suone an servitii ingenio, dum adipiscerentur dominationes, multa caritate, et maiore odio, postquam adepti sunt.

sed iazuges obsidio impatiens et propior per campus vagus necessitudo pugna affero quia lugius hermundurusque illic ingruerant igitur degredior castellum vannius fundo proelium quamquam res adverro laudo qui et pugna manus capesso et corpus adverso vulnero excipio ceterum ad classis in danuvius opperior perfugio sequor mox cliens et accipio ager in pannonius loco sum regnum vangio atque sido inter sui partio egregius adverro nos fides subjectus suo an servitium ingenium dum adipiscerentur dominatio multus caritas et magnus odium postquam adipiscor sum


'Saepe numero, patres conscripti, in hoc ordine interfui, cum contra instituta et leges maiorum nova senatus decreta postularentur; neque sum adversatus, non quia dubitarem super omnibus negotiis melius atque rectius olim provisum et quae converterentur in deterius mutari, sed ne nimio amore antiqui moris studium meum extollere viderer. simul quidquid hoc in nobis auctoritatis est crebris contradictionibus destruendum non existimabam, ut maneret integrum si quando res publica consiliis eguisset. quod hodie venit consulari viro domi suae interfecto per insidias servilis, quas nemo prohibuit aut prodidit quamvis nondum concusso senatus consulto quod supplicium toti familiae minitabatur. decernite hercule impunitatem: at quem dignitas sua defendet, cum praefecto urbis non profuerit? quem numerus servorum tuebitur, cum Pedanium Secundum quadringenti non protexerint? cui familia opem feret, quae ne in metu quidem pericula nostra advertit? an, ut quidam fingere non erubescunt, iniurias suas ultus est interfector, quia de paterna pecunia transegerat aut avitum mancipium detrahebatur? pronuntiemus ultro dominum iure caesum videri.

saepe numerus pater conscribo in hic ordo intersum cum contra institutum et lex magnus novo senatus decretum postulo neque sum adverso non quia dubitaris super omnis negotium bonus atque rectus olim provideo et qui converto in deterior muto sed ne nimius amor antiquus mos studium meus extollo video simul quisquis hic in nos auctoritas sum creber contradictio destruo non existimo ut maneo integer si quando res publicus consilium egeo qui hodie venio consularis vir domus suus interficio per insidiae servilis qui nemo prohibeo aut prodo quivis nondum concutio senatus consultum qui supplicium totus familia minito decerno herculis impunitas at qui dignitas suus defendo cum praeficio urbs non prosum qui numerus servus tueor cum pedanium secundus quadringenti non protego qui familia ops fero qui ne in metus quidem periculum noster adverto an ut quidam fingo non erubesco injuria suus ulciscor sum interfector quia de paternus pecunia transigo aut avitus mancipium detraho pronuntio ultro dominus ius caedo video


Placitum dehinc, quia commeantibus in vicem nuntiis nihil in summam pacis proficiebatur, conloquio ipsorum tempus locumque destinari. mille equitum praesidium Tiridates adfore sibi dicebat: quantum Corbuloni cuiusque generis militum adsisteret, non statuere, dum positis loricis et galeis in faciem pacis veniretur. cuicumque mortalium, nedum veteri et provido duci, barbarae astutiae patuissent: ideo artum inde numerum finiri et hinc maiorem offerri ut dolus pararetur; nam equiti sagittarum usu exercito si detecta corpora obicerentur, nihil profuturam multitudinem. dissimulato tamen intellectu rectius de iis quae in publicum consulerentur totis exercitibus coram dissertaturos respondit; locumque delegit cuius pars altera colles erant clementer adsurgentes accipiendis peditum ordinibus, pars in planitiem porrigebatur ad explicandas equitum turmas. dieque pacto prior Corbulo socias cohortis et auxilia regum pro cornibus, medio sextam legionem constituit, cui accita per noctem aliis ex castris tria milia tertianorum permiscuerat, una cum aquila, quasi eadem legio spectaretur. Tiridates vergente iam die procul adstitit, unde videri magis quam audiri posset. ita sine congressu dux Romanus abscedere militem sua quemque in castra iubet.

placeo dehinc quia conmeo in vicis nuntius nihil in summa pax proficio colloquium ipse tempus locus destinaris mille eques praesidium tiridates adsum sui dico quantus corbulo quisque genus miles assisto non statuo dum pono lorica et galea in facies pax venio quicumque mortalis nedum vetus et providus duco barbara astutia pateo ideo artus inde numerus finio et hinc magnus offertor ut dolus paro nam equio sagittaris usus exerceo si detego corpus obicio nihil possum multitudo dissimulo tamen intellego rectus de is qui in publicus consulo totus exercitus coram disserto respondeo locus deligo qui pars alter collis sum clemens assurgo accipio pedes ordo pars in planitiem porrigo ad explico eques turma dius pacisco prior corbulo socio cohors et auxilium rex pro cornu medium sextus legio constituo qui accio per nox alius ex castrum tres mille tertianus permisceo unus cum aquila quasi idem legio specto tiridates vergo iam dies procul asto unde video magis quam audio possum ita sine congredior dux romanus abscedo miles suus quisque in castrum iubeo


Iam Stertinius, ad accipiendum in deditionem Segi- merum fratrem Segestis praemissus, ipsum et filium eius in civitatem Vbiorum perduxerat. data utrique venia, facile Segimero, cunctantius filio, quia Quintilii Vari corpus inlusisse dicebatur. ceterum ad supplenda exercitus damna certavere Galliae Hispaniae Italia, quod cuique promptum, arma equos aurum offerentes. quorum laudato studio Germanicus, armis modo et equis ad bellum sumptis, propria pecunia militem iuvit. utque cladis memoriam etiam comitate leniret, circumire saucios, facta singulorum extollere; vulnera intuens alium spe, alium gloria, cunctos adloquio et cura sibique et proelio firmabat.

iam stertinius ad accipio in deditio segi merus frater segestes praemitto ipse et filius is in civitas vbiorum perduco do uterque venia facilis sigimerus cuncto filius quia quintilius varis corpus illudo dico ceterum ad suppleo exercitus damno certo gallia hispania italia qui quisque promptus arma equus aurum offertor qui laudo studium germanicus arma modo et equus ad bellum sumo proprius pecunia miles juvo ut clades memoria etiam comitas lenio circumeo saucius facio singulus extollo vulnero intueor alius spes alius gloria cunctus alloquium et cura sui et proelium firmo


Et postquam adnuit, agere incipiunt: quem illum tanta superbia esse ut aeternitatem famae spe praesumat? usui et rebus subsidium praeparari ne quis inopia advocatorum potentibus obnoxius sit. neque tamen eloquentiam gratuito contingere: omitti curas familiaris ut quis se alienis negotiis intendat. multos militia, quosdam exercendo agros tolerare vitam: nihil a quoquam expeti nisi cuius fructus ante providerit. facile Asinium et Messalam, inter Antonium et Augustum bellorum praemiis refertos, aut ditium familiarum heredes Aeserninos et Arruntios magnum animum induisse. prompta sibi exempla, quantis mercedibus P. Clodius aut C. Curio contionari soliti sint. se modicos senatores qui quieta re publica nulla nisi pacis emolumenta peterent. cogitaret plebem quae toga enitesceret: sublatis studiorum pretiis etiam studia peritura. ut minus decora haec, ita haud frustra dicta princeps ratus, capiendis pecuniis posuit modum usque ad dena sestertia quem egressi repetundarum tenerentur.

et postquam annuo ago incipio qui ille tantus superbia sum ut aeternitas fama spes praesumo usus et res subsidium praepararis ne quis inopia advocator possum obnoxius sum neque tamen eloquentia gratuitus contingo omitto cura familiaris ut quis sui alienus negotium intendo multus militia quidam exerceo ager tolero vita nihil ab quoquam expeto nisi qui fructus ante provideo facilis asinius et messalla inter antonius et augustus bellum praemium refercio aut dives familia heres aesernini et arruntius magnus animus induo promptus sui exemplum quantus merces p claudius aut que curius contionaris soleo sum sui modicus senator qui quietus res publicus nullus nisi pax emolumentum peto cogito plebs qui toga enitesco tollo studium pretium etiam studium pereo ut paruus decus hic ita haud frustra dictum princeps reor capio pecunia pono modus usque ad deni sestertium qui egredior repeto teneo


Eas litteras Latinius Pandusa pro praetore Moesiae cum militibus quis Cotys traderetur in Thraeciam misit. Rhescuporis inter metum et iram cunctatus maluit patrati quam incepti facinoris reus esse: occidi Cotyn iubet mortemque sponte sumptam ementitur. nec tamen Caesar placitas semel artes mutavit, sed defuncto Pandusa, quem sibi infensum Rhescuporis arguebat, Pomponium Flaccum, veterem stipendiis et arta cum rege amicitia eoque accommodatiorem ad fallendum, ob id maxime Moesiae praefecit.

is littera latinus pandusa pro praetor moesia cum miles quis cotys trado in thraeciam mitto rhescuporis inter metus et ira cunctor malo patro quam incipio facinus reus sum occido cotyn iubeo mors sponte sumo ementior neque tamen caesar placeo semel ars muto sed defungor pandusa qui sui infensus rhescuporis arguo pomponius flaccus vetus stipendium et artus cum rex amicitia eo accommodo ad fallo ob is magnus moesia praeficio


Cn. Domitius et Camillus Scribonianus consulatum inierant, cum Caesar tramisso quod Capreas et Sur- rentum interluit freto Campaniam praelegebat, ambiguus an urbem intraret, seu, quia contra destinaverat, speciem venturi simulans. et saepe in propinqua degressus, aditis iuxta Tiberim hortis, saxa rursum et solitudinem maris repetiit pudore scelerum et libidinum quibus adeo indomitis exarserat ut more regio pubem ingenuam stupris pollueret. nec formam tantum et decora corpora set in his modestam pueritiam, in aliis imagines maiorum incitamentum cupidinis habebat. tuncque primum ignota antea vocabula reperta sunt sellariorum et spintriarum ex foeditate loci ac multiplici patientia; praepositique servi qui conquirerent pertraherent, dona in promptos, minas adversum abnuentis, et si retinerent propinquus aut parens, vim raptus suaque ipsi libita velut in captos exercebant.

cn domitius et camillus scribonianus consulatus ineo cum caesar transmitto qui capreae et sur rentum interluo fretus campania praelego ambiguus an urbs intro seu quia contra destino species venio simulo et saepe in propinquus degredior adeo iuxta tiberis hortus saxum rursum et solitudo mare repeto pudor scelus et libido qui adeo indomitus exardeo ut mos regius pubes ingenua stuprum polluo neque forma tantus et decus corpus sed in hic modestus pueritia in alius imago magnus incitamentum cupido habeo tunc primus ignotus antea vocabulum reperio sum sellaris et spintriaris ex foeditas locus atque multiplex patientia praepono servio qui conquaero pertraho donum in promptus minae adverro abnuo et si retineo propinquus aut parens vis rapio suum ipse libet velut in capio exerceo


Ambigenti Neroni quonam modo noctium suarum ingenia notescerent, offertur Silia, matrimonio senatoris haud ignota et ipsi ad omnem libidinem adscita ac Petronio perquam familiaris. agitur in exilium tamquam non siluisset quae viderat pertuleratque, proprio odio. at Minucium Thermum praetura functum Tigellini simultatibus dedit, quia libertus Thermi quaedam de Tigellino criminose detulerat, quae cruciatibus tormentorum ipse, patronus eius nece immerita luere.

ambago nero quonam modo nox suus ingenium notesco offertor silia matrimonium senator haud ignotus et ipse ad omnis libido adscio atque petronius perquam familiaris ago in exsilium tamquam non sileo qui video perfero proprius odium at minucius thermus praetura fungor tigellinus simultas do quia libertus thermus quidam de tigellinus criminosus defero qui cruciatus tormentum ipse patronus is nex immeritus luo


Exim Claudius Timarchus Cretensis reus agitur, ceteris criminibus ut solent praevalidi provincialium et opibus nimiis ad iniurias minorum elati: una vox eius usque ad contumeliam senatus penetraverat, quod dictitasset in sua potestate situm an pro consulibus qui Cretam obtinuissent grates agerentur. quam occasionem Paetus Thrasea ad bonum publicum vertens, postquam de reo censuerat provincia Creta depellendum, haec addidit: 'usu probatum est, patres conscripti, leges egregias, exempla honesta apud bonos ex delictis aliorum gigni. sic oratorum licentia Cinciam rogationem, candidatorum ambitus Iulias leges, magistratuum avaritia Calpurnia scita pepererunt; nam culpa quam poena tempore prior, emendari quam peccare posterius est. ergo adversus novam provincialium superbiam dignum fide constantiaque Romana capiamus consilium, quo tutelae sociorum nihil derogetur, nobis opinio decedat, qualis quisque habeatur, alibi quam in civium iudicio esse.

exinde claudus timarchus cretensis reus ago ceterus crimen ut soleo praevalidus provincialis et ops nimius ad injuria paruus effero unus vox is usque ad contumelia senatus penetro qui dictito in suus potestas sino an pro consul qui creta obtineo grates ago quam occasio paetus thrasea ad bonus publicus verto postquam de reor censeo provincia creta depello hic addo usus probo sum pater conscribo lex egregius exemplum honestus apud bonus ex delinquo alius gigno sic orator licentia cincius rogatio candidator ambitus julius lex magistratus avaritia calpurnius scio pario nam culpa quam poena tempus prior emendaris quam peccaris posterus sum ergo adverro novus provincialis superbia dignus fides consto romanus capio consilium quo tutela socius nihil derogo nos opinio decedo qualis quisque habeo alibi quam in civis iudicium sum