Regum in eo ambitio vel gloria varie vulgata: sed initium condendi, et quod pomerium Romulus posuerit, noscere haud absurdum reor. igitur a foro boario, ubi aereum tauri simulacrum aspicimus, quia id genus animalium aratro subditur, sulcus designandi oppidi coeptus ut magnam Herculis aram amplecteretur; inde certis spatiis interiecti lapides per ima montis Palatini ad aram Consi, mox curias veteres, tum ad sacellum Larum, inde forum Romanum; forumque et Capitolium non a Romulo, sed a Tito Tatio additum urbi credidere. mox pro fortuna pomerium auctum. et quos tum Claudius terminos posuerit, facile cognitu et publicis actis perscriptum.

rex in is ambitio vel gloria varius vulgo sed initium condo et qui pomerium romulus pono nosco haud absurdus reor igitur ab forum boarius ubi aereus taurus simulacrum aspicio quia is genus animal arater subdo sulcus designo oppidum coepio ut magnus hercules ara amplector inde certus spatium interjacio lapis per imus mons palatinus ad ara consus mox curia vetus tum ad sacellum laris inde forum romanus forum et capitolium non ab romulus sed ab titus tatius addo urbs credo mox pro fortuna pomerium augeo et qui tum claudus terminus pono facilis cognitus et publicus ago perscribo


Mox eorundem indicio Subrius Flavus tribunus pervertitur, primo dissimilitudinem morum ad defensionem trahens, neque se armatum cum inermibus et effeminatis tantum facinus consociaturum; dein, postquam urgebatur, confessionis gloriam amplexus. interrogatusque a Nerone quibus causis ad oblivionem sacramenti processisset, 'oderam te' inquit, 'nec quisquam tibi fidelior militum fuit, dum amari meruisti. odisse coepi, postquam parricida matris et uxoris, auriga et histrio et incendiarius extitisti.' ipsa rettuli verba, quia non, ut Senecae, vulgata erant, nec minus nosci decebat militaris viri sensus incomptos et validos. nihil in illa coniuratione gravius auribus Neronis accidisse constitit, qui ut faciendis sceleribus promptus, ita audiendi quae faceret insolens erat. poena Flavi Veianio Nigro tribuno mandatur. is proximo in agro scrobem effodi iussit, quam Flavus ut humilem et angustam increpans, circumstantibus militibus, 'ne hoc quidem' inquit 'ex disciplina.' admonitusque fortiter protendere cervicem, 'utinam' ait 'tu tam fortiter ferias!' et ille multum tremens, cum vix duobus ictibus caput amputavisset, saevitiam apud Neronem iactavit, sesquiplaga interfectum a se dicendo.

mox idem indicium subrius flavus tribunus perverto primus dissimilitudo mos ad defensio traho neque sui armo cum inermis et effemino tantus facinus consocio deinde postquam urgeo confessio gloria amplector interrogo ab nero qui causa ad oblivio sacramentum procedo odi tu inquam neque quisquam tu fidelis miles sum dum amo mereo odi coepio postquam parricida mater et uxor aurigo et histrio et incendiarius extitisti ipse rettulis verbum quia non ut seneca vulgo sum neque paruus nosco decet militaris vir sensus incomis et validus nihil in ille coniuratio gravis auris nero accido consto qui ut facio scelus promptus ita audio qui facio insoleo sum poena flavius veianio niger tribunus mando is propior in ager scrobis effodio iubeo quam flavus ut humilis et angustus increpo circumsto miles ne hic quidem inquam ex disciplina admoneo fortis protendo cervix utinam aio tu tam fortis ferio et ille multus tremo cum vix duo ictus caput amputo saevitia apud nero jacto sesquiplaga interficio ab sui dico


Fama dediti benigneque excepti Segestis vulgata, ut quibusque bellum invitis aut cupientibus erat, spe vel dolore accipitur. Arminium super insitam violentiam rapta uxor, subiectus servitio uxoris uterus vaecordem agebant, volitabatque per Cheruscos, arma in Segestem, arma in Caesarem poscens. neque probris temperabat: egregium patrem, magnum imperatorem, fortem exercitum, quorum tot manus unam mulierculam avexerint. sibi tres legiones, totidem legatos procubuisse; non enim se proditione neque adversus feminas gravidas, sed palam adversus armatos bellum tractare. cerni adhuc Germanorum in lucis signa Romana, quae dis patriis suspenderit. coleret Segestes victam ripam, redderet filio sacerdotium hominum: Germanos numquam satis excusaturos quod inter Albim et Rhenum virgas et securis et togam viderint. aliis gentibus ignorantia imperi Romani inexperta esse supplicia, nescia tributa: quae quoniam exuerint inritusque discesserit ille inter numina dicatus Augustus, ille delectus Tiberius, ne inperitum adulescentulum, ne seditiosum exercitum pavescerent. si patriam parentes antiqua mallent quam dominos et colonias novas, Arminium potius gloriae ac libertatis quam Segestem flagitiosae servitutis ducem sequerentur.

fama dedo benignus excipio segestes vulgo ut quisque bellum invitus aut cupio sum spes vel dolor accipio arminius super inquiro violentia rapio uxor subicio servitium uxor uterus vaecordem ago volito per cherusci arma in segestes arma in caesaris posco neque probrum tempero egregius pater magnus imperator fortis exercitus qui tot manus unus muliercula aveho sui tres legio totidem legatus procumbo non enim sui proditio neque adverro femina gravida sed palam adverro armatus bellum tractaris cerno adhuc germanus in lucus signum romanus qui deus patrius suspendo colo segesto vinco ripa reddo filius sacerdotium homo germani numquam satis excuso qui inter albis et rhenus virga et securis et toga video alius gens ignoro imperium romanus inexpertus sum supplicium nescius tribuo qui quoniam exuo irritus discedo ille inter numen dico augustus ille deligo tiberis ne imperitus adulescentulus ne seditiosus exercitus pavesco si patria parens antiquus malo quam dominus et colonia novo arminius potis gloria atque libertas quam segestes flagitiosus servitus dux sequor


Enimvero apud Sarmatas non una vox ducis: se quisque stimulant ne pugnam per sagittas sinerent: impetu et comminus praeveniendum. variae hinc bellantium species, cum Parthus sequi vel fugere pari arte suetus distraheret turmas, spatium ictibus quaereret, Sarmatae omisso arcu, quo brevius valent, contis gladiisque ruerent; modo equestris proelii more frontis et tergi vices, aliquando ut conserta acies corporibus et pulsu armorum pellerent pellerentur. iamque et Albani Hiberique prensare, detrudere, ancipitem pugnam hostibus facere, quos super eques et propioribus vulneribus pedites adflictabant. inter quae Pharasmanes Orodesque, dum strenuis adsunt aut dubitantibus subveniunt, conspicui eoque gnari, clamore telis equis concurrunt, instantius Pharasmanes; nam vulnus per galeam adegit. nec iterare valuit, praelatus equo et fortissimis satellitum protegentibus saucium: fama tamen occisi falso credita exterruit Parthos victoriamque concessere.

enimvero apud sarmata non unus vox dux sui quisque stimulo ne pugna per sagitto sino impetus et comminus praevenio varia hinc bellor species cum parthus sequor vel fugio par ars suesco distraho turma spatium ictus quaero sarmata omitto arcus quo brevis valeo contus gladius ruo modo equester proelium mos frons et tergeo vicis aliquando ut consero acies corpus et pello armus pello pello iam et albanus hiberus prensaris detrudo anceps pugna hostis facio qui super eques et propioribus vulnus pedito afflicto inter qui pharasmanes orodes dum strenuus adsum aut dubito subvenio conspicuus eo gnaris clamor telum equus concurro insto pharasmanes nam vulnus per galea adigo neque iteraris valeo praefero equus et fortis satelles protego saucius fama tamen occido fallo credo exterreo parthus victoria concedo


Inter quae refert ad patres de poena feminarum quae servis coniungerentur; statuiturque ut ignaro domino ad id prolapsae in servitute, sin consensisset, pro libertis haberentur. Pallanti, quem repertorem eius relationis ediderat Caesar, praetoria insignia et centies quinquagies sestertium censuit consul designatus Barea Soranus. additum a Scipione Cornelio grates publice agendas, quod regibus Arcadiae ortus veterrimam nobilitatem usui publico postponeret seque inter ministros principis haberi sineret. adseveravit Claudius contentum honore Pallantem intra priorem paupertatem subsistere. et fixum est aere publico senatus consultum quo libertinus sestertii ter milies possessor antiquae parsimoniae laudibus cumulabatur.

inter qui refero ad pater de poena femina qui servio conjungo statuo ut ignarus dominus ad is prolabor in servitus sin consentio pro libertus habeo pallas qui repertor is relatio edo caesar praetorius insigne et centiens quinquagies sestertius censeo consul designo barea soranus addo ab scipio cornelius grates publicus ago qui rex arcadia ortus vetus nobilitas usus publicus postpono sequor inter minister princeps habeo sino adseveravit claudus contineo honor pallas intra prior paupertas subsisto et figo sum aer publicus senatus consulo quo libertinus sestertius ter millies possessor antiquus parsimonia laus cumulo


Horum adventu redintegratur seditio et vagi circumiecta populabantur. Blaesus paucos, maxime praeda onustos, ad terrorem ceterorum adfici verberibus, claudi carcere iubet; nam etiam tum legato a centurionibus et optimo quoque manipularium parebatur. illi obniti trahentibus, prensare circumstantium genua, ciere modo nomina singulorum, modo centuriam quisque cuius manipularis erat, cohortem, legionem, eadem omnibus inminere clamitantes. simul probra in legatum cumulant, caelum ac deos obtestantur, nihil reliqui faciunt quo minus invidiam misericordiam metum et iras permoverent. adcurritur ab universis, et carcere effracto solvunt vincula desertoresque ac rerum capitalium damnatos sibi iam miscent.

horus advenio redintegro seditio et vagus circumjacio populo blaesus paucus magnus praeda onustus ad terror ceterus afficio verber claudo carcer iubeo nam etiam tum legatus ab centurio et bonus quoque manipularis pareo ille obnitor traho prensaris circumsto genu cieo modo nomen singulus modo centuria quisque qui manipularis sum cohors legio idem omnis inmino clamito simul probrum in legatus cumulo caelum atque deus obtestor nihil reliquus facio quo paruus invidia misericordia metus et ira permoveo adcurro ab universus et carcer effringo solvo vinculum desertor atque res capitalis damno sui iam misceo


Eadem aestate inter Hermunduros Chattosque certatum magno proelio, dum flumen gignendo sale fecundum et conterminum vi trahunt, super libidinem cuncta armis agendi religione insita, eos maxime locos propinquare caelo precesque mortalium a deis nusquam propius audiri. inde indulgentia numinum illo in amne illisque silvis salem provenire, non ut alias apud gentis eluvie maris arescente unda, sed super ardentem arborum struem fusa ex contrariis inter se elementis, igne atque aquis, concretum. sed bellum Hermunduris prosperum, Chattis exitiosius fuit, quia victores diversam aciem Marti ac Mercurio sacravere, quo voto equi viri, cuncta occidioni dantur. et minae quidem hostiles in ipsos vertebant. sed civitas Vbiorum socia nobis malo improviso adflicta est. nam ignes terra editi villas arva vicos passim corripiebant ferebanturque in ipsa conditae nuper coloniae moenia. neque extingui poterant, non si imbres caderent, non fluvialibus aquis aut quo alio humore, donec inopia remedii et ira cladis agrestes quidam eminus saxa iacere, dein resistentibus flammis propius suggressi ictu fustium aliisque verberibus ut feras absterrebant: postremo tegmina corpori derepta iniciunt, quanto magis profana et usu polluta, tanto magis oppressura ignis.

idem aestas inter hermunduri chatti certas magnus proelium dum flumen gigno sal fecundus et conterminus vis traho super libido cunctus arma ago religio inquiro is magnus locus propinquaris caelum preco mortalis ab deus nusquam propius audio inde indulgeo numen ille in amnis ille silva sal provenio non ut alius apud gens eluvie mare aresco unda sed super ardeo arbor strues fundo ex contrarius inter sui elementum ignis atque aqua concretum sed bellum hermunduri prosper chatti exitiosus sum quia victor diverto acies martius atque mercurius sacro quo veto equus vir cunctus occidio do et minae quidem hostilis in ipse verto sed civitas vbiorum socio nos malus improvide affligo sum nam ignis terra edo villa arvum vicus passim corripio fero in ipse condio nuper colonia moenia neque extingui possum non si imber cado non fluvial aqua aut quo alius humore donec inopia remedium et ira clades agrestis quidam eminus saxum iacio deinde resisto flamma propius suggredior ictus fustis alius verber ut ferus absterreo postremo tegimen corpus deripio inicio quantus magis profanus et usus polluo tantus magis opprimo ignis


Contra qui opperiendum domi censebant, de ipso Thrasea eadem, sed ludibria et contumelias imminere: subtraheret auris conviciis et probris. non solum Cossutianum aut Eprium ad scelus promptos: superesse qui forsitan manus ictusque per immanitatem ausuri sint; etiam bonos metu sequi. detraheret potius senatui quem perornavisset infamiam tanti flagitii et relinqueret incertum quid viso Thrasea reo decreturi patres fuerint. ut Neronem flagitiorum pudor caperet inrita spe agitari; multoque magis timendum ne in coniugem, in filiam, in cetera pignora eius saeviret. proinde intemeratus, impollutus, quorum vestigiis et studiis vitam duxerit, eorum gloria peteret finem. aderat consilio Rusticus Arulenus, flagrans iuvenis, et cupidine laudis offerebat se intercessurum senatus consulto: nam plebei tribunus erat. cohibuit spiritus eius Thrasea ne vana et reo non profutura, intercessori exitiosa inciperet. sibi actam aetatem, et tot per annos continuum vitae ordinem non deserendum: illi initium magistratuum et integra quae supersint. multum ante secum expenderet quod tali in tempore capessendae rei publicae iter ingrederetur. ceterum ipse an venire in senatum deceret meditationi suae reliquit.

contra qui opperior domus censeo de ipse thrasea idem sed ludibrium et contumelia immineo subtraho auris convicium et probrum non solus cossutianus aut eprium ad scelus promptus supersum qui forsitan manus ictus per immanitas audeo sum etiam bonus metus sequor detraho potis senatus qui perorno infamia tantus flagitium et relinquo incertus quis video thrasea reor decerno pater sum ut nero flagitium pudor capio irrito spes agitaris multus magis timeo ne in coniunx in filia in ceterus pignus is saevio proinde intemerandus impollutus qui vestigium et studium vita duco is gloria peto finis adsum consilium rusticus arulenus flagro juvenis et cupido laus offero sui intercedo senatus consultum nam plebes tribunus sum cohibeo spiritus is thrasea ne vanus et reor non possum intercessor exitiosus incipio sui ago aetas et tot per annus continuus vita ordo non desero ille initium magistratus et integer qui supersum multus ante sui expendo qui talis in tempus capesso res publicus iter ingredior ceterum ipse an venio in senatus decet meditatio suus relinquo


Per idem tempus Plautius Silvanus praetor incertis causis Aproniam coniugem in praeceps iecit, tractusque ad Caesarem ab L. Apronio socero turbata mente respondit, tamquam ipse somno gravis atque eo ignarus, et uxor sponte mortem sumpsisset. non cunctanter Tiberius pergit in domum, visit cubiculum, in quo reluctantis et impulsae vestigia cernebantur. refert ad senatum, datisque iudici- bus Vrgulania Silvani avia pugionem nepoti misit. quod perinde creditum quasi principis monitu ob amicitiam Augustae cum Vrgulania. reus frustra temptato ferro venas praebuit exolvendas. mox Numantina, prior uxor eius, accusata iniecisse carminibus et veneficiis vaecordiam marito, insons iudicatur.

per idem tempus plautus silvanus praetor incertus causa apronia coniunx in praeceps jacio traho ad caesaris ab l apronius socer turbo mens respondeo tamquam ipse somnus gravis atque is ignarus et uxor sponte mors sumo non cunctanter tiberis pergo in domus viso cubiculum in quo reluctor et impello vestigium cerno refero ad senatus do judicium bus vrgulania silvanus avia pugio nepos mitto qui perinde credo quasi princeps moneo ob amicitia augusta cum vrgulania reus frustra tento ferrum vena praebeo exolvendas mox numantinus prior uxor is accuso injacio carmen et veneficium vaecordiam marito insons judico


Caesar paulisper ad spem erectus, dein fesso corpore, ubi finis aderat, adsistentis amicos in hunc modum adloquitur: 'si fato concederem, iustus mihi dolor etiam adversus deos esset, quod me parentibus liberis patriae intra iuventam praematuro exitu raperent: nunc scelere Pisonis et Plancinae interceptus ultimas preces pectoribus vestris relinquo: referatis patri ac fratri, quibus acerbitatibus dilaceratus, quibus insidiis circumventus miserrimam vitam pessima morte finierim. si quos spes meae, si quos propinquus sanguis, etiam quos invidia erga viventem movebat, inlacrimabunt quondam florentem et tot bellorum superstitem muliebri fraude cecidisse. erit vobis locus querendi apud senatum, invocandi leges. non hoc praecipuum amicorum munus est, prosequi defunctum ignavo questu, sed quae voluerit meminisse, quae mandaverit exequi. flebunt Germanicum etiam ignoti: vindicabitis vos, si me potius quam fortunam meam fovebatis. ostendite populo Romano divi Augusti neptem eandemque coniugem meam, numerate sex liberos. misericordia cum accusantibus erit fingentibusque scelesta mandata aut non credent homines aut non ignoscent.' iuravere amici dextram morientis contingentes spiritum ante quam ultionem amissuros.

caesar paulisper ad spes erigo deinde fatisco corpus ubi finis adsum assisto amicus in hic modus alloquor si fatum concedo iustus ego dolor etiam adverro deus sum qui ego parens liber patria intra juventa praematurus exeo rapio nunc scelus piso et plancina intercipio ulter prex pector vester relinquo refero pater atque frater qui acerbitas dilacero qui insidiae circumvenio miser vita malus mors finio si qui spes meus si qui propinquus sanguis etiam qui invidia erga vivo moveo inlacrimo quondam floreo et tot bellum superstito muliebris fraus cado sum tu locus queror apud senatus invoco lex non hic praecipuus amicus munus sum prosequor defungor ignavus questus sed qui volo memini qui mando exequio fleo germanicus etiam ignosco vindico tu si ego potis quam fortuna meus foveo ostendo populus romanus divus augustus neptis idem coniunx meus numero sex liber misericordia cum accuso sum fingo scelestus mandatum aut non credo homo aut non ignosco juro amicus dexter morior contingo spiritus ante quam ultio amitto


Haud dispari crimine Fabricius Veiento conflictatus est, quod multa et probrosa in patres et sacerdotes compo- suisset iis libris quibus nomen codicillorum dederat. adiciebat Tullius Geminus accusator venditata ab eo munera principis et adipiscendorum honorum ius. quae causa Neroni fuit suscipiendi iudicii, convictumque Veientonem Italia depulit et libros exuri iussit, conquisitos lectitatosque donec cum periculo parabantur: mox licentia habendi oblivionem attulit.

haud disparus crimen fabricius vejento conflicto sum qui multus et probrosus in pater et sacerdos compo suisset is liber qui nomen codicilli do adicio tullius geminus accusator vendito ab is munus princeps et adipiscendorum honor ius qui causa nero sum suscipio iudicium convinco vejento italia depello et liber exuro iubeo conquaero lectito donec cum periculum paro mox licentia habeo oblivio affero


Tot luctibus funesta civitate pars maeroris fuit quod Iulia Drusi filia, quondam Neronis uxor, denupsit in domum Rubellii Blandi, cuius avum Tiburtem equitem Romanum plerique meminerant. extremo anni mors Aelii Lamiae funere censorio celebrata, qui administrandae Syriae imagine tandem exolutus urbi praefuerat. genus illi decorum, vivida senectus; et non permissa provincia dignationem addiderat. exim Flacco Pomponio Syriae pro praetore defuncto recitantur Caesaris litterae, quis incusabat egregium quemque et regendis exercitibus idoneum abnuere id munus seque ea necessitudine ad preces cogi per quas consularium aliqui capessere provincias adigerentur, oblitus Arruntium ne in Hispaniam pergeret decimum iam annum attineri. obiit eodem anno et M'. Lepidus de cuius moderatione atque sapientia in prioribus libris satis conlocavi. neque nobilitas diutius demonstranda est: quippe Aemilium genus fecundum bonorum civium, et qui eadem familia corruptis moribus, inlustri tamen fortuna egere.

tot luctus funestus civitas pars maeror sum qui julius drusus filia quondam nero uxor denubo in domus rubellii blandio qui avus tiburtem eques romanus plerusque memini exter annus mors aelius lamia funus censorius celebro qui administro syria imago tandem exolutus urbs praesum genus ille decorus vividus senectus et non permitto provincia dignatio addo exinde flaccus pomponius syria pro praetor defungor recito caesar littera quis incuso egregius quisque et rego exercitus idoneus abnuo is munus sequor is necessitudo ad prex cogo per qui consularis aliqui capesso provincia adigo obliuiscor arruntius ne in hispania pergo decimus iam annus attineo obeo idem annus et m lepidus de qui moderatio atque sapientia in prior liber satis conloco neque nobilitas diu demonstro sum quippe aemilius genus fecundus bonus civis et qui idem familia corruptus mos illustris tamen fortuna ago


Nox per diversa inquies, cum barbari festis epulis, laeto cantu aut truci sonore subiecta vallium ac resultantis saltus complerent, apud Romanos invalidi ignes, interruptae voces, atque ipsi passim adiacerent vallo, oberrarent tentoriis, insomnes magis quam pervigiles. ducemque terruit dira quies: nam Quintilium Varum sanguine oblitum et paludibus emersum cernere et audire visus est velut vocantem, non tamen obsecutus et manum intendentis reppulisse. coepta luce missae in latera legiones, metu an contumacia, locum deseruere, capto propere campo umentia ultra. neque tamen Arminius quamquam libero incursu statim prorupit: sed ut haesere caeno fossisque impedimenta, turbati circum milites, incertus signorum ordo, utque tali in tempore sibi quisque properus et lentae adversum imperia aures, inrumpere Germanos iubet, clamitans 'en Varus eodemque iterum fato vinctae legiones!' simul haec et cum delectis scindit agmen equisque maxime vulnera ingerit. illi sanguine suo et lubrico paludum lapsantes excussis rectoribus disicere obvios, proterere iacentis. plurimus circa aquilas labor, quae neque ferri adversum ingruentia tela neque figi limosa humo poterant. Caecina dum sustentat aciem, suffosso equo delapsus circumveniebatur, ni prima legio sese opposuisset. iuvit hostium aviditas, omissa caede praedam sectantium, enisaeque legiones vesperascente die in aperta et solida. neque is miseriarum finis. struendum vallum, petendus agger, amissa magna ex parte per quae egeritur humus aut exciditur caespes; non tentoria manipulis, non fomenta sauciis; infectos caeno aut cruore cibos dividentes funestas tenebras et tot hominum milibus unum iam reliquum diem lamentabantur.

nox per diverto inquam cum barbaris festus epulis laeto cantus aut trux sonorus subiectum valles atque resultantis saltus compleo apud romanus invalidus ignis interrumpo voco atque ipse passim adicio vallo oberro tentorius insomnis magis quam pervigilis dux terreo dirus quies nam quintilius varis sanguis obliuiscor et palus emergo cerno et audio video sum velut voco non tamen obsequor et manus intendo repello coepio lux mitto in latus legio metus an contumacia locus desero capio properus campus umeo ultra neque tamen arminius quamquam liber incursus statim prorumpo sed ut haereo caenum fodio impedimentum turbo circum miles incertus signum ordo ut talis in tempus sui quisque properus et lentus adverro imperium auris irrumpo germani iubeo clamito en varus idem iterum fatum vincio legio simul hic et cum deligo scindo agmen equus magnus vulnero ingero ille sanguis suus et lubricus palus lapso excutio rector disicio obvius protero iaceo multus circa aquila labor qui neque fero adverro ingruo telum neque figo limosus humo possum caecina dum sustento acies suffodio equus delabor circumvenio ni primus legio sui oppono juvo hostis aviditas omitto caedes praeda sector enitor legio vesperascente dies in apertus et solidus neque is miseriaris finis struo valles peto agger amitto magnus ex pars per qui egero humus aut excido caespes non tentorius manipulis non fomentum saucius inficio caenum aut cruor cibus divido funestus tenebrae et tot homo mille unus iam reliquus dies lamento


Tiberius, fama moderationis parta quod ingruentis accusatores represserat, mittit litteras ad senatum quis potestatem tribuniciam Druso petebat. id summi fastigii vocabulum Augustus repperit, ne regis aut dictatoris nomen adsumeret ac tamen appellatione aliqua cetera imperia praemineret. Marcum deinde Agrippam socium eius potestatis, quo defuncto Tiberium Neronem delegit ne successor in incerto foret. sic cohiberi pravas aliorum spes rebatur; simul modestiae Neronis et suae magnitudini fidebat. quo tunc exemplo Tiberius Drusum summae rei admovit, cum incolumi Germanico integrum inter duos iudicium tenuisset. sed principio litterarum veneratus deos ut consilia sua rei publicae prosperarent, modica de moribus adulescentis neque in falsum aucta rettulit. esse illi coniugem et tres liberos eamque aetatem qua ipse quondam a divo Augusto ad capessendum hoc munus vocatus sit. neque nunc propere sed per octo annos capto experimento, compressis seditionibus, compositis bellis, triumphalem et bis consulem noti laboris participem sumi.

tiberis fama moderatio pario qui ingruo accusator reprimo mitto littera ad senatus quis potestas tribunicius drusus peto is superus fastigium vocabulis augustus reperio ne rex aut dictator nomen adsumo atque tamen appellatio aliqui ceterus imperium praemineret marcus deinde agrippa socius is potestas quo defungor tiberis nero deligo ne successor in incertum sum sic cohibeo pravus alius spes reor simul modestia nero et suus magnitudo fido quo tunc exemplum tiberis drusus summa res admoveo cum incolumis germanicus integer inter duo iudicium teneo sed principium litteraris veneror deus ut consilium suus res publicus prospero modicus de mos adulescens neque in falsus augeo refero sum ille coniunx et tres liber eo aetas qui ipse quondam ab divus augustus ad capesso hic munus voco sum neque nunc properus sed per octo annus capio experimentum comprimo seditio compono bellum triumphal et bis consul nosco labor participo sumo


Isdem diebus in numerum patriciorum adscivit Caesar vetustissimum quemque e senatu aut quibus clari parentes fuerant, paucis iam reliquis familiarum, quas Romulus maiorum et L. Brutus minorum gentium appellaverant, exhaustis etiam quas dictator Caesar lege Cassia et princeps Augustus lege Saenia sublegere; laetaque haec in rem publicam munia multo gaudio censoris inibantur. famosos probris quonam modo senatu depelleret anxius, mitem et recens repertam quam ex severitate prisca rationem adhibuit, monendo secum quisque de se consultaret peteretque ius exuendi ordinis: facilem eius rei veniam; et motos senatu excusatosque simul propositurum ut iudicium censorum ac pudor sponte cedentium permixta ignominiam mollirent. ob ea Vipstanus consul rettulit patrem senatus appellandum esse Claudium: quippe promiscum patris patriae cognomentum; nova in rem publicam merita non usitatis vocabulis honoranda: sed ipse cohibuit consulem ut nimium adsentantem. condiditque lustrum quo censa sunt civium quinquagies novies centena octoginta quattuor milia septuaginta duo. isque illi finis inscitiae erga domum suam fuit: haud multo post flagitia uxoris noscere ac punire adactus est ut deinde ardesceret in nuptias incestas.

idem dies in numerus patricius adscio caesar vetustus quisque e senatus aut qui clarus parens sum paucus iam reliquus familia qui romulus magnus et l brutus paruus gens appello exhaurio etiam qui dictator caesar lex casseius et princeps augustus lex saenia sublego laeto hic in res publicus munia multus gaudium censor ineo famosus probrum quonam modo senatus depello anxius mitis et recens reperio quam ex severitas priscus ratio adhibeo moneo sui quisque de sui consulto peto ius exuo ordo facilis is res venio et moueo senatus excuso simul propono ut iudicium censor atque pudor sponte cedo permisceo ignominia mollio ob is vipstanus consul refero pater senatus appello sum claudius quippe promiscuus pater patria cognomentum novo in res publicus mereo non usitas vocabulis honoro sed ipse cohibeo consul ut nimium assentor condo lustrum quo censeo sum civis quinquagies novies centeni octoginta quattuor mille septuaginta duo eo ille finis inscitia erga domus suus sum haud multus post flagitium uxor nosco atque punio adigo sum ut deinde ardesco in nuptiae incesto


Magno ea fletu et mox precationibus faustis audita; ac si modum orationi posuisset, misericordia sui gloriaque animos audientium impleverat: ad vana et totiens inrisa revolutus, de reddenda re publica utque consules seu quis alius regimen susciperent, vero quoque et honesto fidem dempsit. memoriae Drusi eadem quae in Germanicum decernuntur, plerisque additis, ut ferme amat posterior adulatio. funus imaginum pompa maxime inlustre fuit, cum origo Iuliae gentis Aeneas omnesque Albanorum reges et conditor urbis Romulus, post Sabina nobilitas, Attus Clausus ceteraeque Claudiorum effigies longo ordine spectarentur.

magnus is fleo et mox precatio faustus audio atque si modus oratio pono misericordia suus glorior animus audio impleo ad vanus et totiens irrideo revolvo de reddo res publicus ut consul seu quis alius regimen suscipio verus quoque et honestus fides demo memoria drusus idem qui in germanicus decerno plerusque addo ut ferme amo posterus adulatio funus imago pompa magnus illustris sum cum origo julius gens aeneas omnes albanus rex et conditor urbs romulus post sabinum nobilitas attus clausus ceter claudius effigio longus ordo specto


Eoque intentius Vologeses premere obsessos, modo vallum legionum, modo castellum, quo imbellis aetas defendebatur, adpugnare, propius incedens quam mos Parthis, si ea temeritate hostem in proelium eliceret. at illi vix contuberniis extracti, nec aliud quam munimenta propugnabant, pars iussu ducis, et alii propria ignavia aut Corbulonem opperientes, ac vis si ingrueret, provisis exemplis cladis Caudinae Numantinaeque; neque eandem vim Samnitibus, Italico populo, ac Parthis, Romani imperii aemulis. validam quoque et laudatam antiquitatem, quoties fortuna contra daret, saluti consuluisse. qua desperatione exercitus dux subactus primas tamen litteras ad Vologesen non supplices, sed in modum querentis composuit, quod pro Armeniis semper Romanae dicionis aut subiectis regi quem imperator delegisset hostilia faceret: pacem ex aequo utilem; ne praesentia tantum spectaret; ipsum adversus duas legiones totis regni viribus advenisse; at Romanis orbem terrarum reliquum quo bellum iuvarent.

eos intendo vologeses premo obsedeo modo valles legio modo castellum quo imbellis aetas defendo adpugnaris propius incedo quam mos parthus si is temeritas hostis in proelium elices at ille vix contubernium extraho neque alius quam munimentum propugno pars iussus dux et alius proprius ignavia aut corbulo opperior atque volo si ingruo provideo exemplum clades caudinus numantinus neque idem vis samnites italicus populus atque parthus romanus imperium aemulis validus quoque et laudo antiquitas quotiens fortuna contra do salus consulo qui desperatio exercitus dux subigo primus tamen littera ad vologeses non supplex sed in modus queror compono qui pro armenius semper romanus dicio aut subjectus rex qui imperator deligo hostilis facio pax ex aequus utilis ne praesens tantus specto ipse adverro duo legio totus regnum vis advenio at romanus orbis terra reliquus quo bellum juvo


Aggerabatur nihilo minus caespes iamque pectori usque adcreverat, cum tandem pervicacia victi inceptum omisere. Blaesus multa dicendi arte non per seditionem et turbas desideria militum ad Caesarem ferenda ait, neque veteres ab imperatoribus priscis neque ipsos a divo Augusto tam nova petivisse; et parum in tempore incipientis principis curas onerari. si tamen tenderent in pace temptare quae ne civilium quidem bellorum victores expostulaverint, cur contra morem obsequii, contra fas disciplinae vim meditentur? decernerent legatos seque coram mandata darent. adclamavere ut filius Blaesi tribunus legatione ea fungeretur peteretque militibus missionem ab sedecim annis: cetera mandaturos ubi prima provenissent. profecto iuvene modicum otium: sed superbire miles quod filius legati orator publicae causae satis ostenderet necessitate expressa quae per modestiam non obtinuissent.

aggero nihilum paruus caespes iam pector usque adcerno cum tandem pervicacia vinco incipio omitto blaesus multus dico ars non per seditio et turbo desiderium miles ad caesaris fero aio neque vetus ab imperator priscus neque ipse ab divus augustus tam novo peto et parum in tempus incipio princeps cura oneraris si tamen tendo in pax tento qui ne civilis quidem bellum victor expostulo cur contra mos obsequium contra fas disciplina vis meditor decerno legatus sequor coram mandatum do adclamo ut filius blaesus tribunus legatio is fungor peto miles missio ab sedecim annus ceterus mando ubi primus provenio profecto juvenis modicus otium sed superbio miles qui filius legatus orator publicus causa satis ostendo necessitas exprimo qui per modestia non obtineo


Accesserant praeter Trionem et Catum accusatores Fonteius Agrippa et C. Vibius, certabantque cui ius perorandi in reum daretur, donec Vibius, quia nec ipsi inter se concederent et Libo sine patrono introisset, singillatim se crimina obiecturum professus, protulit libellos vaecordes adeo ut consultaverit Libo an habiturus foret opes quis viam Appiam Brundisium usque pecunia operiret. inerant et alia huiusce modi stolida vana, si mollius acciperes, miseranda. uni tamen libello manu Libonis nominibus Caesarum aut senatorum additas atrocis vel occultas notas accusator arguebat. negante reo adgnoscentis servos per tormenta interrogari placuit. et quia vetere senatus consulto quaestio in caput domini prohibebatur, callidus et novi iuris repertor Tiberius mancipari singulos actori publico iubet, scilicet ut in Libonem ex servis salvo senatus consulto quaereretur. ob quae posterum diem reus petivit domumque digressus extremas preces P. Quirinio propinquo suo ad principem mandavit.

accedo praeter trio et catus accusator fonteius agrippa et que vibius certo qui ius peroro in reus do donec vibius quia neque ipse inter sui concedo et libo sine patronus introisset singillatim sui crimen objacio profiteor profero libellus vaecordes adeo ut consulto libo an habeo sum ops quis via appia brundisium usque pecunia operio insum et alius hic modus stolidus vanus si mollis accipio misero unus tamen libellus manus libo nomen caesaris aut senator addo atrox vel occulto nosco accusator arguo nego reor agnosco servus per tormentum interrogo placeo et quia veto senatus consultum quaestio in caput dominus prohibeo callidus et nosco ius repertor tiberis manciparis singuli actor publicus iubeo scilicet ut in libo ex servio salvo senatus consultum quaero ob qui posterus dies reus peto domus digredior exter prex p quirinio propinquo suus ad princeps mando


Secutae dehinc Tiberii litterae in Sex. Vistilium praetorium, quem Druso fratri percarum in cohortem suam transtulerat. causa offensionis Vistilio fuit, seu composuerat quaedam in Gaium Caesarem ut impudicum, sive ficto habita fides. atque ob id convictu principis prohibitus cum senili manu ferrum temptavisset, obligat venas; precatusque per codicillos, immiti rescripto venas resolvit. acervatim ex eo Annius Pollio, Appius Silanus Scauro Mamerco simul ac Sabino Calvisio maiestatis postulantur, et Vinicianus Pollioni patri adiciebatur, clari genus et quidam summis honoribus. contremuerantque patres (nam quotus quisque adfinitatis aut amicitiae tot inlustrium virorum expers erat?), ni Celsus urbanae cohortis tribunus, tum inter indices, Appium et Calvisium discrimini exemisset. Caesar Pollionis ac Viniciani Scaurique causam ut ipse cum senatu nosceret distulit, datis quibusdam in Scaurum tristibus notis.

sequor dehinc tiberius littera in sex vistilium praetorium qui drusus frater percaris in cohors suus transfero causa offensio vistilio sum seu compono quidam in gaius caesaris ut impudicus sive fingo habeo fides atque ob is convinco princeps prohibeo cum senilis manus ferrum tento obligo vena preco per codicilli immitis rescribo vena resolvo acervatim ex is annius pollio appius silanus scaurus mamercus simul atque sabinum calvisius maiestas postulo et vinicianus pollio pater adicio clarus genus et quidam summus honor contremisco pater nam quotus quisque adfinitas aut amicitia tot illustris vir expers sum ni celsus urbanus cohors tribunus tum inter indico appius et calvisius discrimen eximo caesar pollio atque viniciani scaurus causa ut ipse cum senatus nosco differo do quidam in scaurus tristis nosco


Die funeris laudationem eius princeps exorsus est, dum antiquitatem generis, consulatus ac triumphos maiorum enumerabat, intentus ipse et ceteri; liberalium quoque artium commemoratio et nihil regente eo triste rei publicae ab externis accidisse pronis animis audita: postquam ad providentiam sapientiamque flexit, nemo risui temperare, quamquam oratio a Seneca composita multum cultus praeferret, ut fuit illi viro ingenium amoenum et temporis eius auribus accommodatum. adnotabant seniores, quibus otiosum est vetera et praesentia contendere, primum ex iis qui rerum potiti essent Neronem alienae facundiae eguisse. nam dictator Caesar summis oratoribus aemulus; et Augusto prompta ac profluens, quae deceret principem, eloquentia fuit. Tiberius artem quoque callebat qua verba expenderet, tum validus sensibus aut consulto ambiguus. etiam G. Caesaris turbata mens vim dicendi non corrupit. nec in Claudio, quoties meditata dissereret, elegantiam requireres. Nero puerilibus statim annis vividum animum in alia detorsit: caelare, pingere, cantus aut regimen equorum exercere; et aliquando carminibus pangendis inesse sibi elementa doctrinae ostendebat.

dies funus laudatio is princeps exordior sum dum antiquitas genus consulatus atque triumphus magnus enumero intendo ipse et ceterus liberalis quoque ars commemoratio et nihil rego is tristis res publicus ab externus accido pronus animus audio postquam ad providentia sapientia flecto nemo risus temperaris quamquam oratio ab seneco compono multus cultus praefero ut sum ille vir ingenium amoenus et tempus is auris accommodo adnoto senex qui otiosus sum vetero et praesens contendo primus ex is qui res potior sum nero alienus facundia egeo nam dictator caesar summus orator aemulus et augustus promptus atque profluo qui decet princeps eloquentia sum tiberis ars quoque calleo qui verbum expendo tum validus sensus aut consultum ambiguus etiam g caesar turbo mens vis dico non conrumpo neque in claudius quotiens meditor dissero elegantia requiro nero puerilis statim annus vividus animus in alius detorqueo caelaris pingo cantus aut regimen equus exerceo et aliquando carmen pango insum sui elementum doctrina ostendo


Tum dona et grates deis decernuntur, propriusque honos Soli, cui est vetus aedes apud circum in quo facinus parabatur, qui occulta coniurationis numine retexisset; utque circensium Cerealium ludicrum pluribus equorum cursibus celebraretur mensisque Aprilis Neronis cognomentum acciperet; templum Saluti extrueretur eo loci *ex quo Scaevinus ferrum prompserat. ipse eum pugionem apud Capitolium sacravit inscripsitque Iovi Vindici: in praesens haud animadversum; post arma Iulii Vindicis ad auspicium et praesagium futurae ultionis trahebatur. reperio in commentariis senatus Cerialem Anicium consulem designatum pro sententia dixisse ut templum divo Neroni quam maturrime publica pecunia poneretur. quod quidem ille decernebat tamquam mortale fastigium egresso et venerationem hominum merito, sed ipse prohibuit, ne interpretatione quorundam ad omen malum sui exitus verteretur: nam deum honor principi non ante habetur quam agere inter homines desierit.

tum donum et grates deus decerno proprius honor solus qui sum vetus aedes apud circum in quo facinus paro qui occulo coniuratio numen retego ut circensis cerealis ludicrum multus equus cursus celebro metior aprilis nero cognomentum accipio templum salus extrueretur is locus ex quo scaevinus ferrum promo ipse is pugio apud capitolium sacro inscribo iuppiter vindicius in praesens haud animadverto post arma julius vindex ad auspicium et praesagium sum ultio traho reperio in commentarius senatus cerial anicius consul designo pro sententia dico ut templum divus nero quam maturrime publicus pecunia pono qui quidem ille decerno tamquam mortalis fastigium egredior et veneratio homo mereo sed ipse prohibeo ne interpretatio quidam ad omen malus suus exitus verto nam deus honor princeps non ante habeo quam ago inter homo desino


Idem annus gravi igne urbem adficit, deusta parte circi quae Aventino contigua, ipsoque Aventino; quod damnum Caesar ad gloriam vertit exolutis domuum et insularum pretiis. milies sestertium in munificentia ea conlocatum, tanto acceptius in vulgum, quanto modicus privatis aedificationibus ne publice quidem nisi duo opera struxit, templum Augusto et scaenam Pompeiani theatri; eaque perfecta, contemptu ambitionis an per senectutem, haud dedicavit. sed aestimando cuiusque detrimento quattuor progeneri Caesaris, Cn. Domitius, Cassius Longinus, M. Vinicius, Rubellius Blandus delecti additusque nominatione consulum P. Petronius. et pro ingenio cuiusque quaesiti decretique in principem honores; quos omiserit receperitve in incerto fuit ob propinquum vitae finem. neque enim multo post supremi Tiberio consules, Cn. Acerronius C. Pontius, magistratum occepere, nimia iam potentia Macronis, qui gratiam G. Caesaris numquam sibi neglectam acrius in dies fovebat impuleratque post mortem Claudiae, quam nuptam ei rettuli, uxorem suam Enniam imitando amorem iuvenem inlicere pactoque matrimonii vincire, nihil abnuentem, dum dominationis apisceretur; nam etsi commotus ingenio simulationum tamen falsa in sinu avi perdidicerat.

idem annus gravis ignis urbs afficio deuro pars circos qui aventinus contiguus ipse aventinus qui damnum caesar ad gloria verto exolutis domus et insularis pretium millies sestertius in munificentia is conloco tantus accipio in vulgus quantus modicus privo aedificatio ne publicus quidem nisi duo opus struo templum augustus et scaena pompejanus theatrum is perficio contemptus ambitio an per senectus haud dedico sed aestimo quisque detrimentum quattuor progeneri caesar cn domitius casseius longinus m vinicius rubellus blandus deligo addo nominatio consul p petronius et pro ingenium quisque quaero decerno in princeps honor qui omitto recipio in incertum sum ob propinquus vita finis neque enim multus post superus tiberius consul cn acerronius que pontius magistratus occipio nimius iam potentia macro qui gratia g caesar numquam sui neglego acer in dies foveo impello post mors claudia quam nupta is rettulis uxor suus enniam imito amor juvenis inliceo paciscor matrimonium vincio nihil abnuo dum dominatio apisceretur nam etsi commoueo ingenium simulatio tamen fallo in sinus avus perdisco


Nec multo post Granium Marcellum praetorem Bithyniae quaestor ipsius Caepio Crispinus maiestatis postulavit, subscribente Romano Hispone: qui formam vitae iniit, quam postea celebrem miseriae temporum et audaciae hominum fecerunt. nam egens, ignotus, inquies, dum occultis libellis saevitiae principis adrepit, mox clarissimo cuique periculum facessit, potentiam apud unum, odium apud omnis adeptus dedit exemplum, quod secuti ex pauperibus divites, ex contemptis metuendi perniciem aliis ac postremum sibi invenere. sed Marcellum insimulabat sinistros de Tiberio sermones habuisse, inevitabile crimen, cum ex moribus principis foedissima quaeque deligeret accusator obiectaretque reo. nam quia vera erant, etiam dicta credebantur. addidit Hispo statuam Marcelli altius quam Caesarum sitam, et alia in statua amputato capite Augusti effigiem Tiberii inditam. ad quod exarsit adeo, ut rupta taciturnitate proclamaret se quoque in ea causa laturum sententiam palam et iuratum, quo ceteris eadem necessitas fieret. manebant etiam tum vestigia morientis libertatis. igitur Cn. Piso 'quo' inquit 'loco censebis, Caesar? si primus, habebo quod sequar: si post omnis, vereor ne inprudens dissentiam.' permotus his, quantoque incautius efferverat, paenitentia patiens tulit absolvi reum criminibus maiestatis: de pecuniis repetundis ad reciperatores itum est.

neque multus post granius marcellus praetor bithynia quaestor ipse caepio crispinus maiestas postulo subscribo romanus hispo qui forma vita ineo quam postea celebro miseria tempus et audacia homo facio nam egeo ignosco inquam dum occulo libellus saevitia princeps arrepo mox clarus quisque periculum facesso potentia apud unus odium apud omnis adipiscor do exemplum qui sequor ex pauper dives ex contemno metuo pernicies alius atque posterus sui invenio sed marcellus insimulo sinister de tiberius sermo habeo inevitabilis crimen cum ex mos princeps foedus quisque deligo accusator objecto reor nam quia verus sum etiam dictum credo addo hispo statua marcellus altus quam caesaris sino et alius in statua amputo caput augustus effigies tiberius indo ad qui exardeo adeo ut rumpo taciturnitas proclamo sui quoque in is causa fero sententia palam et juro quo ceterus idem necessitas fio maneo etiam tum vestigium morior libertas igitur cn piso quo inquam locus censeo caesar si primus habeo qui sequor si post omnis vereor ne imprudens dissentio permoueo hic quantus incautus exfervo paenitentia patior fero absolvo reus crimen maiestas de pecunia repeto ad reciperator eo sum


Exim nivibus et montibus fessi, postquam campos propinquabant, copiis Carenis adiunguntur, tramissoque amne Tigri permeant Adiabenos, quorum rex Izates societatem Meherdatis palam induerat, in Gotarzen per occulta et magis fida inclinabat. sed capta in transitu urbs Ninos, vetustissima sedes Assyriae, et castellum insigne fama, quod postremo inter Darium atque Alexandrum proelio Persarum illic opes conciderant. interea Gotarzes apud montem, cui nomen Sanbulos, vota dis loci suscipie- bat, praecipua religione Herculis, qui tempore stato per quietem monet sacerdotes ut templum iuxta equos venatui adornatos sistant. equi ubi pharetras telis onustas accepere, per saltus vagi nocte demum vacuis pharetris multo cum anhelitu redeunt. rursum deus, qua silvas pererraverit, nocturno visu demonstrat, reperiunturque fusae passim ferae.

exinde nix et mons fatisco postquam campus propinquo copia carenum adjungo transmitto amnis tigris permeo adiabeni qui rex izates societas meherdatis palam induo in gotarzen per occulo et magis fidus inclino sed capio in transeo urbs ninus vetustus sedes assyria et castellum insignis fama qui postremo inter dareus atque alexander proelium persaris illic ops concido interea gotarzes apud mons qui nomen sanbulos veto deus locus suscipie bat praecipuus religio hercules qui tempus sto per quies moneo sacerdos ut templum iuxta equus venatus adorno sisto equus ubi pharetra telum onustus accipio per saltus vagus nox demum vacuus pharetra multus cum anhelitus redeo rursum deus qui silva pererro nocturnus video demonstro reperio fundo passim fera


Ambigua gens ea antiquitus hominum ingeniis et situ terrarum, quoniam nostris provinciis late praetenta penitus ad Medos porrigitur; maximisque imperiis interiecti et saepius discordes sunt, adversus Romanos odio et in Parthum invidia. regem illa tempestate non habebant, amoto Vonone: sed favor nationis inclinabat in Zenonem, Polemonis regis Pontici filium, quod is prima ab infantia instituta et cultum Armeniorum aemulatus, venatu epulis et quae alia barbari celebrant, proceres plebemque iuxta devinxerat. igitur Germanicus in urbe Artaxata adprobantibus nobilibus, circumfusa multitudine, insigne regium capiti eius imposuit. ceteri venerantes regem Artaxiam consalutavere, quod illi vocabulum indiderant ex nomine urbis. at Cappadoces in formam provinciae redacti Q. Veranium legatum accepere; et quaedam ex regiis tributis deminuta quo mitius Romanum imperium speraretur. Commagenis Q. Servaeus praeponitur, tum primum ad ius praetoris translatis.

ambiguus gens is antiquus homo ingenium et sino terra quoniam noster provincia latus praetendo penitus ad medi porrigo magnus imperium interjacio et saepis discors sum adverro romanus odium et in parthus invidia rex ille tempestas non habeo amoueo vonones sed favor natio inclino in zeno polemo rex ponticus filius qui is primus ab infer institutum et cultus armenius aemulo venor epulis et qui alius barbaris celebro proceres plebs iuxta devincio igitur germanicus in urbs artaxata adprobo nobilis circumfundo multitudo insignis regius caput is impono ceterus veneror rex artaxiam consaluto qui ille vocabulis indo ex nomen urbs at cappadoces in forma provincia redigo q veranium legatus accipio et quidam ex regius tribuo deminuo quo mitis romanus imperium spero commagenus q servaeus praepono tum primus ad ius praetor transfero


At Caesar dedicatis per Campaniam templis, quamquam edicto monuisset ne quis quietem eius inrumperet, concursusque oppidanorum disposito milite prohiberentur, perosus tamen municipia et colonias omniaque in continenti sita Capreas se in insulam abdidit trium milium freto ab extremis Surrentini promunturii diiunctam. solitudinem eius placuisse maxime crediderim, quoniam importuosum circa mare et vix modicis navigiis pauca subsidia; neque adpulerit quisquam nisi gnaro custode. caeli temperies hieme mitis obiectu montis quo saeva ventorum arcentur; aestas in favonium obversa et aperto circum pelago peramoena; prospectabatque pulcherrimum sinum, antequam Vesuvius mons ardescens faciem loci verteret. Graecos ea tenuisse Capreasque Telebois habitatas fama tradit. sed tum Tiberius duodecim villarum nominibus et molibus insederat, quanto intentus olim publicas ad curas tanto occultiores in luxus et malum otium resolutus. manebat quippe suspicionum et credendi temeritas quam Seianus augere etiam in urbe suetus acrius turbabat non iam occultis adversum Agrippinam et Neronem insidiis. quis additus miles nuntios, introitus, aperta secreta velut in annalis referebat, ultroque struebantur qui monerent perfugere ad Germaniae exercitus vel celeberrimo fori effigiem divi Augusti amplecti populumque ac senatum auxilio vocare. eaque spreta ab illis, velut pararent, obiciebantur.

at caesar dedico per campania templum quamquam edictum moneo ne quis quies is irrumpo concurro oppidanus dispono miles prohibeo perosus tamen municipium et colonia omne in contineo sino capreae sui in insula abdo tres mille fretus ab exter surrentinus promunturium diiunctam solitudo is placeo magnus credo quoniam importuosus circa mare et vix modicus navigium paucus subsidium neque adpello quisquam nisi gnarus custos caelum temperies hiems mitis objectus mons quo saevus ventor arceo aestas in favonium obverso et aperio circum pelagus peramoenus prospecto pulcher sinum antequam vesuvius mons ardescens facies locus verto graeci is teneo capreae teleboae habito fama trado sed tum tiberis duodecim villaris nomen et moles insedeo quantus intendo olim publicus ad cura tantus occulo in luxus et malus otium resolvo maneo quippe suspicio et credo temeritas quam sejanus augeo etiam in urbs suesco acer turbo non iam occulo adverro agrippina et nero insidiae quis addo miles nuntius introitus apertus secerno velut in annal refero ulter struo qui moneo perfugio ad germania exercitus vel celeber forum effigies divus augustus amplector populus atque senatus auxilium vocaris is sperno ab ille velut paro obicio


Eodem anno Iulia supremum diem obiit, ob impudicitiam olim a patre Augusto Pandateria insula, mox oppido Reginorum, qui Siculum fretum accolunt, clausa. fuerat in matrimonio Tiberii florentibus Gaio et Lucio Caesaribus spreveratque ut inparem; nec alia tam intima Tiberio causa cur Rhodum abscederet. imperium adeptus extorrem, infamem et post interfectum Postumum Agrippam omnis spei egenam inopia ac tabe longa peremit, obscuram fore necem longinquitate exilii ratus. par causa saevitiae in Sempronium Gracchum, qui familia nobili, sollers ingenio et prave facundus, eandem Iuliam in matrimonio Marci Agrippae temeraverat. nec is libidini finis: traditam Tiberio pervicax adulter contumacia et odiis in maritum accendebat; litteraeque quas Iulia patri Augusto cum insectatione Tiberii scripsit a Graccho compositae credebantur. igitur amotus Cercinam, Africi maris insulam, quattuordecim annis exilium toleravit. tunc milites ad caedem missi invenere in prominenti litoris nihil laetum opperientem. quorum adventu breve tempus petivit ut suprema mandata uxori Alliariae per litteras daret, cervicemque percussoribus obtulit; constantia mortis haud indignus Sempronio nomine vita degeneraverat. quidam non Roma eos milites, sed ab L. Asprenate pro consule Africae missos tradidere auctore Tiberio, qui famam caedis posse in Asprenatem verti frustra speraverat.

eos annus julius superus dies obeo ob impudicitia olim ab pater augustus pandateria insula mox oppidum reginus qui siculis fretus accolo claudo sum in matrimonium tiberius floreo gaius et lucius caesaris sperno ut inparis neque alius tam intimo tiberius causa cur rhodos abscedo imperium adipiscor extorris infamo et post interficio postumus agrippa omnis spes egenus inopia atque tabeo longus peremo obscurus sum nex longinquitas exsilium reor par causa saevitia in sempronius gracchus qui familia nobilis sollers ingenium et pravus facundus idem julius in matrimonium marcius agrippa temero neque is libido finis trado tiberius pervicax adulter contumacia et odium in maritus accendo littera qui julius pater augustus cum insectatio tiberius scribo ab gracchus compono credo igitur amoveo cercina africanus mare insula quattuordecim annus exsilium tolero tunc miles ad caedes mitto invenio in promineo litor nihil laetus opperior qui advenio brevis tempus peto ut superus mandatum uxor alliariae per littera do cervix percussor offero constantia mors haud indignus sempronius nomen vito degenero quidam non roma is miles sed ab l asprenate pro consul africa mitto trado auctor tiberius qui fama caedes possum in asprenas verto frustra spero


Adolescebat interea lex maiestatis. et Appuleiam Varillam, sororis Augusti neptem, quia probrosis sermonibus divum Augustum ac Tiberium et matrem eius inlusisset Caesarique conexa adulterio teneretur, maiestatis delator arcessebat. de adulterio satis caveri lege Iulia visum: maiestatis crimen distingui Caesar postulavit damnarique, si qua de Augusto inreligiose dixisset: in se iacta nolle ad cognitionem vocari. interrogatus a consule quid de iis censeret quae de matre eius locuta secus argueretur reticuit; dein proximo senatus die illius quoque nomine oravit ne cui verba in eam quoquo modo habita crimini forent. liberavitque Appuleiam lege maiestatis: adulterii graviorem poenam deprecatus, ut exemplo maiorum propinquis suis ultra ducentesimum lapidem removeretur suasit. adultero Manlio Italia atque Africa interdictum est.

adolesco interea lex maiestas et appuleius varillam soror augustus neptis quia probrosus sermo divus augustus atque tiberis et mater is illudo caesar conecto adulterium teneo maiestas delator arcesso de adulterium satis caveri lex julius video maiestas crimen distinguo caesar postulo damno si qui de augustus irreligiosus dico in sui jacto nolo ad cognitio vocaris interrogo ab consul quis de is censeo qui de mater is loquor secus arguo reticeo deinde propior senatus dies ille quoque nomen oro ne qui verbum in is quisquis modo habeo crimen sum libero appuleius lex maiestas adulterium gravis poena deprecor ut exemplum magnus propinquus suus ultra ducentesimum lapis removeo suadeo adultero manlius italia atque africanus interdictum sum


Post quae L. Arruntius haud multum discrepans a Galli oratione perinde offendit, quamquam Tiberio nulla vetus in Arruntium ira: sed divitem, promptum, artibus egregiis et pari fama publice, suspectabat. quippe Augustus supremis sermonibus cum tractaret quinam adipisci principem locum suffecturi abnuerent aut inpares vellent vel idem possent cuperentque, M'. Lepidum dixerat capacem sed aspernantem, Gallum Asinium avidum et minorem, L. Arruntium non indignum et si casus daretur ausurum. de prioribus consentitur, pro Arruntio quidam Cn. Pisonem tradidere; omnesque praeter Lepidum variis mox criminibus struente Tiberio circumventi sunt. etiam Q. Haterius et Mamercus Scaurus suspicacem animum perstrinxere, Haterius cum dixisset 'quo usque patieris, Caesar, non adesse caput rei publicae?' Scaurus quia dixerat spem esse ex eo non inritas fore senatus preces quod relationi consulum iure tribuniciae potestatis non intercessisset. in Haterium statim invectus est; Scaurum, cui inplacabilius irascebatur, silentio tramisit. fessusque clamore omnium, expostulatione singulorum flexit paulatim, non ut fateretur suscipi a se imperium, sed ut negare et rogari desineret. constat Haterium, cum deprecandi causa Palatium introisset ambulantisque Tiberii genua advolveretur, prope a militibus interfectum quia Tiberius casu an manibus eius inpeditus prociderat. neque tamen periculo talis viri mitigatus est, donec Haterius Augustam oraret eiusque curatissimis precibus protegeretur.

post qui l arruntius haud multus discrepo ab gallus oratio perinde offendo quamquam tiberius nullus vetus in arruntius ira sed dives promptus ars egregius et par fama publicus suspecto quippe augustus superus sermo cum tracto quisnam adipisci princeps locus sufficio abnuo aut inparis volo vel idem possum cupio m lepidus dico capax sed aspernor gallus asinius avidus et paruus l arruntius non indignus et si casus do audeo de prior consentio pro arruntius quidam cn piso trado omnes praeter lepidus varius mox crimen struo tiberius circumvenio sum etiam q haterius et mamercus scaurus suspicax animus perstringo haterius cum dico quo usque patior caesar non adsum caput res publicus scaurus quia dico spes sum ex is non irrito sum senatus prex qui relatio consul ius tribunicius potestas non intercedo in haterium statim inveho sum scaurus qui implacabilis irasco silentium transmitto fatisco clamor omnis expostulatio singulus flecto paulatim non ut fateor suscipio ab sui imperium sed ut nego et rogaris desino consto haterium cum deprecor causa palatium introisset ambulo tiberius genu advolvo prope ab miles interficio quia tiberis casus an manus is inpeditus prociderat neque tamen periculum talis vir mitigo sum donec haterius augusta oro is curo prex protego


*nam Valerium Asiaticum, bis consulem, fuisse quondam adulterum eius credidit, pariterque hortis inhians, quos ille a Lucullo coeptos insigni magnificentia extollebat, Suillium accusandis utrisque immittit. adiungitur Sosibius Britannici educator qui per speciem benevolentiae moneret Claudium cavere vim atque opes principibus infensas: praecipuum auctorem Asiaticum interficiendi G. Caesaris non extimuisse contione in populi Romani fateri gloriamque facinoris ultro petere; clarum ex eo in urbe, didita per provincias fama parare iter ad Germanicos exercitus, quando genitus Viennae multisque et validis propinquitatibus subnixus turbare gentilis nationes promptum haberet. at Claudius nihil ultra scrutatus citis cum militibus tamquam opprimendo bello Crispinum praetorii praefectum misit, a quo repertus est apud Baias vinclisque inditis in urbem raptus.

nam valerius asiaticus bis consul sum quondam adulter is credo parito hortus inhio qui ille ab lucullus coepio insignio magnificentia extollo suillium accuso uterque immitto adjungo sosibius britannicus educator qui per species benevolentia moneo claudius caveo vis atque ops princeps infensus praecipuus auctor asiaticus interficio g caesar non extimesco contio in populus romanus fateor gloria facinus ultro peto clarus ex is in urbs didita per provincia fama paro iter ad germanicus exercitus quando gigno vienna multa et validus propinquitas subnixus turbo gentilis natio promptus habeo at claudus nihil ultra scrutor cieo cum miles tamquam opprimo bellum crispinus praetorius praeficio mitto ab quo reperio sum apud baiae vinclum indo in urbs rapio


Vbi haec atque talia velut in commune disseruit, complectitur uxorem et paululum adversus praesentem fortitudinem mollitus rogat oratque temperaret dolori neu aeternum susciperet, sed in contemplatione vitae per virtutem actae desiderium mariti solaciis honestis toleraret. illa contra sibi quoque destinatam mortem adseverat manumque percussoris exposcit. tum Seneca gloriae eius non adversus, simul amore, ne sibi unice dilectam ad iniurias relinqueret, 'vitae' inquit 'delenimenta monstraveram tibi, tu mortis decus mavis: non invidebo exemplo. sit huius tam fortis exitus constantia penes utrosque par, claritudinis plus in tuo fine.' post quae eodem ictu brachia ferro exolvunt. Seneca, quoniam senile corpus et parco victu tenuatum lenta effugia sanguini praebebat, crurum quoque et poplitum venas abrumpit; saevisque cruciatibus defessus, ne dolore suo animum uxoris infringeret atque ipse visendo eius tormenta ad impatientiam delaberetur, suadet in aliud cubiculum abscedere. et novissimo quoque momento suppeditante eloquentia advocatis scriptoribus pleraque tradidit, quae in vulgus edita eius verbis invertere supersedeo.

vbi hic atque talis velut in communis disseruio complector uxor et paululum adverro praesens fortitudo mollio rogo oro tempero dolor neu aeternus suscipio sed in contemplatio vita per virtus ago desiderium maritus solacium honestus tolero ille contra sui quoque destino mors assero manon percussor exposco tum seneco gloria is non adverro simul amor ne sui unicus diligo ad injuria relinquo vita inquam delenimentum monstro tu tu mors decus malo non invideo exemplum sum hic tam fortis exitus constantia penis uter par claritudo multus in tuus finis post qui idem ictus bracchium ferrum exolvunt seneco quoniam senilis corpus et parco vinco tenuo lentus effugius sanguis praebeo crus quoque et poples vena abrumpo saevus cruciatus defatiscor ne dolor suus animus uxor infringo atque ipse viso is tormentum ad impatientia delabor suadeo in alius cubiculum abscedo et novus quoque momentum suppedito eloquentia advoco scriptor plerusque trado qui in vulgus edo is verbum inverto supersedeo


At Tiridates pudore et metu, ne, si concessisset obsidioni, nihil opis in ipso videretur, si prohiberet, impeditis locis seque et equestris copias inligaret, statuit postremo ostendere aciem et dato die proelium incipere vel simulatione fugae locum fraudi parare. igitur repente agmen Romanum circumfundit, non ignaro duce nostro, qui viae pariter et pugnae composuerat exercitum. latere dextro tertia legio, sinistro sexta incedebat, mediis decimanorum delectis; recepta inter ordines impedimenta, et tergum mille equites tuebantur, quibus iusserat ut instantibus comminus resisterent, refugos non sequerentur. in cornibus pedes sagittarius et cetera manus equitum ibat, productiore cornu sinistro per ima collium, ut, si hostis intravisset, fronte simul et sinu exciperetur. adsultare ex diverso Tiridates, non usque ad ictum teli, sed tum minitans, tum specie trepidantis, si laxare ordines et diversos consectari posset. ubi nihil temeritate solutum, nec amplius quam decurio equitum audentius progressus et sagittis confixus ceteros ad obsequium exemplo firmaverat, propinquis iam tenebris abscessit.

at tiridates pudor et metus ne si concedo obsidio nihil ops in ipse video si prohibeo impedio locus sequor et equester copia inligo statuo postremo ostendo acies et do dies proelium incipio vel simulatio fuga locus fraus paro igitur repens agmen romanus circumfundo non ignarus dux noster qui via pariter et pugna compono exercitus lateo dexter tertius legio sinister sextus incedo medius decimanus deligo recipio inter ordo impedimentum et tergum mille eques tueor qui iubeo ut insto comminus resisto refugus non sequor in cornu pes sagittarius et ceterus manus eques eo produco cornu sinister per imus collis ut si hostis intro frons simul et sinus excipio adsultaris ex diverto tiridates non usque ad ictus telis sed tum minito tum species trepido si laxaris ordo et diverto consectaris possum ubi nihil temeritas soluo neque amplus quam decurio eques audeo progredior et sagitta configo ceterus ad obsequium exemplum firmo propinquus iam tenebrae abscedo


Nondum tamen summa moliri Agrippina audebat, ni praetoriarum cohortium cura exolverentur Lusius Geta et Rufrius Crispinus, quos Messalinae memores et liberis eius devinctos credebat. igitur distrahi cohortis ambitu duorum et, si ab uno regerentur, intentiorem fore disciplinam adseverante uxore, transfertur regimen cohortium ad Burrum Afranium, egregiae militaris famae, gnarum tamen cuius sponte praeficeretur. suum quoque fastigium Agrippina extollere altius: carpento Capitolium ingredi, qui honos sacerdotibus et sacris antiquitus concessus venerationem augebat feminae, quam imperatore genitam, sororem eius qui rerum potitus sit et coniugem et matrem fuisse, unicum ad hunc diem exemplum est. inter quae praecipuus propugnator eius Vitellius, validissima gratia, aetate extrema (adeo incertae sunt potentium res) accusatione corripitur, deferente Iunio Lupo senatore. is crimina maiestatis et cupidinem imperii obiectabat; praebuissetque auris Caesar, nisi Agrippinae minis magis quam precibus mutatus esset, ut accusatori aqua atque igni interdiceret. hactenus Vitellius voluerat.

nondum tamen summus molior agrippina audeo ni praetoriaris cohors cura exolverentur ludo geta et rufrius crispinus qui messalina memor et liber is devincio credo igitur distraho cohors ambitus duo et si ab unus rego intendo sum disciplina assevero uxor transfero regimen cohors ad burrus afranius egregius militaris fama gnaris tamen qui sponte praeficio suus quoque fastigium agrippina extollo altus carpentum capitolium ingredior qui honor sacerdos et sacrum antiquus concedo veneratio augeo femina quam imperator gigno soror is qui res potior sum et coniunx et mater sum unicus ad hic dies exemplum sum inter qui praecipuus propugnator is vitellius validus gratia aetas exter adeo incertus sum potens res accusatio corripio defero junius lupus senator is crimen maiestas et cupido imperium objecto praebeo auris caesar nisi agrippina minae magis quam prex muto sum ut accusator aqua atque ignis interdico hactenus vitellius volo


Magna ea victoria neque cruenta nobis fuit. quinta ab hora diei ad noctem caesi hostes decem milia passuum cadaveribus atque armis opplevere, repertis inter spolia eorum catenis quas in Romanos ut non dubio eventu portaverant. miles in loco proelii Tiberium imperatorem salutavit struxitque aggerem et in modum tropaeorum arma subscriptis victarum gentium nominibus imposuit.

magnus is victoria neque cruento nos sum quintus ab hora dies ad nox caedo hostis decem mille passus cadaver atque arma oppleo reperio inter spolium is catena qui in romanus ut non dubius evenio porto miles in locus proelium tiberis imperator saluto struo aggero et in modus tropaeum arma subscribo victaris gens nomen impono


Verum inclinatio populi supererat ex memoria Germanici, cuius illa reliqua suboles virilis; et matri Agrippinae miseratio augebatur ob saevitiam Messalinae, quae semper infesta et tunc commotior quo minus strueret crimina et accusatores novo et furori proximo amore distinebatur. nam in C. Silium, iuventutis Romanae pulcherrimum, ita exarserat ut Iuniam Silanam, nobilem feminam, matrimonio eius exturbaret vacuoque adultero poteretur. neque Silius flagitii aut periculi nescius erat: sed certo si abnueret exitio et non nulla fallendi spe, simul magnis praemiis, operire futura et praesentibus frui pro solacio habebat. illa non furtim sed multo comitatu ventitare domum, egressibus adhaerescere, largiri opes honores; postremo, velut translata iam fortuna, servi liberti paratus principis apud adulterum visebantur.

verus inclinatio populus supersum ex memoria germanicus qui ille reliquus suboles virilis et mater agrippina miseratio augeo ob saevitia messalina qui semper infestus et tunc commoveo quo paruus struo crimen et accusator novo et furor propior amor distineo nam in que silius iuventus romanus pulcher ita exardeo ut junius silana nobilis femina matrimonium is exturbo vacuus adultero potior neque silus flagitium aut periculum nescius sum sed certus si abnuo exitium et non nullus fallo spes simul magnus praemium operio sum et praesens fruor pro solacium habeo ille non furtim sed multus comito ventitaris domus egressus adhaeresco largior ops honor postremo velut transfero iam fortuna servio libertus paro princeps apud adulter viso


Vetustissimi mortalium, nulla adhuc mala libidine, sine probro, scelere eoque sine poena aut coercitionibus agebant. neque praemiis opus erat cum honesta suopte ingenio peterentur; et ubi nihil contra morem cuperent, nihil per metum vetabantur. at postquam exui aequalitas et pro modestia ac pudore ambitio et vis incedebat, provenere dominationes multosque apud populos aeternum mansere. quidam statim aut postquam regum pertaesum leges maluerunt. hae primo rudibus hominum animis simplices erant; maximeque fama celebravit Cretensium, quas Minos, Spartanorum, quas Lycurgus, ac mox Atheniensibus quaesitiores iam et plures Solo perscripsit. nobis Romulus ut libitum imperitaverat: dein Numa religionibus et divino iure populum devinxit, repertaque quaedam a Tullo et Anco. sed praecipuus Servius Tullius sanctor legum fuit quis etiam reges obtemperarent.

vetustus mortalis nullus adhuc malus libido sine probrum scelus eo sine poena aut coercitio ago neque praemium opus sum cum honestus suopte ingenium peto et ubi nihil contra mos cupio nihil per metus veto at postquam exuo aequalitas et pro modestia atque pudor ambitio et volo incedo provenio dominatio multi apud populus aeternus maneo quidam statim aut postquam rex pertaedet lex malo hic primus rudis homo animus simplex sum magnus fama celebro cretensis qui minos spartanus qui lycurgus atque mox atheniensis quaero iam et multus solum perscribo nos romulus ut libet imperito deinde numa religio et divino ius populus devincio reperio quidam ab tullus et ancus sed praecipuus servus tullius sanctor lex sum quis etiam rex obtempero


Haud minus prompte L. Vetus socrusque eius Sextia et Pollitta filia necem subiere, invisi principi tamquam vivendo exprobrarent interfectum esse Rubellium Plautum, generum Luci Veteris. sed initium detegendae saevitiae praebuit interversis patroni rebus ad accusandum transgrediens Fortunatus libertus, adscito Claudio Demiano, quem ob flagitia vinctum a Vetere Asiae pro consule exolvit Nero in praemium accusationis. quod ubi cognitum reo seque et libertum pari sorte componi, Formianos in agros digreditur: illic eum milites occulta custodia circumdant. aderat filia, super ingruens periculum longo dolore atrox, ex quo percussores Plauti mariti sui viderat; cruentamque cervicem eius amplexa servabat sanguinem et vestis respersas, vidua inpexa luctu continuo nec ullis alimentis nisi quae mortem arcerent. tum hortante patre Neapolim pergit; et quia aditu Neronis prohibebatur, egressus obsidens, audiret insontem neve consulatus sui quondam collegam dederet liberto, modo muliebri eiulatu, aliquando sexum egressa voce infensa clamitabat, donec princeps immobilem se precibus et invidiae iuxta ostendit.

haud paruus promptus l vetus socrus is sestius et pollitta filia nex subeo invideo princeps tamquam vivo exprobro interficio sum rubellius plautus gener lucius veto sed initium detego saevitia praebeo interverto patronus res ad accuso transgredior fortuno libertus adscio claudius demiano qui ob flagitium vincio ab veto asia pro consul exolvit nero in praemium accusatio qui ubi cognosco reor sequor et libertus par sors compono formiani in ager digredior illic is miles occulo custodia circumdo adsum filia super ingruo periculum longus dolor atrox ex quo percussor plautius maritus suus video cruentus cervix is amplector servo sanguis et vestio respergo viduo impexus luctus continuo neque ullus alimentum nisi qui mors arceo tum horto pater neapolis pergo et quia aditus nero prohibeo egredior obsido audio insons neve consulatus suus quondam collega dedo libertus modo muliebris ejulo aliquando sexus egredior vox infensus clamito donec princeps immobilis sui prex et invidia iuxta ostendo


Placitum posthac ut in reliquos Seiani liberos adverteretur, vanescente quamquam plebis ira ac plerisque per priora supplicia lenitis. igitur portantur in carcerem, filius imminentium intellegens, puella adeo nescia ut crebro interrogaret quod ob delictum et quo traheretur; neque facturam ultra et posse se puerili verbere moneri. tradunt temporis eius auctores, quia triumvirali supplicio adfici virginem inauditum habebatur, a carnifice laqueum iuxta compressam; exim oblisis faucibus id aetatis corpora in Gemonias abiecta.

placeo posthac ut in reliquus sejanus liber adverto vanesco quamquam plebs ira atque plerusque per prior supplicium lenio igitur porto in carcer filius immineo intellego puella adeo nescius ut creber interrogo qui ob delinquo et quo traho neque factura ultra et possum sui puerilis verber moneo trado tempus is auctor quia triumviral supplicium afficio virgo inaudio habeo ab carnifex laqueus iuxta comprimo exinde oblido fauces is aetas corpus in gemoniae abicio


Erat Cappadociae procurator Iulius Paelignus, ignavia animi et deridiculo corporis iuxta despiciendus, sed Claudio perquam familiaris, cum privatus olim conversatione scurrarum iners otium oblectaret. is Paelignus auxiliis provincialium contractis tamquam reciperaturus Armeniam, dum socios magis quam hostis praedatur, abscessu suorum et incursantibus barbaris praesidii egens ad Radamistum venit; donisque eius evictus ultro regium insigne sumere cohortatur sumentique adest auctor et satelles. quod ubi turpi fama divulgatum, ne ceteri quoque ex Paeligno coniectarentur, Helvidius Priscus legatus cum legione mittitur rebus turbidis pro tempore ut consuleret. igitur propere montem Taurum transgressus moderatione plura quam vi composuerat, cum rediret in Syriam iubetur ne initium belli adversus Parthos existeret.

sum cappadocia procurator iulius paelignus ignavia animus et deridiculus corpus iuxta despicio sed claudius perquam familiaris cum privo olim conversatio scurraris iners otium oblecto is paelignus auxilium provincialis contraho tamquam recipero armenia dum socius magis quam hostis praedor abscedo suus et incurso barbaris praesidium egeo ad radamistum venio donum is evinco ultro regius insignis sumo cohorto sumo adsum auctor et satelles qui ubi turpis fama divulgo ne ceterus quoque ex paeligno conjecto helvidius priscus legatus cum legio mitto res turbidus pro tempus ut consulo igitur properus mons taurus transgredior moderatio multus quam vis compono cum redeo in syria jubeo ne initium bellum adverro parthus exsisto


Nec multo post adfertur Numidas apud castellum semirutum, ab ipsis quondam incensum, cui nomen Auzea, positis mapalibus consedisse, fisos loco quia vastis circum saltibus claudebatur. tum expeditae cohortes alaeque quam in partem ducerentur ignarae cito agmine rapiuntur. simulque coeptus dies et concentu tubarum ac truci clamore aderant semisomnos in barbaros, praepeditis Numidarum equis aut diversos pastus pererrantibus. ab Romanis confertus pedes, dispositae turmae, cuncta proelio provisa: hostibus contra omnium nesciis non arma, non ordo, non consilium, sed pecorum modo trahi occidi capi. infensus miles memoria laborum et adversum eludentis optatae totiens pugnae se quisque ultione et sanguine explebant. differtur per manipulos, Tacfarinatem omnes notum tot proeliis consectentur: non nisi duce interfecto requiem belli fore. at ille deiectis circum stipatoribus vinctoque iam filio et effusis undique Romanis ruendo in tela captivitatem haud inulta morte effugit; isque finis armis impositus.

neque multus post affero numida apud castellum semirutus ab ipse quondam incendo qui nomen auzea pono mapal consido fido locus quia vastus circum saltus claudeo tum expedio cohors ala quam in pars duco ignarus cito agmen rapio simul coepio dies et concentus tubaris atque trux clamor adsum semisomnus in barbarus praepedo numidaris equus aut diverto pasco pererro ab romanus confercio pes dispono turma cunctus proelium provideo hostis contra omnis nescius non arma non ordo non consilium sed pecus modo traho occido capio infensus miles memoria labor et adverro eludo opto totiens pugna sui quisque ultio et sanguis expleo differo per manipulus tacfarinatem omnis notus tot proelium consector non nisi dux interficio requies bellum sum at ille deicio circum stipator vincio iam filius et effundo undique romanus ruo in telum captivitas haud inultus mors effugio eo finis arma impono


At postera luce duae praetoriae cohortes armatae templum Genetricis Veneris insedere; aditum senatus globus togatorum obsederat non occultis gladiis, dispersique per fora ac basilicas cunei militares. inter quorum aspectus et minas ingressi curiam senatores, et oratio principis per quaestorem eius audita est: nemine nominatim compellato patres arguebat quod publica munia desererent eorumque exemplo equites Romani ad segnitiam verterentur: etenim quid mirum e longinquis provinciis haud veniri, cum plerique adepti consulatum et sacerdotia hortorum potius amoenitati inservirent. quod velut telum corripuere accusatores.

at posterus lux duo praetorius cohors armo templum genetrix venus insedeo aditus senatus globus togator obsedeo non occulo gladius dispermulceo per foro atque basilica cuneus militaris inter qui aspicio et minae ingredior curia senator et oratio princeps per quaestor is audio sum nemo nominatim compello pater arguo qui publicus munia desero is exemplum eques romanus ad segnitiam verto etenim quis mirus e longinquus provincia haud venio cum plerusque adipiscor consulatus et sacerdotium hortor potis amoenitas inservio qui velut telis corripio accusator


Q. Volusio P. Scipione consulibus otium foris, foeda domi lascivia, qua Nero itinera urbis et lupanaria et deverticula veste servili in dissimulationem sui compositus pererrabat, comitantibus qui raperent venditioni exposita et obviis vulnera inferrent, adversus ignaros adeo ut ipse quoque exciperet ictus et ore praeferret. deinde ubi Caesarem esse qui grassaretur pernotuit augebanturque iniuriae adversus viros feminasque insignis, et quidam permissa semel licentia sub nomine Neronis inulti propriis cum globis eadem exercebant, in modum captivitatis nox agebatur; Iuliusque Montanus senatorii ordinis, sed qui nondum honorem capessisset, congressus forte per tenebras cum principe, quia vi attemptantem acriter reppulerat, deinde adgnitum oraverat, quasi exprobrasset, mori adactus est. Nero tamen metuentior in posterum milites sibi et plerosque gladiatores circumdedit qui rixarum initia modica et quasi privata sinerent: si a laesis validius ageretur, arma inferebant. ludicram quoque licentiam et fautores histrionum velut in proelia convertit impunitate et praemiis atque ipse occultus et plerumque coram prospectans, donec discordi populo et gravioris motus terrore non aliud remedium repertum est quam ut histriones Italia pellerentur milesque theatro rursum adsideret.

q volusius p scipio consul otium foris foedus domus lascivia qui nero iter urbs et lupanaris et deverticulum vestis servilis in dissimulatio suus compono pererro comito qui rapio venditio expono et obvius vulnero infero adverro ignarus adeo ut ipse quoque excipio iacio et os praefero deinde ubi caesaris sum qui grassor pernotesco augeo iniuria adverro vir femina insignis et quidam permitto semel licentia sub nomen nero inultus proprius cum globus idem exerceo in modus captivitas nox ago iulius montanus senatorius ordo sed qui nondum honor capesso congredior fors per tenebrae cum princeps quia vis attento acer repello deinde adgnitum oro quasi exprobro morior adigo sum nero tamen metuo in posterus miles sui et plerus gladiator circumdo qui rixaris initium modicus et quasi privo sino si ab laedo validus ago arma infero ludicram quoque licentia et fautor histrio velut in proelio converto impunitas et praemium atque ipse occulo et plerusque coram prospecto donec discordi populus et gravis moueo terror non alius remedium reperio sum quam ut histrio italia pello miles theatrum rursum assideo


Sed gravescentibus in dies publicis malis subsidia minuebantur, concessitque vita Burrus, incertum valetudine an veneno. valetudo ex eo coniectabatur quod in se tumescentibus paulatim faucibus et impedito meatu spiritum finiebat. plures iussu Neronis, quasi remedium adhiberetur, inlitum palatum eius noxio medicamine adseverabant, et Burrum intellecto scelere, cum ad visendum eum princeps venisset, aspectum eius aversatum sciscitanti hactenus respondisse: 'ego me bene habeo.' civitati grande desiderium eius mansit per memoriam virtutis et successorum alterius segnem innocentiam, alterius flagrantissima flagitia. quippe Caesar duos praetoriis cohortibus imposuerat, Faenium Rufum ex vulgi favore, quia rem frumentariam sine quaestu tractabat, Sofonium Tigellinum, veterem impudicitiam atque infamiam in eo secutus. atque illi pro cognitis moribus fuere, validior Tigellinus in animo principis et intimis libidinibus adsumptus, prospera populi et militum fama Rufus, quod apud Neronem adversum experiebatur.

sed gravesco in dies publicus malus subsidium minuo concedo vito burrus incertus valetudo an veneno valetudo ex is conjecto qui in sui tumesco paulatim fauces et impedio meo spiritus finio multus iussus nero quasi remedium adhibeo illitus palo is noxius medicamen assevero et burrus intellego scelus cum ad viso is princeps venio aspectus is aversor sciscitor hactenus respondeo ego ego bene habeo civitas grandis desiderium is maneo per memoria virtus et successor alter segnis innocentia alter flagro flagitium quippe caesar duo praetorius cohors impono faenium rufus ex vulgus favor quia res frumentarius sine quaestus tracto sofonium tigellinus vetus impudicitia atque infamia in is sequor atque ille pro cognosco mos sum validus tigellinus in animus princeps et intimus libido adsumo prosper populus et miles fama rufus qui apud nero adverro experior


Profectio arto comitatu fuit: unus senator consulatu functus, Cocceius Nerva, cui legum peritia, eques Romanus praeter Seianum ex inlustribus Curtius Atticus, ceteri liberalibus studiis praediti, ferme Graeci, quorum sermonibus levaretur. ferebant periti caelestium iis motibus siderum excessisse Roma Tiberium ut reditus illi negaretur. unde exitii causa multis fuit properum finem vitae coniectantibus vulgantibusque; neque enim tam incredibilem casum providebant ut undecim per annos libens patria careret. mox patuit breve confinium artis et falsi veraque quam obscuris tegerentur. nam in urbem non regressurum haud forte dictum: ceterorum nescii egere, cum propinquo rure aut litore et saepe moenia urbis adsidens extremam senectam compleverit.

profectio artus comito sum unus senator consulatus fungor cocceius nerva qui lex peritia eques romanus praeter sejanus ex illustris curtus atticus ceterus liberal studium praeditus ferme graecum qui sermo levo fero pereo caelestis is motus sidus excedo roma tiberis ut redeo ille nego unde exitium causa multus sum properus finis vita conjecto vulgo neque enim tam incredibilis casus provideo ut undecim per annus libet patria careo mox pateo brevis confinis ars et fallo verus quam obscurus tego nam in urbs non regredior haud fors dico ceterus nescio ago cum propinquo rus aut litus et saepe moenia urbs assideo extremus senecta compleo


Sed Caesar, dum adiguntur naves, Silium legatum cum expedita manu inruptionem in Chattos facere iubet: ipse audito castellum Lupiae flumini adpositum obsideri, sex legiones eo duxit. neque Silio ob subitos imbris aliud actum quam ut modicam praedam et Arpi principis Chattorum coniugem filiamque raperet, neque Caesari copiam pugnae opsessores fecere, ad famam adventus eius dilapsi: tumulum tamen nuper Varianis legionibus structum et veterem aram Druso sitam disiecerant. restituit aram honorique patris princeps ipse cum legionibus decucurrit; tumulum iterare haud visum. et cuncta inter castellum Alisonem ac Rhenum novis limitibus aggeribusque permunita.

sed caesar dum adigo navo silius legatus cum expedio manus inruptio in chatti facio iubeo ipse audio castellum lupia flumen appono obsideri sex legio is duco neque silius ob subeo imber alius ago quam ut modicus praeda et arpi princeps chattor coniunx filia rapio neque caesaris copia pugna opsessor facio ad fama advenio is dilabor tumulus tamen nuper varianus legio struo et vetus ara drusus sino disjacio restituo ara honor pater princeps ipse cum legio decurro tumulus iteraris haud video et cunctus inter castellum aliso atque rhenus novus limes agger permunio


Vt vero Latinium Latiarem ingressus est, accusator ac reus iuxta invisi gratissimum spectaculum praebebantur. Latiaris, ut rettuli, praecipuus olim circumveniendi Titii Sabini et tunc luendae poenae primus fuit. inter quae Haterius Agrippa consules anni prioris invasit, cur mutua accusatione intenta nunc silerent: metum prorsus et noxae conscientiam pro foedere haberi; at non patribus reticenda quae audivissent. Regulus manere tempus ultionis seque coram principe executurum; Trio aemulationem inter collegas et si qua discordes iecissent melius oblitterari respondit. Vrgente Agrippa Sanquinius Maximus e consularibus oravit senatum ne curas imperatoris conquisitis insuper acerbitatibus augerent: sufficere ipsum statuendis remediis. sic Regulo salus et Trioni dilatio exitii quaesita. Haterius invisior fuit quia somno aut libidinosis vigiliis marcidus et ob segnitiam quamvis crudelem principem non metuens inlustribus viris perniciem inter ganeam ac stupra meditabatur.

vt verus latinius latiaris ingredior sum accusator atque reus iuxta invideo gratus spectaculum praebeo latiaris ut rettulis praecipuus olim circumvenio titius sabinum et tunc luo poena primus sum inter qui haterius agrippa consul annus prior invado cur mutuus accusatio intendo nunc sileo metus prorsus et noxa conscientia pro foedus habeo at non pater reticeo qui audio regulus maneo tempus ultio sequor coram princeps executurum trio aemulatio inter collega et si qui discors jacio bonus oblitteraris respondeo vrgente agrippa sanquinius magnus e consularis oro senatus ne cura imperator conquaero insuper acerbitas augeo sufficio ipse statuo remedium sic regulus salus et trio dilatio exitium quaero haterius invideo sum quia somnus aut libidinosus vigilia marcidus et ob segnitiam quivis crudelis princeps non metuo illustris vis pernicies inter ganea atque stuprum meditor


Tradit Cluvius ardore retinendae Agrippinam potentiae eo usque provectam ut medio diei, cum id temporis Nero per vinum et epulas incalesceret, offerret se saepius temulento comptam et incesto paratam; iamque lasciva oscula et praenuntias flagitii blanditias adnotantibus proximis, Senecam contra muliebris inlecebras subsidium a femina petivisse, immissamque Acten libertam quae simul suo periculo et infamia Neronis anxia deferret pervulgatum esse incestum gloriante matre, nec toleraturos milites profani principis imperium. Fabius Rusticus non Agrippinae sed Neroni cupitum id memorat eiusdemque libertae astu disiectum. sed quae Cluvius eadem ceteri quoque auctores prodidere, et fama huc inclinat, seu concepit animo tantum immanitatis Agrippina, seu credibilior novae libidinis meditatio in ea visa est quae puellaribus annis stuprum cum Lepido spe dominationis admiserat, pari cupidine usque ad libita Pallantis provoluta et exercita ad omne flagitium patrui nuptiis.

trado cluvius ardor retineo agrippina potentia is usque proveho ut medium dies cum is tempus nero per vinum et epulae incalesco offertor sui saepis temulentus como et incesto paro iam lascivus osculum et praenuntio flagitium blanditia adnoto propior seneca contra muliebris illecebra subsidium ab femina peto immitto acte liberta qui simul suus periculum et infamia nero anxius defero pervulgo sum incestus glorior mater neque tolero miles profanus princeps imperium fabius rusticus non agrippina sed nero cupio is memoro idem liberta astus disjacio sed qui cluvius idem ceterus quoque auctor prodo et fama huc inclino seu concipio animus tantus immanitas agrippina seu credibilis novus libido meditatio in is video sum qui puellaris annus stuprum cum lepidus spes dominatio admitto par cupido usque ad libet pallas provolvo et exerceo ad omnis flagitium patruus nuptiae


Praeceperant animis orationem patres quo quaesitior adulatio fuit. nec tamen repertum nisi ut effigies principum, aras deum, templa et arcus aliaque solita censerent, nisi quod M. Silanus ex contumelia consulatus honorem principibus petivit dixitque pro sententia ut publicis privatisve monimentis ad memoriam temporum non consulum nomina praescriberentur, sed eorum qui tribuniciam potestatem gererent. at Q. Haterius cum eius diei senatus consulta aureis litteris figenda in curia censuisset deridiculo fuit senex foedissimae adulationis tantum infamia usurus.

praecipio animus oratio pater quo quaero adulatio sum neque tamen reperio nisi ut effigio princeps ara deus templum et arcus alius soleo censeo nisi qui m silanus ex contumelia consulatus honor princeps peto dico pro sententia ut publicus privo monumentum ad memoria tempus non consul nomen praescribo sed is qui tribunicius potestas gero at q haterius cum is dies senatus consulo aureus littera figo in curia censeo deridiculus sum senex foedus adulatio tantus infamia utor


Non diu haec nec apud laetos: etenim propinquabat legionum acies, inconditique ac militiae nescii oppidani neque oculis neque auribus satis competebant. contra Silius, etsi praesumpta spes hortandi causas exemerat, clamitabat tamen pudendum ipsis quod Germaniarum victores adversum Gallos tamquam in hostem ducerentur. 'una nuper cohors rebellem Turonum, una ala Trevirum, paucae huius ipsius exercitus turmae profligavere Sequanos. quanto pecunia dites et voluptatibus opulentos tanto magis imbellis Aeduos evincite et fugientibus consulite.' ingens ad ea clamor et circumfudit eques frontemque pedites invasere, nec cunctatum apud latera. paulum morae attulere ferrati, restantibus lamminis adversum pila et gladios; set miles correptis securibus et dolabris, ut si murum perrumperet, caedere tegmina et corpora; quidam trudibus aut furcis inertem molem prosternere, iacentesque nullo ad resurgendum nisu quasi exanimes linquebantur. Sacrovir primo Augustodunum, dein metu deditionis in villam propinquam cum fidissimis pergit. illic sua manu, reliqui mutuis ictibus occidere: incensa super villa omnis cremavit.

non diu hic neque apud laetus etenim propinquo legio acies inconditus atque militia nescio oppidanus neque oculus neque auris satis competo contra silus etsi praesumo spes horto causa eximo clamito tamen pudeo ipse qui germaniaris victor adverro galli tamquam in hostis duco unus nuper cohors rebello turones unus ala trevirum paucus hic ipse exercitus turma profligo sequani quantus pecunia dives et voluptas opulentus tantus magis imbellis aedui evincio et fugio consulo ingens ad is clamor et circumfundo eques frons pedito invado neque cunctas apud latus paulus mora affero ferratus resto lamminis adverro pilum et gladius sed miles corripio securis et dolabra ut si murus perrumpo caedo tegimen et corpus quidam trudis aut furca iners moles prosterno jaceo nullus ad resurgo nisus quasi exanimo linquo sacrovir primus augustodunum deinde metus deditio in villa propinqua cum fidus pergo illic suus manus reliquus mutuus ictus occaedes incensum super villa omnis cremo


Idem annus alio quoque luctu Caesarem adficit alterum ex geminis Drusi liberis extinguendo, neque minus morte amici. is fuit Lucilius Longus, omnium illi tristium laetorumque socius unusque e senatoribus Rhodii secessus comes. ita quamquam novo homini censorium funus, effigiem apud forum Augusti publica pecunia patres decrevere, apud quos etiam tum cuncta tractabantur, adeo ut procurator Asiae Lucilius Capito accusante provincia causam dixerit, magna cum adseveratione principis non se ius nisi in servitia et pecunias familiares dedisse: quod si vim praetoris usurpasset manibusque militum usus foret, spreta in eo mandata sua: audirent socios. ita reus cognito negotio damnatur. ob quam ultionem et quia priore anno in C. Silanum vindicatum erat, decrevere Asiae urbes templum Tiberio matrique eius ac senatui. et permissum statuere; egitque Nero grates ea causa patribus atque avo, laetas inter audientium adfectiones qui recenti memoria Germanici illum aspici, illum audiri rebantur. aderantque iuveni modestia ac forma principe viro digna, notis in eum Seiani odiis ob periculum gratiora.

idem annus alius quoque luctus caesaris afficio alter ex geminus drusus liber extinguendo neque paruus mors amicus is sum lucilius longus omnis ille tristis laetus socius unus e senator rhodius secedo comes ita quamquam novo homo censorius funus effigies apud forum augustus publicus pecunia pater decerno apud qui etiam tum cunctus tracto adeo ut procurator asia lucilius capito accuso provincia causa dico magnus cum adseveratio princeps non sui ius nisi in servitium et pecunia familiaris do qui si vis praetor usurpo manus miles utor sum sperno in is mandatum suus audio socius ita reus cognosco negotium damno ob quam ultio et quia prior annus in que silanus vindico sum decerno asia urbs templum tiberius mater is atque senatus et permitto statuo ago nero grates is causa pater atque avus laeto inter audio adfectio qui recens memoria germanicus ille aspicio ille audio reor adsum juvenis modestia atque forma princeps vir dignus nosco in is sejanus odium ob periculum gratus


Igitur Seianus maturandum ratus deligit venenum quo paulatim inrepente fortuitus morbus adsimularetur. id Druso datum per Lygdum spadonem, ut octo post annos cognitum est. ceterum Tiberius per omnis valetudinis eius dies, nullo metu an ut firmitudinem animi ostentaret, etiam defuncto necdum sepulto, curiam ingressus est. consulesque sede vulgari per speciem maestitiae sedentis honoris locique admonuit, et effusum in lacrimas senatum victo gemitu simul oratione continua erexit: non quidem sibi ignarum posse argui quod tam recenti dolore subierit oculos senatus: vix propinquorum adloquia tolerari, vix diem aspici a plerisque lugentium. neque illos imbecillitatis damnandos: se tamen fortiora solacia e complexu rei publicae petivisse. miseratusque Augustae extremam senectam, rudem adhuc nepotum et vergentem aetatem suam, ut Germanici liberi, unica praesentium malorum levamenta, inducerentur petivit. egressi consules firmatos adloquio adulescentulos deductosque ante Caesarem statuunt. quibus adprensis 'patres conscripti, hos' inquit 'orbatos parente tradidi patruo ipsorum precatusque sum, quamquam esset illi propria suboles, ne secus quam suum sanguinem foveret attolleret, sibique et posteris conformaret. erepto Druso preces ad vos converto disque et patria coram obtestor: Augusti pronepotes, clarissimis maioribus genitos, suscipite regite, vestram meamque vicem explete. hi vobis, Nero et Druse, parentum loco. ita nati estis ut bona malaque vestra ad rem publicam pertineant.'

igitur sejanus maturo reor deligo venenum quo paulatim inrepo fortuitus morbus adsimulo is drusus do per lygdos spado ut octo post annus cognosco sum ceterum tiberis per omnis valetudo is dies nullus metus an ut firmitudo animus ostento etiam defungor necdum sepelio curia ingredior sum consulo sedes vulgaris per species maestitia sedeo honor locus admoneo et effundo in lacrima senatus vinco gemitus simul oratio continuo erigo non quidem sui ignarus possum arguo qui tam recens dolor subeo oculus senatus vix propinquus alloquium toleraris vix dies aspicio ab plerusque lugeo neque ille imbecillitas damno sui tamen fortis solacium e complexus res publicus peto misero augusta extremus senecta rudis adhuc nepos et vergo aetas suus ut germanicus liber unicus praesens malus levamentum induco peto egredior consul firmo alloquium adulescentulus deduco ante caesaris statuo qui adprensis pater conscribo hic inquam orbo pareo trado patruus ipse preco sum quamquam sum ille proprius suboles ne secus quam suus sanguis foveo attollo sui et posterus conformo eripio drusus prex ad tu converto dives et patria coram obtestor augustus pronepos clarus magnus gigno suscipio rego vester meus vicis expleo hic tu nero et drusus parens locus ita nascor sum ut bonus malum vester ad res publicus pertineo


Percrebuerat ea tempestate pravus mos, cum propinquis comitiis aut sorte provinciarum plerique orbi fictis adoptionibus adsciscerent filios, praeturasque et provincias inter patres sortiti statim emitterent manu quos adoptaverant magna cum invidia senatum adeunt, ius naturae, labores educandi adversus fraudem et artes et brevitatem adoptionis enumerant. satis pretii esse orbis quod multa securitate, nullis oneribus gratiam honores cuncta prompta et obvia haberent. sibi promissa legum diu expectata in ludibrium verti, quando quis sine sollicitudine parens, sine luctu orbus longa patrum vota repente adaequaret. factum ex eo senatus consultum ne simulata adoptio in ulla parte muneris publici iuvaret ac ne usurpandis quidem hereditatibus prodesset.

percrebuerat is tempestas pravus mos cum propinquus comitium aut sors provinciaris plerusque orbus fingo adoptio adscisco filius praetorqueo et provincia inter pater sortio statim emitto manus qui adopto magnus cum invidia senatus adeo ius natura labor educo adverro fraudo et ars et brevitas adoptio enumero satis pretium sum orbis qui multus securitas nullus onus gratia honor cunctus promptus et obvius habeo sui promitto lex diu expecto in ludibrium verto quando quis sine sollicitudo parens sine luctus orbus longus pater veto repens adaequo facio ex is senatus consulo ne simulo adoptio in ullus pars munus publicus juvo atque ne usurpo quidem hereditas prosum


Pervaserat interim circumventi exercitus fama et infesto Germanorum agmine Gallias peti, ac ni Agrippina inpositum Rheno pontem solvi prohibuisset, erant qui id flagitium formidine auderent. sed femina ingens animi munia ducis per eos dies induit, militibusque, ut quis inops aut saucius, vestem et fomenta dilargita est. tradit C. Plinius, Germanicorum bellorum scriptor, stetisse apud principium ponti laudes et grates reversis legionibus habentem. id Tiberii animum altius penetravit: non enim simplicis eas curas, nec adversus externos studia militum quaeri. nihil relictum imperatoribus, ubi femina manipulos intervisat, signa adeat, largitionem temptet, tamquam parum ambitiose filium ducis gregali habitu circumferat Caesaremque Caligulam appellari velit. potiorem iam apud exercitus Agrippinam quam legatos, quam duces; conpressam a muliere seditionem, cui nomen principis obsistere non quiverit. accendebat haec onerabatque Seianus, peritia morum Tiberii odia in longum iaciens, quae reconderet auctaque promeret.

pervado interim circumvenio exercitus fama et infesto germanus agmen gallia peto atque ni agrippina inpono rhenus pons solvo prohibeo sum qui is flagitium formido audeo sed femina ingens animus munia dux per is dies induo miles ut quis inops aut saucius vestis et fomentum dilargior sum trado que plinius germanicus bellum scriptor sto apud principium pontus laus et grates revorto legio habeo is tiberius animus altus penetro non enim simplex is cura neque adverro externus studium miles quaero nihil relinquo imperator ubi femina manipulus interviso signum adeo largitio tento tamquam parum ambitiosus filius dux gregal habitus circumfero caesar caligula appello volo potis iam apud exercitus agrippina quam legatus quam dux conpremo ab mulier seditio qui nomen princeps obsisto non queo accendo hic onero sejanus peritia mos tiberius odium in longus jacio qui recondo augeo promo