Factum et senatus consultum ultioni iuxta et securitati, ut si quis a suis servis interfectus esset, ii quoque qui testamento manu missi sub eodem tecto mansissent inter servos supplicia penderent. redditur ordini Lurius Varus consularis, avaritiae criminibus olim perculsus. et Pomponia Graecina insignis femina, A. Plautio, quem ovasse de Britannis rettuli, nupta ac superstitionis externae rea, mariti iudicio permissa; isque prisco instituto propinquis coram de capite famaque coniugis cognovit et insontem nuntiavit. longa huic Pomponiae aetas et continua tristitia fuit: nam post Iuliam Drusi filiam dolo Messalinae interfectam per quadraginta annos non cultu nisi lugubri, non animo nisi maesto egit; idque illi imperitante Claudio impune, mox ad gloriam vertit.

facio et senatus consulo ultio iuxta et securitas ut si quis ab suus servio interficio sum is quoque qui testamentum manus mitto sub idem tectum maneo inter servus supplicium pendeo reddo ordo lurius varus consularis avaritia crimen olim percello et pomponia graecina insignis femina ab plautius qui ovasse de britannus rettulis nubo atque superstitio externus rea maritus iudicium permitto eo priscus instituo propinquus coram de caput fama coniunx cognosco et insons nuntio longus hic pomponia aetas et continuo tristitia sum nam post julius drusus filia dolus messalina interfacio per quadraginta annus non cultus nisi lugubris non animus nisi maestus ago is ille imperito claudius impunis mox ad gloria verto


Ceterum uterque ad Vologesen regem nuntiis monebant, pacem quam bellum mallet datisque obsidibus solitam prioribus reverentiam in populum Romanum continuaret. et Vologeses, quo bellum ex commodo pararet, an ut aemulationis suspectos per nomen obsidum amoveret, tradit nobilissimos ex familia Arsacidarum. accepitque eos centurio Insteius ab Vmmidio missus, forte prior ea de causa adito rege. quod postquam Corbuloni cognitum est, ire praefectum cohortis Arrium Varum et reciperare obsides iubet. hinc ortum inter praefectum et centurionem iurgium ne diutius externis spectaculo esset, arbitrium rei obsidibus legatisque, qui eos ducebant, permissum. atque illi recentem gloria et inclinatione quadam etiam hostium Corbulonem praetulere. unde discordia inter duces, querente Vmmidio praerepta quae suis consiliis patravisset, testante contra Corbulone non prius conversum regem ad offerendos obsides quam ipse dux bello delectus spes eius ad metum mutaret. Nero quo componeret diversos sic evulgari iussit: ob res a Quadrato et Corbulone prospere gestas laurum fascibus imperatoriis addi. quae in alios consules egressa coniunxi.

ceterum uterque ad vologeses rex nuntius moneo pax quam bellum malo do obsidibus soleo prior reverentia in populus romanus continuo et vologeses quo bellum ex commodum paro an ut aemulatio suspicio per nomen obses amoveo trado nobilis ex familia arsacidaris accipio is centurio insteius ab vmmidio mitto fors prior is de causa adeo rex qui postquam corbulo cognosco sum eo praeficio cohors arius varis et reciperaris obses iubeo hinc orior inter praeficio et centurio iurgium ne diu externus spectaculum sum arbitrium res obsidibus lego qui is duco permitto atque ille recens gloria et inclinatio quidam etiam hostis corbulo praefero unde discordia inter dux queror vmmidio praeripio qui suus consilium patro testo contra corbulo non prior converro rex ad offertor obses quam ipse dux bellum deligo spes is ad metus muto nero quo compono diverto sic evulgaris iubeo ob res ab quadratus et corbulo prosperus gero laurus fascis imperatorius addo qui in alius consul egredior conjungo


Ac si statim interiora ceterasque nationes petivisset, oppressa cunctantium dubitatio et omnes in unum cedebant: adsidendo castellum, in quod pecuniam et paelices Artabanus contulerat, dedit spatium exuendi pacta. nam Phraates et Hiero et si qui alii delectum capiendo diademati diem haut concelebraverant, pars metu, quidam invidia in Abdagaesen qui tum aula et novo rege potiebatur ad Artabanum vertere; isque in Hyrcanis repertus est, inluvie obsitus et alimenta arcu expediens. ac primo tamquam dolus pararetur territus, ubi data fides reddendae dominationi venisse, adlevatur animum et quae repentina mutatio exquirit. tum Hiero pueritiam Tiridatis increpat, neque penes Arsaciden imperium sed inane nomen apud imbellem externa mollitia, vim in Abdagaesis domo.

atque si statim interior ceter natio peto opprimo cuncto dubitatio et omnis in unus cedo assideo castellum in qui pecunia et paelices artabanus confero do spatium exuo paciscor nam phraates et hiero et si qui alius deligo capio diadema dies haud concelebro pars metus quidam invidia in abdagaesen qui tum aula et novo rex potio ad artabanus verto eo in hyrcanus reperio sum illuvies obsero et alimentum arcus expedio atque primus tamquam dolus paro terreo ubi do fides reddo dominatio venio adlevo animus et qui repentinus mutatio exquiro tum hiero pueritia tiridates increpo neque penis arsaciden imperium sed inanis nomen apud imbellis externus mollitia vis in abdagaesis domus


Ac forte habita per illos dies de Votieno Montano, celebris ingenii viro, cognitio cunctantem iam Tiberium perpulit ut vitandos crederet patrum coetus vocesque quae plerumque verae et graves coram ingerebantur. nam postulato Votieno ob contumelias in Caesarem dictas, testis Aemilius e militaribus viris, dum studio probandi cuncta refert et quamquam inter obstrepentis magna adseveratione nititur, audivit Tiberius probra quis per occultum lacerabatur, adeoque perculsus est ut se vel statim vel in cognitione purgaturum clamitaret precibusque proximorum, adulatione omnium aegre componeret animum. et Votienus quidem maiestatis poenis adfectus est: Caesar obiectam sibi adversus reos inclementiam eo pervicacius amplexus, Aquiliam adulterii delatam cum Vario Ligure, quamquam Lentulus Gaetulicus consul designatus lege Iulia damnasset, exilio punivit Apidiumque Merulam quod in acta divi Augusti non iuraverat albo senatorio erasit.

atque fors habeo per ille dies de votieno montanus celeber ingenium vir cognitio cunctor iam tiberis perpello ut vito credo pater coitus voco qui plerusque verus et gravis coram ingero nam postulo votieno ob contumelia in caesaris dico testis aemilius e militaris vis dum studium probo cunctus refero et quamquam inter obstrepo magnus adseveratio nitor audio tiberis probrum quis per occulo lacero adeo percello sum ut sui vel statim vel in cognitio purgo clamito prex proximum adulatio omnis aeger compono animus et votienus quidem maiestas poenio affectus sum caesar objacio sui adverro reus inclementia is pervicax amplector aquilia adulterium defero cum varius ligur quamquam lentulus gaetulicus consul designo lex julius damno exsilium punivit apidiumque merula qui in ago divus augustus non juro album senatorius erado


Sed consultanti super absolutione Asiatici flens Vitellius, commemorata vetustate amicitiae utque Antoniam principis matrem pariter observavissent, dein percursis Asiatici in rem publicam officiis recentique adversus Britanniam militia, quaeque alia conciliandae misericordiae videbantur, liberum mortis arbitrium ei permisit; et secuta sunt Claudii verba in eandem clementiam. hortantibus dehinc quibusdam inediam et lenem exitum, remittere beneficium Asiaticus ait: et usurpatis quibus insueverat exercitationibus, lauto corpore, hilare epulatus, cum se honestius calliditate Tiberii vel impetu G. Caesaris periturum dixisset quam quod fraude muliebri et impudico Vitellii ore caderet, venas exolvit, viso tamen ante rogo iussoque transferri partem in aliam ne opacitas arborum vapore ignis minueretur: tantum illi securitatis novissimae fuit.

sed consulto super absolutio asiaticus fleo vitellius commemoro vetustas amicitia ut antonia princeps mater pariter observo deinde percurro asiaticus in res publicus officium recens adverro britannia militia quisque alius concilio misericordia video liber mors arbitrium is permitto et sequor sum claudius verbum in idem clementia hortor dehinc quidam inedia et lenis exitus remitto beneficium asiaticus aio et usurpo qui insuesco exercitatio lavo corpus hilaris epulor cum sui honestus calliditas tiberius vel impetus g caesar pereo dico quam qui fraus muliebris et impudicus vitellius os cado vena exolvit video tamen ante rogo jubeo transfero pars in alius ne opacitas arbor vapor ignis minuo tantus ille securitas novus sum


Fine anni excessere insignes viri Asinius Agrippa, claris maioribus quam vetustis vitaque non degener, et Q. Haterius, familia senatoria, eloquentiae quoad vixit celebratae: monimenta ingeni eius haud perinde retinentur. scilicet impetu magis quam cura vigebat; utque aliorum meditatio et labor in posterum valescit, sic Haterii canorum illud et profluens cum ipso simul extinctum est.

finis annus excedo insignis vir asinius agrippa claris magnus quam vetustus vito non degener et q haterius familia senatorius eloquentia quoad vivo celebro monumentum ingenium is haud perinde retineo scilicet impetus magis quam cura vigeo ut alius meditatio et labor in posterus valesco sic haterii canorus ille et profluo cum ipse simul exstinctus sum


Ceterum obiecta sunt quod coniugem principis devotionibus petivisset quodque parum coercitis per Calabriam servorum agminibus pacem Italiae turbaret. ob haec mors indicta, multum adversante Narcisso, qui Agrippinam magis magisque suspectans prompsisse inter proximos ferebatur certam sibi perniciem, seu Britannicus rerum seu Nero poteretur; verum ita de se meritum Caesarem, ut vitam usui eius impenderet. convictam Messalinam et Silium; pares iterum accusandi causas esse, si Nero imperitaret; Britannico successore nullum principi metum: at novercae insidiis domum omnem convelli, maiore flagitio quam si impudicitiam prioris coniugis reticuisset. quamquam ne impudicitiam quidem nunc abesse Pallante adultero, ne quis ambigat decus pudorem corpus, cuncta regno viliora habere. haec atque talia dictitans amplecti Britannicum, robur aetatis quam maturrimum precari, modo ad deos, modo ad ipsum tendere manus, adolesceret, patris inimicos depelleret, matris etiam interfectores ulcisceretur.

ceterum objecto sum qui coniunx princeps devotio peto quisque parum coerceo per calabria servus agmen pax italia turbo ob hic mors indico multus adverso narcissus qui agrippina magis magus suspecto promo inter propior fero certus sui pernicies seu britannicus res seu nero potior verus ita de sui mereo caesaris ut vita usus is impendeo convinco messalina et silius par iterum accuso causa sum si nero imperito britannicus successor nullus princeps metus at noverca insidiae domus omnis convello magnus flagitium quam si impudicitia prior coniunx reticeo quamquam ne impudicitia quidem nunc absum pallas adultero ne quis ambago decus pudor corpus cunctus regnum vilis habeo hic atque talis dictito amplector britannicus robur aetas quam maturrimum precor modo ad deus modo ad ipse tendo manus adolesco pater inimicus depello mater etiam interfector ulciscor


Dein redeunt priores metus postulato maiestatis Considio Proculo; qui nullo pavore diem natalem celebrans raptus in curiam pariterque damnatus interfectusque, et sorori eius Sanciae aqua atque igni interdictum accusante Q. Pomponio. is moribus inquies haec et huiusce modi a se factitari praetendebat ut parta apud principem gratia periculis Pomponii Secundi fratris mederetur. etiam in Pompeiam Macrinam exilium statuitur cuius maritum Argolicum socerum Laconem e primoribus Achaeorum Caesar adflixerat. pater quoque inlustris eques Romanus ac frater praetorius, cum damnatio instaret, se ipsi interfecere. datum erat crimini quod Theophanen Mytilenaeum proavum eorum Cn. Magnus inter intimos habuisset, quodque defuncto Theophani caelestis honores Graeca adulatio tribuerat.

deinde redeo prior metus postulo maiestas considius proculus qui nullus pavor dies natal celebro rapio in curia parito damno interfacio et soror is sanciae aqua atque ignis interdictum accuso q pomponius is mos inquam hic et hic modus ab sui factitaris praetendo ut pario apud princeps gratia periculum pomponius secundus frater medeor etiam in pompeja macrinam exsilium statuo qui maritus argolicus socer laco e primoris achaeus caesar affligo pater quoque illustris eques romanus atque frater praetorius cum damnatio insto sui ipse interfacio do sum crimen qui theophane mytilenaeus proavus is cn magnus inter intimus habeo quisque defungor theophanes caelestis honor graecum adulatio tribuo


Caede Messalinae convulsa principis domus, orto apud libertos certamine, quis deligeret uxorem Claudio, caelibis vitae intoleranti et coniugum imperiis obnoxio. nec minore ambitu feminae exarserant: suam quaeque nobilitatem formam opes contendere ac digna tanto matrimonio ostentare. sed maxime ambigebatur inter Lolliam Paulinam M. Lollii consularis et Iuliam Agrippinam Germanico genitam: huic Pallas, illi Callistus fautores aderant; at Aelia Paetina e familia Tuberonum Narcisso fovebatur. ipse huc modo, modo illuc, ut quemque suadentium audierat, promptus, discordantis in consilium vocat ac promere sententiam et adicere rationes iubet.

caedes messalina convulsus princeps domus orior apud libertus certamen quis deligo uxor claudius caelibis vita intolero et conjunx imperium obnoxius neque paruus ambitus femina exardeo suus quisque nobilitas forma ops contendo atque dignus tantus matrimonium ostentaris sed magnus ambago inter lollia paulina m lollius consularis et julius agrippina germanicus gigno hic pallas ille callisto fautor adsum at aelia paetina e familia tubero narcissus foveo ipse huc modo modo illic ut quisque suadeo audio promptus discordo in consilium voco atque promo sententia et adicio ratio iubeo


Nox eadem necem Britannici et rogum coniunxit, proviso ante funebri paratu, qui modicus fuit. in campo tamen Martis sepultus est adeo turbidis imbribus, ut vulgus iram deum portendi crediderit adversus facinus cui plerique etiam hominum ignoscebant, antiquas fratrum discordias et insociabile regnum aestimantes. tradunt plerique eorum temporum scriptores crebris ante exitium diebus illusum isse pueritiae Britannici Neronem, ut iam non praematura neque saeva mors videri queat, quamvis inter sacra mensae, ne tempore quidem ad complexum sororum dato, ante oculos inimici properata sit in illum supremum Claudiorum sanguinem, stupro prius quam veneno pollutum. festinationem exequiarum edicto Caesar defendit, ita maioribus institutum referens, subtrahere oculis acerba funera neque laudationibus aut pompa detinere. ceterum et sibi amisso fratris auxilio reliquas spes in re publica sitas, et tanto magis fovendum patribus populoque principem qui unus superesset e familia summum ad fastigium genita.

nox idem nex britannicus et rogus conjungo provideo ante funebris paro qui modicus sum in campus tamen mars sepelio sum adeo turbidus imber ut vulgus ira deus portendo credo adverro facinus qui plerusque etiam homo ignosco antiquus frater discordia et insociabilis regnum aestimo trado plerusque is tempus scriptor creber ante exitium dies illudo eo pueritia britannicus nero ut iam non praematurus neque saevus mors video queo quivis inter sacer metior ne tempus quidem ad complector soror do ante oculus inimicus propero sum in ille superus claudius sanguis stuprum prior quam veneno polluo festinatio exequiaris edictum caesar defendo ita magnus institus refero subtraho oculus acerbus funero neque laudatio aut pompa detineo ceterum et sui amitto frater auxilium reliquus spes in res publicus sino et tantus magis foveo pater populo princeps qui unus supersum e familia superus ad fastigium gigno


Insigne visum est earum Caesaris litterarum initium; nam his verbis exorsus est: 'quid scribam vobis, patres conscripti, aut quo modo scribam aut quid omnino non scribam hoc tempore, di me deaeque peius perdant quam perire me cotidie sentio, si scio.' adeo facinora atque flagitia sua ipsi quoque in supplicium verterant. neque frustra praestantissimus sapientiae firmare solitus est, si recludantur tyrannorum mentes, posse aspici laniatus et ictus, quando ut corpora verberibus, ita saevitia, libidine, malis consultis animus dilaceretur. quippe Tiberium non fortuna, non solitudines protegebant quin tormenta pectoris suasque ipse poenas fateretur.

insignis video sum is caesar litteraris initium nam hic verbum exordior sum quis scribo tu pater conscribo aut quo modo scribo aut quis omnino non scribo hic tempus deus ego defervesco malus perdo quam pereo ego cottidie sentio si scio adeo facinus atque flagitium suus ipse quoque in supplicium verto neque frustra praesto sapientia firmaris soleo sum si recludo tyrannus mens possum aspicio lanio et iacio quando ut corpus verber ita saevitia libido malus consulo animus dilacero quippe tiberis non fortuna non solitudo protego quin tormentum pectus suo ipse poena fateor


Dies quo reliquiae tumulo Augusti inferebantur modo per silentium vastus, modo ploratibus inquies; plena urbis itinera, conlucentes per campum Martis faces. illic miles cum armis, sine insignibus magistratus, populus per tribus concidisse rem publicam, nihil spei reliquum clamitabant, promptius apertiusque quam ut meminisse imperitantium crederes. nihil tamen Tiberium magis penetravit quam studia hominum accensa in Agrippinam, cum decus patriae, solum Augusti sanguinem, unicum antiquitatis specimen appellarent versique ad caelum ac deos integram illi subolem ac superstitem iniquorum precarentur.

dies quo reliquiae tumulus augustus infero modo per silentium vastus modo ploratus inquam plenus urbs iter colluceo per campus mars fax illic miles cum arma sine insignis magistratus populus per tres concido res publicus nihil spes reliquus clamito promptus aperio quam ut memini imperito credo nihil tamen tiberis magis penetro quam studium homo accendo in agrippina cum decus patria solus augustus sanguis unicus antiquitas specimen appello verro ad caelum atque deus integer ille suboles atque superstito iniquus preco


Ceterum Tiberio haud ingratum accidit turbari res Orientis, ut ea specie Germanicum suetis legionibus abstraheret novisque provinciis impositum dolo simul et casibus obiectaret. at ille, quanto acriora in eum studia militum et aversa patrui voluntas, celerandae victoriae intentior, tractare proeliorum vias et quae sibi tertium iam annum belligeranti saeva vel prospera evenissent. fundi Germanos acie et iustis locis, iuvari silvis, paludibus, brevi aestate et praematura hieme; suum militem haud perinde vulneribus quam spatiis itinerum, damno armorum adfici; fessas Gallias ministrandis equis; longum impedimentorum agmen opportunum ad insidias, defensantibus iniquum. at si mare intretur, promptam ipsis possessionem et hostibus ignotam, simul bellum maturius incipi legionesque et commeatus pariter vehi; integrum equitem equosque per ora et alveos fluminum media in Germania fore.

ceterum tiberius haud ingratus accido turbaris res oriens ut is species germanicus suo legio abstraho novus provincia impono dolus simul et casus objecto at ille quantus acer in is studium miles et averto patruus voluntas celero victoria intendo tractaris proelium via et qui sui tertius iam annus belligero saevus vel prosper evenio fundo germani acies et iustus locus iuvaris silva palus brevis aestas et praematurus hiems suus miles haud perinde vulnus quam spatium iter damnum armus afficio fessus gallia ministro equus longus impedimentor agmen opportunus ad insidiae defenso iniquus at si mare intro promptus ipse possessio et hostis ignosco simul bellum maturus incipio legio et commeatus pariter veho integer eques equus per os et alveus flumen medius in germania sum


Et Iunia sexagesimo quarto post Philippensem aciem anno supremum diem explevit, Catone avunculo genita, C. Cassii uxor, M. Bruti soror. testamentum eius multo apud vulgum rumore fuit, quia in magnis opibus cum ferme cunctos proceres cum honore nominavisset Caesarem omisit. quod civiliter acceptum neque prohibuit quo minus laudatione pro rostris ceterisque sollemnibus funus cohonestaretur. viginti clarissimarum familiarum imagines antelatae sunt, Manlii, Quinctii aliaque eiusdem nobilitatis nomina. sed praefulgebant Cassius atque Brutus eo ipso quod effigies eorum non visebantur.

et junius sexagesimus quartum post philippensis acies annus superus dies expleo cato avunculus gigno que casseius uxor m brutus soror testamentum is multus apud vulgus rumor sum quia in magnus ops cum ferme cunctus proceres cum honor nomino caesaris omitto qui civilis accipio neque prohibeo quo paruus laudatio pro rostrum ceter sollemne funus cohonesto viginti clarissimaris familia imago antefero sum manlius quintius alius idem nobilitas nomen sed praefulgeo casseius atque brutus is ipse qui effigio is non viso


Tunc consulto senatus Cassio et Silano exilia decernuntur: de Lepida Caesar statueret. deportatusque in insulam Sardiniam Cassius, et senectus eius expectabatur. Silanus tamquam Naxum deveheretur Ostiam amotus, post municipio Apuliae, cui nomen Barium est, clauditur. illic indignissimum casum sapienter tolerans a centurione ad caedem misso corripitur; suadentique venas abrumpere animum quidem morti destinatum ait, sed non remittere percussori gloriam ministerii. at centurio quamvis inermem, praevalidum tamen et irae quam timori propiorem cernens premi a militibus iubet. nec omisit Silanus obniti et intendere ictus, quantum manibus nudis valebat, donec a centurione vulneribus adversis tamquam in pugna caderet.

tunc consultum senatus casseius et silanus exsilium decerno de lepidus caesar statuo deporto in insula sardinia casseius et senectus is expectabatur silanus tamquam naxos deveho ostia amoveo post municipium appulia qui nomen barium sum claudo illic indignus casus sapienter tolero ab centurio ad caedes mitto corripio suadeo vena abrumpo animus quidem mors destino aio sed non remitto percussor gloria ministerium at centurio quivis inermis praevalidus tamen et ira quam timor propiorem cerno premo ab miles iubeo neque omitto silanus obnitor et intendo iacio quantus manus nudus valeo donec ab centurio vulnus adverro tamquam in pugno cado


Fine anni Geminius, Celsus, Pompeius, equites Romani, cecidere coniurationis crimine; ex quis Geminius prodigentia opum ac mollitia vitae amicus Seiano, nihil ad serium. et Iulius Celsus tribunus in vinclis laxatam catenam et circumdatam in diversum tendens suam ipse cervicem perfregit. at Rubrio Fabato, tamquam desperatis rebus Romanis Parthorum ad misericordiam fugeret, custodes additi. sane is repertus apud fretum Siciliae retractusque per centurionem nullas probabilis causas longinquae peregrinationis adferebat: mansit tamen incolumis oblivione magis quam clementia.

finis annus geminus celsus pompejus eques romanus cado coniuratio crimen ex quis geminus prodigo opos atque mollitia vita amicus sejanus nihil ad serius et iulius celsus tribunus in vinclum laxo catena et circumdo in diverto tendo suus ipse cervix perfringo at rubrius fabatus tamquam despero res romanus parthus ad misericordia fugio custos addo sanus is reperio apud fretus sicilia retraho per centurio nullus probabilis causa longinquus peregrinatio affero maneo tamen incolumis oblivio magis quam clemens


Igitur commotus his Vologeses concilium vocat et proximum sibi Tiridaten constituit atque ita orditur: 'hunc ego eodem mecum patre genitum, cum mihi per aetatem summo nomine concessisset, in possessionem Armeniae deduxi, qui tertius potentiae gradus habetur: nam Medos Pacorus ante ceperat. videbarque contra vetera fratrum odia et certamina familiae nostrae penatis rite composuisse. prohibent Romani et pacem numquam ipsis prospere lacessitam nunc quoque in exitium suum abrumpunt. non ibo infitias: aequitate quam sanguine, causa quam armis retinere parta maioribus malueram. si cunctatione deliqui, virtute corrigam. vestra quidem vis et gloria in integro est, addita modestiae fama quae neque summis mortalium spernenda est et a dis aestimatur.' simul diademate caput Tiridatis evinxit, promptam equitum manum, quae regem ex more sectatur, Monaesi nobili viro tradidit, adiectis Adiabenorum auxiliis, mandavitque Tigranen Armenia exturbare, dum ipse positis adversus Hyrcanos discordiis viris intimas molemque belli ciet, provinciis Romanis minitans.

igitur commoueo hic vologeses concilium voco et propior sui tiridates constituo atque ita ordior hic ego idem ego pater gigno cum ego per aetas superus nomen concedo in possessio armenia deduco qui tertius potentia gradus habeo nam medi pacorus ante capio video contra vetero frater odium et certamen familia noster penates rite compono prohibeo romanus et pax numquam ipse prosperus lacesso nunc quoque in exitium suus abrumpo non eo infitior aequitas quam sanguis causa quam arma retineo pario magnus malo si cunctatio delinquo virtus corrigo vester quidem volo et gloria in integer sum addo modestia fama qui neque summus mortalis sperno sum et ab deus aestimo simul diadema caput tiridates evincio promptus eques manus qui rex ex mos sector monaeses nobilis vir trado adicio adiabenus auxilium mando tigranes armenium exturbaris dum ipse pono adverro hyrcani discordia vis intimo moles bellum cieo provincia romanus minito


Inter quae sidus cometes effulsit; de quo vulgi opinio est tamquam mutationem regis portendat. igitur quasi iam depulso Nerone, quisnam deligeretur anquirebant; et omnium ore Rubellius Plautus celebratur, cui nobilitas per matrem ex Iulia familia. ipse placita maiorum colebat, habitu severo, casta et secreta domo, quantoque metu occultior, tanto plus famae adeptus. auxit rumorem pari vanitate orta interpretatio fulguris. nam quia discumbentis Neronis apud Simbruina stagna in villa cui Sublaqueum nomen est ictae dapes mensaque disiecta erat idque finibus Tiburtum acciderat, unde paterna Plauto origo, hunc illum numine deum destinari credebant, fovebantque multi quibus nova et ancipitia praecolere avida et plerumque fallax ambitio est. ergo permotus his Nero componit ad Plautum litteras, consuleret quieti urbis seque prava diffamantibus subtraheret: esse illi per Asiam avitos agros in quibus tuta et inturbida iuventa frueretur. ita illuc cum coniuge Antistia et paucis familiarium concessit.

inter qui sidus cometes effulgeo de quo vulgus opinio sum tamquam mutatio rex portendo igitur quasi iam depello nero quisnam deligo anquiro et omnis os rubellus plautus celebro qui nobilitas per mater ex julius familia ipse placeo magnus colo habitus sero castus et secerno domus quantus metus occulo tantus multus fama adipiscor augeo rumor par vanitas orior interpretatio fulgur nam quia discumbo nero apud simbruinus stagnum in villa qui sublaqueum nomen sum ictae daps metior disjecto sum is finis tiburtus accido unde paternus plautus origo hic ille numen deus destinaris credo foveo multus qui novo et ancipitia praecolo avidus et plerusque fallax ambitio sum ergo permoueo hic nero compono ad plautus littera consulo quiesco urbs sequor pravus diffamo subtraho sum ille per asia avitus ager in qui tueor et inturbidus juventa fruor ita illic cum coniunx antistia et paucus familiaris concedo


Post finem Phraatis et sequentium regum ob internas caedis venere in urbem legati a primoribus Parthis, qui Vononem vetustissimum liberorum eius accirent. magnificum id sibi credidit Caesar auxitque opibus. et accepere barbari laetantes, ut ferme ad nova imperia. mox subiit pudor degeneravisse Parthos: petitum alio ex orbe regem, hostium artibus infectum; iam inter provincias Romanas solium Arsacidarum haberi darique. ubi illam gloriam trucidantium Crassum, exturbantium Antonium, si mancipium Caesaris, tot per annos servitutem perpessum, Parthis imperitet? accendebat dedignantis et ipse diversus a maiorum institutis, raro venatu, segni equorum cura; quotiens per urbes incederet, lecticae gestamine fastuque erga patrias epulas. inridebantur et Graeci comites ac vilissima utensilium anulo clausa. sed prompti aditus, obvia comitas, ignotae Parthis virtutes, nova vitia; et quia ipsorum moribus aliena perinde odium pravis et honestis.

post finis phraates et sequor rex ob internus caedes venio in urbs legatus ab primoris parthus qui vonones vetustus liberi is accio magnificus is sui credo caesar augeo ops et accipio barbaris laeto ut ferme ad novo imperium mox subeo pudor degenero parthus peto alius ex orbis rex hostis ars inficio iam inter provincia romanus solium arsacidaris habeo do ubi ille gloria trucido crassus exturbo antonius si mancipium caesar tot per annus servitus perpetior parthus imperito accendo dedigno et ipse diverto ab magnus institus rarus venor segnis equus cura quotiens per urbs incedo lectica gestamine fastus erga patria epulae irrideo et graecum comes atque vilis utensilia anulus claudo sed promptus aditus obvius comito ignosco parthus virtus novo vitio et quia ipse mos alienus perinde odium pravus et honestus


Proximi hos Magnetes L. Scipionis et L. Sullae constitutis nitebantur, quorum ille Antiocho, hic Mithridate pulsis fidem atque virtutem Magnetum decoravere, uti Dianae Leucophrynae perfugium inviolabile foret. Aphrodisienses posthac et Stratonicenses dictatoris Caesaris ob vetusta in partis merita et recens divi Augusti decretum adtulere, laudati quod Parthorum inruptionem nihil mutata in populum Romanum constantia pertulissent. sed Aphrodisiensium civitas Veneris, Stratonicensium Iovis et Triviae religionem tuebantur. altius Hierocaesarienses exposuere, Persicam apud se Dianam, delubrum rege Cyro dicatum; et memorabantur Perpennae, Isaurici multaque alia imperatorum nomina qui non modo templo sed duobus milibus passuum eandem sanctitatem tribuerant. exim Cy- prii tribus de delubris, quorum vetustissimum Paphiae Veneri auctor Ae+rias, post filius eius Amathus Veneri Amathusiae et Iovi Salaminio Teucer, Telamonis patris ira profugus, posuissent.

propior hic magnes l scipio et l sulla constitus niteo qui ille antiochus hic mithridates pello fides atque virtus magnes decoro uti diana leucophryna perfugium inviolabilis sum aphrodisienses posthac et stratonicensis dictator caesar ob vetustus in pars mereo et recens divus augustus decretum affero laudo qui parthus inruptio nihil muto in populus romanus constantia perfero sed aphrodisiensium civitas venus stratonicensis iuppiter et trivia religio tueor altus hierocaesarienses expono persice apud sui diana delubrum rex cyrus dico et memoro perperna isauricus multo alius imperator nomen qui non modo templum sed duo mille passus idem sanctitas tribuo exinde cy prii tres de delubrum qui vetustus paphie venus auctor ae rias post filius is amathus venus amathusiae et iuppiter salaminius teucer telamo pater ira profugus pono


Per idem tempus Iulia mortem obiit, quam neptem Augustus convictam adulterii damnaverat proieceratque in insulam Trimerum, haud procul Apulis litoribus. illic viginti annis exilium toleravit Augustae ope sustentata, quae florentis privignos cum per occultum subvertisset, misericordiam erga adflictos palam ostentabat.

per idem tempus julius mors obeo quam neptis augustus convinco adulterium damno projacio in insula trimerum haud procul apulis litus illic viginti annus exsilium tolero augusta ops sustento qui floreo privignus cum per occulo subverto misericordia erga affligo palam ostento


Per idem tempus Asia atque Achaia exterritae sunt acri magis quam diuturno rumore, Drusum Germanici filium apud Cycladas insulas mox in continenti visum. et erat iuvenis haud dispari aetate, quibusdam Caesaris libertis velut adgnitus; per dolumque comitantibus adliciebantur ignari fama nominis et promptis Graecorum animis ad nova et mira: quippe elapsum custodiae pergere ad paternos exercitus, Aegyptum aut Syriam invasurum, fingebant simul credebantque. iam iuventutis concursu, iam publicis studiis frequentabatur, laetus praesentibus et inanium spe, cum auditum id Poppaeo Sabino: is Macedoniae tum intentus Achaiam quoque curabat. igitur quo vera seu falsa antiret Toronaeum Thermaeumque sinum praefestinans, mox Euboeam Aegaei maris insulam et Piraeum Atticae orae, dein Corinthiense litus angustiasque Isthmi evadit; marique alio Nicopolim Romanam coloniam ingressus, ibi demum cognoscit sollertius interrogatum quisnam foret dixisse M. Silano genitum et multis sectatorum dilapsis ascendisse navem tamquam Italiam peteret. scripsitque haec Tiberio neque nos originem finemve eius rei ultra comperimus.

per idem tempus asia atque achaia exterreo sum acer magis quam diuturnus rumor drusus germanicus filius apud cycladas insula mox in contineo video et sum juvenis haud disparus aetas quidam caesar libertus velut adgnitus per dolus comito adliciebantur ignaris fama nomen et promptus graecum animus ad novo et mirus quippe elabor custodia pergo ad paternus exercitus aegyptus aut syria invado fingo simul credo iam iuventus concursus iam publicus studium frequento laetus praesens et inanis spes cum audio is poppaeus sabinum is macedonia tum intendo achaia quoque curo igitur quo verus seu fallo antiret toronaeus thermaeus sinum praefestino mox euboea aegaeus mare insula et piraceus attica ora deinde corinthiensis litus angustio isthmus evado mare alius nicopolis romanus colonia ingredior ibi demum cognosco sollertius interrogo quisnam sum dico m silanus gigno et multus sectator dilabor ascendisse navo tamquam italia peto scribo hic tiberius neque nos origo finis is res ultra comperio


Interim Corbulo numquam neglectam Euphratis ripam crebrioribus praesidiis insedit; et ne ponti iniciendo impedimentum hostiles turmae adferrent (iam enim subiectis campis magna specie volitabant), navis magnitudine praestantis et conexas trabibus ac turribus auctas agit per amnem catapultisque et ballistis proturbat barbaros, in quos saxa et hastae longius permeabant quam ut contrario sagittarum iactu adaequarentur. dein pons continuatus collesque adversi per socias cohortis, post legionum castris occupantur, tanta celeritate et ostentatione virium ut Parthi omisso paratu invadendae Syriae spem omnem in Armeniam verterent, ubi Paetus imminentium nescius quintam legionem procul in Ponto habebat, reliquas promiscis militum commeatibus infirmaverat, donec adventare Vologesen magno et infenso agmine auditum.

interim corbulo numquam neglego euphrates ripa creber praesidium insedeo et ne pontus inicio impedimentum hostilis turma affero iam enim subjectus campus magnus species volito navus magnitudo praesto et conecto trabs atque turris augeo ago per amnis catapulta et ballista proturbo barbarus in qui saxum et hasta longus permeo quam ut contrarius sagittaris iactus adaequo deinde pons continuo collis adverro per socio cohors post legio castrum occupo tantus celeritas et ostentatio vis ut parthus omitto paro invado syria spes omnis in armenia verto ubi paetus immineo nescius quintus legio procul in pontus habeo reliquus promiscuus miles commeatus infirmo donec adventaris vologeses magnus et infensus agmen audio


Postquam haec favorabili oratione praemisit multaque patrum adsentatio sequebatur, capto rursus initio, quando maritandum principem cuncti suaderent, deligi oportere feminam nobilitate puerperiis sanctimonia insignem. nec diu anquirendum quin Agrippina claritudine generis anteiret: datum ab ea fecunditatis experimentum et congruere artes honestas. id vero egregium, quod provisu deum vidua iungeretur principi sua tantum matrimonia experto. audivisse a parentibus, vidisse ipsos abripi coniuges ad libita Caesarum: procul id a praesenti modestia. statueretur immo documentum, quo uxorem imperator acciperet. at enim nova nobis in fratrum filias coniugia: sed aliis gentibus sollemnia, neque lege ulla prohibita; et sobrinarum diu ignorata tempore addito percrebuisse. morem accommodari prout conducat, et fore hoc quoque in iis quae mox usurpentur.

postquam hic favorabilis oratio praemitto multo pater assentatio sequor capio rursus initium quando marito princeps cunctus suadeo deligo oportet femina nobilitas puerperium sanctimonia insignis neque diu anquiro quin agrippina claritudo genus anteeo do ab is fecunditas experimentum et congruo ars honestus is verus egregius qui provideo deus viduo jungo princeps suus tantus matrimonium experior audio ab parens video ipse abripio coniunx ad libet caesaris procul is ab praesens modestia statuo immo documentum quo uxor imperator accipio at enim novo nos in frater filia conjugium sed alius gens sollemne neque lex ullus prohibeo et sobrinaris diu ignoro tempus addo percrebuisse mos accommodaris prout conduco et sum hic quoque in is qui mox usurpo


Adfluebant centuriones monebantque prompta illi legionum studia: repeteret provinciam non iure ablatam et vacuam. igitur quid agendum consultanti M. Piso filius properandum in urbem censebat: nihil adhuc inexpiabile admissum neque suspiciones imbecillas aut inania famae pertimescenda. discordiam erga Germanicum odio fortasse dignam, non poena; et ademptione provinciae satis factum inimicis. quod si regrederetur, obsistente Sentio civile bellum incipi; nec duraturos in partibus centuriones militesque apud quos recens imperatoris sui memoria et penitus infixus in Caesares amor praevaleret.

affluo centurio moneo promptus ille legio studium repeto provincia non ius aufero et vacuus igitur quis ago consulto m piso filius propero in urbs censeo nihil adhuc inexpiabilis admitto neque suspicio imbecillus aut inanis fama pertimesco discordia erga germanicus odium fortasse dignus non poena et ademptio provincia satis facio inimicus qui si regredior obsisto sentius civilis bellum incipio neque duro in pars centurio milito apud qui recens imperator suus memoria et penitus infigo in caesaris amor praevaleo


Sensit vetus regnandi falsos in amore odia non fingere. nec ultra moratus quam dum Scytharum auxilia conciret, pergit properus et praeveniens inimicorum astus, amicorum paenitentiam; neque exuerat paedorem ut vulgum miseratione adverteret. non fraus, non preces, nihil omissum quo ambiguos inliceret, prompti firmarentur. iamque multa manu propinqua Seleuciae adventabat, cum Tiridates simul fama atque ipso Artabano perculsus distrahi consiliis, iret contra an bellum cunctatione tractaret. quibus proelium et festinati casus placebant, disiectos et longinquitate itineris fessos ne animo quidem satis ad obsequium coaluisse disserunt, proditores nuper hostesque eius quem rursum foveant. verum Abdagaeses regrediendum in Mesopotamiam censebat, ut amne obiecto, Armeniis interim Elymaeisque et ceteris a tergo excitis, aucti copiis socialibus et quas dux Romanus misisset fortunam temptarent. ea sententia valuit, quia plurima auctoritas penes Abdagaesen et Tiridates ignavus ad pericula erat. sed fugae specie discessum; ac principio a gente Arabum facto ceteri domos abeunt vel in castra Artabani, donec Tiridates cum paucis in Syriam revectus pudore proditionis omnis exolvit.

sentio vetus regno falsus in amor odium non fingo neque ultra moror quam dum scytharis auxilium concieo pergo properus et praevenio inimicus astus amicus paenitentia neque exuo paedor ut vulgus miseratio adverto non fraus non prex nihil omitto quo ambiguus inliceo promptus firmo iam multus manus propinquus seleucia advento cum tiridates simul fama atque ipse artabanus percello distraho consilium eo contra an bellum cunctatio tracto qui proelium et festino casus placeo disjacio et longinquitas iter fatisco ne animus quidem satis ad obsequium coalo dissero proditor nuper hostis is qui rursum foveo verus abdagaeses regredior in mesopotamia censeo ut amnis obicio armenius interim elymaei et ceterus ab tergum excio augeo copia social et qui dux romanus mitto fortuna tento is sententia valeo quia multus auctoritas penis abdagaesen et tiridates ignavus ad periculum sum sed fuga species discedo atque principium ab gens arabus facio ceterus domus abeo vel in castrum artabanus donec tiridates cum paucus in syria reveho pudor proditio omnis exolvit


Haud sum ignarus fabulosum visum iri tantum ullis mortalium securitatis fuisse in civitate omnium gnara et nihil reticente, nedum consulem designatum cum uxore principis, praedicta die, adhibitis qui obsignarent, velut suscipiendorum liberorum causa convenisse, atque illam audisse auspicum verba, subisse, sacrificasse apud deos; discubitum inter convivas, oscula complexus, noctem denique actam licentia coniugali. sed nihil compositum miraculi causa, verum audita scriptaque senioribus tradam.

haud sum ignarus fabulosus video eo tantus ullus mortalis securitas sum in civitas omnis gnarus et nihil reticeo nedum consul designo cum uxor princeps praedico dies adhibeo qui obsigno velut suscipio liberi causa convenio atque ille audio auspex verbum subeo sacrifico apud deus discumbo inter convivo osculum complexus nox denique ago licentia coniugal sed nihil compono miraculis causa verus audio scribo senex trado


Saevitiam annonae incusante plebe statuit frumento pretium quod emptor penderet, binosque nummos se additurum negotiatoribus in singulos modios. neque tamen ob ea parentis patriae delatum et antea vocabulum adsumpsit, acerbeque increpuit eos qui divinas occupationes ipsumque dominum dixerant. unde angusta et lubrica oratio sub principe qui libertatem metuebat adulationem oderat.

saevitia annona incuso plebs statuo frumentum pretium qui emptor pendeo bini nummus sui addo negotiator in singuli modius neque tamen ob is parens patria defero et antea vocabulis adsumo acerbus increpo is qui divino occupatio ipse dominus dico unde angustus et lubricus oratio sub princeps qui libertas metuo adulatio odi


At Vitellius profugo Artabano et flexis ad novum regem popularium animis, hortatus Tiridaten parata capessere, robur legionum sociorumque ripam ad Euphratis ducit. sacrificantibus, cum hic more Romano suovetaurilia daret, ille equum placando amni adornasset, nuntiavere accolae Euphraten nulla imbrium vi sponte et immensum attolli, simul albentibus spumis in modum diadematis sinuare orbis, auspicium prosperi transgressus. quidam callidius interpretabantur initia conatus secunda neque diuturna, quia eorum quae terra caelove portenderentur certior fides, fluminum instabilis natura simul ostenderet omina raperetque. sed ponte navibus effecto tramissoque exercitu primus Ornospades multis equitum milibus in castra venit, exul quondam et Tiberio, cum Delmaticum bellum conficeret, haud inglorius auxiliator eoque civitate Romana donatus, mox repetita amicitia regis multo apud eum honore, praefectus campis qui Euphrate et Tigre inclutis amnibus circumflui Mesopotamiae nomen acceperunt. neque multo post Sinnaces auget copias, et columen partium Abdagaeses gazam et paratus regios adicit. Vitellius ostentasse Romana arma satis ratus monet Tiridaten primoresque, hunc, Phraatis avi et altoris Caesaris quaeque utrubique pulchra meminerit, illos, obsequium in regem, reverentiam in nos, decus quisque suum et fidem retinerent. exim cum legionibus in Syriam remeavit.

at vitellius profugus artabanus et flecto ad novus rex popularis animus hortor tiridates paro capesso robur legio socius ripa ad euphrates duco sacrifico cum hic mos romanus suovetaurilia do ille equus placo amnis adorno nuntio accola euphrates nullus imbrium vis sponte et immensus attollo simul albeo spuma in modus diadema sinuaris orbis auspicium prosper transgredior quidam callidus interpretor initium conor secundus neque diuturnus quia is qui terra caelo portendo certus fides flumen instabilis natura simul ostendo omen rapio sed pons navis efficio transmitto exercitus primus ornospades multus eques mille in castrum venio exul quondam et tiberius cum dalmaticus bellum confacio haud inglorius auxiliator eo civitas romanus dono mox repeto amicitia rex multus apud is honor praefectus campus qui euphrates et tigris inclutus amnis circumfluo mesopotamia nomen accipio neque multus post sinnaces augeo copia et columen pars abdagaeses gaza et paro regius adicio vitellius ostento romanus arma satis reor moneo tiridates primoris hic phraates avus et altor caesar quisque utrobique pulcher memini ille obsequium in rex reverentia in nos decus quisque suus et fides retineo exinde cum legio in syria remeo


Adstrepebat vulgus, diversis incitamentis, hi verberum notas, illi canitiem, plurimi detrita tegmina et nudum corpus exprobrantes. postremo eo furoris venere ut tres legiones miscere in unam agitaverint. depulsi aemulatione, quia suae quisque legioni eum honorem quaerebant, alio vertunt atque una tres aquilas et signa cohortium locant; simul congerunt caespites, exstruunt tribunal, quo magis conspicua sedes foret. properantibus Blaesus advenit, increpabatque ac retinebat singulos, clamitans 'mea potius caede imbuite manus: leviore flagitio legatum interficietis quam ab imperatore desciscitis. aut incolumis fidem legionum retinebo aut iugulatus paenitentiam adcelerabo.'

astrepo vulgus diverto incitamentum hic verber nosco ille canities plurimus detero tegimen et nudus corpus exprobro postremo is furor venio ut tres legio misceo in unus agito depello aemulatio quia suus quisque legio is honor quaero alius verto atque unus tres aquila et signum cohors loco simul congero caespes exstruo tribunal quo magis conspicuus sedes sum propero blaesus advenio increpo atque retineo singuli clamito meus potis caedes imbuo manus levis flagitium legatus interfacio quam ab imperator descisco aut incolumis fides legio retineo aut jugulo paenitentia adcelero


At praesidium Legerda quod ferox iuventus clauserat non sine certamine expugnatum est: nam et proelium pro muris ausi erant et pulsi intra munimenta aggeri demum et inrumpentium armis cessere. quae facilius proveniebant, quia Parthi Hyrcano bello distinebantur. miserantque Hyrcani ad principem Romanum societatem oratum, attineri a se Vologesen pro pignore amicitiae ostentantes. eos regredientis Corbulo, ne Euphraten transgressi hostium custodiis circumvenirentur, dato praesidio ad litora maris rubri deduxit, unde vitatis Parthorum finibus patrias in sedes remeavere.

at praesidium legerda qui ferox juventus claudo non sine certamen expugno sum nam et proelium pro murus audeo sum et pello intra munimentum aggero demum et irrumpo arma cedo qui facilis provenio quia parthus hyrcanus bellum distineo mitto hyrcanus ad princeps romanus societas oro attineo ab sui vologeses pro pignus amicitia ostento is regredior corbulo ne euphrates transgredior hostis custodia circumvenio do praesidium ad litus mare rubrus deduco unde vitas parthus finis patria in sedes remeo


Ceterum laudante filium pro rostris Tiberio senatus populusque habitum ac voces dolentum simulatione magis quam libens induebat, domumque Germanici revirescere occulti laetabantur. quod principium favoris et mater Agrippina spem male tegens perniciem adceleravere. nam Seianus ubi videt mortem Drusi inultam interfectoribus, sine maerore publico esse, ferox scelerum et, quia prima provenerant, volutare secum quonam modo Germanici liberos perverteret, quorum non dubia successio. neque spargi venenum in tres poterat, egregia custodum fide et pudicitia Agrippinae impenetrabili. igitur contumaciam eius insectari, vetus Augustae odium, recentem Liviae conscientiam exagitare, ut superbam fecunditate, subnixam popularibus studiis inhiare dominationi apud Caesarem arguerent. atque haec callidis criminatoribus, inter quos delegerat Iulium Postumum, per adulterium Mutiliae Priscae inter intimos aviae et consiliis suis peridoneum, quia Prisca in animo Augustae valida anum suapte natura potentiae anxiam insociabilem nurui efficiebat. Agrippinae quoque proximi inliciebantur pravis sermonibus tumidos spiritus perstimulare.

ceterum laudo filius pro rostrum tiberius senatus populus habitus atque voco dolentum simulatio magis quam libet induo domus germanicus reviresco occulo laeto qui principium favor et mater agrippina spes malus tego pernicies adcelero nam sejanus ubi video mors drusus inultus interfector sine maeror publicus sum ferox scelus et quia primus provenio volutaris sui quonam modo germanicus liber perverto qui non dubius successio neque spargo venenum in tres possum egregius custos fides et pudicitia agrippina impenetrabilis igitur contumacia is insectaris vetus augusta odium recens livia conscientia exagito ut superbus fecunditas subnixus popularis studium inhiaris dominatio apud caesaris arguo atque hic callidus criminator inter qui deligo julius postumus per adulterium mutiliae priscus inter intimus avia et consilium suus peridoneus quia priscus in animus augusta validus anus suapte natura potentia anxius insociabilis nurui efficio agrippina quoque propior inliciebantur pravus sermo tumidus spiritus perstimularis


Ergo edixit princeps ut leges cuiusque publici, occultae ad id tempus, proscriberentur; omissas petitiones non ultra annum resumerent; Romae praetor, per provincias qui pro praetore aut consule essent iura adversus publicanos extra ordinem redderent; militibus immunitas servaretur, nisi in iis quae veno exercerent; aliaque admodum aequa quae brevi servata dein frustra habita sunt. manet tamen abolitio quadragesimae quinquagesimaeque et quae alia exactionibus inlicitis nomina publicani invenerant. temperata apud transmarinas provincias frumenti subvectio, et ne censibus negotiatorum naves adscriberentur tributumque pro illis penderent constitutum.

ergo edico princeps ut lex quisque publicus occulo ad is tempus proscribo omitto petitio non ultra annus resumo roma praetor per provincia qui pro praetor aut consul sum ius adverro publicanus extra ordo reddo miles immunitas servo nisi in is qui venum exerceo alius admodum aequus qui brevis servo deinde frustra habeo sum maneo tamen abolitio quadragesima quinquagesima et qui alius exactio illicitus nomen publicanus invenio tempero apud transmarinus provincia frumentum subvectio et ne census negotiator navo adscribo tribuo pro ille pendeo constituo


Auxere numerum accusatorum Gellius Publicola et M. Paconius, ille quaestor Silani, hic legatus. nec dubium habebatur saevitiae captarumque pecuniarum teneri reum: sed multa adgerebantur etiam insontibus periculosa, cum super tot senatores adversos facundissimis totius Asiae eoque ad accusandum delectis responderet solus et orandi nescius, proprio in metu qui exercitam quoque eloquentiam debilitat, non temperante Tiberio quin premeret voce vultu, eo quod ipse creberrime interrogabat, neque refellere aut eludere dabatur, ac saepe etiam confitendum erat ne frustra quaesivisset. servos quoque Silani ut tormentis interrogarentur actor publicus mancipio acceperat. et ne quis necessariorum iuvaret periclitantem maiestatis crimina subdebantur, vinclum et necessitas silendi. igitur petito paucorum dierum interiectu defensionem sui deseruit, ausis ad Caesarem codicillis quibus invidiam et preces miscuerat.

augeo numerus accusator gellius poplicula et m paconius ille quaestor silanus hic legatus neque dubius habeo saevitia capio pecunia teneo reus sed multus adgero etiam insons periculosus cum super tot senator adverro facundus totus asia eo ad accuso deligo respondeo solus et oro nescius proprius in metus qui exerceo quoque eloquentia debilito non tempero tiberius quin premo vox vultus is qui ipse creber interrogo neque refello aut eludo do atque saepe etiam confiteor sum ne frustra quaero servus quoque silanus ut tormentum interrogo actor publicus mancipium accipio et ne quis necessarius juvo periclitor maiestas crimen subdo vinclum et necessitas sileo igitur peto paucus dies interjacio defensio suus desero audeo ad caesaris codicilli qui invidia et prex misceo


C. Pompeio Q. Veranio consulibus pactum inter Claudium et Agrippinam matrimonium iam fama, iam amore inlicito firmabatur; necdum celebrare sollemnia nuptiarum audebant, nullo exemplo deductae in domum patrui fratris filiae: quin et incestum ac, si sperneretur, ne in malum publicum erumperet metuebatur. nec ante omissa cunctatio quam Vitellius suis artibus id perpetrandum sumpsit. percontatusque Caesarem an iussis populi, an auctoritati senatus cederet, ubi ille unum se civium et consensui imparem respondit, opperiri intra palatium iubet. ipse curiam ingreditur, summamque rem publicam agi obtestans veniam dicendi ante alios exposcit orditurque: gravissimos principis labores, quis orbem terrae capessat, egere adminiculis ut domestica cura vacuus in commune consulat. quod porro honestius censoriae mentis levamentum quam adsumere coniugem, prosperis dubiisque sociam, cui cogitationes intimas, cui parvos liberos tradat, non luxui aut voluptatibus adsuefactus, sed qui prima ab iuventa legibus obtemperavisset.

que pompejus q veranio consul paciscor inter claudius et agrippina matrimonium iam fama iam amor illicitus firmo necdum celebraris sollemne nuptiae audeo nullus exemplum deduco in domus patruus frater filia quin et incestus atque si sperno ne in malus publicus erumpo metuo neque ante omitto cunctatio quam vitellius suus ars is perpetro sumo perconto caesaris an iussum populus an auctoritas senatus cedo ubi ille unus sui civis et consensui imparis respondeo opperior intra palatium iubeo ipse curia ingredior summa res publicus ago obtestor venio dico ante alius exposco ordior gravis princeps labor quis orbis terra capesso ago adminiculis ut domesticus cura vacuus in communis consulo qui porro honestus censorius mens levamentum quam adsumo coniunx prosper dubius socia qui cogitatio intimo qui parvus liber trado non luxus aut voluptas assuefacio sed qui primus ab juventa lex obtempero


Obiere eo anno viri nobiles Cn. Lentulus et L. Domitius. Lentulo super consulatum et triumphalia de Getis gloriae fuerat bene tolerata paupertas, dein magnae opes innocenter partae et modeste habitae. Domitium decoravit pater civili bello maris potens, donec Antonii partibus, mox Caesaris misceretur. avus Pharsalica acie pro optumatibus ceciderat. ipse delectus cui minor Antonia, Octavia genita, in matrimonium daretur, post exercitu flumen Albim transcendit, longius penetrata Germania quam quisquam priorum, easque ob res insignia triumphi adeptus est. obiit et L. Antonius, multa claritudine generis sed improspera. nam patre eius Iullo Antonio ob adulterium Iuliae morte punito hunc admodum adulescentulum, sororis nepotem, seposuit Augustus in civitatem Massiliensem ubi specie studiorum nomen exilii tegeretur. habitus tamen supremis honor ossaque tumulo Octaviorum inlata per decretum senatus.

obeo is annus vir nobilis cn lentulus et l domitius lentulus super consulatus et triumphalis de geta gloria sum bene tolero paupertas deinde magnus ops innocens pario et modestus habeo domitius decoro pater civilis bellum mare possum donec antonius pars mox caesar misceo avus pharsalicus acies pro optumatibus caedo ipse deligo qui paruus antonius octavia gigno in matrimonium do post exercitus flumen albis transcendo longus penetro germania quam quisquam prior eo ob res insigne triumphus adipiscor sum obeo et l antonius multus claritudo genus sed inprospero nam pater is iullo antonius ob adulterium julius mors punior hic admodum adulescentulus soror nepos sepono augustus in civitas massiliensis ubi species studium nomen exsilium tego habitus tamen superus honor ossum tumulus octavius infero per decretum senatus


Tandem statuere circensium ludorum die, qui Cereri celebratur, exequi destinata, quia Caesar rarus egressu domoque aut hortis clausus ad ludicra circi ventitabat promptioresque aditus erant laetitia spectaculi. ordinem insidiis composuerant, ut Lateranus, quasi subsidium rei familiari oraret, deprecabundus et genibus principis accidens prosterneret incautum premeretque, animi validus et corpore ingens; tum iacentem et impeditum tribuni et centuriones et ceterorum, ut quisque audentiae habuisset, adcurrerent trucidarentque, primas sibi partis expostulante Scaevino, qui pugionem templo Salutis sive, ut alii tradidere, Fortunae Ferentino in oppido detraxerat gestabatque velut magno operi sacrum. interim Piso apud aedem Cereris opperiretur, unde eum praefectus Faenius et ceteri accitum ferrent in castra, comitante Antonia, Claudii Caesaris filia, ad eliciendum vulgi favorem, quod C. Plinius memorat. nobis quoquo modo traditum non occultare in animo fuit, quamvis absurdum videretur aut inanem ad spem Antoniam nomen et periculum commodavisse aut Pisonem notum amore uxoris alii matrimonio se obstrinxisse, nisi si cupido dominandi cunctis adfectibus flagrantior est.

tandem statuo circensis ludus dies qui ceres celebro exequio destino quia caesar rarus egredior domo aut hortus claudo ad ludicrum circos ventito promptus aditus sum laetitia spectaculum ordo insidiae compono ut lateranus quasi subsidium res familiaris oro deprecabundus et genu princeps accido prosterno incautus premo animus validus et corpus ingens tum iaceo et impedio tribunus et centurio et ceterus ut quisque audentia habeo adcurro trucido primus sui pars expostulo scaevino qui pugio templum salus sive ut alius trado fortuna ferentinum in oppidum detraho gesto velut magnus operio sacer interim piso apud aedes ceres opperior unde is praefectus faenius et ceterus accio fero in castrum comito antonius claudius caesar filia ad elicio vulgus favor qui que plinius memoro nos quisquis modo trado non occulto in animus sum quivis absurdus video aut inanis ad spes antonia nomen et periculum commodo aut piso notus amor uxor alius matrimonium sui obstringo nisi si cupido dominor cunctus affectus flagro sum


Nondum is dolor exoleverat, cum de Agrippina auditum, quam interfecto Seiano spe sustentatam provixisse reor, et postquam nihil de saevitia remittebatur, voluntate extinctam, nisi si negatis alimentis adsimulatus est finis qui videretur sponte sumptus. enimvero Tiberius foedissimis criminationibus exarsit, impudicitiam arguens et Asinium Gallum adulterum, eiusque morte ad taedium vitae compul- sam. sed Agrippina aequi impatiens, dominandi avida, virilibus curis feminarum vitia exuerat. eodem die defunctam, quo biennio ante Seianus poenas luisset, memoriaeque id prodendum addidit Caesar iactavitque quod non laqueo strangulata neque in Gemonias proiecta foret. actae ob id grates decretumque ut quintum decimum kal. Novembris, utriusque necis die, per omnis annos donum Iovi sacraretur.

nondum is dolor exoleverat cum de agrippina audio quam interficio sejanus spes sustento provivo reor et postquam nihil de saevitia remitto voluntas extingo nisi si nego alimentum adsimulo sum finis qui video sponte sumptus enimvero tiberis foedus criminatio exardeo impudicitia arguo et asinius gallus adulter is mors ad taedium vita compul sam sed agrippina aequum impatiens dominor avidus virilis cura femina vitio exuo idem dies defungor quo biennium ante sejanus poena luo memoria is prodo addo caesar jacto qui non laqueus strangulo neque in gemoniae projectum sum ago ob is grates decerno ut quintus decimus kal november uterque nex dies per omnis annus donum iuppiter sacro


At Claudius matrimonii sui ignarus et munia censoria usurpans, theatralem populi lasciviam severis edictis increpuit, quod in Publium Pomponium consularem (is carmina scaenae dabat) inque feminas inlustris probra iecerat. et lege lata saevitiam creditorum coercuit, ne in mortem parentum pecunias filiis familiarum faenori darent. fontisque aquarum Simbruinis collibus deductos urbi intulit. ac novas litterarum formas addidit vulgavitque, comperto Graecam quoque litteraturam non simul coeptam absolutamque.

at claudus matrimonium suus ignarus et munia censorius usurpo theatral populus lascivia sero edico increpo qui in publius pomponius consularis is carmen scaena do in femina illustris probrum jacio et lex fero saevitia creditor coerceo ne in mors parens pecunia filius familia faenus do fons aqua simbruinus collis deduco urbs infero atque novo litteraris forma addo vulgo comperio graece quoque litteratura non simul coepio absolvo


At Mithridates Bosporanus amissis opibus vagus, postquam Didium ducem Romanum roburque exercitus abisse cognoverat, relictos in novo regno Cotyn iuventa rudem et paucas cohortium cum Iulio Aquila equite Romano, spretis utrisque concire nationes, inlicere perfugas; postremo exercitu coacto regem Dandaridarum exturbat imperioque eius potitur. quae ubi cognita et iam iamque Bosporum invasurus habebatur, diffisi propriis viribus Aquila et Cotys, quia Zorsines Siracorum rex hostilia resumpserat, externas et ipsi gratias quaesivere missis legatis ad Eunonen qui Aorsorum genti praesidebat. nec fuit in arduo societas potentiam Romanam adversus rebellem Mithridaten ostentantibus. igitur pepigere, equestribus proeliis Eunones certaret, obsidia urbium Romani capesserent.

at mithridates bosporanus amitto ops vagus postquam didius dux romanus robur exercitus abeo cognosco relinquo in novo regnum cotyn juventa rudis et paucus cohors cum julius aquila eques romanus sperno uterque concieo natio inliceo perfuga postremo exercitus cogo rex dandaridaris exturbo imperium is potio qui ubi cognosco et iam iam bosporus invado habeo diffido proprius vis aquila et cotys quia zorsines siraci rex hostilis resumo externus et ipse gratia quaero mitto legatus ad eunonen qui aorsor gens praesideo neque sum in arduus societas potentia romanus adverro rebello mithridates ostento igitur pepigere equester proelium eunones certo obsidium urbs romanus capesso


Dictis dein sententiis ut Serenus more maiorum puniretur, quo molliret invidiam, intercessit. Gallus Asinius cum Gyaro aut Donusa claudendum censeret, id quoque aspernatus est, egenam aquae utramque insulam referens dandosque vitae usus cui vita concederetur. ita Serenus Amorgum reportatur. et quia Cornutus sua manu ceciderat, actum de praemiis accusatorum abolendis, si quis maiestatis postulatus ante perfectum iudicium se ipse vita privavisset. ibaturque in eam sententiam ni durius con- traque morem suum palam pro accusatoribus Caesar inritas leges, rem publicam in praecipiti conquestus esset: subverterent potius iura quam custodes eorum amoverent. sic delatores, genus hominum publico exitio repertum et ne poenis quidem umquam satis coercitum, per praemia eliciebantur.

dicte deinde sententia ut serenus mos magnus punior quo mollio invidia intercedo gallus asinius cum gyaro aut donusa claudo censeo is quoque aspernor sum egenus aqua uter insula refero do vita utor qui vito concedo ita serenus amorgus reporto et quia cornutus suus manus caedo ago de praemium accusator aboleo si quis maiestas postulo ante perficio iudicium sui ipse vito privo ibaturque in is sententia ni durus continuo traque mos suus palam pro accusator caesar irrito lex res publicus in praeceps conqueror sum subverto potis ius quam custos is amoveo sic delator genus homo publicus exitium reperio et ne poenio quidem umquam satis coerceo per praemium elicio


At qui dextris et propioribus compendiis ierant, obvio hosti et aciem auso plus cladis faciunt, et praeda famaque onusti ad montem Taunum revertuntur, ubi Pomponius cum legionibus opperiebatur, si Chatti cupidine ulciscendi casum pugnae praeberent. illi metu ne hinc Romanus, inde Cherusci, cum quis aeternum discordant, circumgrederentur, legatos in urbem et obsides misere; decretusque Pomponio triumphalis honos, modica pars famae eius apud posteros in quis carminum gloria praecellit.

at qui dextera et propioribus compendium eo obvius hostis et acies audeo multus clades facio et praeda fama onustus ad mons taunus revorto ubi pomponius cum legio opperior si chatti cupido ulciscor casus pugna praebeo ille metus ne hinc romanus inde cherusci cum quis aeternus discordo circumgredior legatus in urbs et obses mitto decerno pomponius triumphal honor modicus pars fama is apud posterus in quis carmen gloria praecello


At Germanicus legionum, quas navibus vexerat, secundam et quartam decimam itinere terrestri P. Vitellio ducendas tradit, quo levior classis vadoso mari innaret vel reciproco sideret. Vitellius primum iter sicca humo aut modice adlabente aestu quietum habuit: mox inpulsu aquilonis, simul sidere aequinoctii, quo maxime tumescit Oceanus, rapi agique agmen. et opplebantur terrae: eadem freto litori campis facies, neque discerni poterant incerta ab solidis, brevia a profundis. sternuntur fluctibus, hauriuntur gurgitibus; iumenta, sarcinae, corpora exanima interfluunt, occursant. permiscentur inter se manipuli, modo pectore, modo ore tenus extantes, aliquando subtracto solo disiecti aut obruti. non vox et mutui hortatus iuvabant adversante unda; nihil strenuus ab ignavo, sapiens ab inprudenti, consilia a casu differre: cuncta pari violentia involvebantur. tandem Vitellius in editiora enisus eodem agmen subduxit. pernoctavere sine utensilibus, sine igni, magna pars nudo aut mulcato corpore, haud minus miserabiles quam quos hostis circumsidet: quippe illic etiam honestae mortis usus, his inglorium exitium. lux reddidit terram, penetratumque ad amnem , quo Caesar classe contenderat. inpositae dein legiones, vagante fama submersas; nec fides salutis, antequam Caesarem exercitumque reducem videre.

at germanicus legio qui navis veho secundus et quartus decimus iter terrestris p vitellius duco trado quo levis classis vadosus mare inno vel reciproco sido vitellius primus iter sicco humo aut modicus allabor aestus quiesco habeo mox impulsus aquilo simul sidus aequinoctium quo magnus tumesco oceanus rapio ago agmen et oppleo terra idem fretus litor campus facies neque discerno possum incertus ab solidus brevio ab profundo sterno fluctus haurio gurges iumentum sarcina corpus exanimo interfluo occurso permisceo inter sui manipulis modo pectus modo os tenus extantes aliquando subtraho solum disjacio aut obruo non vox et mutuus hortor juvo adverso unda nihil strenuus ab ignavus sapio ab imprudens consilium ab casus differo cunctus par violens involvo tandem vitellius in edo enitor idem agmen subduco pernocto sine utensilis sine ignis magnus pars nudus aut mulco corpus haud paruus miserabilis quam qui hostis circumsido quippe illic etiam honestus mors utor hic inglorius exitium lux reddo terra penetro ad amnis quo caesar classis contendo inpono deinde legio vago fama submergo neque fides salus antequam caesaris exerceo reducem video


Eodem anno Ruminalem arborem in comitio, quae octingentos et triginta ante annos Remi Romulique infantiam texerat, mortuis ramalibus et arescente trunco deminutam prodigii loco habitum est, donec in novos fetus revivesceret.

eos annus ruminal arbor in comitium qui octingenti et triginta ante annus remus romulus infantia tego morior ramal et aresco trunco deminuo prodigium locus habitus sum donec in novi fetus revivesco


Quanto violentior cetero mari Oceanus et truculentia caeli praestat Germania, tantum illa clades novitate et magnitudine excessit, hostilibus circum litoribus aut ita vasto et profundo ut credatur novissimum ac sine terris mare. pars navium haustae sunt, plures apud insulas longius sitas eiectae; milesque nullo illic hominum cultu fame absumptus, nisi quos corpora equorum eodem elisa toleraverant. sola Germanici triremis Chaucorum terram adpulit; quem per omnis illos dies noctesque apud scopulos et prominentis oras, cum se tanti exitii reum clamitaret, vix cohibuere amici quo minus eodem mari oppeteret. tandem relabente aestu et secundante vento claudae naves raro remigio aut intentis vestibus, et quaedam a validioribus tractae, revertere; quas raptim refectas misit ut scrutarentur insulas. collecti ea cura plerique: multos Angrivarii nuper in fidem accepti redemptos ab interioribus reddidere; quidam in Britanniam rapti et remissi a regulis. ut quis ex longinquo revenerat, miracula narrabant, vim turbinum et inauditas volucris, monstra maris, ambiguas hominum et beluarum formas, visa sive ex metu credita.

quantus violens ceterus mare oceanus et truculentia caelum praesto germania tantus ille clades novitas et magnitudo excedo hostilis circum litus aut ita vasto et profundo ut credo novus atque sine terra mare pars navis haurio sum multus apud insula longus sino eicio miles nullus illic homo cultus fames absumo nisi qui corpus equus idem elido tolero solus germanicus triremis chauci terra adpello qui per omnis ille dies nox apud scopulus et promineo ora cum sui tantus exitium reus clamito vix cohibeo amicus quo paruus idem mare oppeto tandem relabor aestus et secundo venio claudus navo rarus remigium aut intendo vestis et quidam ab validus traho revorto qui raptim reficio mitto ut scrutor insula colligo is cura plerusque multus angrivarii nuper in fides accipio reemo ab interior reddo quidam in britannia rapio et remitto ab regulis ut quis ex longinquus revenio miraculum narro vis turbo et inaudio volucris monstrum mare ambiguus homo et beluaris forma video sive ex metus credo


Congruens crediderim recensere ceteras quoque rei publicae partis, quibus modis ad eam diem habitae sint, quoniam Tiberio mutati in deterius principatus initium ille annus attulit. iam primum publica negotia et privatorum maxima apud patres tractabantur, dabaturque primoribus disserere et in adulationem lapsos cohibebat ipse; mandabatque honores, nobilitatem maiorum, claritudinem militiae, inlustris domi artes spectando, ut satis constaret non alios potiores fuisse. sua consulibus, sua praetoribus species; minorum quoque magistratuum exercita potestas; legesque, si maiestatis quaestio eximeretur, bono in usu. at frumenta et pecuniae vectigales, cetera publicorum fructuum societatibus equitum Romanorum agitabantur. res suas Caesar spectatissimo cuique, quibusdam ignotis ex fama mandabat, semelque adsumpti tenebantur prorsus sine modo, cum plerique isdem negotiis insenescerent. plebes acri quidem annona fatigabatur, sed nulla in eo culpa ex principe: quin infecunditati terrarum aut asperis maris obviam iit, quantum impendio diligentiaque poterat. et ne provinciae novis oneribus turbarentur utque vetera sine avaritia aut crudelitate magistratuum tolerarent providebat: corporum verbera, ademptiones bonorum aberant. rari per Italiam Caesaris agri, modesta servitia, intra paucos libertos domus; ac si quando cum privatis disceptaret, forum et ius.

congruo credo recenseo ceterus quoque res publicus pars qui modus ad is dies habeo sum quoniam tiberius muto in deterior principatus initium ille annus affero iam primus publicus negotium et privator maximus apud pater tracto do primoris dissero et in adulatio labor cohibeo ipse mando honor nobilitas magnus claritudo militia illustris domus ars specto ut satis consto non alius potis sum suus consul suus praetor species paruus quoque magistratus exerceo potestas lego si maiestas quaestio eximo bonus in usus at frumentum et pecunia vectigal ceterus publicus fructus societas eques romanus agito res suus caesar specto quisque quidam ignosco ex fama mando semel adsumo teneo prorsus sine modo cum plerusque idem negotium insenesco plebs acer quidem annona fatigo sed nullus in is culpa ex princeps quin infecunditas terra aut asper mare obvius eo quantus impendium diligo possum et ne provincia novus onus turbo ut vetero sine avaritia aut crudelitas magistratus tolero provideo corpus verbero ademptio bonus absum raris per italia caesar ager modestus servitium intra paucus libertus domus atque si quando cum privo discepto forum et ius


Sub idem tempus e familia Scriboniorum Libo Drusus defertur moliri res novas. eius negotii initium, ordinem, finem curatius disseram, quia tum primum reperta sunt quae per tot annos rem publicam exedere. Firmius Catus senator, ex intima Libonis amicitia, iuvenem inprovi- dum et facilem inanibus ad Chaldaeorum promissa, magorum sacra, somniorum etiam interpretes impulit, dum proavum Pompeium, amitam Scriboniam, quae quondam Augusti coniunx fuerat, consobrinos Caesares, plenam imaginibus domum ostentat, hortaturque ad luxum et aes alienum, socius libidinum et necessitatum, quo pluribus indiciis inligaret.

sub idem tempus e familia scribonius libo drusus defero molior res novo is negotium initium ordo finis curo dissero quia tum primus reperio sum qui per tot annus res publicus exedo firmus catus senator ex intimo libo amicitia juvenis inprovi dum et facilis inanis ad chaldaeus promitto magus sacer somnium etiam interpres impello dum proavus pompejus amita scriboniam qui quondam augustus coniunx sum consobrinus caesaris plenus imago domus ostento horto ad luxus et aes alienus socius libido et necessitas quo multus indicium inligo


Ceterum urbis quae domui supererant non, ut post Gallica incendia, nulla distinctione nec passim erecta, sed dimensis vicorum ordinibus et latis viarum spatiis cohibitaque aedificiorum altitudine ac patefactis areis additisque porticibus quae frontem insularum protegerent. eas porticus Nero sua pecunia extructurum purgatasque areas dominis traditurum pollicitus est. addidit praemia pro cuiusque ordine et rei familiaris copiis finivitque tempus intra quod effectis domibus aut insulis apiscerentur. ruderi accipiendo Ostiensis paludes destinabat utique naves quae frumentum Tiberi subvectassent onustae rudere decurrerent; aedificiaque ipsa certa sui parte sine trabibus saxo Gabino Albanove solidarentur, quod is lapis ignibus impervius est; iam aqua privatorum licentia intercepta quo largior et pluribus locis in publicum flueret, custodes; et subsidia reprimendis ignibus in propatulo quisque haberet; nec communione parietum, sed propriis quaeque muris ambirentur. ea ex utilitate accepta decorem quoque novae urbi attulere. erant tamen qui crederent veterem illam formam salubritati magis conduxisse, quoniam angustiae itinerum et altitudo tectorum non perinde solis vapore perrumperentur: at nunc patulam latitudinem et nulla umbra defensam graviore aestu ardescere.

ceterum urbs qui domo supersum non ut post gallicus incendium nullus distinctio neque passim erigo sed dimetior vicus ordo et fero viaris spatium cohibeo aedificium altitudo atque patefacio areis addo porticus qui frons insularis protego is porticus nero suus pecunia extructurum purgo areo dominus trado polliceor sum addo praemium pro quisque ordo et res familiaris copia finio tempus intra qui efficio domus aut insula apiscerentur raudus accipio ostiensis palus destino utique navo qui frumentum tiberis subvecto onustus rudo decurro aedificium ipse certus suus pars sine trabs saxum gabinus albanus solido qui is lapis ignis impervius sum iam aqua privator licentia intercipio quo largior et multus locus in publicus fluo custos et subsidium reprimo ignis in propatulum quisque habeo neque communio paries sed proprius quisque murus ambeo is ex utilitas accipio decoro quoque novus urbs affero sum tamen qui credo vetus ille forma salubritas magis conduco quoniam angustia iter et altitudo tector non perinde sol vapor perrumpo at nunc patulus latitudo et nullus umbra defendo gravis aestus ardescere


Igitur non modo Cherusci sociique eorum, vetus Arminii miles, sumpsere bellum, sed e regno etiam Marobodui Suebae gentes, Semnones ac Langobardi, defecere ad eum. quibus additis praepollebat, ni Inguiomerus cum manu clientium ad Maroboduum perfugisset, non aliam ob causam quam quia fratris filio iuveni patruus senex parere dedignabatur. deriguntur acies, pari utrimque spe, nec, ut olim apud Germanos, vagis incursibus aut disiectas per catervas: quippe longa adversum nos militia insueverant sequi signa, subsidiis firmari, dicta imperatorum accipere. ac tunc Arminius equo conlustrans cuncta, ut quosque advectus erat, reciperatam libertatem, trucidatas legiones, spolia adhuc et tela Romanis derepta in manibus multorum ostentabat; contra fugacem Maroboduum appellans, proeliorum expertem, Hercyniae latebris defensum; ac mox per dona et legationes petivisse foedus, proditorem patriae, satellitem Caesaris, haud minus infensis animis exturbandum quam Varum Quintilium interfecerint. meminissent modo tot proeliorum, quorum eventu et ad postremum eiectis Romanis satis probatum, penes utros summa belli fuerit.

igitur non modo cherusci socius is vetus arminius miles sumo bellum sed e regnum etiam maroboduus suevus gens semnonis atque langobardi deficio ad is qui addo praepolleo ni inguiomerus cum manus cliens ad maroboduus perfugio non alius ob causa quam quia frater filius juvenis patruus senex pareo dedigno derego acies par utrimque spes neque ut olim apud germani vagus incursus aut disjecto per caterva quippe longus adverro nos militia insuesco sequor signum subsidium firmaris dictum imperator accipio atque tunc arminius equus conlustro cunctus ut quisque adveho sum recipero libertas trucido legio spolium adhuc et telum romanus deripio in manus multus ostento contra fugax maroboduus appello proelium expers hercyniasilva latebra defendo atque mox per donum et legatio peto foedus proditor patria satelles caesar haud paruus infensus animus exturbo quam varis quintilius interfacio memini modo tot proelium qui evenio et ad posterus eicio romanus satis probo penis uter summus bellum sum


Ad hoc gentium ductores circumire hortari, firmare animos minuendo metu, accendenda spe aliisque belli incitamentis: enimvero Caratacus huc illuc volitans illum diem, illam aciem testabatur aut reciperandae libertatis aut servitutis aeternae initium fore; vocabatque nomina maiorum, qui dictatorem Caesarem pepulissent, quorum virtute vacui a securibus et tributis intemerata coniugum et liberorum corpora retinerent. haec atque talia dicenti adstrepere vulgus, gentili quisque religione obstringi, non telis, non vulneribus cessuros.

ad hic gens ductor circumeo hortor firmaris animus minuo metus accendo spes alius bellum incitamentum enimvero caratacus huc illic volito ille dies ille acies testo aut recipero libertas aut servitus aeternus initium sum voco nomen magnus qui dictator caesaris pello qui virtus vacuus ab securis et tribuo intemerandus conjunx et liberi corpus retineo hic atque talis dico astrepo vulgus gentilis quisque religio obstringo non telum non vulnus cedo


Eodem anno Galliarum civitates ob magnitudinem aeris alieni rebellionem coeptavere, cuius extimulator acerrimus inter Treviros Iulius Florus, apud Aeduos Iulius Sacrovir. nobilitas ambobus et maiorum bona facta eoque Romana civitas olim data, cum id rarum nec nisi virtuti pretium esset. ii secretis conloquiis, ferocissimo quoque adsumpto aut quibus ob egestatem ac metum ex flagitiis maxima peccandi necessitudo, componunt Florus Belgas, Sacrovir propiores Gallos concire. igitur per conciliabula et coetus seditiosa disserebant de continuatione tributorum, gravitate faenoris, saevitia ac superbia praesidentium, et discordare militem audito Germanici exitio. egregium resumendae libertati tempus, si ipsi florentes quam inops Italia, quam inbellis urbana plebes, nihil validum in exercitibus nisi quod externum, cogitarent.

eos annus galliaris civitas ob magnitudo aer alienus rebellio coepto qui exstimulator acer inter treviros iulius florus apud aedui iulius sacrovir nobilitas ambo et magnus bonus facio eo romanus civitas olim do cum is raris neque nisi virtus pretium sum is secerno colloquium ferox quoque adsumo aut qui ob egestas atque metus ex flagitium maximus pecco necessitudo compono florus belga sacrovir propiores galli concieo igitur per conciliabulum et coitus seditiosus dissero de continuatio tributor gravitas faenus saevitia atque superbia praesideo et discordaris miles audio germanicus exitium egregius resumo libertas tempus si ipse floreo quam inops italia quam imbellis urbanus plebs nihil validus in exercitus nisi qui externus cogito


Nam Tacfarinas, quamquam saepius depulsus, reparatis per intima Africae auxiliis huc adrogantiae venerat ut legatos ad Tiberium mitteret sedemque ultro sibi atque exercitui suo postularet aut bellum inexplicabile minitaretur. non alias magis sua populique Romani contumelia indoluisse Caesarem ferunt quam quod desertor et praedo hostium more ageret. ne Spartaco quidem post tot consularium exercituum cladis inultam Italiam urenti, quamquam Sertorii atque Mithridatis ingentibus bellis labaret res publica, datum ut pacto in fidem acciperetur; nedum pulcherrimo populi Romani fastigio latro Tacfarinas pace et concessione agrorum redimeretur. dat negotium Blaeso ceteros quidem ad spem proliceret arma sine noxa ponendi, ipsius autem ducis quoquo modo poteretur. et recepti ea venia plerique. mox adversum artes Tacfarinatis haud dissimili modo belligeratum.

nam tacfarinas quamquam saepis depello reparo per intimo africa auxilium huc arrogantia venio ut legatus ad tiberis mitto sedo ultro sui atque exercitus suus postulo aut bellum inexplicabilis minito non alius magis suus populus romanus contumelia indoles caesaris fero quam qui desertor et praedo hostis mos ago ne spartacus quidem post tot consularis exercitus clades inultus italia uro quamquam sertorius atque mithridates ingens bellum labo res publicus do ut pacisco in fides accipio nedum pulcher populus romanus fastigium latro tacfarinas pax et concessio ager redimo do negotium blaesus ceterus quidem ad spes proliceo arma sine noxa pono ipse autem dux quisquis modo potior et recipio is venia plerusque mox adverro ars tacfarinatis haud dissimilis modo belligero


Eodem anno Caesar nationes Alpium maritimarum in ius Latii transtulit. equitum Romanorum locos sedilibus plebis anteposuit apud circum; namque ad eam diem indiscreti inibant, quia lex Roscia nihil nisi de quattuordecim ordinibus sanxit. spectacula gladiatorum idem annus habuit pari magnificentia ac priora; sed feminarum inlustrium senatorumque plures per arenam foedati sunt.

eos annus caesar natio alpis maritimaris in ius latius transfero eques romanus locus sedile plebs antepono apud circum namque ad is dies indiscretus ineo quia lex roscia nihil nisi de quattuordecim ordo sancio spectaculum gladiator idem annus habeo par magnificentia atque prior sed femina illustris senator multus per harena foedo sum


Vim praefecturae modicam antea intendit, dispersas per urbem cohortis una in castra conducendo, ut simul imperia acciperent numeroque et robore et visu inter se fiducia ipsis, in ceteros metus oreretur. praetendebat lascivire militem diductum; si quid subitum ingruat, maiore auxilio pariter subveniri; et severius acturos si vallum statuatur procul urbis inlecebris. ut perfecta sunt castra, inrepere paulatim militaris animos adeundo, appellando; simul centuriones ac tribunos ipse deligere. neque senatorio ambitu abstinebat clientes suos honoribus aut provinciis ornandi, facili Tiberio atque ita prono ut socium laborum non modo in sermonibus, sed apud patres et populum celebraret colique per theatra et fora effigies eius interque principia legionum sineret.

vis praeficio modicus antea intendo dispermulceo per urbs cohors unus in castrum conduco ut simul imperium accipio numero et robur et video inter sui fiducia ipse in ceterus metus orior praetendo lascivire miles diduco si quis subeo ingruo magnus auxilium pariter subvenio et severus ago si valles statuo procul urbs illecebra ut perficio sum castrum inrepo paulatim militaris animus adeo appello simul centurio atque tribunus ipse deligo neque senatorius ambitus abstineo cliens suus honor aut provincia orno facilis tiberius atque ita pronus ut socius labor non modo in sermo sed apud pater et populus celebro coliqueo per theatrum et foro effigio is inter principia legio sino


Ea tempestate Cassius ceteros praeminebat peritia legum: nam militares artes per otium ignotae, industriosque aut ignavos pax in aequo tenet. ac tamen quantum sine bello dabatur, revocare priscum morem, exercitare legiones, cura provisu perinde agere ac si hostis ingrueret: ita dignum maioribus suis et familia Cassia per illas quoque gentis celebrata. igitur excitis quorum de sententia petitus rex, positisque castris apud Zeugma, unde maxime pervius amnis, postquam inlustres Parthi rexque Arabum Acbarus advenerat, monet Meherdaten barbarorum impetus acris cunctatione languescere aut in perfidiam mutari: ita urgeret coepta. quod spretum fraude Acbari, qui iuvenem ignarum et summam fortunam in luxu ratum multos per dies attinuit apud oppidum Edessam. et vocante Carene promptasque res ostentante, si citi advenissent, non comminus Mesopotamiam, sed flexu Armeniam petivit, id temporis importunam, quia hiems occipiebat.

is tempestas casseius ceterus praeminebat peritia lex nam militaris ars per otium ignosco industrius aut ignavus pax in aequus teneo atque tamen quantus sine bellum do revocaris priscus mos exercitaris legio cura provideo perinde ago atque si hostis ingruo ita dignus magnus suus et familia casseius per ille quoque gens celebro igitur excio qui de sententia peto rex pono castrum apud zeugma unde magnus pervius amnis postquam illustris parthus rex arabus acbarus advenio moneo meherdaten barbarus impetus acer cunctatio languesco aut in perfidia muto ita urgeo coepio qui sperno fraus acbaris qui juvenis ignarus et summa fortuna in luxus reor multus per dies attineo apud oppidum edessa et voco carenum promptus res ostento si cieo advenio non comminus mesopotamia sed flecto armenia peto is tempus importunus quia hiems occipio


C. Cestio M. Servilio consulibus nobiles Parthi in urbem venere, ignaro rege Artabano. is metu Germanici fidus Romanis, aequabilis in suos, mox superbiam in nos, saevitiam in popularis sumpsit, fretus bellis quae secunda adversum circumiectas nationes exercuerat, et senectutem Tiberii ut inermem despiciens avidusque Armeniae, cui defuncto rege Artaxia Arsacen liberorum suorum veterrimum imposuit, addita contumelia et missis qui gazam a Vonone relictam in Syria Ciliciaque reposcerent; simul veteres Persarum ac Macedonum terminos seque invasurum possessa Cyro et post Alexandro per vaniloquentiam ac minas iacie- bat. sed Parthis mittendi secretos nuntios validissimus auctor fuit Sinnaces, insigni familia ac perinde opibus, et proximus huic Abdus ademptae virilitatis. non despectum id apud barbaros ultroque potentiam habet. ii adscitis et aliis primoribus, quia neminem gentis Arsacidarum summae rei imponere poterant, interfectis ab Artabano plerisque aut nondum adultis, Phraaten regis Phraatis filium Roma poscebant: nomine tantum et auctore opus sponte Caesaris ut genus Arsacis ripam apud Euphratis cerneretur.

que cestius m servilius consul nobilis parthus in urbs venio ignarus rex artabanus is metus germanicus fidus romanus aequabilis in suus mox superbia in nos saevitia in popularis sumo fretus bellum qui secundus adverro circumjacio natio exerceo et senectus tiberius ut inermis despicio avidus armenia qui defungor rex artaxia arsaces liberi suus vetus impono addo contumelia et mitto qui gaza ab vonones relinquo in syria cilicia reposco simul vetus persaris atque macedones terminus sequor invado possessus cyrus et post alexander per vaniloquentia atque minae iacie bat sed parthus mitto secerno nuntius validus auctor sum sinnaces insignio familia atque perinde ops et proximus hic abdus adimo virilitas non despicio is apud barbarus ulter potentia habeo is adscio et alius primoris quia nemo gens arsacidaris summa res impono possum interficio ab artabanus plerusque aut nondum adoleo phraates rex phraates filius roma posco nomen tantus et auctor opus sponte caesar ut genus arsaces ripa apud euphrates cerno


Sequuntur virorum inlustrium mortes, Domitii Afri et M. Servilii, qui summis honoribus et multa eloquentia viguerant, ille orando causas, Servilius diu foro, mox tradendis rebus Romanis celebris et elegantia vitae quam clariorem effecit, ut par ingenio, ita morum diversus.

sequor vir illustris mors domitius afri et m servilius qui summus honor et multus eloquentia vigesco ille oro causa servilis diu forum mox trado res romanus celeber et elegantia vita quam clarus efficio ut par ingenium ita mos diverto


Sequitur caedes Annaei Senecae, laetissima principi, non quia coniurationis manifestum compererat, sed ut ferro grassaretur, quando venenum non processerat. solus quippe Natalis et hactenus prompsit missum se ad aegrotum Senecam uti viseret conquerereturque cur Pisonem aditu arceret: melius fore si amicitiam familiari congressu exercuissent; et respondisse Senecam sermones mutuos et crebra conloquia neutri conducere; ceterum salutem suam incolumitate Pisonis inniti. haec ferre Gavius Silvanus tribunus praetoriae cohortis et an dicta Natalis suaque responsa nosceret percontari Senecam iubetur. is forte an prudens ad eum diem ex Campania remeaverat quartumque apud lapidem suburbano rure substiterat. illo propinqua vespera tribunus venit et villam globis militum saepsit; tum ipsi cum Pompeia Paulina uxore et amicis duobus epulanti mandata imperatoris edidit.

sequor caedes annaeus seneca laetus princeps non quia coniuratio manifestus comperio sed ut ferrum grassor quando venenum non procedo solus quippe natal et hactenus promo mitto sui ad aegrotus seneca uti viso conqueror cur piso aditus arceo bonus sum si amicitia familiaris congredior exerceo et respondeo seneca sermo mutuus et creber colloquium neuter conduco ceterum salus suus incolumitas piso innitor hic fero gavius silvanus tribunus praetorius cohors et an dictum natal suum respondeo nosco percontaris seneca jubeo is fors an prudens ad is dies ex campaneus remeo quartum apud lapis suburbanum rus substiterat ille propinquus vesperus tribunus venio et villa globus miles saepio tum ipse cum pompejus paulinus uxor et amicus duo epulor mandatum imperator edo


Olim quidem non modo praetor aut consul sed privati etiam mittebantur qui provincias viserent et quid de cuiusque obsequio videretur referrent; trepidabantque gentes de aestimatione singulorum: at nunc colimus externos et adulamur, et quo modo ad nutum alicuius grates, ita promptius accusatio decernitur. decernaturque et maneat provincialibus potentiam suam tali modo ostentandi: sed laus falsa et precibus expressa perinde cohibeatur quam malitia, quam crudelitas. plura saepe peccantur, dum demeremur quam dum offendimus. quaedam immo virtutes odio sunt, severitas obstinata, invictus adversum gratiam animus. inde initia magistratuum nostrorum meliora ferme et finis inclinat, dum in modum candidatorum suffragia conquirimus: quae si arceantur, aequabilius atque constantius provinciae regentur. nam ut metu repetundarum infracta avaritia est, ita vetita gratiarum actione ambitio cohibebitur.'

olim quidem non modo praetor aut consul sed privo etiam mitto qui provincia viso et quis de quisque obsequium video refero trepido gens de aestimatio singulus at nunc colo externus et adulo et quo modo ad nutus aliquis grates ita promptus accusatio decerno decerno et maneo provincial potentia suus talis modo ostento sed laus fallo et prex exprimo perinde cohibeo quam malitia quam crudelitas multus saepe pecco dum demo quam dum offendo quidam immo virtus odium sum severitas obstinatus invictus adverro gratia animus inde initium magistratus noster bonus ferme et finis inclino dum in modus candidator suffragium conquaero qui si arceo aequabilis atque consto provincia rego nam ut metus repeto infringo avaritia sum ita veto gratia actio ambitio cohibeo


Varie habita ac saepe mutata eius rei forma. nam Augustus senatui permisit deligere praefectos; deinde ambitu suffragiorum suspecto, sorte ducebantur ex numero praetorum qui praeessent. neque id diu mansit, quia sors deerrabat ad parum idoneos. tunc Claudius quaestores rursum imposuit iisque, ne metu offensionum segnius consulerent, extra ordinem honores promisit: sed deerat robur aetatis eum primum magistratum capessentibus. igitur Nero praetura perfunctos et experientia probatos delegit.

varius habeo atque saepe muto is res forma nam augustus senatus permitto deligo praeficio deinde ambitus suffragium suspicio sors duco ex numerus praetor qui praesum neque is diu maneo quia sors deerro ad parum idoneus tunc claudus quaestor rursum impono is ne metus offensio segnis consulo extra ordo honor promitto sed desum robur aetas is primus magistratus capesso igitur nero praetura perfungor et experientia probo deligo


Magnificam in publicum largitionem auxit Caesar haud minus grata liberalitate, quod bona Aemiliae Musae, locupletis intestatae, petita in fiscum, Aemilio Lepido, cuius e domo videbatur, et Pantulei divitis equitis Romani hereditatem, quamquam ipse heres in parte legeretur, tradidit M. Servilio, quem prioribus neque suspectis tabulis scriptum compererat, nobilitatem utriusque pecunia iuvandam praefatus. neque hereditatem cuiusquam adiit nisi cum amicitia meruisset: ignotos et aliis infensos eoque principem nuncupantis procul arcebat. ceterum ut honestam innocentium paupertatem levavit, ita prodigos et ob flagitia egentis, Vibidium Varronem, Marium Nepotem, Appium Appianum, Cornelium Sullam, Q. Vitellium movit senatu aut sponte cedere passus est.

magnificus in publicus largitio augeo caesar haud paruus gratus liberalitas qui bonus aemilius musa locupletis intestato peto in fiscus aemilius lepidus qui e domus video et pantulei dives equio romanus hereditas quamquam ipse heres in pars lego trado m servilius qui prior neque suspicio tabula scribo comperio nobilitas uterque pecunia juvo praefor neque hereditas quisquam adeo nisi cum amicitia mereo ignotus et alius infensus eo princeps nuncupo procul arceo ceterum ut honestus innocens paupertas levo ita prodigus et ob flagitium egeo vibidium varro marius nepos appius appianus cornelius sulla q vitellius moveo senatus aut sponte cedo patior sum


Nuntiata ea Tiberium laetitia curaque adfecere: gaudebat oppressam seditionem, sed quod largiendis pecuniis et missione festinata favorem militum quaesivisset, bellica quoque Germanici gloria angebatur. rettulit tamen ad senatum de rebus gestis multaque de virtute eius memoravit, magis in speciem verbis adornata quam ut penitus sentire crederetur. paucioribus Drusum et finem Illyrici motus laudavit, sed intentior et fida oratione. cunctaque quae Germanicus indulserat servavit etiam apud Pannonicos exercitus.

nuntio is tiberis laetitia curo afficio gaudeo opprimo seditio sed qui largior pecunia et missio festino favor miles quaero bellicus quoque germanicus gloria ango refero tamen ad senatus de res gero multo de virtus is memoro magis in species verbum adorno quam ut penitus sentio credo paucus drusus et finis illyricus moueo laudo sed intendo et fidus oratio cuncto qui germanicus indulgeo servo etiam apud pannonicus exercitus


At in Britannia P. Ostorium pro praetore turbidae res excepere, effusis in agrum sociorum hostibus eo violen- tius quod novum ducem exercitu ignoto et coepta hieme iturum obviam non rebantur. ille gnarus primis eventibus metum aut fiduciam gigni, citas cohortis rapit et caesis qui restiterant, disiectos consectatus, ne rursus conglobarentur infensaque et infida pax non duci, non militi requiem permitteret, detrahere arma suspectis cunctaque castris Avonam inter et Sabrinam fluvios cohibere parat. quod primi Iceni abnuere, valida gens nec proeliis contusi, quia societatem nostram volentes accesserant. hisque auctoribus circumiectae nationes locum pugnae delegere saeptum agresti aggere et aditu angusto, ne pervius equiti foret. ea munimenta dux Romanus, quamquam sine robore legionum socialis copias ducebat, perrumpere adgreditur et distributis cohortibus turmas quoque peditum ad munia accingit. tunc dato signo perfringunt aggerem suisque claustris impeditos turbant. atque illi conscientia rebellionis et obsaeptis effugiis multa et clara facinora fecere: qua pugna filius legati M. Ostorius servati civis decus meruit.

at in britannia p ostorius pro praetor turbidus res excipio effundo in ager socius hostis is violen tius qui novus dux exercitus ignosco et coepio hiems eo obvius non reor ille gnarus primus eventus metus aut fiducia gigno cieo cohors rapio et caedo qui resto disjacio consector ne rursus conglobo infensus et infidus pax non duco non miles requies permitto detraho arma suspicio cuncto castrum avonam inter et sabrina fluvius cohibeo paro qui primus iceni abnuo validus gens neque proelium contundo quia societas noster volo accedo hic auctor circumjacio natio locus pugna deligo saepio agrestis aggero et aditus angustus ne pervius equio sum is munimentum dux romanus quamquam sine robur legio social copia duco perrumpo aggredior et distribuo cohors turma quoque pedes ad munia accingo tunc do signum perfringo aggero suo claustra impedio turbo atque ille conscientia rebellio et obsaepio effugius multus et clarus facinus facio qui pugno filius legatus m ostorius servo civis decus mereo


Reperio apud scriptores senatoresque eorundem temporum Adgandestrii principis Chattorum lectas in senatu litteras, quibus mortem Arminii promittebat si patrandae neci venenum mitteretur, responsumque esse non fraude neque occultis, sed palam et armatum populum Romanum hostis suos ulcisci. qua gloria aequabat se Tiberius priscis imperatoribus qui venenum in Pyrrum regem vetuerant prodiderantque. ceterum Arminius abscedentibus Romanis et pulso Maroboduo regnum adfectans libertatem popularium adversam habuit, petitusque armis cum varia fortuna certaret, dolo propinquorum cecidit: liberator haud dubie Germaniae et qui non primordia populi Romani, sicut alii reges ducesque, sed florentissi- mum imperium lacessierit, proeliis ambiguus, bello non victus. septem et triginta annos vitae, duodecim potentiae explevit, caniturque adhuc barbaras apud gentis, Graecorum annalibus ignotus, qui sua tantum mirantur, Romanis haud perinde celebris, dum vetera extollimus recentium incuriosi.

reperio apud scriptor senator idem tempus adgandestrii princeps chattor lego in senatus littera qui mors arminius promitto si patro nex venenum mitto respondeo sum non fraus neque occulo sed palam et armo populus romanus hostis suus ulciscor qui gloria aequo sui tiberis priscus imperator qui venenum in pyrrum rex veto prodo ceterum arminius abscedo romanus et pulso maroboduus regnum adfectans libertas popularis adverro habeo peto arma cum vario fortuna certo dolus propinquus cado liberator haud dubius germania et qui non primordius populus romanus sicut alius rex duco sed florentissi mum imperium lacesso proelium ambiguus bellum non vinco septem et triginta annus vita duodecim potentia expleo cano adhuc barbara apud gens graecum annal ignosco qui suus tantus miror romanus haud perinde celeber dum vetero extollo recens incuriosus


Et commotus his Avitus: patienda meliorum imperia; id dis quos implorarent placitum, ut arbitrium penes Romanos maneret quid darent quid adimerent, neque alios iudices quam se ipsos paterentur. haec in publicum Ampsivariis respondit, ipsi Boiocalo ob memoriam amicitiae daturum agros. quod ille ut proditionis pretium aspernatus addidit 'deesse nobis terra in vitam, in qua moriamur, non potest': atque ita infensis utrimque animis discessum. illi Bructeros, Tencteros, ulteriores etiam nationes socias bello vocabant: Avitus scripto ad Curtilium Manciam superioris exercitus legatum, ut Rhenum transgressus arma a tergo ostenderet, ipse legiones in agrum Tencterum induxit, excidium minitans ni causam suam dissociarent. igitur absistentibus his pari metu exterriti Bructeri; et ceteris quoque aliena pericula deserentibus sola Ampsivariorum gens retro ad Vsipos et Tubantes concessit. quorum terris exacti cum Chattos, dein Cheruscos petissent, errore longo hospites, egeni, hostes in alieno quod iuventutis erat caeduntur, imbellis aetas in praedam divisa est.

et commoueo hic avitus patior bonus imperium is deus qui imploro placeo ut arbitrium penis romanus maneo quis do quis adimo neque alius iudex quam sui ipse pateo hic in publicus ampsivariis respondeo ipse boiocalo ob memoria amicitia do ager qui ille ut proditio pretium aspernor addo desum nos terra in vita in qui morior non possum atque ita infensus utrimque animus discedo ille bructeri tencteros ulteriores etiam natio socio bellum voco avitus scribo ad curtilius mancia superus exercitus legatus ut rhenus transgredior arma ab tergum ostendo ipse legio in ager tencterum induco excidium minito ni causa suus dissocio igitur absisto hic par metus exterreo bructerus et ceterus quoque alienus periculum desero solus ampsivariorum gens retro ad vsipos et tubantes concedo qui terra exigo cum chatti deinde cherusci peto error longus hospes egenus hostis in alienus qui iuventus sum caedo imbellis aetas in praeda divido sum