Vt coepere dimoveri obruta, concursus ad exanimos complectentium, osculantium; et saepe certamen si confusior facies sed par forma aut aetas errorem adgnoscentibus fecerat. quinquaginta hominum milia eo casu debilitata vel obtrita sunt; cautumque in posterum senatus consulto ne quis gladiatorium munus ederet cui minor quadringentorum milium res neve amphitheatrum imponeretur nisi solo firmitatis spectatae. Atilius in exilium actus est. ceterum sub recentem cladem patuere procerum domus, fomenta et medici passim praebiti, fuitque urbs per illos dies quamquam maesta facie veterum institutis similis, qui magna post proelia saucios largitione et cura sustentabant.

vt coepio dimoveo obruo concursus ad exanimus complector osculo et saepe certamen si confundo facies sed par forma aut aetas error agnosco facio quinquaginta homo mille is casus debilito vel obtero sum caveo in posterus senatus consultum ne quis gladiatorius munus edo qui paruus quadringentor mille res neve amphitheatrum impono nisi solum firmitas specto atilius in exsilium ago sum ceterum sub recens clades pateo procerus domus fomentum et medicus passim praebeo sum urbs per ille dies quamquam maestus facies vetus institus similis qui magnus post proelio saucius largitio et cura sustento


Incessit dein religio quonam in templo locandum foret donum quod pro valetudine Augustae equites Romani voverant equestri Fortunae: nam etsi delubra eius deae multa in urbe, nullum tamen tali cognomento erat. repertum est aedem esse apud Antium quae sic nuncuparetur, cunctasque caerimonias Italicis in oppidis templaque et numinum effigies iuris atque imperii Romani esse. ita donum apud Antium statuitur. et quoniam de religionibus tractabatur, dilatum nuper responsum adversus Servium Maluginensem flaminem Dialem prompsit Caesar recitavitque decretum pontificum, quotiens valetudo adversa flaminem Dialem incessisset, ut pontificis maximi arbitrio plus quam binoctium abesset, dum ne diebus publici sacrificii neu saepius quam bis eundem in annum; quae principe Augusto constituta satis ostendebant annuam absentiam et provinciarum administrationem Dialibus non concedi. memorabaturque L. Metelli pontificis maximi exemplum qui Aulum Postumium flaminem attinuisset. ita sors Asiae in eum qui consularium Maluginensi proximus erat conlata.

incedo deinde religio quonam in templum loco sum donum qui pro valetudo augusta eques romanus voveo equester fortuna nam etsi delubrum is dea multus in urbs nullus tamen talis cognomentum sum reperio sum aedes sum apud antius qui sic nuncupo cuncto caerimonia italicus in oppidum templum et numen effigio ius atque imperium romanus sum ita donum apud antius statuo et quoniam de religio tracto differo nuper responsum adverro servius maluginensis flamen dial promo caesar recito decretum pontifex quotiens valetudo adverso flamen dial incedo ut pontifex magnus arbitrium multus quam binoctium absum dum ne dies publicus sacrificium neu saepis quam bis idem in annus qui princeps augustus constituo satis ostendo annuo absentia et provinciaris administratio dial non concedo memoro l metellus pontifex magnus exemplum qui aulis postumius flamen attineo ita sors asia in is qui consularis maluginensis proximus sum confero


Vt seditionem attigit, ubi modestia militaris, ubi veteris disciplinae decus, quonam tribunos, quo centuriones exegissent, rogitans, nudant universi corpora, cicatrices ex vulneribus, verberum notas exprobrant; mox indiscretis vocibus pretia vacationum, angustias stipendii, duritiam operum ac propriis nominibus incusant vallum, fossas, pabuli materiae lignorum adgestus, et si qua alia ex necessitate aut adversus otium castrorum quaeruntur. atrocissimus veteranorum clamor oriebatur, qui tricena aut supra stipendia numerantes, mederetur fessis, neu mortem in isdem laboribus, sed finem tam exercitae militiae neque inopem requiem orabant. fuere etiam qui legatam a divo Augusto pecuniam reposcerent, faustis in Germanicum ominibus; et si vellet imperium promptos ostentavere. tum vero, quasi scelere contaminaretur, praeceps tribunali desiluit. opposuerunt abeunti arma, minitantes, ni regrederetur; at ille moriturum potius quam fidem exueret clamitans, ferrum a latere diripuit elatumque deferebat in pectus, ni proximi prensam dextram vi attinuissent. extrema et conglobata inter se pars contionis ac, vix credibile dictu, quidam singuli propius incedentes feriret hortabantur; et miles nomine Calusidius strictum obtulit gladium, addito acutiorem esse. saevum id malique moris etiam furentibus visum, ac spatium fuit quo Caesar ab amicis in tabernaculum raperetur.

vt seditio attigo ubi modestia militaris ubi veto disciplina decus quonam tribunus quo centurio exigo rogito nudo universus corpus cicatrix ex vulnus verber nosco exprobro mox indiscretus vox pretium vacatio angustiae stipendium duritia opus atque proprius nomen incuso valles fossa pabulum materia lignum aggestus et si qui alius ex necessitas aut adverro otium castrum quaero atrox veteranus clamor orior qui triceni aut supra stipendium numero medeor fatisco neu mors in idem labor sed finis tam exerceo militia neque inops requies oro sum etiam qui lego ab divus augustus pecunia reposco faustus in germanicus omen et si volo imperium promptus ostento tum verus quasi scelus contamino praeceps tribunal desileo oppono abeo arma minito ni regredior at ille morior potis quam fides exuo clamito ferrum ab lateo diripio effero defero in pectus ni propior prendo dexter vis attineo exter et conglobo inter sui pars contio atque vix credibilis dico quidam singuli propius incedo ferio horto et miles nomen calusidius stringo offero gladius addo acuo sum saevus is malus mos etiam furo video atque spatium sum quo caesar ab amicus in tabernaculum rapio


Inter quae diu meditato prolatoque saepius consilio tandem Caesar in Campaniam, specie dedicandi templa apud Capuam Iovi, apud Nolam Augusto, sed certus procul urbe degere. causam abscessus quamquam secutus plurimos auctorum ad Seiani artes rettuli, quia tamen caede eius patrata sex postea annos pari secreto coniunxit, plerumque permoveor num ad ipsum referri verius sit, saevitiam ac libidinem cum factis promeret, locis occultantem. erant qui crederent in senectute corporis quoque habitum pudori fuisse: quippe illi praegracilis et incurva proceritas, nudus capillo vertex, ulcerosa facies ac plerumque medicaminibus interstincta; et Rhodi secreto vitare coetus, recondere voluptates insuerat. traditur etiam matris impotentia extrusum quam dominationis sociam aspernabatur neque depellere poterat, cum dominationem ipsam donum eius accepisset. nam dubitaverat Augustus Germanicum, sororis nepotem et cunctis laudatum, rei Romanae imponere, sed precibus uxoris evictus Tiberio Germanicum, sibi Tiberium adscivit. idque Augusta exprobrabat, reposcebat.

inter qui diu meditor profero saepis consilium tandem caesar in campania species dedico templum apud capua iuppiter apud nola augustus sed certus procul urbs dego causa abscedo quamquam sequor multus auctor ad sejanus ars rettulis quia tamen caedes is patro sex postea annus par secretum conjungo plerusque permoveo num ad ipse refero verus sum saevitia atque libido cum facio promo locus occulto sum qui credo in senectus corpus quoque habitus pudor sum quippe ille praegracilis et incurvo proceritas nudus capillus vertex ulcerosus facies atque plerusque medicamen interstinguo et rhodius secretum vitaris coitus recondo voluptas insuo trado etiam mater impotens extrudo quam dominatio socia aspernor neque depello possum cum dominatio ipse donum is accipio nam dubito augustus germanicus soror nepos et cunctus laudo res romanus impono sed prex uxor evinco tiberius germanicus sui tiberis adscio is augustus exprobro reposco


Igitur Nero vitare secretos eius congressus, abscedentem in hortos aut Tusculanum vel Antiatem in agrum laudare quod otium capesseret. postremo, ubicumque haberetur, praegravem ratus interficere constituit, hactenus consultans, veneno an ferro vel qua alia vi. placuitque primo venenum. sed inter epulas principis si daretur, referri ad casum non poterat tali iam Britannici exitio; et ministros temptare arduum videbatur mulieris usu scelerum adversus insidias intentae; atque ipsa praesumendo remedia munierat corpus. ferrum et caedes quonam modo occultaretur nemo reperiebat; et ne quis illi tanto facinori delectus iussa sperneret metuebat. obtulit ingenium Anicetus libertus, classi apud Misenum praefectus et pueritiae Neronis educator ac mutuis odiis Agrippinae invisus. ergo navem posse componi docet cuius pars ipso in mari per artem soluta effunderet ignaram: nihil tam capax fortuitorum quam mare; et si naufragio intercepta sit, quem adeo iniquum ut sceleri adsignet quod venti et fluctus deliquerint? additurum principem defunctae templum et aras et cetera ostentandae pietati.

igitur nero vitaris secerno is congredior abscedo in hortus aut tusculanus vel antias in ager laudo qui otium capesso postremo ubicumque habeo praegravo reor interficio constituo hactenus consulto veneno an ferrum vel qui alius vis placeo primus venenum sed inter epulae princeps si do refero ad casus non possum talis iam britannicus exitium et minister tento arduus video mulier usus scelus adverro insidiae intendo atque ipse praesumo remedio munio corpus ferrum et caedes quonam modo occulto nemo reperio et ne quis ille tantus facinus deligo iubeo sperno metuo offero ingenium anicetus libertus classis apud misenus praefectus et pueritia nero educator atque mutuus odium agrippina invideo ergo navo possum compono doceo qui pars ipse in mare per ars solvo effundo ignarus nihil tam capax fortuitus quam mare et si naufragium intercipio sum qui adeo iniquus ut scelus adsigno qui venio et fluctus delinquo addo princeps defungor templum et ara et ceterus ostento pietas


Postquam Bruto et Cassio caesis nulla iam publica arma, Pompeius apud Siciliam oppressus exutoque Lepido, interfecto Antonio ne Iulianis quidem partibus nisi Caesar dux reliquus, posito triumviri nomine consulem se ferens et ad tuendam plebem tribunicio iure contentum, ubi militem donis, populum annona, cunctos dulcedine otii pellexit, insurgere paulatim, munia senatus magistratuum legum in se trahere, nullo adversante, cum ferocissimi per acies aut proscriptione cecidissent, ceteri nobilium, quanto quis servitio promptior, opibus et honoribus extollerentur ac novis ex rebus aucti tuta et praesentia quam vetera et periculosa mallent. neque provinciae illum rerum statum abnuebant, suspecto senatus populique imperio ob certamina potentium et avaritiam magistratuum, invalido legum auxilio quae vi ambitu postremo pecunia turbabantur.

postquam brutus et casseius caedo nullus iam publicus arma pompejus apud sicilia opprimo exuo lepidus interficio antonius ne julianus quidem pars nisi caesar dux reliquus pono triumviri nomen consul sui fero et ad tueor plebs tribunicius ius contineo ubi miles donum populus annona cunctus dulcedo otium pellicio insurgo paulatim munia senatus magistratus lex in sui traho nullus adverso cum ferox per acies aut proscriptio caedo ceterus nobilis quantus quis servitium promptus ops et honor extollo atque novus ex res augeo tueor et praesens quam vetero et periculosus malo neque provincia ille res status abnuo suspicio senatus populus imperium ob certamen potens et avaritia magistratus invalidus lex auxilium qui vis ambitus postremo pecunia turbo


Quintus Plautius Sex. Papinius consules sequuntur. eo anno neque quod L. Aruseiusmorte adfecti forent, adsuetudine malorum ut atrox advertebatur, sed exterruit quod Vibulenus Agrippa eques Romanus, cum perorassent accusatores, in ipsa curia depromptum sinu venenum hausit prolapsusque ac moribundus festinatis lictorum manibus in carcerem raptus est faucesque iam exanimis laqueo vexatae. ne Tigranes quidem, Armenia quondam potitus ac tunc reus, nomine regio supplicia civium effugit. at C. Galba consularis et duo Blaesi voluntario exitu cecidere, Galba tristibus Caesaris litteris provinciam sortiri prohibitus: Blaesis sacerdotia, integra eorum domo destinata, convulsa distulerat, tunc ut vacua contulit in alios; quod signum mortis intellexere et executi sunt. et Aemilia Lepida, quam iuveni Druso nuptam rettuli, crebris criminibus maritum insectata, quamquam intestabilis, tamen impunita agebat, dum superfuit pater Lepidus: post a delatoribus corripitur ob servum adulterum, nec dubitabatur de flagitio: ergo omissa defensione finem vitae sibi posuit.

quintus plautus sex papinius consul sequor is annus neque qui l aruseiusmorte afficio sum adsuetudo malus ut atrox adverto sed exterreo qui vibulenus agrippa eques romanus cum peroro accusator in ipse curia depromptum sinus venenum haurio prolabor atque moribundus festino lictor manus in carcer rapio sum fauces iam exanimus laqueus vexo ne tigranes quidem armenium quondam potior atque tunc reus nomen regius supplicium civis effugio at que galba consularis et duo blaesus voluntarius exeo cado galba tristis caesar littera provincia sortior prohibeo blaesus sacerdotium integer is domus destino convulsus differo tunc ut vacuus confero in alius qui signum mors intellego et executi sum et aemilius lepidus quam juvenis drusus nupta rettulis creber crimen maritus insecto quamquam intestabilis tamen impunitus ago dum supersum pater lepidus post ab delator corripio ob servus adulter neque dubito de flagitium ergo omitto defensio finis vita sui pono


Ille interritus et parte copiarum apud Syriam relicta, ut munimenta Euphrati imposita retinerentur, qua proximum et commeatibus non egenum, regionem Commagenam, exim Cappadociam, inde Armenios petivit. comitabantur exercitum praeter alia sueta bello magna vis camelorum onusta frumenti ut simul hostem famemque depelleret. primum e perculsis Paccium primi pili centurionem obvium habuit, dein plerosque militum; quos diversas fugae causas obtendentis redire ad signa et clementiam Paeti experiri monebat: se nisi victoribus immitem esse. simul suas legiones adire, hortari, priorum admonere, novam gloriam ostendere. non vicos aut oppida Armeniorum, sed castra Romana duasque in iis legiones pretium laboris peti. si singulis manipularibus praecipua servati civis corona imperatoria manu tribueretur, quod illud et quantum decus, ubi par eorum numerus aspiceretur qui adtulissent salutem et qui accepissent! his atque talibus in commune alacres (et erant quos pericula fratrum aut propinquorum propriis stimulis incenderent) continuum diu noctuque iter properabant.

ille interritus et pars copia apud syria relinquo ut munimentum euphrates impono retineo qui propior et commeatus non egenus regio commagene exinde cappadocia inde armenius peto comito exercitus praeter alius suesco bellum magnus volo camelus onustus frumentum ut simul hostis fames depello primus e percello paccius primus pilus centurio obvius habeo deinde plerus miles qui diverto fuga causa obtendo redeo ad signum et clementia paetus experior moneo sui nisi victor immitis sum simul suus legio adeo hortor prior admoneo novus gloria ostendo non vicus aut oppidum armenius sed castrum romanus duo in is legio pretium labor peto si singuli manipularis praecipuus servo civis corona imperatorius manus tribuo qui ille et quantus decus ubi par is numerus aspicio qui affero salus et qui accipio hic atque talis in communis alacer et sum qui periculum frater aut propinquus proprius stimulus incendo continuus diu nox iter propero


Non omiserim praesagium Tiberii de Servio Galba tum consule; quem accitum et diversis sermonibus pertemptatum postremo Graecis verbis in hanc sententiam adlocutus est 'et tu, Galba, quandoque degustabis imperium,' seram ac brevem potentiam significans, scientia Chaldaeorum artis, cuius apiscendae otium apud Rhodum, magistrum Thrasullum habuit, peritiam eius hoc modo expertus.

non omitto praesagium tiberius de servius galba tum consul qui accio et diverto sermo pertemptas postremo graecum verbum in hic sententia alloquor sum et tu galba quandoque degusto imperium sero atque brevis potentia significo scientia chaldaeus ars qui apiscendae otium apud rhodos magister thrasullum habeo peritia is hic modo experior


Ostorius longinquis in agris apud finem Ligurum id temporis erat: eo missus centurio qui caedem eius maturaret. causa festinandi ex eo oriebatur quod Ostorius multa militari fama et civicam coronam apud Britanniam meritus, ingenti corpore armorumque scientia metum Neroni fecerat ne invaderet pavidum semper et reperta nuper coniuratione magis exterritum. igitur centurio, ubi effugia villae clausit, iussa imperatoris Ostorio aperit. is fortitudinem saepe adversum hostis spectatam in se vertit; et quia venae quamquam interruptae parum sanguinis effundebant, hactenus manu servi usus ut immotum pugionem extolleret, adpressit dextram eius iuguloque occurrit.

ostorius longinquus in ager apud finis ligur is tempus sum is mitto centurio qui caedes is maturo causa festino ex is orior qui ostorius multus militaris fama et civica corona apud britannia mereor ingens corpus armus scientia metus nero facio ne invado pavidus semper et reperio nuper coniuratio magis exterreo igitur centurio ubi effugius villa claudo iubeo imperator ostorius aperio is fortitudo saepe adverro hostis specto in sui verto et quia vena quamquam interrumpo parum sanguis effundo hactenus manus servio utor ut immotus pugio extollo adpremo dexter is jugulo occurro


Templum ut in colonia Tarraconensi strueretur Augusto petentibus Hispanis permissum, datumque in omnis provincias exemplum. centesimam rerum venalium post bella civilia institutam deprecante populo edixit Tiberius militare aerarium eo subsidio niti; simul imparem oneri rem publicam, nisi vicesimo militiae anno veterani dimitterentur. ita proximae seditionis male consulta, quibus sedecim stipendiorum finem expresserant, abolita in posterum.

templum ut in colonia tarraconensis struo augustus peto hispanus permitto do in omnis provincia exemplum centesima res venalis post bellum civile instituo deprecor populus edico tiberis militaris aerarius is subsidium nitor simul imparis onus res publicus nisi vicesimus militia annus veteranus dimitto ita proximus seditio malus consulo qui sedecim stipendium finis exprimo aboleo in posterus


Iam Messalina facilitate adulteriorum in fastidium versa ad incognitas libidines profluebat, cum abrumpi dissimulationem etiam Silius, sive fatali vaecordia an imminentium periculorum remedium ipsa pericula ratus, urgebat: quippe non eo ventum ut senectam principis opperirentur. insontibus innoxia consilia, flagitiis manifestis subsidium ab audacia petendum. adesse conscios paria metuentis. se caelibem, orbum, nuptiis et adoptando Britannico paratum. mansuram eandem Messalinae potentiam, addita securitate, si praevenirent Claudium, ut insidiis incautum, ita irae properum. segniter eae voces acceptae, non amore in maritum, sed ne Silius summa adeptus sperneret adulteram scelusque inter ancipitia probatum veris mox pretiis aestimaret. nomen tamen matrimonii concupivit ob magnitudinem infamiae cuius apud prodigos novissima voluptas est. nec ultra expectato quam dum sacrificii gratia Claudius Ostiam proficisceretur, cuncta nuptiarum sollemnia celebrat.

iam messalina facilitas adulterium in fastidium verso ad incognitus libido profluo cum abrumpo dissimulatio etiam silus sive fatal vaecordia an immineo periculum remedium ipse periculum reor urgeo quippe non is venio ut senecta princeps opperior insons innoxius consilium flagitium manifestus subsidium ab audacia peto adsum conscius par metuo sui caelibem orbus nuptiae et adopto britannicus paro mando idem messalina potentia addo securitas si praevenio claudius ut insidiae incautus ita ira properus segnis is voco accipio non amor in maritus sed ne silus summus adipiscor sperno adulter scelus inter ancipitia probo verus mox pretium aestimo nomen tamen matrimonium concupio ob magnitudo infamia qui apud prodigus novus voluptas sum neque ultra expectato quam dum sacrificium gratia claudus ostia proficiscor cunctus nuptiae sollemne celebro


Nec legatus obviam ibat: quippe plurium vaecordia constantiam exemerat. repente lymphati destrictis gladiis in centuriones invadunt: ea vetustissima militaribus odiis materies et saeviendi principium. prostratos verberibus mulcant, sexageni singulos, ut numerum centurionum adaequarent: tum convulsos laniatosque et partim exanimos ante vallum aut in amnem Rhenum proiciunt. Septimius cum perfugisset ad tribunal pedibusque Caecinae advolveretur, eo usque flagitatus est donec ad exitium dederetur. Cassius Chaerea, mox caede Gai Caesaris memoriam apud posteros adeptus, tum adulescens et animi ferox, inter obstantis et armatos ferro viam patefecit. non tribunus ultra, non castrorum praefectus ius obtinuit: vigilias, stationes, et si qua alia praesens usus indixerat, ipsi partiebantur. id militaris animos altius coniectantibus praecipuum indicium magni atque inplacabilis motus, quod neque disiecti nec paucorum instinctu, set pariter ardescerent, pariter silerent, tanta aequalitate et constantia ut regi crederes.

neque legatus obvius eo quippe multus vaecordia constantia eximo repens lympho destringo gladius in centurio invado is vetustus militaris odium materies et saevio principium prosterno verber mulco sexageni singuli ut numerus centurio adaequo tum convulsus lanio et pars exanimus ante valles aut in amnis rhenus proicio septimus cum perfugio ad tribunal pes caecina advolvo is usque flagito sum donec ad exitium dedo casseius chaerea mox caedes gaius caesar memoria apud posterus adipiscor tum adulescens et animus ferox inter obsto et armatus ferrum via patefacio non tribunus ultra non castrum praefectus ius obtineo vigilia statio et si qui alius praesens utor indico ipse partio is militaris animus altus conjecto praecipuus indicium magnus atque inplacabilis moueo qui neque disjacio neque paucus instinguo sed pariter ardescerent pariter sileo tantus aequalitas et constantia ut rex credo


Quin et Tiridaten per Medos extrema Armeniae intrantem praemisso cum auxiliis Verulano legato atque ipse legionibus citis abire procul ac spem belli amittere subegit; quosque nobis aversos animis cognoverat, caedibus et incendiis perpopulatus possessionem Armeniae usurpabat, cum advenit Tigranes a Nerone ad capessendum imperium delectus, Cappadocum ex nobilitate, regis Archelai nepos, sed quod diu obses apud urbem fuerat, usque ad servilem patientiam demissus. nec consensu acceptus, durante apud quosdam favore Arsacidarum: at plerique superbiam Parthorum perosi datum a Romanis regem malebant. additum et praesidium mille legionarii, tres sociorum cohortes duae- que equitum alae, et quo facilius novum regnum tueretur, pars Armeniae, ut cuique finitima, Pharasmani Polemonique et Aristobulo atque Antiocho parere iussae sunt. Corbulo in Syriam abscessit, morte Vmmidii legati vacuam ac sibi permissam.

quin et tiridates per medi exter armenia intro praemitto cum auxilium verulanus legatus atque ipse legio cieo abeo procul atque spes bellum amitto subigo quisque nos averto animus cognosco caedes et incendium perpopulor possessio armenia usurpo cum advenio tigranes ab nero ad capesso imperium deligo cappadocus ex nobilitas rex archelaus nepos sed qui diu obses apud urbs sum usque ad servilis patientia demitto neque consensus accipio duro apud quidam favor arsacidaris at plerusque superbia parthus perosus do ab romanus rex malo addo et praesidium mille legionarius tres socius cohors duo que eques ala et quo facilis novus regnum tueor pars armenia ut quisque finitimus pharasmani polemo et aristobulo atque antiochus pareo jubeo sum corbulo in syria abscedo mors vmmidii legatus vacuus atque sui permitto


Exim promptum quod multorum intimis questibus tegebatur. incedebat enim deterrimo cuique licentia impune probra et invidiam in bonos excitandi arrepta imagine Caesaris; libertique etiam ac servi, patrono vel domino cum voces, cum manus intentarent, ultro metuebantur. igitur C. Cestius senator disseruit principes quidem instar deorum esse, sed neque a diis nisi iustas supplicum preces audiri neque quemquam in Capitolium aliave urbis templa perfugere ut eo subsidio ad flagitia utatur. abolitas leges et funditus versas, ubi in foro, in limine curiae ab Annia Rufilla, quam fraudis sub iudice damnavisset, probra sibi et minae intendantur, neque ipse audeat ius experiri ob effigiem imperatoris oppositam. haud dissimilia alii et quidam atrociora circumstrepebant, precabanturque Drusum daret ultionis exemplum, donec accitam convictamque attineri publica custodia iussit.

exinde promptus qui multus intimus questus tego incedo enim deterior quisque licentia impunis probrum et invidia in bonus excito arrepo imago caesar libertus etiam atque servio patronus vel dominus cum voco cum manus intento ultro metuo igitur que cestius senator disseruio princeps quidem instar deus sum sed neque ab diuus nisi iustus supplex prex audio neque quisquam in capitolium alius urbs templum perfugio ut is subsidium ad flagitium uto abolitas lex et fundus verso ubi in forum in limen curia ab annia rufilla quam fraus sub iudex damno probrum sui et minae intendo neque ipse audeo ius experior ob effigies imperator oppono haud dissimilis alius et quidam atrox circumstrepebant preco drusus do ultio exemplum donec accio convinco attineo publicus custodia iubeo


Eodem anno mancipii unius audacia, ni mature subventum foret, discordiis armisque civilibus rem publicam perculisset. Postumi Agrippae servus, nomine Clemens, comperto fine Augusti pergere in insulam Planasiam et fraude aut vi raptum Agrippam ferre ad exercitus Germanicos non servili animo concepit. ausa eius inpedivit tarditas onerariae navis: atque interim patrata caede ad maiora et magis praecipitia conversus furatur cineres vectusque Cosam Etruriae promunturium ignotis locis sese abdit, donec crinem barbamque promitteret: nam aetate et forma haud dissimili in dominum erat. tum per idoneos et secreti eius socios crebrescit vivere Agrippam, occultis primum sermonibus, ut vetita solent, mox vago rumore apud inperitissimi cuiusque promptas auris aut rursum apud tur- bidos eoque nova cupientis. atque ipse adire municipia obscuro diei, neque propalam aspici neque diutius isdem locis, sed quia veritas visu et mora, falsa festinatione et incertis valescunt, relinquebat famam aut praeveniebat.

eos annus mancipium unus audacia ni maturus subvenio sum discordia armus civilis res publicus percello postumius agrippa servus nomen clemens comperio finis augustus pergo in insula planasia et fraus aut vis rapio agrippa fero ad exercitus germanicus non servilis animus concipio audeo is inpedivit tarditas oneraria navus atque interim patro caedes ad magnus et magis praecipitium converro furo cinis veho cosa etruria promunturium ignosco locus sui abdit donec crinis barba promitto nam aetas et forma haud dissimilis in dominus sum tum per idoneus et secerno is socius crebrescit vivo agrippa occulo primus sermo ut veto soleo mox vago rumor apud imperitus quisque promptus auris aut rursum apud tur bidos eo novo cupio atque ipse adeo municipium obscurum dies neque propalam aspicio neque diu idem locus sed quia vereor video et mora fallo festinatio et incertus valesco relinquo fama aut praevenio


Interim flumini Arsaniae (is castra praefluebat) pontem imposuit, specie sibi illud iter expedientis, sed Parthi quasi documentum victoriae iusserant; namque iis usui fuit; nostri per diversum iere. addidit rumor sub iugum missas legiones et alia ex rebus infaustis quorum simulacrum ab Armeniis usurpatum est. namque et munimenta ingressi sunt, antequam agmen Romanum excederet, et circumstetere vias captiva olim mancipia aut iumenta adgnoscentes abstrahentesque: raptae etiam vestes, retenta arma, pavido milite et concedente ne qua proelii causa existeret. Vologeses armis et corporibus caesorum aggeratis quo cladem nostram testaretur, visu fugientium legionum abstinuit: fama moderationis quaerebatur, postquam superbiam expleverat. flumen Arsaniam elephanto insidens, proximus quisque regem vi equorum perrupere, quia rumor incesserat pontem cessurum oneri dolo fabricantium: sed qui ingredi ausi sunt validum et fidum intellexere.

interim flumen arsaniae is castrum praefluo pons impono species sui ille iter expedio sed parthus quasi documentum victoria jubeo namque is usus sum noster per diverto eo addo rumor sub iugum mitto legio et alius ex res infaustus qui simulacrum ab armenius usurpo sum namque et munimentum ingredior sum antequam agmen romanus excedo et circumsto via captivus olim mancipium aut iumentum agnosco abstraho rapio etiam vestis retineo arma pavidus miles et concedo ne qui proelium causa exsisto vologeses arma et corpus caesor aggero quo clades noster testo video fugio legio abstineo fama moderatio quaero postquam superbia expleo flumen arsaniam elephantus insideo proximus quisque rex vis equus perrumpo quia rumor incedo pons cedo onus dolus fabrico sed qui ingredior audeo sum validus et fidus intellego


Non referrem vulgarissimum senatus consultum quo civitati Syracusanorum egredi numerum edendis gladiatoribus finitum permittebatur, nisi Paetus Thrasea contra dixisset praebuissetque materiem obtrectatoribus arguendae sententiae. cur enim, si rem publicam egere libertate senatoria crederet, tam levia consectaretur? quin de bello aut pace, de vectigalibus et legibus, quibusque aliis res Romana contineretur, suaderet dissuaderetve? licere patribus, quoties ius dicendae sententiae accepissent, quae vellent expromere relationemque in ea postulare. an solum emendatione dignum, ne Syracusis spectacula largius ederentur: cetera per omnis imperii partis perinde egregia quam si non Nero sed Thrasea regimen eorum teneret? quod si summa dissimulatione transmitterentur, quanto magis inanibus abstinendum? Thrasea contra, rationem poscentibus amicis, non praesentium ignarum respondebat eius modi consulta corrigere, sed patrum honori dare, ut manifestum fieret magnarum rerum curam non dissimulaturos qui animum etiam levissimis adverterent.

non refero vulgaris senatus consulo quo civitas syracusanus egredior numerus edo gladiator finio permitto nisi paetus thrasea contra dico praebeo materio obtrectator arguo sententia cur enim si res publicus ago libertas senatorius credo tam levis consector quin de bellum aut pax de vectigal et lex quisque alius res romanus contineo suadeo dissuadeo licet pater quotiens ius dico sententia accipio qui volo expromo relatio in is postulo an solus emendatio dignus ne syracusae spectaculum largus edo ceterus per omnis imperium pars perinde egregius quam si non nero sed thrasea regimen is teneo qui si summus dissimulatio transmitto quantus magis inanis abstineo thrasea contra ratio posco amicus non praesens ignarus respondeo is modus consulo corrigo sed pater honor do ut manifestus fio magnaris res cura non dissimulo qui animus etiam levis adverto


Ceterum Augustus subsidia dominationi Claudium Marcellum sororis filium admodum adulescentem pontificatu et curuli aedilitate, M. Agrippam, ignobilem loco, bonum militia et victoriae socium, geminatis consulatibus extulit, mox defuncto Marcello generum sumpsit; Tiberium Neronem et Claudium Drusum privignos imperatoriis nominibus auxit, integra etiam tum domo sua. nam genitos Agrippa Gaium ac Lucium in familiam Caesarum induxerat, necdum posita puerili praetexta principes iuventutis appellari, destinari consules specie recusantis flagrantissime cupiverat. ut Agrippa vita concessit, Lucium Caesarem euntem ad Hispaniensis exercitus, Gaium remeantem Armenia et vulnere invalidum mors fato propera vel novercae Liviae dolus abstulit, Drusoque pridem extincto Nero solus e privignis erat, illuc cuncta vergere: filius, collega imperii, consors tribuniciae potestatis adsumitur omnisque per exercitus ostentatur, non obscuris, ut antea, matris artibus, sed palam hortatu. nam senem Augustum devinxerat adeo, uti nepotem unicum, Agrippam Postumum, in insulam Planasiam proiecerit, rudem sane bonarum artium et robore corporis stolide ferocem, nullius tamen flagitii conpertum. at hercule Germanicum Druso ortum octo apud Rhenum legionibus inposuit adscirique per adoptionem a Tiberio iussit, quamquam esset in domo Tiberii filius iuvenis, sed quo pluribus munimentis insisteret. bellum ea tempestate nullum nisi adversus Germanos supererat, abolendae magis infamiae ob amissum cum Quintilio Varo exercitum quam cupidine proferendi imperii aut dignum ob praemium. domi res tranquillae, eadem magistratuum vocabula; iuniores post Actiacam victoriam, etiam senes plerique inter bella civium nati: quotus quisque reliquus qui rem publicam vidisset?

ceterum augustus subsidium dominatio claudius marcellus soror filius admodum adulescens pontificatus et curulis aedilitas m agrippa ignobilis locus bonus militia et victoria socius gemino consulatus effero mox defungor marcellus gener sumo tiberis nero et claudius drusus privignus imperatorius nomen augeo integer etiam tum domus suus nam gigno agrippa gaius atque lucius in familia caesaris induco necdum pono puerilis praetexo princeps iuventus appello destinaris consul species recuso flagro cupio ut agrippa vito concedo lucius caesaris eo ad hispaniensis exercitus gaius remeo armenium et vulnus invalidus mors fatum propero vel noverca livia dolus aufero drusus pridem extingo nero solus e privignus sum illic cunctus vergo filius collega imperium consors tribunicius potestas adsumo omne per exercitus ostento non obscurus ut antea mater ars sed palam horto nam senex augustus devincio adeo uti nepos unicus agrippa postumus in insula planasia proiacio rudis sanus bonus ars et robur corpus stolidus ferox nullus tamen flagitium conpertum at herculis germanicus drusus orior octo apud rhenus legio inpono adscio per adoptio ab tiberius iubeo quamquam sum in domus tiberius filius juvenis sed quo multus munimentum insisto bellum is tempestas nullus nisi adverro germani supersum aboleo magis infamia ob amitto cum quintilius varus exercitus quam cupido profero imperium aut dignus ob praemium domus res tranquillus idem magistratus vocabulum iuniores post actiacam victoria etiam senex plerusque inter bellum civis nascor quotus quisque reliquus qui res publicus video


Mortem Poppaeae ut palam tristem, ita recordantibus laetam ob impudicitiam eius saevitiamque, nova insuper invidia Nero complevit prohibendo C. Cassium officio exequiarum, quod primum indicium mali. neque in longum dilatum est, sed Silanus additur, nullo crimine nisi quod Cassius opibus vetustis et gravitate morum, Silanus claritudine generis et modesta iuventa praecellebant. igitur missa ad senatum oratione removendos a re publica utrosque disseruit, obiectavitque Cassio quod inter imagines maiorum etiam C. Cassi effigiem coluisset, ita inscriptam 'duci partium': quippe semina belli civilis et defectionem a domo Caesarum quaesitam; ac ne memoria tantum infensi nominis ad discordias uteretur, adsumpsisse L. Silanum, iuvenem genere nobilem, animo praeruptum, quem novis rebus ostentaret.

mors poppaea ut palam tristis ita recordor laetus ob impudicitia is saevitia novo insuper invidia nero compleo prohibeo que casseius officium exequiaris qui primus indicium malus neque in longus differo sum sed silanus addo nullus crimen nisi qui casseius ops vetustus et gravitas mos silanus claritudo genus et modestus juventa praecello igitur mitto ad senatus oratio removeo ab res publicus uter disseruio objecto casseius qui inter imago magnus etiam que casseius effigies colo ita inscribo duco pars quippe semen bellum civilis et defectio ab domus caesaris quaero atque ne memoria tantus infensus nomen ad discordia uto adsumo l silanus juvenis genus nobilis animus praerumpo qui novus res ostento


Sed Germanicus cedentem in avia Arminium secu- tus, ubi primum copia fuit, evehi equites campumque quem hostis insederat eripi iubet. Arminius colligi suos et propinquare silvis monitos vertit repente: mox signum prorumpendi dedit iis quos per saltus occultaverat. tunc nova acie turbatus eques, missaeque subsidiariae cohortes et fugientium agmine impulsae auxerant consternationem; trudebanturque in paludem gnaram vincentibus, iniquam nesciis, ni Caesar productas legiones instruxisset: inde hostibus terror, fiducia militi; et manibus aequis abscessum. mox reducto ad Amisiam exercitu legiones classe, ut advexerat, reportat; pars equitum litore Oceani petere Rhenum iussa; Caecina, qui suum militem ducebat, monitus, quamquam notis itineribus regrederetur, pontes longos quam maturrime superare. angustus is trames vastas inter paludes et quondam a L. Domitio aggeratus, cetera limosa, tenacia gravi caeno aut rivis incerta erant; circum silvae paulatim adclives, quas tum Arminius inplevit, compendiis viarum et cito agmine onustum sarcinis armisque militem cum antevenisset. Caecinae dubitanti quonam modo ruptos vetustate pontes reponeret simulque propulsaret hostem, castra metari in loco placuit, ut opus et alii proelium inciperent.

sed germanicus cedo in avia arminius secu tus ubi primus copia sum eveho eques campus qui hostis insedeo eripio iubeo arminius colligo suus et propinquaris silva moneo verto repens mox signum prorumpo do is qui per saltus occulto tunc novo acies turbo eques mitto subsidiarius cohors et fugio agmen impello augeo consternatio trudo in palus gnarus vinco iniquus nescius ni caesar produco legio instruo inde hostis terror fiducia miles et manus aequus abscedo mox reduco ad amisiam exercitus legio classis ut adveho reporto pars eques litus oceanus peto rhenus iubeo caecina qui suus miles duco moneo quamquam nosco iter regredior pons longus quam maturrime supero angustus is trames vasto inter palus et quondam ab l domitius aggero ceterus limosus tenacia gravis caenum aut rivus incertus sum circum silva paulatim adclives qui tum arminius inpleo compendium viaris et cito agmen onustus sarcina armus miles cum antevenio caecina dubito quonam modo rumpo vetustas pons repono simul propulso hostis castrum metaris in locus placeo ut opus et alius proelium incipio


Ac primo Callistus, iam mihi circa necem G. Caesaris narratus, et Appianae caedis molitor Narcissus flagrantissimaque eo in tempore gratia Pallas agitavere, num Messalinam secretis minis depellerent amore Silii, cuncta alia dissimulantes. dein metu ne ad perniciem ultro traherentur, desistunt, Pallas per ignaviam, Callistus prioris quoque regiae peritus et potentiam cautis quam acribus consiliis tutius haberi: perstitit Narcissus, solum id immutans ne quo sermone praesciam criminis et accusatoris faceret. ipse ad occasiones intentus, longa apud Ostiam Caesaris mora, duas paelices, quarum is corpori maxime insueverat, largitione ac promissis et uxore deiecta plus potentiae ostentando perpulit delationem subire.

atque primus callisto iam ego circa nex g caesar narro et appianus caedes molitor narcissus flagro is in tempus gratia pallas agito num messalina secerno minae depello amor silius cunctus alius dissimulo deinde metus ne ad pernicies ultro traho desisto pallas per ignavio callisto prior quoque regia pereo et potentia caueo quam acer consilium tueor habeo persto narcissus solus is immuto ne quo sermo praescio crimen et accusator facio ipse ad occasio intendo longus apud ostia caesar mora duo paelices qui is corpus magnus insuesco largitio atque promitto et uxor deicio multus potentia ostento perpello delatio subeo


Plurimum adulationis Seleucenses induere, civitas potens, saepta muris neque in barbarum corrupta sed conditoris Seleuci retinens. trecenti opibus aut sapientia delecti ut senatus, sua populo vis. et quoties concordes agunt, spernitur Parthus: ubi dissensere, dum sibi quisque contra aemulos subsidium vocant, accitus in partem adversum omnis valescit. id nuper acciderat Artabano regnante, qui plebem primoribus tradidit ex suo usu: nam populi imperium iuxta libertatem, paucorum dominatio regiae libidini propior est. tum adventantem Tiridaten extollunt veterum regum honoribus et quos recens aetas largius invenit; simul probra in Artabanum fundebant, materna origine Arsaciden, cetera degenerem. Tiridates rem Seleucensem populo permittit. mox consultans quonam die sollemnia regni capesseret, litteras Phraatis et Hieronis qui validissimas praefecturas obtinebant accipit, brevem moram precantium. placitumque opperiri viros praepollentis, atque interim Ctesiphon sedes imperii petita: sed ubi diem ex die prolatabant, multis coram et adprobantibus Surena patrio more Tiridaten insigni regio evinxit.

multus adulatio seleucenses induo civitas possum saeptum murus neque in barbaris corrumpo sed conditor seleucus retineo trecenti ops aut sapientia deligo ut senatus suus populus volo et quotiens concordo ago sperno parthus ubi dissentio dum sui quisque contra aemulus subsidium voco accio in pars adverro omnis valesco is nuper accido artabanus regno qui plebs primoris trado ex suus usus nam populus imperium iuxta libertas paucus dominatio regia libido propior sum tum advento tiridates extollo vetus rex honor et qui recens aetas largus invenio simul probrum in artabanus fundo maternus origo arsaciden ceterus degenero tiridates res seleucensem populus permitto mox consulto quonam dies sollemne regnum capesso littera phraates et hiero qui validus praefectura obtineo accipio brevis mora preco placeo opperior vir praepolleo atque interim ctesiphon sedes imperium peto sed ubi dies ex dies prolato multus coram et adprobo surena patrius mos tiridates insignio regius evincio


Ceterum Nero usus est patriae ruinis extruxitque domum in qua haud proinde gemmae et aurum miraculo essent, solita pridem et luxu vulgata, quam arva et stagna et in modum solitudinum hinc silvae inde aperta spatia et prospectus, magistris et machinatoribus Severo et Celere, quibus ingenium et audacia erat etiam quae natura denegavisset per artem temptare et viribus principis inludere. namque ab lacu Averno navigabilem fossam usque ad ostia Tiberina depressuros promiserant squalenti litore aut per montis adversos. neque enim aliud umidum gignendis aquis occurrit quam Pomptinae paludes: cetera abrupta aut arentia ac, si perrumpi possent, intolerandus labor nec satis causae. Nero tamen, ut erat incredibilium cupitor, effodere proxima Averno iuga conisus est; manentque vestigia inritae spei.

ceterum nero utor sum patria ruina exstruo domus in qui haud proinde gemma et aurum miraculum sum soleo pridem et luxus vulgo quam arvum et stagnum et in modus solitudo hinc silva inde apertus spatior et prospicio magister et machinator severus et celer qui ingenium et audacia sum etiam qui natura denego per ars tento et vis princeps illudo namque ab lacus avernus navigabilis fodio usque ad ostium tiberinus deprimo promitto squaleo litus aut per mons adverro neque enim alius umidus gigno aqua occurro quam pomptinus palus ceterus abrumpo aut areo atque si perrumpo possum intolero labor neque satis causa nero tamen ut sum incredibilis cupitor effodio propior avernus iugum conitor sum maneo vestigium irritus spes


Miro tamen certamine procerum decernuntur supplicationes apud omnia pulvinaria, utque Quinquatrus quibus apertae insidiae essent ludis annuis celebrarentur; aureum Minervae simulacrum in curia et iuxta principis imago statuerentur; dies natalis Agrippinae inter nefastos esset. Thrasea Paetus silentio vel brevi adsensu priores adulationes transmittere solitus exiit tum senatu ac sibi causam periculi fecit, ceteris libertatis initium non praebuit. prodigia quoque crebra et inrita intercessere: anguem enixa mulier et alia in concubitu mariti fulmine exanimata; iam sol repente obscu- ratus et tactae de caelo quattuordecim urbis regiones. quae adeo sine cura deum eveniebant ut multos post annos Nero imperium et scelera continuaverit. ceterum quo gravaret invidiam matris eaque demota auctam lenitatem suam testificaretur, feminas inlustris Iuniam et Calpurniam, praetura functos Valerium Capitonem et Licinium Gabolum sedibus patriis reddidit, ab Agrippina olim pulsos. etiam Lolliae Paulinae cineres reportari sepulcrumque extrui permisit; quosque ipse nuper relegaverat, Iturium et Calvisium poena exolvit. nam Silana fato functa erat, longinquo ab exilio Tarentum regressa labante iam Agrippina, cuius inimicitiis conciderat, vel mitigata.

miro tamen certamen procerus decerno supplicatio apud omnis pulvinaris ut quinquatrus qui aperio insidiae sum ludus annuus celebro aureus minerva simulacrum in curia et iuxta princeps imago statuo dies natal agrippina inter nefastus sum thrasea paetus silentium vel brevis assensus prior adulatio transmitto soleo exeo tum senatus atque sui causa periculum facio ceterus libertas initium non praebeo prodigium quoque creber et irrito intercedo anguis enitor mulier et alius in concubo maritus fulmen exanimo iam sol repens obscu reor et tango de caelum quattuordecim urbs regio qui adeo sine cura deus evenio ut multus post annus nero imperium et scelus continuo ceterum quo gravo invidia mater is demoveo augeo lenitas suus testificor femina illustris junius et calpurnia praetura fungor valerius capito et licinius gabolum sedes patrius reddo ab agrippina olim pello etiam lollia paulina cinis reportaris sepulcrum extrui permitto quisque ipse nuper relego iturium et calvisius poena exolvit nam silanus fatum fungor sum longinquus ab exsilium tarentus regredior labo iam agrippina qui inimicitia concido vel mitigo


Sub idem tempus de flamine Diali in locum Servi Maluginensis defuncti legendo, simul roganda nova lege disseruit Caesar. nam patricios confarreatis parentibus genitos tres simul nominari, ex quis unus legeretur, vetusto more; neque adesse, ut olim, eam copiam, omissa confarreandi adsuetudine aut inter paucos retenta (pluresque eius rei causas adferebat, potissimam penes incuriam virorum feminarumque; accedere ipsius caerimoniae difficultates quae consulto vitarentur) et quoniam exiret e iure patrio qui id flamonium apisceretur quaeque in manum flaminis conveniret. ita medendum senatus decreto aut lege, sicut Augustus quaedam ex horrida illa antiquitate ad praesentem usum flexisset. igitur tractatis religionibus placitum instituto flaminum nihil demutari: sed lata lex qua flaminica Dialis sacrorum causa in potestate viri, cetera promisco feminarum iure ageret. et filius Maluginensis patri suffectus. utque glisceret dignatio sacerdotum atque ipsis promptior animus foret ad capessendas caerimonias decretum Corneliae virgini, quae in locum Scantiae capiebatur, sestertium viciens, et quotiens Augusta theatrum introisset ut sedes inter Vestalium consideret.

sub idem tempus de flamen dial in locus servius maluginensis defungor lego simul rogo novo lex disseruio caesar nam patricius confarreatis parens gigno tres simul nominaris ex quis unus lego vetustus mos neque adsum ut olim is copia omitto confarreandi adsuetudo aut inter paucus retineo multus is res causa affero potis penis incuria vir femina accedo ipse caerimonia difficultas qui consultum vito et quoniam exeo e ius patrius qui is flamonium apisceretur quisque in manus flamen convenio ita medeor senatus decretum aut lex sicut augustus quidam ex horridus ille antiquitas ad praesens usus flecto igitur tractas religio placeo instituo flamen nihil demutaris sed fero lex qui flaminica dial sacer causa in potestas vir ceterus promiscuus femina ius ago et filius maluginensis pater sufficio ut glisco dignatio sacerdos atque ipse promptus animus sum ad capesso caerimonia decretum cornelius virgo qui in locus scantius capio sestertius viciens et quotiens augustus theatrum introisset ut sedes inter vestalis consido


Prima novo principatu mors Iunii Silani proconsulis Asiae ignaro Nerone per dolum Agrippinae paratur, non quia ingenii violentia exitium inritaverat, segnis et dominationibus aliis fastiditus, adeo ut G. Caesar pecudem auream eum appellare solitus sit: verum Agrippina fratri eius L. Silano necem molita ultorem metuebat, crebra vulgi fama anteponendum esse vixdum pueritiam egresso Neroni et imperium per scelus adepto virum aetate composita, insontem, nobilem et, quod tunc spectaretur, e Caesarum posteris: quippe et Silanus divi Augusti abnepos erat. haec causa necis. ministri fuere P. Celer eques Romanus et Helius libertus, rei familiari principis in Asia impositi. ab his proconsuli venenum inter epulas datum est apertius quam ut fallerent. nec minus properato Narcissus Claudii libertus, de cuius iurgiis adversus Agrippinam rettuli, aspera custodia et necessitate extrema ad mortem agitur, invito principe, cuius abditis adhuc vitiis per avaritiam ac prodi gentiam mire congruebat.

primus novo principatus mors junius silanus proconsulis asia ignarus nero per dolus agrippina paro non quia ingenium violens exitium irrito segnis et dominatio alius fastidio adeo ut g caesar pecus aureus is appello soleo sum verus agrippina frater is l silanus nex molio ultor metuo creber vulgus fama antepono sum vixdum pueritia egredior nero et imperium per scelus adepto vir aetas compono insons nobilis et qui tunc specto e caesaris posterus quippe et silanus divus augustus abnepos sum hic causa nex minister sum p celer eques romanus et helius libertus res familiaris princeps in asia impono ab hic proconsulis venenum inter epulae do sum aperio quam ut fallo neque paruus propero narcissus claudius libertus de qui jurgium adverro agrippina rettulis asper custodia et necessitas exter ad mors ago invito princeps qui abdo adhuc vitium per avaritia atque prodo gentiam mirus congruo


Ceterum Gotarzes, nondum satis aucto exercitu, flumine Corma pro munimento uti, et quamquam per insectationes et nuntios ad proelium vocaretur, nectere moras, locos mutare et missis corruptoribus exuendam ad fidem hostis emercari. ex quis Izates Adiabeno, mox Acbarus Arabum cum exercitu abscedunt, levitate gentili, et quia experimentis cognitum est barbaros malle Roma petere reges quam habere. at Meherdates validis auxiliis nudatus, ceterorum proditione suspecta, quod unum reliquum, rem in casum dare proelioque experiri statuit. nec detrectavit pugnam Gotarzes deminutis hostibus ferox; concursumque magna caede et ambiguo eventu, donec Carenem profligatis obviis longius evectum integer a tergo globus circumveniret. tum omni spe perdita Meherdates, promissa Parracis paterni clientis secutus, dolo eius vincitur traditurque victori. atque ille non propinquum neque Arsacis de gente, sed alienigenam et Romanum increpans, auribus decisis vivere iubet, ostentui clementiae suae et in nos dehonestamento. dein Gotarzes morbo obiit, accitusque in regnum Vonones Medos tum praesidens. nulla huic prospera aut adversa quis memoraretur: brevi et inglorio imperio perfunctus est, resque Parthorum in filium eius Vologesen translatae.

ceterum gotarzes nondum satis augeo exercitus flumen corma pro munimentum uti et quamquam per insectatio et nuntius ad proelium voco necto mora locus muto et mitto corruptor exuo ad fides hostis emercaris ex quis izates adiabenus mox acbarus arabus cum exercitus abscedo levitas gentilis et quia experimentum cognosco sum barbarus malo roma peto rex quam habeo at meherdates validus auxilium nudo ceterus proditio suspicio qui unus reliquus res in casus do proelio experior statuo neque detrectavit pugna gotarzes deminuo hostis ferox concurro magnus caedes et ambiguus evenio donec carenem profligo obvius longus eveho integer ab tergum globus circumvenio tum omnis spes perdo meherdates promitto parracis paternus cliens sequor dolus is vincio trado victor atque ille non propinquus neque arsaces de gens sed alienigenus et romanus increpo auris decisus vivo iubeo ostentus clementia suus et in nos dehonestamentum deinde gotarzes morbus obeo accio in regnum vonones medi tum praesideo nullus hic prosper aut adverso quis memoro brevis et inglorius imperium perfungor sum reor parthus in filius is vologeses transfero


Ceterum recenti adhuc maestitia soror Germanici Livia, nupta Druso, duos virilis sexus simul enixa est. quod rarum laetumque etiam modicis penatibus tanto gaudio principem adfecit ut non temperaverit quin iactaret apud patres nulli ante Romanorum eiusdem fastigii viro geminam stirpem editam: nam cuncta, etiam fortuita, ad gloriam vertebat. sed populo tali in tempore id quoque dolorem tulit, tamquam auctus liberis Drusus domum Germanici magis urgeret.

ceterum recens adhuc maestitia soror germanicus livius nubo drusus duo virilis sexus simul enitor sum qui raris laetus etiam modicus penates tantus gaudium princeps afficio ut non tempero quin iacto apud pater nullus ante romanus idem fastigium vir geminus stirps edo nam cunctus etiam fortuitus ad gloria verto sed populus talis in tempus is quoque dolor fero tamquam augeo liber drusus domus germanicus magis urgeo


Ipsum dehinc Silanum increpuit isdem quibus patruum eius Torquatum, tamquam disponeret iam imperii curas praeficeretque rationibus et libellis et epistulis libertos, inania simul et falsa: nam Silanus intentior metu et exitio patrui ad praecavendum exterritus erat. inducti posthac vocabulo indicum qui in Lepidam, Cassii uxorem, Silani amitam, incestum cum fratris filio et diros sacrorum ritus confingerent. trahebantur ut conscii Vulcacius Tullinus ac Marcellus Cornelius senatores et Calpurnius Fabatus eques Romanus; qui appellato principe instantem damnationem frustrati, mox Neronem circa summa scelera distentum quasi minores evasere.

ipse dehinc silanus increpo idem qui patruus is torquatus tamquam dispono iam imperium cura praeficio ratio et libellus et epistula libertus inanis simul et fallo nam silanus intendo metus et exitium patruus ad praecaveo exterreo sum induco posthac vocabulum indicum qui in lepidus casseius uxor silanus amita incestus cum frater filius et dirus sacer ritus confingo traho ut conscius vulcacius tullinus atque marcellus cornelius senator et calpurnius fabatus eques romanus qui appello princeps insto damnatio frustro mox nero circa summus scelus distendo quasi paruus evado


His tam adsiduis tamque maestis modica laetitia intericitur, quod C. Cominium equitem Romanum, probrosi in se carminis convictum, Caesar precibus fratris qui senator erat concessit. quo magis mirum habebatur gnarum meliorum et quae fama clementiam sequeretur tristiora malle. neque enim socordia peccabat; nec occultum est, quando ex veritate, quando adumbrata laetitia facta imperatorum celebrentur. quin ipse, compositus alias et velut eluctantium verborum, solutius promptiusque eloquebatur quotiens subveniret. at P. Suillium quaestorem quondam Germanici, cum Italia arceretur convictus pecuniam ob rem iudicandam cepisse, amovendum in insulam censuit, tanta contentione animi ut iure iurando obstringeret e re publica id esse. quod aspere acceptum ad praesens mox in laudem vertit regresso Suillio; quem vidit sequens aetas praepotentem, venalem et Claudii principis amicitia diu prospere, numquam bene usum. eadem poena in Catum Firmium senatorem statuitur, tamquam falsis maiestatis criminibus sororem petivisset. Catus, ut rettuli, Libonem inlexerat insidiis, deinde indicio perculerat. eius operae memor Tiberius sed alia praetendens exilium deprecatus est: quo minus senatu pelleretur non obstitit.

hic tam assiduus tam maestus modicus laetitia interjacio qui que cominium eques romanus probrosus in sui carmen convinco caesar prex frater qui senator sum concedo quo magis mirus habeo gnaris bonus et qui fama clementia sequor tristis malo neque enim socordia pecco neque occulo sum quando ex veritas quando adumbro laetitia facio imperator celebro quin ipse compono alius et velut eluctor verbum solvo promptus eloquor quotiens subvenio at p suillium quaestor quondam germanicus cum italia arceo convinco pecunia ob res judico capio amoveo in insula censeo tantus contentio animus ut ius iuro obstringo e res publicus is sum qui asper accipio ad praesens mox in laus verto regredior suillio qui video sequor aetas praepossum venal et claudius princeps amicitia diu prosperus numquam bene usus idem poena in catus firmius senator statuo tamquam falsum maiestas crimen soror peto catus ut rettulis libo inlexerat insidiae deinde indicium percello is opera memor tiberis sed alius praetendo exsilium deprecor sum quo paruus senatus pello non obsto


Ergo dum scelera principis et finem adesse imperio deligendumque qui fessis rebus succurreret inter se aut inter amicos iaciunt, adgregavere Claudium Senecionem, Cervarium Proculum, Vulcacium Araricum, Iulium Augurinum, Munatium Gratum, Antonium Natalem, Marcium Festum, equites Romanos; ex quibus Senecio, e praecipua familiaritate Neronis, speciem amicitiae etiam tum retinens eo pluribus periculis conflictabatur: Natalis particeps ad omne secretum Pisoni erat; ceteris spes ex novis rebus petebatur. adscitae sunt super Subrium et Sulpicium, de quibus rettuli, militares manus Gavius Silvanus et Statius Proxumus tribuni cohortium praetoriarum, Maximus Scaurus et Venetus Paulus centuriones. sed summum robur in Faenio Rufo praefecto videbatur, quem vita famaque laudatum per saevitiam impudicitiamque Tigellinus in animo principis antibat fatigabatque criminationibus ac saepe in metum adduxerat quasi adulterum Agrippinae et desiderio eius ultioni intentum. igitur ubi coniuratis praefectum quoque praetorii in partis descendisse crebro ipsius sermone facta fides, promptius iam de tempore ac loco caedis agitabant. et cepisse impetum Subrius Flavus ferebatur in scaena canentem Neronem adgrediendi, aut cum ardente domo per noctem huc illuc cursaret incustoditus. hic occasio solitudinis, ibi ipsa frequentia tanti decoris testis pul- cherrima animum extimulaverant, nisi impunitatis cupido retinuisset, magnis semper conatibus adversa.

ergo dum scelus princeps et finis adsum imperium deligo qui fatisco res succurro inter sui aut inter amicus jacio adgrego claudius senecio cervarius proculis vulcacium araricum julius augurinus munatius gratus antonius natal marcius festus eques romanus ex qui senecio e praecipuus familiaritas nero species amicitia etiam tum retineo is multus periculum conflicto natal particeps ad omnis secerno piso sum ceterus spes ex novus res peto adscio sum super subrium et sulpicius de qui rettulis militaris manus gavius silvanus et sto proximus tribunus cohors praetoriaris magnus scaurus et venetus paulus centurio sed superus robur in faenio rufus praeficio video qui vito fama laudo per saevitia impudicitia tigellinus in animus princeps antibat fatigo criminatio atque saepe in metus adduco quasi adulter agrippina et desiderium is ultio intentus igitur ubi coniuratus praeficio quoque praetorius in pars descendo creber ipse sermo facio fides promptus iam de tempus atque locus caedes agito et capio impetus subrius flavus fero in scaena caneo nero aggredior aut cum ardeo domus per nox huc illic curso incustoditus hic occasio solitudo ibi ipse frequentia tantus decor testis pul cherrima animus extimulaverant nisi impunitas cupido retineo magnus semper conatus adverso


Haec atque talia vulgantibus, Nero et iuventutem proximas per provincias quaesitam supplendis Orientis legionibus admovere legionesque ipsas propius Armeniam conlocari iubet, duosque veteres reges Agrippam et Antiochum expedire copias quis Parthorum finis ultro intrarent; simul pontis per amnem Euphraten iungi; et minorem Armeniam Aristobulo, regionem Sophenen Sohaemo cum insignibus regiis mandat. exortusque in tempore aemulus Vologesi filius Vardanes: et abscessere Armenia Parthi, tamquam differrent bellum.

hic atque talis vulgo nero et iuventus propior per provincia quaero suppleo oriens legio admoveo legio ipse propius armenia conlocaris iubeo duo vetus rex agrippa et antiochus expedio copia quis parthus finis ultro intro simul pons per amnis euphrates jungo et paruus armenia aristobulo regio sophene sohaemo cum insignis regius mando exorior in tempus aemulus vologeses filius vardanes et abscedo armenium parthus tamquam differo bellum


Primi per figuras animalium Aegyptii sensus mentis effingebant (ea antiquissima monimenta memoriae humanae impressa saxis cernuntur), et litterarum semet inventores perhibent; inde Phoenicas, quia mari praepollebant, intulisse Graeciae gloriamque adeptos, tamquam reppererint quae acceperant. quippe fama est Cadmum classe Phoenicum vectum rudibus adhuc Graecorum populis artis eius auctorem fuisse. quidam Cecropem Atheniensem vel Linum Thebanum et temporibus Troianis Palamedem Argivum memorant sedecim litterarum formas, mox alios ac praecipuum Simoniden ceteras repperisse. at in Italia Etrusci ab Corinthio Demarato, Aborigines Arcade ab Evandro didicerunt; et forma litteris Latinis quae veterrimis Graecorum. sed nobis quoque paucae primum fuere, deinde additae sunt. quo exemplo Claudius tres litteras adiecit, quae usui imperi- tante eo, post oblitteratae, aspiciuntur etiam nunc in aere publico †dis plebiscitis per fora ac templa fixo.

primus per figura animal aegyptius sensus mens effingo is antiquus monumentum memoria humanus imprimo saxum cerno et litteraris sui inventor perhibeo inde phoenica quia mare praepolleo infero graecia gloria adeptos tamquam reperio qui accipio quippe fama sum cadmus classis phoenix veho rudis adhuc graecum populus ars is auctor sum quidam cecrops atheniensis vel linus thebanus et tempus trojanus palamedes argivus memoro sedecim litteraris forma mox alius atque praecipuus simonides ceterus reperio at in italia etruscus ab corinthius demaratus aborigo arcas ab euander disco et forma littera latinum qui vetus graecum sed nos quoque paucus primus sum deinde addo sum quo exemplum claudus tres littera adiicio qui usus imperium tantus is post oblittero aspicio etiam nunc in aer publicus deus plebiscitis per foro atque templum figo


Interim Oroden sociorum inopem auctus auxilio Pharasmanes vocare ad pugnam et detrectantem incessere, adequitare castris, infensare pabula; ac saepe in modum obsidii stationibus cingebat, donec Parthi contumeliarum insolentes circumsisterent regem, poscerent proelium. atque illis sola in equite vis: Pharasmanes et pedite valebat. nam Hiberi Albanique saltuosos locos incolentes duritiae patientiaeque magis insuevere; feruntque se Thessalis ortos, qua tempestate Iaso post avectam Medeam genitosque ex ea liberos inanem mox regiam Aeetae vacuosque Colchos repetivit. multaque de nomine eius et oraclum Phrixi celebrant; nec quisquam ariete sacrificaverit, credito vexisse Phrixum, sive id animal seu navis insigne fuit. ceterum derecta utrimque acie Parthus imperium Orientis, claritudinem Arsacidarum contraque ignobilem Hiberum mercen- nario milite disserebat; Pharasmanes integros semet a Parthico dominatu, quanto maiora peterent, plus decoris victores aut, si terga darent, flagitii atque periculi laturos; simul horridam suorum aciem, picta auro Medorum agmina, hinc viros, inde praedam ostendere.

interim orodes socius inops augeo auxilium pharasmanes vocaris ad pugna et detrectantem incedo adequitaris castrum infensaris pabulum atque saepe in modus obsidium statio cingo donec parthus contumeliaris insolens circumsisto rex posco proelium atque ille solus in eques volo pharasmanes et pedo valeo nam hiberus albanus saltuosus locus incolo duritia patientia magis insuesco fero sui thessal orior qui tempestas iassus post aveho medea gigno ex is liber inanis mox regia aeetes vacuus colchi repeto multo de nomen is et oraclum phrixus celebro neque quisquam aries sacrifico credo veho phrixus sive is animal seu navus insignis sum ceterum derecingo utrimque acies parthus imperium oriens claritudo arsacidaris contra ignobilis hiberus mercen nario miles dissero pharasmanes integer sui ab parthicus dominor quantus magnus peto multus decor victor aut si tergum do flagitium atque periculum fero simul horridus suus acies pingo aurum medus agmen hinc vir inde praeda ostendo


Igitur coepta luce Milichus in hortos Servilianos pergit; et cum foribus arceretur, magna et atrocia adferre dictitans deductusque ab ianitoribus ad libertum Neronis Epaphroditum, mox ab eo ad Neronem, urgens periculum, gravis coniuratos et cetera quae audiverat coniectaverat docet. telum quoque in necem eius paratum ostendit accirique reum iussit. is raptus per milites et defensionem orsus, ferrum cuius argueretur olim religione patria cultum et in cubiculo habitum ac fraude liberti subreptum respondit. tabulas testamenti saepius a se et incustodita dierum observatione signatas. pecunias et libertates servis et ante dono datas, sed ideo tunc largius quia tenui iam re familiari et instantibus creditoribus testamento diffideret. enimvero liberalis semper epulas struxisse, vitam amoenam et duris iudicibus parum probatam. fomenta vulneribus nulla iussu suo sed, quia cetera palam vana obiecisset, adiungere crimen cuius se pariter indicem et testem faceret. adicit dictis constantiam; incusat ultro intestabilem et consceleratum tanta vocis ac vultus securitate ut labaret indicium, nisi Milichum uxor admonuisset Antonium Natalem multa cum Scaevino ac secreta conlocutum et esse utrosque C. Pisonis intimos.

igitur coepio lux milichus in hortus servilianus pergo et cum foris arceo magnus et atrocia affero dictito deduco ab ianitor ad libertus nero epaphroditus mox ab is ad nero urgeo periculum gravis conjuro et ceterus qui audio conjecto doceo telis quoque in nex is paro ostendo accio reus iubeo is rapio per miles et defensio ordior ferrum qui arguo olim religio patria cultus et in cubiculum habitus atque fraus libertus subreptum respondeo tabula testamentum saepis ab sui et incustoditus dies observatio signo pecunia et libertas servio et ante donum do sed ideo tunc largus quia tenuis iam res familiaris et insto creditor testamentum diffido enimvero liberalis semper epulae struo vita amoenus et durus judex parum probo fomentum vulnus nullus iussus suus sed quia ceterus palam vanus objacio adiungo crimen qui sui pariter index et testo facio adicio dictum constantia incuso ultro intestabilis et consceleratus tantus vox atque vultus securitas ut labo indicium nisi milichus uxor admoneo antonius natal multus cum scaevino atque secerno conloquor et sum uter que piso intimus


Postera die Sabinus exercitum aequo loco ostendit, si barbari successu noctis alacres proelium auderent. et postquam castello aut coniunctis tumulis non degrediebantur, obsidium coepit per praesidia quae opportune iam muniebat; dein fossam loricamque contexens quattuor milia passuum ambitu amplexus est; tum paulatim ut aquam pabulumque eriperet contrahere claustra artaque circumdare; et struebatur agger unde saxa hastae ignes propinquum iam in hostem iacerentur. sed nihil aeque quam sitis fatigabat, cum ingens multitudo bellatorum im- bellium uno reliquo fonte uterentur; simulque armenta, ut mos barbaris, iuxta clausa egestate pabuli exanimari; adiacere corpora hominum quos vulnera, quos sitis peremerat; pollui cuncta sanie odore contactu.

posterus dies sabinus exercitus aequus locus ostendo si barbaris succedo nox alacer proelium audeo et postquam castellum aut conjungo tumulus non degredior obsidium coepio per praesidium qui opportunus iam munio deinde fodio lorica contexo quattuor mille passus ambitus amplector sum tum paulatim ut aqua pabulum eripio contraho claustra artus circumdo et struo agger unde saxum hasta ignis propinquus iam in hostis jaceo sed nihil aequus quam sum fatigo cum ingens multitudo bellator im bellium unus reliquus fons uto simul armentum ut mos barbaris iuxta claudo egestas pabulum exanimaris adicio corpus homo qui vulnero qui sum peremo polluo cunctus sanies odor contactus


Per idem tempus Vonones, quem amotum in Ciliciam memoravi, corruptis custodibus effugere ad Armenios, inde Albanos Heniochosque et consanguineum sibi regem Scytharum conatus est. specie venandi omissis maritimis locis avia saltuum petiit, mox pernicitate equi ad amnem Pyramum contendit, cuius pontes accolae ruperant audita regis fuga, neque vado penetrari poterat. igitur in ripa fluminis a Vibio Frontone praefecto equitum vincitur, mox Remmius evocatus, priori custodiae regis adpositus, quasi per iram gladio eum transigit. unde maior fides conscientia sceleris et metu indicii mortem Vononi inlatam.

per idem tempus vonones qui amoveo in cilicia memoro corruptus custos effugio ad armenius inde albani heniochi et consanguineus sui rex scytharis conor sum species venor omitto maritimus locus avia saltus peto mox pernicitas equus ad amnis pyramus contendo qui pons accola rumpo audio rex fuga neque vado penetraris possum igitur in ripa flumen ab vibius fronto praeficio eques vincio mox remmius evoco prior custodia rex appono quasi per ira gladius is transigo unde magnus fides conscientia scelus et metus indicium mors vonones infero


Reductus inde in hiberna miles, laetus animi quod adversa maris expeditione prospera pensavisset. addidit munificentiam Caesar, quantum quis damni professus erat exsolvendo. nec dubium habebatur labare hostis petendaeque pacis consilia sumere, et si proxima aestas adiceretur, posse bellum patrari. sed crebris epistulis Tiberius monebat rediret ad decretum triumphum: satis iam eventuum, satis casuum. prospera illi et magna proelia: eorum quoque meminisset, quae venti et fluctus, nulla ducis culpa, gravia tamen et saeva damna intulissent. se novies a divo Augusto in Germaniam missum plura consilio quam vi perfecisse. sic Sugambros in deditionem acceptos, sic Suebos regemque Maroboduum pace obstrictum. posse et Cheruscos ceterasque rebellium gentis, quoniam Romanae ultioni consultum esset, internis discordiis relinqui. precante Germanico annum efficiendis coeptis, acrius modestiam eius adgreditur alterum consulatum offerendo cuius munia praesens obiret. simul adnectebat, si foret adhuc bellandum, relinqueret materiem Drusi fratris gloriae, qui nullo tum alio hoste non nisi apud Germanias adsequi nomen imperatorium et deportare lauream posset. haud cunctatus est ultra Germanicus, quamquam fingi ea seque per invidiam parto iam decori abstrahi intellegeret.

reduco inde in hibernus miles laetus animus qui adverso mare expeditio prosper penso addo munificentia caesar quantus quis damnum profiteor sum exsolvo neque dubius habeo labaris hostis peto pax consilium sumo et si propior aestas adicio possum bellum patraris sed creber epistula tiberis moneo redeo ad decretum triumphus satis iam eventus satis casus prosper ille et magnus proelio is quoque memini qui venio et fluctus nullus dux culpa gravis tamen et saevus damno infero sui novies ab divus augustus in germania mitto multus consilium quam vis perficio sic sigambri in deditio accipio sic suevi rex maroboduus pax obstringo possum et cherusci ceter rebellis gens quoniam romanus ultio consulo sum internus discordia relinquo preco germanicus annus efficio coepio acer modestia is aggredior alter consulatus offertor qui munia praesens obeo simul adnecto si sum adhuc bellor relinquo materio drusus frater gloria qui nullus tum alius hostis non nisi apud germania assequor nomen imperatorius et deportaris laurea possum haud cunctor sum ultra germanicus quamquam fingo is sequor per invidia pario iam decorus abstraho intellego


Vetus illi cupido erat curriculo quadrigarum insistere nec minus foedum studium cithara ludicrum in modum canere. concertare equis regium et antiquis ducibus factitatum memorabat idque vatum laudibus celebre et deorum honori datum. enimvero cantus Apollini sacros, talique ornatu adstare non modo Graecis in urbibus sed Romana apud templa numen praecipuum et praescium. nec iam sisti poterat, cum Senecae ac Burro visum ne utraque pervinceret alterum concedere. clausumque valle Vaticana spatium in quo equos regeret haud promisco spectaculo: mox ultro vocari populus Romanus laudibusque extollere, ut est vulgus cupiens voluptatum et, si eodem princeps trahat, laetum. ceterum evulgatus pudor non satietatem, ut rebantur, sed incitamentum attulit. ratusque dedecus molliri, si pluris foedasset, nobilium familiarum posteros egestate venalis in scaenam deduxit; quos fato perfunctos ne nominatim tradam, maioribus eorum tribuendum puto. nam et eius flagitium est qui pecuniam ob delicta potius dedit quam ne delinquerent. notos quoque equites Romanos operas arenae promittere subegit donis ingentibus, nisi quod merces ab eo qui iubere potest vim necessitatis adfert.

vetus ille cupido sum curriculum quadrigaris insisto neque paruus foedus studium cithara ludicrum in modus cano concertaris equus regius et antiquus dux factitas memoro is vates laus celeber et deus honor do enimvero cantus apollo sacer talis orno adstaris non modo graecum in urbs sed romanus apud templum numen praecipuus et praescius neque iam sino possum cum seneca atque burrus video ne uter pervinco alter concedo claudo valles vaticanus spatium in quo equus rego haud promiscuus spectaculum mox ultro vocaris populus romanus laus extollo ut sum vulgus cupio voluptas et si idem princeps traho laetus ceterum evulgo pudor non satietas ut reor sed incitamentum affero reor dedecus mollio si multus foedo nobilis familia posterus egestas venal in scaena deduco qui fatum perfungor ne nominatim trado magnus is tribuo puto nam et is flagitium sum qui pecunia ob delictum potis do quam ne delinquo nosco quoque eques romanus opera harena promitto subigo donum ingens nisi qui merces ab is qui iubeo possum vis necessitas affero


Ne Suetonius quidem in tanto discrimine silebat: quamquam confideret virtuti, tamen exhortationes et preces miscebat ut spernerent sonores barbarorum et inanis minas: plus illic feminarum quam iuventutis aspici. imbellis, inermis cessuros statim ubi ferrum virtutemque vincentium toties fusi adgnovissent. etiam in multis legionibus paucos qui proelia profligarent; gloriaeque eorum accessurum quod modica manus universi exercitus famam adipiscerentur. conferti tantum et pilis emissis post umbonibus et gladiis stragem caedemque continuarent, praedae immemores: parta victoria cuncta ipsis cessura. is ardor verba ducis sequebatur, ita se ad intorquenda pila expedierat vetus miles et multa proeliorum experientia ut certus eventus Suetonius daret pugnae signum.

ne suetonius quidem in tantus discrimen sileo quamquam confido virtus tamen exhortatio et prex misceo ut sperno sonor barbarus et inanis minae multus illic femina quam iuventus aspicio imbellis inermis cedo statim ubi ferrum virtus vinco totiens fundo agnosco etiam in multus legio paucus qui proelio profligo gloria is accedo qui modicus manus universus exercitus fama adipiscerentur confercio tantus et pila emitto post umbo et gladius strages caedes continuo praeda immemor pario victoria cunctus ipse cedo is ardor verbum dux sequor ita sui ad intorqueo pilum expedio vetus miles et multus proelium experientia ut certus evenio suetonius do pugna signum


Dum ea aestas Germanico pluris per provincias transigitur, haud leve decus Drusus quaesivit inliciens Germanos ad discordias utque fracto iam Maroboduo usque in exitium insisteretur. erat inter Gotones nobilis iuvenis nomine Catualda, profugus olim vi Marobodui et tunc dubiis rebus eius ultionem ausus. is valida manu finis Marcomanorum ingreditur corruptisque primoribus ad societatem inrumpit regiam castellumque iuxta situm. veteres illic Sueborum praedae et nostris e provinciis lixae ac negotiatores reperti quos ius commercii, dein cupido augendi pecu- niam, postremo oblivio patriae suis quemque ab sedibus hostilem in agrum transtulerat.

dum is aestas germanicus multus per provincia transigo haud levis decus drusus quaero inliciens germani ad discordia ut frango iam maroboduus usque in exitium insisto sum inter gotones nobilis juvenis nomen catualda profugus olim vis maroboduus et tunc dubius res is ultio audeo is validus manus finis marcomani ingredior corrumpo primoris ad societas irrumpo regia castellum iuxta sino vetus illic suevi praeda et noster e provincia lixa atque negotiator reperio qui ius commercium deinde cupido augeo pecus niam postremo oblivio patria suus quisque ab sedes hostilis in ager transfero


Interea rex Parthorum Vologeses cognitis Corbulonis rebus regemque alienigenam Tigranen Armeniae impositum, simul fratre Tiridate pulso spretum Arsacidarum fastigium ire ultum volens, magnitudine rursum Romana et continui foederis reverentia diversas ad curas trahebatur, cunctator ingenio et defectione Hyrcanorum, gentis validae, multisque ex eo bellis inligatus. atque illum ambiguum novus insuper nuntius contumeliae extimulat: quippe egressus Armenia Tigranes Adiabenos, conterminam nationem, latius ac diutius quam per latrocinia vastaverat, idque primores gentium aegre tolerabant: eo contemptionis descensum ut ne duce quidem Romano incursarentur, sed temeritate obsidis tot per annos inter mancipia habiti. accendebat dolorem eorum Monobazus, quem penes Adiabenum regimen, quod praesidium aut unde peteret rogitans. iam de Armenia concessum, proxima trahi; et nisi defendant Parthi, levius servitium apud Romanos deditis quam captis esse. Tiridates quoque regni profugus per silentium aut modice querendo gravior erat: non enim ignavia magna imperia contineri; virorum armorumque faciendum certamen; id in summa fortuna aequius quod validius, et sua retinere privatae domus, de alienis certare regiam laudem esse.

interea rex parthus vologeses cognosco corbulo res rex alienigenus tigranes armenia impono simul frater tiridates pulso sperno arsacidaris fastigium eo ulciscor volo magnitudo rursum romanus et contineo foedo reverendus diverto ad cura traho cunctator ingenium et defectio hyrcanus gens validus multa ex is bellum inligo atque ille ambiguus novus insuper nuntius contumelia extimulat quippe egredior armenium tigranes adiabeni conterminus natio fero atque diu quam per latrocinium vasto is primoris gens aeger tolero is contemptio descendo ut ne dux quidem romanus incurso sed temeritas obes tot per annus inter mancipium habeo accendo dolor is monobazus qui penis adiabenus regimen qui praesidium aut unde peto rogito iam de armenium concedo propior traho et nisi defendo parthus levis servitium apud romanus dedo quam capio sum tiridates quoque regnum profugus per silentium aut modicus queror gravis sum non enim ignavia magnus imperium contineo vir armus facio certamen is in summus fortuna aequus qui validus et suus retineo privo domus de alienus certo regia laus sum


Rex Icenorum Prasutagus, longa opulentia clarus, Caesarem heredem duasque filias scripserat, tali obsequio ratus regnumque et domum suam procul iniuria fore. quod contra vertit, adeo ut regnum per centuriones, domus per servos velut capta vastarentur. iam primum uxor eius Boudicca verberibus adfecta et filiae stupro violatae sunt: praecipui quique Icenorum, quasi cunctam regionem muneri accepissent, avitis bonis exuuntur, et propinqui regis inter mancipia habebantur. qua contumelia et metu graviorum, quando in formam provinciae cesserant, rapiunt arma, commotis ad rebellationem Trinobantibus et qui alii nondum servitio fracti resumere libertatem occultis coniurationibus pepigerant, acerrimo in veteranos odio. quippe in coloniam Camulodunum recens deducti pellebant domibus, exturbabant agris, captivos, servos appellando, foventibus impotentiam veteranorum militibus similitudine vitae et spe eiusdem licentiae. ad hoc templum divo Claudio constitutum quasi arx aeternae dominationis aspiciebatur, delectique sacerdotes specie religionis omnis fortunas effundebant. nec arduum videbatur excindere coloniam nullis munimentis saeptam; quod ducibus nostris parum provisum erat, dum amoenitati prius quam usui consulitur.

rex iceni prasutagus longus opulentia clarus caesaris heres duo filia scribo talis obsequium reor regnum et domus suus procul iniuria sum qui contra verto adeo ut regnum per centurio domus per servus velut capio vasto iam primus uxor is boudicca verber afficio et filia stuprum violo sum praecipuus quisque iceni quasi cunctus regio munus accipio avitus bonus exuo et propinquus rex inter mancipium habeo qui contumelia et metus gravis quando in forma provincia cedo rapio arma commoveo ad rebellatio trinobantes et qui alius nondum servitium frango resumo libertas occulo coniuratio pepigerant acer in veteranus odium quippe in colonia camulodunum recens deduco pello domus exturbo ager captivus servus appello foveo impotentia veteranus miles similitudo vita et spes idem licentia ad hic templum divus claudius constituo quasi arx aeternus dominatio aspicio deligo sacerdos species religio omnis fortuna effundo neque arduus video excindere colonia nullus munimentum saepio qui dux noster parum provideo sum dum amoenitas prior quam usus consulo


Adversus quae cum augur Lentulus aliique varie dissererent, eo decursum est ut pontificis maximi sententiam opperirentur. Tiberius dilata notione de iure flaminis decretas ob tribuniciam Drusi potestatem caerimonias temperavit, nominatim arguens insolentiam sententiae aureasque litteras contra patrium morem. recitatae et Drusi epistulae quamquam ad modestiam flexae pro superbissimis accipiuntur. huc decidisse cuncta ut ne iuvenis quidem tanto honore accepto adiret urbis deos, ingrederetur senatum, auspicia saltem gentile apud solum inciperet. bellum scilicet aut diverso terrarum distineri, litora et lacus Campaniae cum maxime peragrantem. sic imbui rectorem generis humani, id primum e paternis consiliis discere. sane gravaretur aspectum civium senex imperator fessamque aetatem et actos labores praetenderet: Druso quod nisi ex adrogantia impedimentum?

adverro qui cum augur lentulus alius varius dissero is decurro sum ut pontifex magnus sententia opperior tiberis differo notio de ius flamen decerno ob tribunicius drusus potestas caerimonia tempero nominatim arguo insolentia sententia aurea littera contra patrius mos recito et drusus epistula quamquam ad modestia flecto pro superbus accipio huc decido cunctus ut ne juvenis quidem tantus honor accipio adeo urbs deus ingredior senatus auspicium saltem gentilis apud solus incipio bellum scilicet aut diverto terra distineo litus et lacus campania cum magnus peragro sic imbuo rector genus humanus is primus e paternus consilium disco sanus gravo aspectus civis senex imperator fatisco aetas et ago labor praetendo drusus qui nisi ex arrogantia impedimentum


Per idem tempus Vannius Suebis a Druso Caesare impositus pellitur regno, prima imperii aetate clarus acce- ptusque popularibus, mox diuturnitate in superbiam mutans et odio accolarum, simul domesticis discordiis circumventus. auctores fuere Vibilius Hermundurorum rex et Vangio ac Sido sorore Vannii geniti. nec Claudius, quamquam saepe oratus, arma certantibus barbaris interposuit, tutum Vannio perfugium promittens, si pelleretur; scripsitque Palpellio Histro, qui Pannoniam praesidebat, legionem ipsaque e provincia lecta auxilia pro ripa componere, subsidio victis et terrorem adversus victores, ne fortuna elati nostram quoque pacem turbarent. nam vis innumera, Lugii aliaeque gentes, adventabant, fama ditis regni, quod Vannius triginta per annos praedationibus et vectigalibus auxerat. ipsi manus propria pedites, eques e Sarmatis Iazugibus erat, impar multitudini hostium, eoque castellis sese defensare bellumque ducere statuerat.

per idem tempus vannius suevi ab drusus caesaris impono pello regnum primus imperium aetas clarus acce ptusque popularis mox diuturnitas in superbia muto et odium accolaris simul domesticus discordia circumvenio auctor sum vibilius hermunduri rex et vangio atque sido soror vannius gigno neque claudus quamquam saepe oro arma certo barbaris interpono tueor vannius perfugium promitto si pello scribo palpellio histrus qui pannonia praesideo legio ipse e provincia lego auxilium pro ripa compono subsidium vinco et terror adverro victor ne fortuna effero noster quoque pax turbo nam volo innumerus lugii alius gens advento fama dis regnum qui vannius triginta per annus praedatio et vectigal augeo ipse manus proprius pedito eques e sarmata iazugibus sum impar multitudo hostis eo castellum sui defensaris bellus duco statuo


Ne feminae quidem exsortes periculi. quia occupandae rei publicae argui non poterant, ob lacrimas incusabantur; necataque est anus Vitia, Fufii Gemini mater, quod filii necem flevisset. haec apud senatum: nec secus apud principem Vescularius Flaccus ac Iulius Marinus ad mortem aguntur, e vetustissimis familiarium, Rhodum secuti et apud Capreas individui, Vescularius insidiarum in Libonem internuntius; Marino participe Seianus Curtium Atticum oppresserat. quo laetius acceptum sua exempla in consultores recidisse.

ne femina quidem exsortes periculum quia occupo res publicus arguo non possum ob lacrima incuso neco sum anus vitio fufius geminus mater qui filius nex fleo hic apud senatus neque secus apud princeps vescularius flaccus atque iulius marinus ad mors ago e vetustus familiaris rhodos sequor et apud capreae individuus vescularius insidiaris in libo internuntius marinus participe sejanus curtius atticus opprimo quo laetus accipio suus exemplum in consultor recido


Quin et invectus in defunctum probra corporis, exitiabilem in suos, infensum rei publicae animum obiecit recitarique factorum dictorumque eius descripta per dies iussit, quo non aliud atrocius visum: adstitisse tot per annos, qui vultum, gemitus, occultum etiam murmur exciperent, et potuisse avum audire, legere, in publicum promere vix fides, nisi quod Attii centurionis et Didymi liberti epistulae servorum nomina praeferebant, ut quis egredientem cubiculo Drusum pulsaverat, exterruerat. etiam sua verba centurio saevitiae plena, tamquam egregium, vocesque deficientis adiecerat, quis primo quasi per dementiam funesta Tiberio, mox, ubi exspes vitae fuit, meditatas compositasque diras imprecabatur, ut, quem ad modum nurum filiumque fratris et nepotes domumque omnem caedibus complevisset, ita poenas nomini generique maiorum et posteris exolveret. obturbabant quidem patres specie detestandi: sed penetrabat pavor et admiratio, callidum olim et tegendis sceleribus obscurum huc confidentiae venisse ut tamquam dimotis parietibus ostenderet nepotem sub verbere centurionis, inter servorum ictus extrema vitae alimenta frustra orantem.

quin et inveho in defungor probrum corpus exitiabilis in suus infensus res publicus animus obiacio recito factor dico is describo per dies iubeo quo non alius atrox video assisto tot per annus qui vultus gemitus occulo etiam murmur excipio et possum avus audio lego in publicus promo vix fides nisi qui attius centurio et didymi libertus epistula servus nomen praefero ut quis egredior cubiculum drusus pulso exterreo etiam suus verbum centurio saevitia plenus tamquam egregius voco deficio adicio quis primus quasi per dementia funestus tiberius mox ubi exspes vita sum meditor compono dirae imprecor ut qui ad modus nurum filius frater et nepos domus omnis caedes compleo ita poena nomen gener magnus et posterus exolveret obturbo quidem pater species detesto sed penetro pavor et admiratio callidus olim et tego scelus obscurus huc confidentiae venio ut tamquam dimoveo paries ostendo nepos sub verber centurio inter servus iacio exter vita alimentum frustra oro


Cornelio Cethego Visellio Varrone consulibus pontifices eorumque exemplo ceteri sacerdotes, cum pro incolumitate principis vota susciperent, Neronem quoque et Drusum isdem dis commendavere, non tam caritate iuvenum quam adulatione, quae moribus corruptis perinde anceps, si nulla et ubi nimia est. nam Tiberius haud umquam domui Germanici mitis, tum vero aequari adulescentes senectae suae impatienter indoluit accitosque pontifices percontatus est num id precibus Agrippinae aut minis tribuissent. et illi quidem, quamquam abnuerent, modice perstricti; etenim pars magna e propinquis ipsius aut primores civitatis erant: ceterum in senatu oratione monuit in posterum ne quis mobilis adulescentium animos praematuris honoribus ad superbiam extolleret. instabat quippe Seianus incusabatque diductam civitatem ut civili bello: esse qui se partium Agrippinae vocent, ac ni resistatur, fore pluris; neque aliud gliscentis discordiae remedium quam si unus alterve maxime prompti subverterentur.

cornelius cethegus visellius varro consul pontifex is exemplum ceterus sacerdos cum pro incolumitas princeps veto suscipio nero quoque et drusus idem deus commendo non tam caritas juvenis quam adulatio qui mos corruptus perinde anceps si nullus et ubi nimius sum nam tiberis haud umquam domo germanicus mitis tum verus aequaris adulescens senecta suus impatiens indoles accio pontifex percontor sum num is prex agrippina aut minae tribuo et ille quidem quamquam abnuo modicus perstringo etenim pars magnus e propinquus ipse aut primoris civitas sum ceterum in senatus oratio moneo in posterus ne quis mobilis adulescens animus praematurus honor ad superbia extollo insto quippe sejanus incuso diduco civitas ut civilis bellum sum qui sui pars agrippina voco atque ni resisto sum multus neque alius glisco discordia remedium quam si unus alter magnus promptus subverto


Exequi sententias haud institui nisi insignis per honestum aut notabili dedecore, quod praecipuum munus annalium reor ne virtutes sileantur utque pravis dictis factisque ex posteritate et infamia metus sit. ceterum tempora illa adeo infecta et adulatione sordida fuere ut non modo primores civitatis, quibus claritudo sua obsequiis protegenda erat, sed omnes consulares, magna pars eorum qui praetura functi multique etiam pedarii senatores certatim exsurgerent foedaque et nimia censerent. memoriae proditur Tiberium, quoties curia egrederetur, Graecis verbis in hunc modum eloqui solitum 'o homines ad servitutem paratos!' scilicet etiam illum qui libertatem publicam nollet tam proiectae servientium patientiae taedebat.

exequio sententia haud instituo nisi insignis per honestus aut notabilis dedecor qui praecipuus munus annalis reor ne virtus sileo ut pravus dictum facio ex posteritas et infamia metus sum ceterum tempus ille adeo inficio et adulatio sordidus sum ut non modo primoris civitas qui claritudo suus obsequium protego sum sed omnis consularis magnus pars is qui praetura fungor multus etiam pedarius senator certatim exsurgo foedo et nimius censeo memoria prodeo tiberis quotiens curia egredior graecum verbum in hic modus eloquor soleo o homo ad servitus paro scilicet etiam ille qui libertas publicus nolo tam projacio servio patientia taedet


Eodem anno Romae insignia scelera, alterum senatoris, servili alterum audacia, admissa sunt. Domitius Balbus erat praetorius, simul longa senecta, simul orbitate et pecunia insidiis obnoxius. ei propinquus Valerius Fabianus, capessendis honoribus destinatus, subdidit testamentum adscitis Vinicio Rufino et Terentio Lentino equitibus Romanis. illi Antonium Primum et Asinium Marcellum sociaverant. Antonius audacia promptus, Marcellus Asinio Pollione proavo clarus neque morum spernendus habebatur nisi quod paupertatem praecipuum malorum credebat. igitur Fabianus tabulas sociis quos memoravi et aliis minus inlustribus obsignat. quod apud patres convictum et Fabianus Antoniusque cum Rufino et Terentio lege Cornelia damnantur. Marcellum memoria maiorum et preces Caesaris poenae magis quam infamiae exemere.

eos annus roma insigne scelus alter senator servilis alter audacia admitto sum domitius balbus sum praetorius simul longus senecta simul orbitas et pecunia insidiae obnoxius is propinquus valerius fabianus capesso honor destino subdo testamentum adscio vinicius rufino et terentius lentinus eques romanus ille antonius primus et asinius marcellus socio antonius audacia promptus marcellus asinius pollio proavus clarus neque mos sperno habeo nisi qui paupertas praecipuus malus credo igitur fabianus tabula socius qui memoro et alius paruus illustris obsigno qui apud pater convinco et fabianus antonius cum rufino et terentius lex cornelius damno marcellus memoria magnus et prex caesar poena magis quam infamia eximo


At Agrippina pervicax irae et morbo corporis implicata, cum viseret eam Caesar, profusis diu ac per silentium lacrimis, mox invidiam et preces orditur: subveniret solitudini, daret maritum; habilem adhuc iuventam sibi neque aliud probis quam ex matrimonio solacium; esse in civitate,Germanici coniugem ac liberos eius recipere dignarentur. sed Caesar non ignarus quantum ex re publica peteretur, ne tamen offensionis aut metus manifestus foret sine responso quamquam instantem reliquit. id ego, a scriptoribus annalium non traditum, repperi in commentariis Agrippinae filiae quae Neronis principis mater vitam suam et casus suorum posteris memoravit.

at agrippina pervicax ira et morbus corpus implicata cum viso is caesar profundo diu atque per silentium lacrima mox invidia et prex ordior subvenio solitudo do maritus habilis adhuc juventa sui neque alius probus quam ex matrimonium solacium sum in civitas germanicus coniunx atque liber is recipio digno sed caesar non ignarus quantus ex res publicus peto ne tamen offensio aut metus manifestus sum sine respondeo quamquam insto relinquo is ego ab scriptor annalis non trado reperio in commentarius agrippina filia qui nero princeps mater vita suus et casus suus posterus memoro


Quae duabus aestatibus gesta coniunxi quo requiesceret animus a domesticis malis; non enim Tiberium, quamquam triennio post caedem Seiani, quae ceteros mollire solent, tempus preces satias mitigabant, quin incerta vel abolita pro gravissimis et recentibus puniret. eo metu Fulcinius Trio ingruentis accusatores haud perpessus supremis tabulis multa et atrocia in Macronem ac praecipuos libertorum Caesaris composuit, ipsi fluxam senio mentem et continuo abscessu velut exilium obiectando. quae ab heredibus occultata recitari Tiberius iussit, patientiam libertatis alienae ostentans et contemptor suae infamiae, an scelerum Seiani diu nescius mox quoquo modo dicta vulgari malebat veritatisque, cui adulatio officit, per probra saltem gnarus fieri. isdem diebus Granius Marcianus senator, a C. Graccho maiestatis postulatus, vim vitae suae attulit, Tariusque Gratianus praetura functus lege eadem extremum ad supplicium damnatus.

qui duo aestas gero conjungo quo requiesco animus ab domesticus malus non enim tiberis quamquam triennium post caedes sejanus qui ceterus mollio soleo tempus prex satio mitigo quin incertus vel aboleo pro gravis et recens punior is metus fulcinius trio ingruo accusator haud perpetior superus tabula multus et atrocia in macro atque praecipuus libertus caesar compono ipse fluo senium mens et continuo abscedo velut exsilium objecto qui ab heres occulto recitaris tiberis iubeo patientia libertas alienus ostento et contemptor suus infamia an scelus sejanus diu nescius mox quisquis modo dictum vulgaris malo veritas qui adulatio officio per probrum saltem gnarus fio idem dies granius marcianus senator ab que gracchus maiestas postulo vis vita suus affero tariusque gratianus praetura fungor lex idem exter ad supplicium damno


Paucorum haec adsensu audita: plures obturbabant neque relatum de negotio neque Caecinam dignum tantae rei censorem. mox Valerius Messalinus, cui parens Mes- sala ineratque imago paternae facundiae, respondit multa duritiae veterum in melius et laetius mutata; neque enim, ut olim, obsideri urbem bellis aut provincias hostilis esse. et pauca feminarum necessitatibus concedi quae ne coniugum quidem penatis, adeo socios non onerent; cetera promisca cum marito nec ullum in eo pacis impedimentum. bella plane accinctis obeunda: sed revertentibus post laborem quod honestius quam uxorium levamentum? at quasdam in ambitionem aut avaritiam prolapsas. quid? ipsorum magistratuum nonne plerosque variis libidinibus obnoxios? non tamen ideo neminem in provinciam mitti. corruptos saepe pravitatibus uxorum maritos: num ergo omnis caelibes integros? placuisse quondam Oppias leges, sic temporibus rei publicae postulantibus: remissum aliquid postea et mitigatum, quia expedierit. frustra nostram ignaviam alia ad vocabula transferri: nam viri in eo culpam si femina modum excedat. porro ob unius aut alterius imbecillum animum male eripi maritis consortia rerum secundarum adversarumque. simul sexum natura invalidum deseri et exponi suo luxu, cupidinibus alienis. vix praesenti custodia manere inlaesa coniugia: quid fore si per pluris annos in modum discidii oblitterentur? sic obviam irent iis quae alibi peccarentur ut flagitiorum urbis meminissent. addidit pauca Drusus de matrimonio suo; nam principibus adeunda saepius longinqua imperii. quoties divum Augustum in Occidentem atque Orientem meavisse comite Livia! se quoque in Illyricum profectum et, si ita conducat, alias ad gentis iturum, haud semper aequo animo si ab uxore carissima et tot communium liberorum parente divelleretur. sic Caecinae sententia elusa.

paucus hic assensus audio multus obturbo neque refero de negotium neque caecina dignus tantus res censor mox valerius messalinus qui parens mes salum insum imago paternus facundia respondeo multus duritia vetus in bonus et laetus muto neque enim ut olim obsideri urbs bellum aut provincia hostilis sum et paucus femina necessitas concedo qui ne conjunx quidem penates adeo socius non onero ceterus promiscuus cum marito neque ullus in is pax impedimentum bellum planus accingo obeo sed revorto post labor qui honestus quam uxorius levamentum at quidam in ambitio aut avaritia prolabor quis ipse magistratus nonne plerus varius libido obnoxius non tamen ideo nemo in provincia mitto corrumpo saepe pravitas uxor maritus num ergo omnis caelibes integer placeo quondam oppia lex sic tempus res publicus postulo remitto aliquis postea et mitigo quia expedio frustra noster ignavio alius ad vocabulum transfero nam vir in is culpa si femina modus excedo porro ob unus aut alter imbecillus animus malus eripio maritus consortium res secundaris adverro simul sexus natura invalidus desero et expono suus luxus cupido alienus vix praesens custodia maneo illaesus conjugium quis sum si per multus annus in modus discidium oblittero sic obvius eo is qui alibi pecco ut flagitium urbs memini addo paucus drusus de matrimonium suus nam princeps adeo saepis longinquus imperium quotiens divus augustus in occaedes atque oriens meo comes livius sui quoque in illyricus proficiscor et si ita conduco alius ad gens eo haud semper aequus animus si ab uxor carus et tot communis liberi pareo divello sic caecina sententia eludo


Neque data senatus copia: intra cubiculum auditur, Messalina coram et Suillio corruptionem militum, quos pecunia et stupro in omne flagitium obstrictos arguebat, exim adulterium Poppaeae, postremum mollitiam corporis obiectante. ad quod victo silentio prorupit reus et 'interroga' inquit, 'Suilli, filios tuos: virum esse me fatebuntur.' ingressusque defensionem, commoto maiorem in modum Claudio, Messalinae quoque lacrimas excivit. quibus abluendis cubiculo egrediens monet Vitellium ne elabi reum sineret: ipsa ad perniciem Poppaeae festinat, subditis qui terrore carceris ad voluntariam mortem propellerent, adeo ignaro Caesare ut paucos post dies epulantem apud se maritum eius Scipionem percontaretur cur sine uxore discubuisset, atque ille functam fato responderet.

neque do senatus copia intra cubiculum audio messalina coram et suillio corruptio miles qui pecunia et stuprum in omnis flagitium obstringo arguo exinde adulterium poppaea posterus mollitia corpus objecto ad qui vinco silentium prorumpo reus et interrogo inquam suillus filius tuus vir sum ego fateor ingredior defensio commoueo magnus in modus claudius messalina quoque lacrima excio qui abluo cubiculum egredior moneo vitellius ne elabor reus sino ipse ad pernicies poppaea festino subdo qui terror carcer ad voluntarius mors propello adeo ignarus caesaris ut paucus post dies epulor apud sui maritus is scipio perconto cur sine uxor discumbo atque ille fungor fatum respondeo