At Romae Lepida, cui super Aemiliorum decus L. Sulla et Cn. Pompeius proavi erant, defertur simulavisse partum ex P. Quirinio divite atque orbo. adiciebantur adulteria venena quaesitumque per Chaldaeos in domum Caesaris, defendente ream Manio Lepido fratre. Quirinius post dictum repudium adhuc infensus quamvis infami ac nocenti miserationem addiderat. haud facile quis dispexerit illa in cognitione mentem principis: adeo vertit ac miscuit irae et clementiae signa. deprecatus primo senatum ne maiestatis crimina tractarentur, mox M. Servilium e consularibus aliosque testis inlexit ad proferenda quae velut reicere voluerat. idemque servos Lepidae, cum militari custodia haberentur, transtulit ad consules neque per tormenta interrogari passus est de iis quae ad domum suam pertinerent. exemit etiam Drusum consulem designatum dicendae primo loco sententiae; quod alii civile rebantur, ne ceteris adsentiendi necessitas fieret, quidam ad saevitiam trahebant: neque enim cessurum nisi damnandi officio.

at roma lepidus qui super aemilius decus l sulla et cn pompejus proavus sum defero simulo pario ex p quirinio dives atque orbo adicio adulterium veneno quaero per chaldaei in domus caesar defendo reor manius lepidus frater quirinus post dico repudium adhuc infensus quivis infamis atque noceo miseratio addo haud facilis quis dispicio ille in cognitio mens princeps adeo verto atque misceo ira et clementia signum deprecor primus senatus ne maiestas crimen tracto mox m servilius e consularis alius testis inlexit ad profero qui velut reicio volo idem servus lepidus cum militaris custodia habeo transfero ad consul neque per tormentum interrogo patior sum de is qui ad domus suus pertineo eximo etiam drusus consul designo dico primus locus sententia qui alius civilis reor ne ceterus adsentio necessitas fio quidam ad saevitia traho neque enim cedo nisi damno officium


De praetore in locum Vipstani Galli, quem mors abstulerat, subrogando certamen incessit. Germanicus atque Drusus (nam etiam tum Romae erant) Haterium Agrippam propinquum Germanici fovebant: contra plerique nitebantur ut numerus liberorum in candidatis praepolleret, quod lex iubebat. laetabatur Tiberius, cum inter filios eius et leges senatus disceptaret. victa est sine dubio lex, sed neque statim et paucis suffragiis, quo modo etiam cum valerent leges vincebantur.

de praetor in locus vipstani gallus qui mors aufero subrogo certamen incedo germanicus atque drusus nam etiam tum roma sum haterium agrippa propinquus germanicus foveo contra plerusque niteo ut numerus liberi in candido praepolleo qui lex jubeo laetor tiberis cum inter filius is et lex senatus discepto vinco sum sine dubius lex sed neque statim et paucus suffragium quo modo etiam cum valeo lex vinco


Barbari perfringere stationes seque inferre munitoribus nisi lacessunt, circumgrediuntur, occursant: miscetur operantium bellantiumque clamor. et cuncta pariter Romanis adversa, locus uligine profunda, idem ad gradum instabilis, procedentibus lubricus, corpora gravia loricis; neque librare pila inter undas poterant. contra Cheruscis sueta apud paludes proelia, procera membra, hastae ingentes ad vulnera facienda quamvis procul. nox demum inclinantis iam legiones adversae pugnae exemit. Germani ob prospera indefessi, ne tum quidem sumpta quiete, quantum aquarum circum surgentibus iugis oritur vertere in subiecta, mersaque humo et obruto quod effectum operis duplicatus militi labor. quadragesimum id stipendium Caecina parendi aut imperitandi habebat, secundarum ambiguarumque rerum sciens eoque interritus. igitur futura volvens non aliud repperit quam ut hostem silvis coerceret, donec saucii quantumque gravioris agminis anteirent; nam medio montium et paludum porrigebatur planities, quae tenuem aciem pateretur. deliguntur legiones quinta dextro lateri, unetvicesima in laevum, primani ducendum ad agmen, vicesimanus adversum secuturos.

barbaris perfringo statio sequor infero munitor nisi lacesso circumgredior occurso misceo opero bellor clamor et cunctus pariter romanus adverso locus uligo profundus idem ad gradus instabilis procedo lubricus corpus gravis lorica neque libraris pilum inter unda possum contra cherusci suesco apud palus proelio procerus membrum hasta ingens ad vulnero facio quivis procul nox demum inclino iam legio adverro pugna eximo germanus ob prosper indefessus ne tum quidem sumo quiesco quantus aqua circum surgo iugum orior verto in subiectum mergo humo et obruo qui efficio opus duplico miles labor quadragesimus is stipendium caecina pareo aut imperito habeo secundaris ambiguus res scio eo interritus igitur sum volvo non alius reperio quam ut hostis silva coerceo donec saucius quantus gravis agmen anteeo nam medium mons et palus porrigo planities qui tenuis acies pateo deligo legio quintus dexter lateo unetvicesimus in laevus primanus duco ad agmen vicesimanus adverro sequor


At Quadratus cognoscens proditum Mithridaten et regnum ab interfectoribus obtineri, vocat consilium, docet acta et an ulcisceretur consultat. paucis decus publicum curae, plures tuta disserunt: omne scelus externum cum laetitia habendum; semina etiam odiorum iacienda, ut saepe principes Romani eandem Armeniam specie largitionis turbandis barbarorum animis praebuerint: poteretur Radamistus male partis, dum invisus infamis, quando id magis ex usu quam si cum gloria adeptus foret. in hanc sententiam itum. ne tamen adnuisse facinori viderentur et diversa Caesar iuberet, missi ad Pharasmanen nuntii ut abscederet a finibus Armeniis filiumque abstraheret.

at quadratus cognosco prodeo mithridates et regnum ab interfector obtineo voco consilium doceo ago et an ulciscor consulto paucus decus publicus cura multus tueor dissero omnis scelus externus cum laetitia habeo semen etiam odium jacio ut saepe princeps romanus idem armenia species largitio turbo barbarus animus praebeo potior radamistus malus pars dum invideo infamis quando is magis ex usus quam si cum gloria adipiscor sum in hic sententia eo ne tamen annuo facinus video et diverto caesar iubeo mitto ad pharasmanen nuntius ut abscedo ab finis armenius filius abstraho


Vrbem Romam a principio reges habuere; libertatem et consulatum L. Brutus instituit. dictaturae ad tempus sumebantur; neque decemviralis potestas ultra biennium, neque tribunorum militum consulare ius diu valuit. non Cinnae, non Sullae longa dominatio; et Pompei Crassique potentia cito in Caesarem, Lepidi atque Antonii arma in Augustum cessere, qui cuncta discordiis civilibus fessa nomine principis sub imperium accepit. sed veteris populi Romani prospera vel adversa claris scriptoribus memorata sunt; temporibusque Augusti dicendis non defuere decora ingenia, donec gliscente adulatione deterrerentur. Tiberii Gaique et Claudii ac Neronis res florentibus ipsis ob metum falsae, postquam occiderant recentibus odiis compositae sunt. inde consilium mihi pauca de Augusto et extrema tradere, mox Tiberii principatum et cetera, sine ira et studio, quorum causas procul habeo.

vrbem roma ab principium rex habeo libertas et consulatus l brutus instituo dicto ad tempus sumo neque decemviral potestas ultra biennium neque tribunus miles consularis ius diu valeo non cinna non sulla longus dominatio et pompejus crassus potentia cito in caesaris lepidus atque antonius arma in augustus cedo qui cunctus discordia civilis fessus nomen princeps sub imperium accipio sed veto populus romanus prosper vel adverso claris scriptor memoro sum tempus augustus dico non desum decus ingenium donec glisco adulatio deterreo tiberius gaique et claudius atque nero res floreo ipse ob metus fallo postquam occido recens odium compono sum inde consilium ego paucus de augustus et exter trado mox tiberius principatus et ceterus sine ira et studium qui causa procul habeo


Haec audita quamquam abstrusum et tristissima quaeque maxime occultantem Tiberium perpulere, ut Drusum filium cum primoribus civitatis duabusque praetoriis cohortibus mitteret, nullis satis certis mandatis, ex re consulturum. et cohortes delecto milite supra solitum firmatae. additur magna pars praetoriani equitis et robora Germano- rum, qui tum custodes imperatori aderant; simul praetorii praefectus Aelius Seianus, collega Straboni patri suo datus, magna apud Tiberium auctoritate, rector iuveni et ceteris periculorum praemiorumque ostentator. Druso propinquanti quasi per officium obviae fuere legiones, non laetae, ut adsolet, neque insignibus fulgentes, sed inluvie deformi et vultu, quamquam maestitiam imitarentur contumaciae propiores.

hic audio quamquam abstrudo et tristis quisque magnus occulto tiberis perpello ut drusus filius cum primoris civitas duo praetorius cohors mitto nullus satis certus mandatum ex res consulo et cohors delecto miles supra soleo firmo addo magnus pars praetorianus equio et robur germanus rus qui tum custos imperator adsum simul praetorius praefectus aelius sejanus collega strabo pater suus do magnus apud tiberis auctoritas rector juvenis et ceterus periculum praemium ostentator drusus propinquo quasi per officium obvius sum legio non laetus ut assoleo neque insignis fulgeo sed illuvies deformis et vultus quamquam maestitia imito contumacia propiores


Inter quae senatu ad infimas obtestationes procumbente, dixit forte Tiberius se ut non toti rei publicae parem, ita quaecumque pars sibi mandaretur eius tutelam suscepturum. tum Asinius Gallus 'interrogo' inquit, 'Caesar, quam partem rei publicae mandari tibi velis.' perculsus inprovisa interrogatione paulum reticuit: dein collecto animo respondit nequaquam decorum pudori suo legere aliquid aut evitare ex eo cui in universum excusari mallet. rursum Gallus (etenim vultu offensionem coniectaverat) non idcirco interrogatum ait, ut divideret quae separari nequirent sed ut sua confessione argueretur unum esse rei publicae corpus atque unius animo regendum. addidit laudem de Augusto Tiberiumque ipsum victoriarum suarum quaeque in toga per tot annos egregie fecisset admonuit. nec ideo iram eius lenivit, pridem invisus, tamquam ducta in matrimonium Vipsania M. Agrippae filia, quae quondam Tiberii uxor fuerat, plus quam civilia agitaret Pollionisque Asinii patris ferociam retineret.

inter qui senatus ad infimo obtestatio procumbo dico fors tiberis sui ut non totus res publicus par ita quicumque pars sui mando is tutela suscipio tum asinius gallus interrogo inquam caesar quam pars res publicus mandaris tu velis percello improvide interrogatio paulus reticeo deinde colligo animus respondeo nequaquam decorus pudor suus lego aliquis aut evitaris ex is qui in universus excusaris malo rursum gallus etenim vultus offensio conjecto non idcirco interrogo aio ut divido qui separaris nequeo sed ut suus confessio arguo unus sum res publicus corpus atque unus animus rego addo laus de augustus tiberis ipse victoriaris suus quisque in toga per tot annus egregius facio admoneo neque ideo ira is lenio pridem invideo tamquam duco in matrimonium vipsania m agrippa filia qui quondam tiberius uxor sum multus quam civile agito pollio asinius pater ferocio retineo


Quibus perpetratis Nero et contione militum habita bina nummum milia viritim manipularibus divisit addiditque sine pretio frumentum, quo ante ex modo annonae utebantur. tum quasi gesta bello expositurus vocat senatum et triumphale decus Petronio Turpiliano consulari, Cocceio Nervae praetori designato, Tigellino praefecto praetorii tribuit, Tigellinum et Nervam ita extollens ut super triumphalis in foro imagines apud Palatium quoque effigies eorum sisteret. consularia insignia Nymphidioquia nunc primum oblatus est, pauca repetam: nam et ipse pars Romanarum cladium erit. igitur matre libertina ortus quae corpus decorum inter servos libertosque principum vulgaverat, ex G. Caesare se genitum ferebat, quoniam forte quadam habitu procerus et torvo vultu erat, sive G. Caesar, scortorum quoque cupiens, etiam matri eius inlusit

qui perpetro nero et contio miles habeo bini nummus mille viritim manipularis divido addo sine pretium frumentum quo ante ex modo annona uto tum quasi gero bellum expono voco senatus et triumphalis decus petronius turpilianus consularis cocceius nerva praetor designo tigellinus praeficio praetorius tribuo tigellinus et nerva ita extollo ut super triumphal in forum imago apud palatium quoque effigio is sisto consularis insigne nymphidioquia nunc primus offertor sum paucus repeto nam et ipse pars romanaris cladium sum igitur mater libertina ortus qui corpus decorus inter servus libertus princeps vulgo ex g caesaris sui gigno fero quoniam fors quidam habitus procerus et torvus vultus sum sive g caesar scortum quoque cupio etiam mater is illudo


Tunc contractos in principia iussosque dicta cum silentio accipere temporis ac necessitatis monet. unam in armis salutem, sed ea consilio temperanda manendumque intra vallum, donec expugnandi hostis spe propius succederent; mox undique erumpendum: illa eruptione ad Rhenum perveniri. quod si fugerent, pluris silvas, profundas magis paludes, saevitiam hostium superesse; at victoribus decus gloriam. quae domi cara, quae in castris honesta, memorat; reticuit de adversis. equos dehinc, orsus a suis, legatorum tribunorumque nulla ambitione fortissimo cuique bellatori tradit, ut hi, mox pedes in hostem invaderent.

tunc contraho in principia jubeo dictum cum silentium accipio tempus atque necessitas moneo unus in arma salus sed is consilium tempero maneo intra valles donec expugno hostis spes propius succedo mox undique erumpo ille eruptio ad rhenus pervenio qui si fugio multus silva profundo magis palus saevitia hostis supersum at victor decus gloria qui domus carus qui in castrum honestus memoro reticeo de adverro equus dehinc ordior ab suus legatus tribunus nullus ambitio fortis quisque bellator trado ut hic mox pes in hostis invado


Mox iter L. Lucullo quondam penetratum, apertis quae vetustas obsaepserat, pergit. et venientis Tiridatis Vologesisque de pace legatos haud aspernatus, adiungit iis centuriones cum mandatis non immitibus: nec enim adhuc eo ventum ut certamine extremo opus esset. multa Romanis secunda, quaedam Parthis evenisse, documento adversus superbiam. proinde et Tiridati conducere intactum vastationibus regnum dono accipere et Vologesen melius societate Romana quam damnis mutuis genti Parthorum consulturum. scire quantum intus discordiarum quamque indomitas et praeferocis nationes regeret: contra imperatori suo immotam ubique pacem et unum id bellum esse. simul consilio terrorem adicere et megistanas Armenios, qui primi a nobis defecerant, pellit sedibus, castella eorum excindit, plana edita, validos invalidosque pari metu complet.

mox iter l lucullus quondam penetro apertus qui vetustus obsaepio pergo et venio tiridates vologeses de pax legatus haud aspernor adjungo is centurio cum mandatum non immitis neque enim adhuc is venio ut certamen exter opus sum multus romanus secundus quidam parthus evenio documentum adverro superbia proinde et tiridates conduco intactus vastatio regnum donum accipio et vologeses bonus societas romanus quam damnum mutuus gens parthus consulo scio quantus intus discordiaris quisque indomitus et praeferox natio rego contra imperator suus immotus ubique pax et unus is bellum sum simul consilium terror adicio et megistanas armenius qui primus ab nos deficio pello sedes castellum is excindit planum edo validus invalidus par metus compleo


Et initium faciente Cossutiano, maiore vi Marcellus summam rem publicam agi clamitabat; contumacia inferiorum lenitatem imperitantis deminui. nimium mitis ad eam diem patres, qui Thraseam desciscentem, qui generum eius Helvidium Priscum in isdem furoribus, simul Paconium Agrippinum, paterni in principes odii heredem, et Curtium Montanum detestanda carmina factitantem eludere impune sinerent. requirere se in senatu consularem, in votis sacerdotem, in iure iurando civem, nisi contra instituta et caerimonias maiorum proditorem palam et hostem Thrasea induisset. denique agere senatorem et principis obtrectatores protegere solitus veniret, censeret quid corrigi aut mutari vellet: facilius perlaturos singula increpantem quam nunc silentium perferrent omnia damnantis. pacem illi per orbem terrae, an victorias sine damno exercituum displicere? ne hominem bonis publicis maestum, et qui fora theatra templa pro solitudine haberet, qui minitaretur exilium suum, ambitionis pravae compotem facerent. non illi consulta haec, non magistratus aut Romanam urbem videri. abrumperet vitam ab ea civitate cuius caritatem olim, nunc et aspectum exuisset.

et initium facio cossutianus magnus vis marcellus summa res publicus ago clamito contumacia inferus lenitas imperito deminuo nimium mitis ad is dies pater qui thrasea descisco qui gener is helvidius priscus in idem furor simul paconius agrippinum paternus in princeps odium heres et curtius montani detesto carmen factito eludo impunis sino requiro sui in senatus consularis in voveo sacerdos in ius iuro civis nisi contra institutum et caerimonia magnus proditor palam et hostis thrasea induo denique ago senator et princeps obtrectator protego soleo venio censeo quis corrigo aut muto volo facilis perfero singulus increpo quam nunc silentium perfero omnis damno pax ille per orbis terra an victoria sine damnum exercitus displiceo ne homo bonus publicus maestus et qui foro theatrum templum pro solitudo habeo qui minito exsilium suus ambitio pravus compos facio non ille consulo hic non magistratus aut romanus urbs video abrumpo vita ab is civitas qui caritas olim nunc et aspectus exuo


Illic reputans ideo se fallacibus litteris accitam et honore praecipuo habitam, quodque litus iuxta non ventis acta, non saxis impulsa navis summa sui parte veluti terrestre machinamentum concidisset; observans etiam Acerroniae necem, simul suum vulnus aspiciens, solum insidiarum remedium esse, si non intellegerentur; misitque libertum Agerinum qui nuntiaret filio benignitate deum et fortuna eius evasisse gravem casum; orare ut quamvis periculo matris exterritus visendi curam differret; sibi ad praesens quiete opus. atque interim securitate simulata medicamina vulneri et fomenta corpori adhibet; testamentum Acerroniae requiri bonaque obsignari iubet, id tantum non per simulationem.

illic reputo ideo sui fallax littera accio et honor praecipuus habeo quisque litus iuxta non venio ago non saxum impello navus summus suus pars velut terrestris machinamentum concido observo etiam acerroniae nex simul suus vulnus aspicio solus insidiaris remedium sum si non intellego mitto libertus agerinum qui nuntio filius benignitas deus et fortuna is evado gravis casus oro ut quivis periculum mater exterreo viso cura differo sui ad praesens quiesco opus atque interim securitas simulo medicamen vulnus et fomentum corpus adhibeo testamentum acerroniae requiro bonus obsignaris iubeo is tantus non per simulatio


Haud multo post praefectum urbis Pedanium Secundum servus ipsius interfecit, seu negata libertate cui pretium pepigerat sive amore exoleti incensus et dominum aemulum non tolerans. ceterum cum vetere ex more familiam omnem quae sub eodem tecto mansitaverat ad supplicium agi oporteret, concursu plebis quae tot innoxios protegebat usque ad seditionem ventum est senatusque obsessus, in quo ipso erant studia nimiam severitatem aspernantium, pluribus nihil mutandum censentibus. ex quis C. Cassius sententiae loco in hunc modum disseruit:

haud multus post praeficio urbs pedanium secundus servus ipse interfacio seu nego libertas qui pretium pepigerat sive amor exoletus incendo et dominus aemulis non tolero ceterum cum veto ex mos familia omnis qui sub idem tectum mansito ad supplicium ago oportet concursus plebs qui tot innoxius protego usque ad seditio venio sum senatus obsideo in quo ipse sum studium nimius severitas aspernor multus nihil muto censeo ex quis que casseius sententia locus in hic modus disseruio


Iam castra in hostili solo molienti Corbuloni eae litterae redduntur. ille re subita, quamquam multa simul offunderentur, metus ex imperatore, contemptio ex barbaris, ludibrium apud socios, nihil aliud prolocutus quam 'beatos quondam duces Romanos,' signum receptui dedit. ut tamen miles otium exueret, inter Mosam Rhenumque trium et viginti milium spatio fossam perduxit, qua incerta Oceani vitarentur. insignia tamen triumphi indulsit Caesar, quamvis bellum negavisset.

iam castrum in hostilis solum molio corbulo is littera reddo ille res subeo quamquam multus simul offundo metus ex imperator contemptio ex barbaris ludibrium apud socius nihil alius proloquor quam beatus quondam dux romanus signum receptus do ut tamen miles otium exuo inter mosa rhenus tres et viginti mille spatium fodio perduco qui incertus oceanus vito insigne tamen triumphus indulgeo caesar quivis bellum nego


Sub idem tempus Iuliae Augustae valetudo atrox necessitudinem principi fecit festinati in urbem reditus, sincera adhuc inter matrem filiumque concordia sive occultis odiis. neque enim multo ante, cum haud procul theatro Marcelli effigiem divo Augusto Iulia dicaret, Tiberi nomen suo postscripserat, idque ille credebatur ut inferius maiestate principis gravi et dissimulata offensione abdidisse. set tum supplicia dis ludique magni ab senatu decernuntur, quos pontifices et augures et quindecimviri septemviris simul et sodalibus Augustalibus ederent. censuerat L. Apro- nius ut fetiales quoque iis ludis praesiderent. contra dixit Caesar, distincto sacerdotiorum iure et repetitis exemplis: neque enim umquam fetialibus hoc maiestatis fuisse. ideo Augustalis adiectos quia proprium eius domus sacerdotium esset pro qua vota persolverentur.

sub idem tempus julius augusta valetudo atrox necessitudo princeps facio festino in urbs redeo sincerus adhuc inter mater filius concordia sive occulo odium neque enim multus ante cum haud procul theatrum marcellus effigies divus augustus julius dico tiberis nomen suus postscripserat is ille credo ut inferus maiestas princeps gravis et dissimulo offensio abdo sed tum supplicium deus ludo magnus ab senatus decerno qui pontifex et auguro et quindecimviri septemviri simul et sodal augustal edo censeo l aper nius ut fetial quoque is ludus praesideo contra dico caesar distinguo sacerdotium ius et repeto exemplum neque enim umquam fetial hic maiestas sum ideo augustal adicio quia proprius is domus sacerdotium sum pro qui veto persolvo


Dolabellae petenti abnuit triumphalia Tiberius, Seiano tribuens, ne Blaesi avunculi eius laus obsolesceret. sed neque Blaesus ideo inlustrior et huic negatus honor gloriam intendit: quippe minore exercitu insignis captivos, caedem ducis bellique confecti famam deportarat. sequebantur et Garamantum legati, raro in urbe visi, quos Tacfarinate caeso perculsa gens set culpae nescia ad satis facien- dum populo Romano miserat. cognitis dehinc Ptolemaei per id bellum studiis repetitus ex vetusto more honos missusque e senatoribus qui scipionem eburnum, togam pictam, antiqua patrum munera, daret regemque et socium atque amicum appellaret.

dolabella peto abnuo triumphalis tiberis sejanus tribuo ne blaesus avunculis is laus obsolesco sed neque blaesus ideo illustris et hic nego honor gloria intendo quippe paruus exercitus insignis captivus caedes dux bellus confacio fama deporto sequor et garamantes legatus rarus in urbs video qui tacfarinate caedo percello gens sed culpa nescius ad satis facien dum populus romanus mitto cognosco dehinc ptolemaeus per is bellum studium repeto ex vetustus mos honor mitto e senator qui scipio eburnus toga pingo antiquus pater munus do rex et socius atque amicus appello


Interea Germanico per Gallias, ut diximus, census accipienti excessisse Augustum adfertur. neptem eius Agrippinam in matrimonio pluresque ex ea liberos habebat, ipse Druso fratre Tiberii genitus, Augustae nepos, set anxius occultis in se patrui aviaeque odiis quorum causae acriores quia iniquae. quippe Drusi magna apud populum Romanum memoria, credebaturque, si rerum potitus foret, libertatem redditurus; unde in Germanicum favor et spes eadem. nam iuveni civile ingenium, mira comitas et diversa ab Tiberii sermone vultu, adrogantibus et obscuris. accedebant muliebres offensiones novercalibus Liviae in Agrippinam stimulis, atque ipsa Agrippina paulo commotior, nisi quod castitate et mariti amore quamvis indomitum animum in bonum vertebat.

interea germanicus per gallia ut dico census accipio excedo augustus affero neptis is agrippina in matrimonium multus ex is liber habeo ipse drusus frater tiberius gigno augusta nepos sed anxius occulo in sui patruus avia odium qui causa acer quia iniquus quippe drusus magnus apud populus romanus memoria credo si res potior sum libertas reddo unde in germanicus favor et spes idem nam juvenis civilis ingenium mirus comito et diverto ab tiberius sermo vultus adrogo et obscurus accedo muliebris offensio novercal livia in agrippina stimulus atque ipse agrippina paulus commoveo nisi qui castitas et maritus amor quivis indomitus animus in bonus verto


At Agrippina, quamquam defessa luctu et corpore aegro, omnium tamen quae ultionem morarentur intolerans ascendit classem cum cineribus Germanici et liberis, miserantibus cunctis quod femina nobilitate princeps, pulcherrimo modo matrimonio inter venerantis gratantisque aspici solita, tunc feralis reliquias sinu ferret, incerta ultionis, anxia sui et infelici fecunditate fortunae totiens obnoxia. Pisonem interim apud Coum insulam nuntius adsequitur excessisse Germanicum. quo intemperanter accepto caedit victimas, adit templa, neque ipse gaudium moderans et magis insolescente Plancina, quae luctum amissae sororis tum primum laeto cultu mutavit.

at agrippina quamquam defatiscor luctus et corpus aeger omnis tamen qui ultio moror intolero ascendo classis cum cinis germanicus et liber misero cunctus qui femina nobilitas princeps pulcher modo matrimonium inter veneror grator aspicio soleo tunc feral reliquiae sinus fero incertus ultio anxius suus et infelix fecunditas fortuna totiens obnoxius piso interim apud cos insula nuntius assequor excedo germanicus quo intemperanter accipio caedo victima adeo templum neque ipse gaudium modero et magis insolesco plancina qui luctus amitto soror tum primus laeto cultus muto


Opperiebatur Nero ut Vestinus quoque consul in crimen traheretur, violentum et infensum ratus: sed ex coniuratis consilia cum Vestino non miscuerant, quidam vetustis in eum simultatibus, plures quia praecipitem et insociabilem credebant. ceterum Neroni odium adversus Vestinum ex intima sodalitate coeperat, dum hic ignaviam principis penitus cognitam despicit, ille ferociam amici metuit, saepe asperis facetiis inlusus, quae ubi multum ex vero traxere, acrem sui memoriam relinquunt. accesserat repens causa quod Vestinus Statiliam Messalinam matrimonio sibi iunxerat, haud nescius inter adulteros eius et Caesarem esse.

opperior nero ut vestinus quoque consul in crimen traho violentus et infensus reor sed ex coniuratus consilium cum vestinus non misceo quidam vetustus in is simultas multus quia praecipito et insociabilis credo ceterum nero odium adverro vestinus ex intimo sodalitas coepio dum hic ignavio princeps penitus cognosco despicio ille ferocio amicus metuo saepe asper facetia illudo qui ubi multus ex verus traho acer suus memoria relinquo accedo repo causa qui vestinus statiliam messalina matrimonium sui jungo haud nescius inter adulter is et caesaris sum


Disserebatur contra: paucorum culpam ipsis exitiosam esse debere, nihil universorum iuri derogandum; quippe late fusum id corpus. hinc plerumque tribus decurias, ministeria magistratibus et sacerdotibus, cohortis etiam in urbe conscriptas; et plurimis equitum, plerisque senatoribus non aliunde originem trahi: si separarentur libertini, manifestam fore penuriam ingenuorum. non frustra maiores, cum dignitatem ordinum dividerent, libertatem in communi posuisse. quin et manu mittendi duas species institutas ut relinqueretur paenitentiae aut novo beneficio locus. quos vindicta patronus non liberaverit, velut vinclo servitutis attineri. dispiceret quisque merita tardeque concederet quod datum non adimeretur. haec sententia valuit, scripsitque Caesar senatui, privatim expenderent causam libertorum, quoties a patronis arguerentur: in commune nihil derogarent. nec multo post ereptus amitae libertus Paris quasi iure civili, non sine infamia principis cuius iussu perpetratum ingenuitatis iudicium erat.

dissero contra paucus culpa ipse exitiosus sum debeo nihil universor jus derogo quippe latus fundo is corpus hinc plerusque tres decuria ministerium magistratus et sacerdos cohors etiam in urbs conscribo et multus eques plerusque senator non aliunde origo traho si separo libertinus manifestam sum penuria ingenuus non frustra magnus cum dignitas ordo divido libertas in communis pono quin et manus mitto duo species instituo ut relinquo paenitentia aut novo beneficium locus qui vindicta patronus non libero velut vinclum servitus attineo dispicio quisque mereo tardus concedo qui do non adimo hic sententia valeo scribo caesar senatus privatim expendo causa libertus quotiens ab patronus arguo in communis nihil derogo neque multus post eripio amita libertus paris quasi ius civilis non sine infamia princeps qui iussus perpetro ingenuitas iudicium sum


Exim laeti Capitolium scandunt deosque tandem venerantur. effigies Poppaeae proruunt, Octaviae imagines gestant umeris, spargunt floribus foroque ac templis statuunt. †itur etiam in principis laudes repetitum venerantium†. iamque et Palatium multitudine et clamoribus complebant, cum emissi militum globi verberibus et intento ferro turbatos disiecere. mutataque quae per seditionem verterant et Poppaeae honos repositus est. quae semper odio, tum et metu atrox ne aut vulgi acrior vis ingrueret aut Nero inclinatione populi mutaretur, provoluta genibus eius, non eo loci res suas agi ut de matrimonio certet, quamquam id sibi vita potius, sed vitam ipsam in extremum adductam a clientelis et servitiis Octaviae quae plebis sibi nomen indiderint, ea in pace ausi quae vix bello evenirent. arma illa adversus principem sumpta; ducem tantum defuisse qui motis rebus facile reperiretur, omitteret modo Campaniam et in urbem ipsa pergeret ad cuius nutum absentis tumultus cierentur. quod alioquin suum delictum? quam cuiusquam offensionem? an quia veram progeniem penatibus Caesarum datura sit? malle populum Romanum tibicinis Aegyptii subolem imperatorio fastigio induci? denique, si id rebus conducat, libens quam coactus acciret dominam, vel consuleret securitati. iusta ultione et modicis remediis primos motus consedisse: at si desperent uxorem Neronis fore Octaviam, illi maritum daturos.

exinde laetus capitolium scando deus tandem veneror effigio poppaea proruo octavia imago gesto umerus spargo flos foro atque templum statuo eo etiam in princeps laus repeto veneror iam et palatium multitudo et clamor compleo cum emitto miles globus verber et intendo ferrum turbo disjacio muto qui per seditio verto et poppaea honor repono sum qui semper odium tum et metus atrox ne aut vulgus acer volo ingruo aut nero inclinatio populus muto provolvo genu is non is locus res suus ago ut de matrimonium certo quamquam is sui vito potis sed vita ipse in exter adduco ab clientelis et servitium octavia qui plebs sui nomen indo is in pax audeo qui vix bellum evenio arma ille adverro princeps sumo dux tantus desum qui moveo res facilis reperio omitto modo campania et in urbs ipse pergo ad qui nutus absum tumultus cieo qui alioqui suus delinquo quam quisquam offensio an quia verus progenies penates caesaris do sum malo populus romanus tibicina aegyptius suboles imperatorius fastigium induco denique si is res conduco libet quam cogo accio domina vel consulo securitas iustus ultio et modicus remedium primus moueo consido at si despero uxor nero sum octavia ille maritus do


Ceterum Tiberius neptem Agrippinam Germanico ortam cum coram Cn. Domitio tradidisset, in urbe cele- brari nuptias iussit. in Domitio super vetustatem generis propinquum Caesaribus sanguinem delegerat; nam is aviam Octaviam et per eam Augustum avunculum praeferebat.

ceterum tiberis neptis agrippina germanicus orior cum coram cn domitius trado in urbs celis braris nuptiae iubeo in domitius super vetustas genus propinquus caesaris sanguis deligo nam is avia octavia et per is augustus avunculis praefero


Nox eadem laetam Germanico quietem tulit, viditque se operatum et sanguine sacri respersa praetexta pulchriorem aliam manibus aviae Augustae accepisse. auctus omine, addicentibus auspiciis, vocat contionem et quae sapientia provisa aptaque inminenti pugnae disserit. non campos modo militi Romano ad proelium bonos, sed si ratio adsit, silvas et saltus; nec enim inmensa barbarorum scuta, enormis hastas inter truncos arborum et enata humo virgulta perinde haberi quam pila et gladios et haerentia corpori tegmina. denserent ictus, ora mucronibus quaererent: non loricam Germano, non galeam, ne scuta quidem ferro nervove firmata, sed viminum textus vel tenuis et fucatas colore tabulas; primam utcumque aciem hastatam, ceteris praeusta aut brevia tela. iam corpus ut visu torvum et ad brevem impetum validum, sic nulla vulnerum patientia: sine pudore flagitii, sine cura ducum abire, fugere, pavidos adversis, inter secunda non divini, non humani iuris memores. si tae- dio viarum ac maris finem cupiant, hac acie parari: propiorem iam Albim quam Rhenum neque bellum ultra, modo se patris patruique vestigia prementem isdem in terris victorem sisterent.

nox idem laetus germanicus quies fero video sui opero et sanguis sacer respergo praetexo pulcher alius manus avia augusta accipio augeo omen addico auspicium voco contio et qui sapientia provideo apto inminenti pugna dissero non campus modo miles romanus ad proelium bonus sed si ratio adsum silva et saltus neque enim immensus barbarus scutum enormis hasta inter truncus arbor et eno humo virgultus perinde habeo quam pilum et gladius et haereo corpus tegimen denserent iacio os mucro quaero non lorica germanus non galea ne scutum quidem ferrum nervus firmo sed vimen textus vel tenuis et fuco color tabula primus utcumque acies hastatus ceterus praeuro aut brevio telum iam corpus ut video torvus et ad brevis impetus validus sic nullus vulnus patientia sine pudor flagitium sine cura dux abeo fugio pavidus adverro inter secundus non divinus non humanus ius memor si taos dius viaris atque mare finis cupio hic acies paro propiorem iam albis quam rhenus neque bellum ultra modo sui pater patruus vestigium premo idem in terra victor sisto


Nec multo post agrestium Cilicum nationes, quibus Clitarum cognomentum, saepe et alias commotae, tunc Troxobore duce montis asperos castris cepere atque inde decursu in litora aut urbes vim cultoribus et oppidanis ac plerumque in mercatores et navicularios audebant. obsessaque civitas Anemuriensis, et missi e Syria in subsidium equites cum praefecto Curtio Severo turbantur, quod duri circum loci peditibusque ad pugnam idonei equestre proelium haud patiebantur. dein rex eius orae Antiochus blandimentis adversum plebem, fraude in ducem cum barbarorum copias dissociasset, Troxobore paucisque primoribus interfectis ceteros clementia composuit.

neque multus post agrestis cilices natio qui clitaris cognomentum saepe et alius commoveo tunc troxobore dux mons asper castrum capio atque inde decurro in litus aut urbs vis cultor et oppidanus atque plerusque in mercator et navicularius audeo obsedeo civitas anemuriensis et mitto e syria in subsidium eques cum praeficio curtius severus turbo qui durus circum locus pedes ad pugna idoneus equester proelium haud patior deinde rex is ora antiochus blandimentum adverro plebs fraus in dux cum barbarus copia dissocio troxobore paucus primoris interficio ceterus clemens compono


Per idem tempus Octavius Sagitta plebei tribunus, Pontiae mulieris nuptae amore vaecors, ingentibus donis adulterium et mox ut omitteret maritum emercatur, suum matrimonium promittens ac nuptias eius pactus. sed ubi mulier vacua fuit, nectere moras, adversam patris voluntatem causari repertaque spe ditioris coniugis promissa exuere. Octavius contra modo conqueri, modo minitari, famam perditam, pecuniam exhaustam obtestans, denique salutem, quae sola reliqua esset, arbitrio eius permittens. ac postquam spernebatur, noctem unam ad solacium poscit, qua delenitus modum in posterum adhiberet. statuitur nox, et Pontia consciae ancillae custodiam cubiculi mandat. ille uno cum liberto ferrum veste occultum infert. tum, ut adsolet in amore et ira, iurgia preces, exprobratio satisfactio; et pars tenebrarum libidini seposita; ex qua quasi incensus nihil metuentem ferro transverberat et adcurrentem ancillam vulnere absterret cubiculoque prorumpit. postera die manifesta caedes, haud ambiguus percussor; quippe mansitasse una convincebatur. sed libertus suum illud facinus profiteri, se patroni iniurias ultum esse; commoveratque quosdam magnitudine exempli, donec ancilla ex vulnere refecta verum aperuit. postulatusque apud consules a patre interfectae, postquam tribunatu abierat, sententia patrum et lege de sicariis condemnatur.

per idem tempus octavus sagitta plebes tribunus pontia mulier nubo amor vaecors ingens donum adulterium et mox ut omitto maritus emercor suus matrimonium promitto atque nuptiae is paciscor sed ubi mulier vacuus sum necto mora adverro pater voluntas causaris reperio spes dives coniunx promitto exuo octavus contra modo conqueror modo minitaris fama perdo pecunia exhaurio obtestor denique salus qui solus reliquus sum arbitrium is permitto atque postquam sperno nox unus ad solacium posco qui delenio modus in posterus adhibeo statuo nox et pontia conscius ancilla custodia cubiculum mando ille unus cum libertus ferrum vestis occulo infero tum ut assoleo in amor et ira iurgium prex exprobratio satisfactio et pars tenebraris libido sepono ex qui quasi incendo nihil metuo ferrum transverbero et adcurro ancilla vulnus absterreo cubiculum prorumpo posterus dies manifestus caedes haud ambiguus percussor quippe mansito unus convinco sed libertus suus ille facinus profiteor sui patronus injuria ulciscor sum commoveo quidam magnitudo exemplum donec ancilla ex vulnus reficio verus aperio postulo apud consul ab pater interfacio postquam tribunatus abeo sententia pater et lex de sicarius condemno


Igitur ad spectandum Britanniae statum missus est e libertis Polyclitus, magna Neronis spe posse auctoritate eius non modo inter legatum procuratoremque concordiam gigni, sed et rebellis barbarum animos pace componi. nec defuit Polyclitus quo minus ingenti agmine Italiae Galliaeque gravis, postquam Oceanum transmiserat, militibus quoque nostris terribilis incederet. sed hostibus inrisui fuit apud quos flagrante etiam tum libertate nondum cognita libertinorum potentia erat; mirabanturque quod dux et exercitus tanti belli confector servitiis oboedirent. cuncta tamen ad imperatorem in mollius relata; detentusque rebus gerundis Suetonius, quod postea paucas navis in litore remigiumque in iis amiserat, tamquam durante bello tradere exercitum Petronio Turpiliano qui iam consulatu abierat iubetur. is non inritato hoste neque lacessitus honestum pacis nomen segni otio imposuit.

igitur ad specto britannia status mitto sum e libertus polyclitus magnus nero spes possum auctoritas is non modo inter legatus procurator concordia gigno sed et rebellis barbaris animus pax compono neque desum polyclitus quo paruus ingens agmen italia gallia gravis postquam oceanus transmitto miles quoque noster terribilis incedo sed hostis irrisus sum apud qui flagro etiam tum libertas nondum cognosco libertinus potentia sum miro qui dux et exercitus tantus bellum confector servitium oboedio cunctus tamen ad imperator in mollis refero detendo res gero suetonius qui postea paucus navus in litus remigium in is amitto tamquam duro bellum trado exercitus petronius turpilianus qui iam consulatus abeo jubeo is non irrito hostis neque lacesso honestus pax nomen segnis otium impono


Eius munus frequentanti Neroni ne inter voluptates quidem a sceleribus cessabatur. isdem quippe illis diebus Torquatus Silanus mori adigitur, quia super Iuniae familiae claritudinem divum Augustum abavum ferebat. iussi accusatores obicere prodigum largitionibus, neque aliam spem quam in rebus novis esse: quin inter libertos habere quos ab epistulis et libellis et rationibus appellet, nomina summae curae et meditamenta. tum intimus quisque libertorum vincti abreptique; et cum damnatio instaret, brachiorum venas Torquatus interscidit; secutaque Neronis oratio ex more, quamvis sontem et defensioni merito diffisum victurum tamen fuisse si clementiam iudicis expectasset.

is munus frequento nero ne inter voluptas quidem ab scelus cesso idem quippe ille dies torquatus silanus morior adigo quia super junius familia claritudo divus augustus abavus fero iubeo accusator obicio prodigus largitio neque alius spes quam in res novus sum quin inter libertus habeo qui ab epistula et libellus et ratio appello nomen summa cura et meditamentum tum intimus quisque libertus vincio arrepo et cum damnatio insto bracchium vena torquatus interscidit sequor nero oratio ex mos quivis sons et defensio mereo diffido vinco tamen sum si clementia judex expectasset


Haud magna mole Piso promptus ferocibus in sententiam trahitur missisque ad Tiberium epistulis incusat Germanicum luxus et superbiae; seque pulsum, ut locus rebus novis patefieret, curam exercitus eadem fide qua tenuerit repetivisse. simul Domitium impositum triremi vitare litorum oram praeterque insulas lato mari pergere in Syriam iubet. concurrentis desertores per manipulos componit, armat lixas traiectisque in continentem navibus vexillum tironum in Syriam euntium intercipit, regulis Cilicum ut se auxiliis iuvarent scribit, haud ignavo ad ministeria belli iuvene Pisone, quamquam suscipiendum bellum abnuisset.

haud magnus moles piso promptus ferox in sententia traho mitto ad tiberis epistula incuso germanicus luxus et superbia sequor pello ut locus res novus patefieret cura exercitus idem fides qui teneo repeto simul domitius impono triremis vitaris litor ora praeter insula fero mare pergo in syria iubeo concurro desertor per manipulus compono armo lixa transjacio in contineo navis vexillum tiro in syria eo intercipio regulis cilices ut sui auxilium juvo scribo haud ignavus ad ministerium bellum juvenis piso quamquam suscipio bellum abnuo


Post finem ludicri Poppaea mortem obiit, fortuita mariti iracundia, a quo gravida ictu calcis adflicta est. neque enim venenum crediderim, quamvis quidam scriptores tradant, odio magis quam ex fide: quippe liberorum cupiens et amori uxoris obnoxius erat. corpus non igni abolitum, ut Romanus mos, sed regum externorum consuetudine differtum odoribus conditur tumuloque Iuliorum infertur. ductae tamen publicae exequiae laudavitque ipse apud rostra formam eius et quod divinae infantis parens fuisset aliaque fortunae munera pro virtutibus.

post finis ludicrum poppaea mors obeo fortuitus maritus iracundia ab quo gravidus ictus calcis affligo sum neque enim venenum credo quivis quidam scriptor trado odium magis quam ex fides quippe liberi cupio et amor uxor obnoxius sum corpus non ignis abolitum ut romanus mos sed rex externus consuetudo differtus odor condio tumulo julius infero duco tamen publicus exsequiae laudo ipse apud rostrum forma is et qui divina infer parens sum alius fortuna munus pro virtus


Ceterum ex eo praerupta iam et urgens dominatio: nam incolumi Augusta erat adhuc perfugium, quia Tiberio inveteratum erga matrem obsequium neque Seianus audebat auctoritati parentis antire: tunc velut frenis exoluti proruperunt missaeque in Agrippinam ac Neronem litterae quas pridem adlatas et cohibitas ab Augusta credidit vulgus: haud enim multum post mortem eius recitatae sunt. verba inerant quaesita asperitate: sed non arma, non rerum novarum studium, amores iuvenum et impudicitiam nepoti obiectabat. in nurum ne id quidem confingere ausus, adrogantiam oris et contumacem animum incusavit, magno senatus pavore ac silentio, donec pauci quis nulla ex honesto spes (et publica mala singulis in occasionem gratiae trahuntur) ut referretur postulavere, promptissimo Cotta Messalino cum atroci sententia. sed aliis a primoribus maximeque a magistratibus trepidabatur: quippe Tiberius etsi infense invectus cetera ambigua reliquerat.

ceterum ex is praeruptus iam et urgeo dominatio nam incolumis augustus sum adhuc perfugium quia tiberius invetero erga mater obsequium neque sejanus audeo auctoritas parens antire tunc velut frenum exoluti prorumpo mitto in agrippina atque nero littera qui pridem affero et cohibeo ab augustus credo vulgus haud enim multus post mors is recito sum verbum insum quaero asperitas sed non arma non res novaris studium amor juvenis et impudicitia nepos objecto in nurum ne is quidem confingo audeo arrogantia ora et contumax animus incuso magnus senatus pavor atque silentium donec paucus quis nullus ex honestus spes et publicus malus singuli in occasio gratia traho ut refero postulo promptus cotta messalinus cum atrox sententia sed alius ab primoris magnus ab magistratus trepido quippe tiberis etsi infensus inveho ceterus ambiguus relinquo


Libet argumenta conquirere in eo quod sapientioribus deliberatum est? sed et si nunc primum statuendum haberemus, creditisne servum interficiendi domini animum sumpsisse ut non vox minax excideret, nihil per temeritatem proloqueretur? sane consilium occultavit, telum inter ignaros paravit: num excubias transire, cubiculi foris recludere, lumen inferre, caedem patrare poterat omnibus nesciis? multa sceleris indicia praeveniunt: servi si prodant possumus singuli inter pluris, tuti inter anxios, postremo, si pereundum sit, non inulti inter nocentis agere. suspecta maioribus nostris fuerunt ingenia servorum etiam cum in agris aut domibus isdem nascerentur caritatemque dominorum statim acciperent. postquam vero nationes in familiis habemus, quibus diversi ritus, externa sacra aut nulla sunt, conluviem istam non nisi metu coercueris. at quidam insontes peribunt. nam et ex fuso exercitu cum decimus quisque fusti feritur, etiam strenui sortiuntur. habet aliquid ex iniquo omne magnum exemplum quod contra singulos utilitate publica rependitur.'

libet argumentum conquiro in is qui sapio delibero sum sed et si nunc primus statuo habeo credo servus interficio dominus animus sumo ut non vox minax excido nihil per temeritas proloquor sanus consilium occulto telis inter ignarus paro num excubiae transeo cubiculum foris recludo lumen infero caedes patraris possum omnis nescius multus scelus indicium praevenio servio si prodo possum singuli inter multus tueor inter anxius postremo si pereo sum non inultus inter noceo ago suspicio magnus noster sum ingenium servus etiam cum in ager aut domus idem nasco caritas dominus statim accipio postquam verus natio in familia habeo qui diverto ritus externus sacer aut nullus sum conluviem iste non nisi metus coerceo at quidam insons pereo nam et ex fundo exercitus cum decimus quisque fustis ferio etiam strenuus sortio habeo aliquis ex iniquus omnis magnus exemplum qui contra singuli utilitas publicus rependo


Quae ubi cognita P. Vellaeo (is proximum exercitum praesidebat), alarios equites ac levis cohortium mittit in eos qui praedabundi aut adsumendis auxiliis vagabantur, ipse robur peditum ad exolvendum obsidium ducit. simulque cuncta prospere acta, caesis populatoribus et dissensione orta apud obsidentis regisque opportuna eruptione et adventu legionis. neque aciem aut proelium dici decuerit in quo semermi ac palantes trucidati sunt sine nostro sanguine.

qui ubi cognosco p vellaeo is propior exercitus praesideo alarius eques atque levis cohors mitto in is qui praedabundus aut adsumo auxilium vago ipse robur pedes ad exolvendum obsidium duco simul cunctus prosperus ago caedo populator et dissensio orior apud obsido rego opportunus eruptio et advenio legio neque acies aut proelium dico decet in quo semermi atque palo trucido sum sine noster sanguis


Eo anno mortem obiit Memmius Regulus, auctoritate constantia fama, in quantum praeumbrante imperatoris fastigio datur, clarus, adeo ut Nero aeger valetudine et adulantibus circum, qui finem imperio adesse dicebant, si quid fato pateretur, responderit habere subsidium rem publicam. rogantibus dehinc in quo potissimum, addiderat in Memmio Regulo. vixit tamen post haec Regulus quiete defensus et quia nova generis claritudine neque invidiosis opibus erat. gymnasium eo anno dedicatum a Nerone praebitumque oleum equiti ac senatui Graeca facilitate.

eos annus mors obeo memmius regulus auctoritas constantia fama in quantus praeumbro imperator fastigium do clarus adeo ut nero aeger valetudo et adulo circum qui finis imperium adsum dico si quis fatum pateo respondeo habeo subsidium res publicus rogo dehinc in quo potis addo in memmius regulus vivo tamen post hic regulus quiesco defendo et quia novo genus claritudo neque invidiosus ops sum gymnasium is annus dedico ab nero praebeo oleum equio atque senatus graecum facilitas


At Germanicus Aegypto remeans cuncta quae apud legiones aut urbes iusserat abolita vel in contrarium versa cognoscit. hinc graves in Pisonem contumeliae, nec minus acerba quae ab illo in Caesarem intentabantur. dein Piso abire Syria statuit. mox adversa Germanici valetudine detentus, ubi recreatum accepit votaque pro incolumitate solvebantur, admotas hostias, sacrificalem apparatum, festam Antiochensium plebem per lictores proturbat. tum Seleuciam degreditur, opperiens aegritudinem, quae rursum Germanico acciderat. saevam vim morbi augebat persuasio veneni a Pisone accepti; et reperiebantur solo ac parietibus erutae humanorum corporum reliquiae, carmina et devotiones et nomen Germanici plumbeis tabulis insculptum, semusti cineres ac tabo obliti aliaque malefica quis creditur animas numinibus infernis sacrari. simul missi a Pisone incusabantur ut valetudinis adversa rimantes.

at germanicus aegyptus remeo cunctus qui apud legio aut urbs iubeo aboleo vel in contrarius verso cognosco hinc gravis in piso contumelia neque paruus acerbus qui ab ille in caesaris intento deinde piso abeo syria statuo mox adverso germanicus valetudo detendo ubi recreo accipio veto pro incolumitas solvo admoveo hostio sacrifical appario festus antiochensis plebs per lictor proturbo tum seleucia degredior opperior aegritudo qui rursum germanicus accido saevus vis morbus augeo persuasio venenum ab piso accipio et reperio solum atque paries eruo humani corpus reliquiae carmen et devotio et nomen germanicus plumbeus tabula insculpo semustus cinis atque to obliuiscor alius maleficus quis credo anima numen infernus sacraris simul mitto ab piso incuso ut valetudo adverso rimo


Quod ubi L. Apronio inferioris Germaniae pro praetore cognitum, vexilla legionum e superiore provincia peditumque et equitum auxiliarium delectos accivit ac simul utrumque exercitum Rheno devectum Frisiis intulit, soluto iam castelli obsidio et ad sua tutanda degressis rebellibus. igitur proxima aestuaria aggeribus et pontibus traducendo graviori agmini firmat, atque interim repertis vadis alam Canninefatem et quod peditum Germanorum inter nostros merebat circumgredi terga hostium iubet, qui iam acie compositi pellunt turmas socialis equitesque legionum subsidio missos. tum tres leves cohortes ac rursum duae, dein tempore interiecto alarius eques immissus: satis validi si simul incubuissent, per intervallum adventantes neque constantiam addiderant turbatis et pavore fugientium auferebantur. Cethego Labeoni legato quintae legionis quod reliquum auxiliorum tradit. atque ille dubia suorum re in anceps tractus missis nuntiis vim legionum implorabat. prorumpunt quintani ante alios et acri pugna hoste pulso recipiunt cohortis alasque fessas vulneribus. neque dux Romanus ultum iit aut corpora humavit, quamquam multi tribunorum praefectorumque et insignes centuriones cecidissent. mox compertum a transfugis nongentos Romanorum apud lucum quem Baduhennae vocant pugna in posterum extracta confectos, et aliam quadringentorum manum occupata Cruptorigis quondam stipendiari villa, postquam proditio metuebatur, mutuis ictibus procubuisse.

qui ubi l apronius inferus germania pro praetor cognosco vexillum legio e superus provincia pedes et eques auxiliaris deligo accio atque simul uterque exercitus rhenus deveho frisii infero solvo iam castellum obsidio et ad suus tuto degredior rebellis igitur propior aestuarium agger et pons traduco gravis agmen firmo atque interim reperio vado alo canninefatem et qui pedes germanus inter noster mereo circumgredior tergum hostis iubeo qui iam acies compono pello turma social equito legio subsidium mitto tum tres levo cohors atque rursum duo deinde tempus interiacio alarius eques immitto satis validus si simul incubo per intervallum advento neque constantia addo turbo et pavor fugio aufero cethegus labeo legatus quintus legio qui reliquus auxilia trado atque ille dubius suus res in anceps traho mitto nuntius vis legio imploro prorumpo quintanus ante alius et acer pugno hostis pulso recipio cohors alo fessus vulnus neque dux romanus ulciscor eo aut corpus humo quamquam multus tribunus praeficio et insignis centurio caedo mox comperio ab transfugio nongenti romanus apud lucus qui baduhennae voco pugno in posterus extraho confacio et alius quadringentor manus occupo cruptorigis quondam stipendiaris villa postquam proditio metuo mutuus ictus procumbo


Interea magna vis accusatorum in eos inrupit qui pecunias faenore auctitabant adversum legem dictatoris Caesaris qua de modo credendi possidendique intra Italiam cavetur, omissam olim, quia privato usui bonum publicum postponitur. sane vetus urbi faenebre malum et seditionum discordiarumque creberrima causa eoque cohibebatur antiquis quoque et minus corruptis moribus. nam primo duodecim tabulis sanctum ne quis unciario faenore amplius exerceret, cum antea ex libidine locupletium agitaretur; dein rogatione tribunicia ad semuncias redactum, postremo vetita versura. multisque plebi scitis obviam itum fraudibus quae toties repressae miras per artes rursum oriebantur. sed tum Gracchus praetor, cui ea quaestio evenerat, multitudine periclitantium subactus rettulit ad senatum, trepidique patres (neque enim quisquam tali culpa vacuus) veniam a principe petivere; et concedente annus in posterum sexque menses dati quis secundum iussa legis rationes familiaris quisque componerent.

interea magnus volo accusator in is irrumpo qui pecunia faenus auctito adverro lex dictator caesar qui de modo credo possideo intra italia caveo omitto olim quia privo usus bonus publicus postpono sanus vetus urbs faenebris malus et seditio discordia creber causa eo cohibeo antiquus quoque et paruus corruptus mos nam primus duodecim tabula sancio ne quis unciarius faenus amplus exerceo cum antea ex libido locuples agito deinde rogatio tribunicius ad semuncia redigo postremo veto verro multa plebs scio obvius eo fraus qui totiens reprimo miro per ars rursum orior sed tum gracchus praetor qui is quaestio evenio multitudo periclitor subigo refero ad senatus trepidus pater neque enim quisquam talis culpa vacuus venio ab princeps peto et concedo annus in posterus sex mensis do quis secundus iubeo lex ratio familiaris quisque compono


Nerone quartum Cornelio Cosso consulibus quinquennale ludicrum Romae institutum est ad morem Graeci certaminis, varia fama, ut cuncta ferme nova. quippe erant qui Gn. quoque Pompeium incusatum a senioribus ferrent quod mansuram theatri sedem posuisset. nam antea subitariis gradibus et scaena in tempus structa ludos edi solitos, vel si vetustiora repetas, stantem populum spectavisse, ne, si consideret theatro, dies totos ignavia continuaret. spectaculorum quidem antiquitas servaretur, quoties praetores ederent, nulla cuiquam civium necessitate certandi. ceterum abolitos paulatim patrios mores funditus everti per accitam lasciviam, ut quod usquam corrumpi et corrumpere queat in urbe visatur, degeneretque studiis externis iuventus, gymnasia et otia et turpis amores exercendo, principe et senatu auctoribus, qui non modo licentiam vitiis permiserint, sed vim adhibeant ut proceres Romani specie orationum et carminum scaena polluantur. quid superesse nisi ut corpora quoque nudent et caestus adsumant easque pugnas pro militia et armis meditentur? an iustitiam auctum iri et decurias equitum egregium iudicandi munus expleturos, si fractos sonos et dulcedinem vocum perite audissent? noctes quoque dedecori adiectas ne quod tempus pudori relinquatur, sed coetu promisco, quod perditissimus quisque per diem concupiverit, per tenebras audeat.

nero quartus cornelius cossus consul quinquennal ludicrum roma institus sum ad mos graecum certamen vario fama ut cunctus ferme novo quippe sum qui gn quoque pompejus incuso ab senex fero qui mando theatrum sedes pono nam antea subitarius gradus et scaena in tempus struo ludus edo soleo vel si vetustus repeto sto populus specto ne si consido theatrum dies totus ignavia continuo spectaculum quidem antiquitas servo quotiens praetor edo nullus quisquam civis necessitas certo ceterum abolitos paulatim patrius mos fundus everto per accio lascivia ut qui usquam corrumpo et corrumpo queo in urbs viso degenero studium externus juventus gymnasium et otium et turpis amor exerceo princeps et senatus auctor qui non modo licentia vitium permitto sed vis adhibeo ut proceres romanus species oratio et carmen scaena polluo quis supersum nisi ut corpus quoque nudo et caestus adsumo eo pugna pro militia et arma meditor an iustitia augeo eo et decuria eques egregius iudico munus expleturos si frango sonus et dulcedo vox pereo audio nox quoque dedecor adicio ne qui tempus pudor relinquo sed coitus promiscuus qui perdo quisque per dies concupio per tenebrae audeo


At Romae commota principis domo, ut series futuri in Agrippinam exitii inciperet Claudia Pulchra sobrina eius postulatur accusante Domitio Afro. is recens praetura, modicus dignationis et quoquo facinore properus clarescere, crimen impudicitiae, adulterum Furnium, veneficia in principem et devotiones obiectabat. Agrippina semper atrox, tum et periculo propinquae accensa, pergit ad Tiberium ac forte sacrificantem patri repperit. quo initio invidiae non eiusdem ait mactare divo Augusto victimas et posteros eius insectari. non in effigies mutas divinum spiritum transfusum: se imaginem veram, caelesti sanguine ortam, intellegere discrimen, suscipere sordis. frustra Pulchram praescribi cui sola exitii causa sit quod Agrippinam stulte prorsus ad cultum delegerit oblita Sosiae ob eadem adflictae. audita haec raram occulti pectoris vocem elicuere, correptamque Graeco versu admonuit non ideo laedi quia non regnaret. Pulchra et Furnius damnantur. Afer pri- moribus oratorum additus, divulgato ingenio et secuta adseveratione Caesaris qua suo iure disertum eum appellavit. mox capessendis accusationibus aut reos tutando prosperiore eloquentiae quam morum fama fuit, nisi quod aetas extrema multum etiam eloquentiae dempsit, dum fessa mente retinet silentii impatientiam.

at roma commoveo princeps domus ut series sum in agrippina exitium incipio claudius pulcher sobrina is postulo accuso domitius afro is recens praetura modicus dignatio et quisquis facinus properus claresco crimen impudicitia adulter furnius veneficium in princeps et devotio objecto agrippina semper atrox tum et periculum propinqua accendo pergo ad tiberis atque fors sacrifico pater reperio quo initium invidia non idem aio macto divus augustus victima et posterus is insectaris non in effigio muto divinus spiritus transfundo sui imago verus caelestis sanguis orior intellego discrimen suscipio sordes frustra pulchra praescribo qui solus exitium causa sum qui agrippina stultus prorsus ad cultus deligo obliviscor sosia ob idem affligo audio hic rarus occulo pectus voco elices corripio graecum verro admoneo non ideo laedo quia non regno pulcher et furnius damno afor other mos orator addo divulgo ingenium et sequor adseveratio caesar qui suus ius dissero is appello mox capesso accusatio aut reus tuto prosper eloquentia quam mos fama sum nisi qui aetas exter multus etiam eloquentia demo dum fessus mens retineo silentium impatientia


Rubellio et Fufio consulibus, quorum utrique Geminus cognomentum erat, Iulia Augusta mortem obiit, aetate extrema, nobilitatis per Claudiam familiam et adoptione Liviorum Iuliorumque clarissimae. primum ei matrimonium et liberi fuere cum Tiberio Nerone, qui bello Perusino profugus pace inter Sex. Pompeium ac triumviros pacta in urbem rediit. exim Caesar cupidine formae aufert marito, incertum an invitam, adeo properus ut ne spatio quidem ad enitendum dato penatibus suis gravidam induxerit. nullam posthac subolem edidit sed sanguini Augusti per coniunctionem Agrippinae et Germanici adnexa communis pronepotes habuit. sanctitate domus priscum ad morem, comis ultra quam antiquis feminis probatum, mater impotens, uxor facilis et cum artibus mariti, simulatione filii bene composita. funus eius modicum, testamentum diu inritum fuit. laudata est pro rostris a G. Caesare pronepote qui mox rerum potitus est.

rubellio et fufius consul qui uterque geminus cognomentum sum julius augustus mors obeo aetas exter nobilitas per claudia familia et adoptio livius julius clarus primus is matrimonium et liber sum cum tiberius nero qui bellum perusinus profugus pax inter sex pompejus atque triumviri paciscor in urbs redeo exinde caesar cupido forma aufero marito incertus an invitus adeo properus ut ne spatium quidem ad eniteo do penates suus gravida induco nullus posthac suboles edo sed sanguis augustus per coniunctio agrippina et germanicus adnecto communis pronepos habeo sanctitas domus priscus ad mos como ultra quam antiquus femina probo mater impotens uxor facilis et cum ars maritus simulatio filius bene compono funus is modicus testamentum diu irritus sum laudo sum pro rostrum ab g caesaris pronepos qui mox res potior sum


Cum per haec atque talia Marcellus, ut erat torvus ac minax, voce vultu oculis ardesceret, non illa nota et celebritate periculorum sueta iam senatus maestitia, sed novus et altior pavor manus et tela militum cernentibus. simul ipsius Thraseae venerabilis species obversabatur; et erant qui Helvidium quoque miserarentur, innoxiae adfinitatis poenas daturum. quid Agrippino obiectum nisi tristem patris fortunam, quando et ille perinde innocens Tiberii saevitia concidisset. enimvero Montanum probae iuventae neque famosi carminis, quia protulerit ingenium, extorrem agi.

cos per hic atque talis marcellus ut sum torvus atque minax vox vultus oculus ardesco non ille nosco et celebritas periculum suesco iam senatus maestitia sed novus et alo pavor manus et telum miles cerno simul ipse thrasea venerabilis species obverso et sum qui helvidius quoque misero innoxius adfinitas poena do quis agrippino obicio nisi tristis pater fortuna quando et ille perinde innocens tiberius saevitia concido enimvero montani proba juventa neque famosus carmen quia profero ingenium extorris ago


Tum facta patribus potestate statuendi de Caeciliano senatore qui plurima adversum Cottam prompserat, placitum eandem poenam inrogari quam in Aruseium et Sanquinium, accusatores L. Arruntii: quo non aliud honorificentius Cottae evenit, qui nobilis quidem set egens ob luxum, per flagitia infamis, sanctissimis Arruntii artibus dignitate ultionis aequabatur.

tum facio pater potestas statuo de caecilianus senator qui multus adverro cotta promo placeo idem poena inrogaris quam in aruseium et sanquinium accusator l arruntius quo non alius honorificus cotta evenio qui nobilis quidem sed egeo ob luxus per flagitium infamis sancio arruntius ars dignitas ultio aequo


Ea dum a Corbulone tuendae Syriae parantur, acto raptim agmine Monaeses ut famam sui praeiret, non ideo nescium aut incautum Tigranen offendit. occupaverat Tigranocertam, urbem copia defensorum et magnitudine moenium validam. ad hoc Nicephorius amnis haud spernenda latitudine partem murorum ambit; et ducta ingens fossa qua fluvio diffidebatur. inerantque milites et provisi ante commeatus, quorum subvectu pauci avidius progressi et repentinis hostibus circumventi ira magis quam metu ceteros accenderant. sed Partho ad exequendas obsidiones nulla comminus audacia: raris sagittis neque clausos exterret et semet frustratur. Adiabeni cum promovere scalas et machinamenta inciperent, facile detrusi, mox erumpentibus nostris caeduntur.

is dum ab corbulo tueor syria paro ago raptim agmen monaeses ut fama suus praeeo non ideo nescius aut incautus tigranes offendo occupo tigranocerta urbs copia defensor et magnitudo moenia validus ad hic nicephorius amnis haud sperno latitudo pars murus ambeo et duco ingens fossa qui fluvius diffido insum miles et provideo ante commeatus qui subveho paucus avidus progredior et repentinus hostis circumvenio ira magis quam metus ceterus accendo sed parthus ad exequendas obsidio nullus comminus audacia raris sagitta neque claudo exterreo et sui frustro adiabenus cum promoveo scala et machinamentum incipio facilis detrudo mox erumpo noster caedo


Postremo promptis iam et aliis seditionis ministris velut contionabundus interrogabat cur paucis centurionibus paucioribus tribunis in modum servorum oboedirent. quando ausuros exposcere remedia, nisi novum et nutantem adhuc principem precibus vel armis adirent? satis per tot annos ignavia peccatum, quod tricena aut quadragena stipendia senes et plerique truncato ex vulneribus corpore tolerent. ne dimissis quidem finem esse militiae, sed apud vexillum tendentis alio vocabulo eosdem labores perferre. ac si quis tot casus vita superaverit, trahi adhuc diversas in terras ubi per nomen agrorum uligines paludum vel inculta montium accipiant. enimvero militiam ipsam gravem, infructuosam: denis in diem assibus animam et corpus aestimari: hinc vestem arma tentoria, hinc saevitiam centurionum et vacationes munerum redimi. at hercule verbera et vulnera, duram hiemem, exercitas aestates, bellum atrox aut sterilem pacem sempiterna. nec aliud levamentum quam si certis sub legibus militia iniretur, ut singulos denarios mererent, sextus decumus stipendii annus finem adferret, ne ultra sub vexillis tenerentur, sed isdem in castris praemium pecunia solveretur. an praetorias cohortis, quae binos denarios acceperint, quae post sedecim annos penatibus suis reddantur, plus periculorum suscipere? non obtrectari a se urbanas excubias: sibi tamen apud horridas gentis e contuberniis hostem aspici.

postremo promptus iam et alius seditio minister velut contionabundus interrogo cur paucus centurio paucus tribunus in modus servus oboedio quando audeo exposco remedio nisi novus et nuto adhuc princeps prex vel arma adeo satis per tot annus ignavia peccatum qui triceni aut quadrageni stipendium senex et plerusque trunco ex vulnus corpus tolero ne dimitto quidem finis sum militia sed apud vexillum tendo alius vocabulum idem labor perfero atque si quis tot casus vito supero traho adhuc diverto in terra ubi per nomen ager uligo palus vel incultus mons accipio enimvero militia ipse gravis infructuosus deni in dies assis anima et corpus aestimaris hinc vestis arma tentorius hinc saevitia centurio et vacatio munus redimo at herculis verbero et vulnero durus hiems exerceo aestas bellum atrox aut sterilis pax sempiternus neque alius levamentum quam si certus sub lex militia ineo ut singuli denarius mereo sextus decimus stipendium annus finis affero ne ultra sub vexillum teneo sed idem in castrum praemium pecunia solvo an praetorius cohors qui bini denarius accipio qui post sedecim annus penates suus reddo multus periculum suscipio non obtrectaris ab sui urbanus excubiae sui tamen apud horridus gens e contubernium hostis aspicio


Domuum et insularum et templorum quae amissa sunt numerum inire haud promptum fuerit: sed vetustissima religione, quod Servius Tullius Lunae et magna ara fanumque quae praesenti Herculi Arcas Evander sacraverat, aedesque Statoris Iovis vota Romulo Numaeque regia et delubrum Vestae cum Penatibus populi Romani exusta; iam opes tot victoriis quaesitae et Graecarum artium decora, exim monumenta ingeniorum antiqua et incorrupta, ut quamvis in tanta resurgentis urbis pulchritudine multa seniores meminerint quae reparari nequibant. fuere qui adnotarent xiiii Kal. Sextilis principium incendii huius ortum, et quo Senones captam urbem inflammaverint. alii eo usque cura progressi sunt ut totidem annos mensisque et dies inter utraque incendia numerent.

domus et insularis et templum qui amitto sum numerus ineo haud promptus sum sed vetustus religio qui servus tullius luna et magnus ara fanum qui praesens herculis arca euander sacro aedes stator iuppiter veto romulus numa regius et delubrum vesta cum penates populus romanus exuro iam ops tot victoria quaero et graecaris ars decus exinde monumentum ingeniosus antiquus et incorruptus ut quivis in tantus resurgo urbs pulchritudo multus senex memini qui repararis nequeo sum qui adnoto xiiii kal sextilis principium incendium hic orior et quo senones capio urbs inflammo alius is usque cura progredior sum ut totidem annus metior et dies inter uter incendium numero


Tum ad Thraseam in hortis agentem quaestor consulis missus vesperascente iam die. inlustrium virorum feminarumque coetus frequentis egerat, maxime intentus Demetrio Cynicae institutionis doctori, cum quo, ut coniectare erat intentione vultus et auditis, si qua clarius proloquebantur, de natura animae et dissociatione spiritus corporisque inquirebat, donec advenit Domitius Caecilianus ex intimis amicis et ei quid senatus censuisset exposuit. igitur flentis queritantisque qui aderant facessere propere Thrasea neu pericula sua miscere cum sorte damnati hortatur, Arriamque temptantem mariti suprema et exemplum Arriae matris sequi monet retinere vitam filiaeque communi subsidium unicum non adimere.

tum ad thrasea in hortus ago quaestor consul mitto vesperascente iam dies illustris vir femina coitus frequens ago magnus intendo demetrius cynice institutio doctor cum quo ut coniectaris sum intentio vultus et audio si qui clarus proloquor de natura anima et dissociatio spiritus corpus inquiro donec advenio domitius caecilianus ex intimus amicus et is quis senatus censeo expono igitur fleo queritor qui adsum facesso properus thrasea neu periculum suus misceo cum sors damno hortor arria tento maritus superus et exemplum arria mater sequor moneo retineo vita filia communis subsidium unicus non adimo


Flagrantior inde vis, plures seditioni duces. et Vibulenus quidam gregarius miles, ante tribunal Blaesi adlevatus circumstantium umeris, apud turbatos et quid pararet intentos 'vos quidem' inquit 'his innocentibus et miserrimis lucem et spiritum reddidistis: sed quis fratri meo vitam, quis fratrem mihi reddit? quem missum ad vos a Germanico exercitu de communibus commodis nocte proxima iugulavit per gladiatores suos, quos in exitium militum habet atque armat. responde, Blaese, ubi cadaver abieceris: ne hostes quidem sepultura invident. cum osculis, cum lacrimis dolorem meum implevero, me quoque trucidari iube, dum interfectos nullum ob scelus sed quia utilitati legionum consulebamus hi sepeliant.'

flagro inde volo multus seditio dux et vibulenus quidam gregarius miles ante tribunal blaesus adlevo circumsto umerus apud turbo et quis paro intendo tu quidem inquam hic innocens et miser lux et spiritus reddo sed quis frater meus vita quis frater ego reddo qui mitto ad tu ab germanicus exercitus de communis commodus nox propior jugulo per gladiator suus qui in exitium miles habeo atque armo respondeo blaesus ubi cadaver abicio ne hostis quidem sepelio invideo cum osculis cum lacrima dolor meus impleo ego quoque trucido jubeo dum interfacio nullus ob scelus sed quia utilitas legio consulo hic sepelio


Laudatis pro contione victoribus Caesar congeriem armorum struxit, superbo cum titulo: debellatis inter Rhenum Albimque nationibus exercitum Tiberii Caesaris ea monimenta Marti et Iovi et Augusto sacravisse. de se nihil addidit, metu invidiae an ratus conscientiam facti satis esse. mox bellum in Angrivarios Stertinio mandat, ni deditionem properavissent. atque illi supplices nihil abnuendo veniam omnium accepere.

laudo pro contio victor caesar congeriem armus struo superbus cum titulus debello inter rhenus albis natio exercitus tiberius caesar is monumentum martius et iuppiter et augustus sacro de sui nihil addo metus invidia an reor conscientia facio satis sum mox bellum in angrivarii stertinius mando ni deditio propero atque ille supplex nihil abnuo venio omnis accipio


Post quos Sex. Marius Hispaniarum ditissimus defertur incestasse filiam et saxo Tarpeio deicitur. ac ne dubium haberetur magnitudinem pecuniae malo vertisse, aerarias aurariasque eius, quamquam publicarentur, sibimet Tiberius seposuit. inritatusque suppliciis cunctos qui carcere attinebantur accusati societatis cum Seiano necari iubet. iacuit immensa strages, omnis sexus, omnis aetas, inlustres ignobiles, dispersi aut aggerati. neque propinquis aut amicis adsistere, inlacrimare, ne visere quidem diutius dabatur, sed circumiecti custodes et in maerorem cuiusque intenti corpora putrefacta adsectabantur, dum in Tiberim traherentur ubi fluitantia aut ripis adpulsa non cremare quisquam, non contingere. interciderat sortis humanae commercium vi metus, quantumque saevitia glisceret, miseratio arcebatur.

post qui sex marius hispaniaris dives defero incesto filia et saxum tarpeius deicio atque ne dubius habeo magnitudo pecunia malus verto aeraria auraria is quamquam publico sui tiberis sepono irrito supplicium cunctus qui carcer attineo accuso societas cum sejanus neco iubeo iaceo immensus strages omnis sexus omnis aetas illustris ignobilis dispermulceo aut aggero neque propinquus aut amicus assisto inlacrimaris ne viso quidem diu do sed circumjacio custos et in maeror quisque intendo corpus putrefacio assector dum in tiberis traho ubi fluito aut ripa adpello non cremaris quisquam non contingo interciderat sors humanus commercium vis metus quantus saevitia glisco miseratio arceo


Obiere eo anno viri inlustres Asinius Saloninus, Marco Agrippa et Pollione Asinio avis, fratre Druso insignis Caesarique progener destinatus, et Capito Ateius, de quo memoravi, principem in civitate locum studiis civilibus adsecutus, sed avo centurione Sullano, patre praetorio. consulatum ei adceleraverat Augustus ut Labeonem Antistium isdem artibus praecellentem dignatione eius magistratus antiret. namque illa aetas duo pacis decora simul tulit: sed Labeo incorrupta libertate et ob id fama celebratior, Capitonis obsequium dominantibus magis probabatur. illi quod praeturam intra stetit commendatio ex iniuria, huic quod consulatum adeptus est odium ex invidia oriebatur.

obeo is annus vir illustris asinius saloninus marcus agrippa et pollio asinius avus frater drusus insignis caesar progener destino et capito atteius de quo memoro princeps in civitas locus studium civilis assequor sed avus centurio sullanus pater praetorius consulatus is adcelero augustus ut labeo antistius idem ars praecello dignatio is magistratus antiret namque ille aetas duo pax decus simul fero sed labeo incorruptus libertas et ob is fama celebro capito obsequium dominor magis probo ille qui praetorqueo intra sto commendatio ex iniuria hic qui consulatus adipiscor sum odium ex invidia orior


At Germanicus, quamquam contracto exercitu et parata in defectores ultione, dandum adhuc spatium ratus, si recenti exemplo sibi ipsi consulerent, praemittit litteras ad Caecinam, venire se valida manu ac, ni supplicium in malos praesumant, usurum promisca caede. eas Caecina aquiliferis signiferisque et quod maxime castrorum sincerum erat occulte recitat, utque cunctos infamiae, se ipsos morti eximant hortatur: nam in pace causas et merita spectari, ubi bellum ingruat innocentis ac noxios iuxta cadere. illi temptatis quos idoneos rebantur, postquam maiorem legionum partem in officio vident, de sententia legati statuunt tempus, quo foedissimum quemque et seditioni promptum ferro invadant. tunc signo inter se dato inrumpunt contubernia, trucidant ignaros, nullo nisi consciis noscente quod caedis initium, quis finis.

at germanicus quamquam contraho exercitus et paro in defector ultio do adhuc spatium reor si recens exemplum sui ipse consulo praemitto littera ad caecina venio sui validus manus atque ni supplicium in malus praesumo utor promiscuus caedes is caecina aquiliferis signifer et qui magnus castrum sincerus sum occulte recito ut cunctus infamia sui ipse mors eximo hortor nam in pax causa et mereo specto ubi bellum ingruo innocens atque noxius iuxta cado ille temptas qui idoneus reor postquam magnus legio pars in officium video de sententia legatus statuo tempus quo foedus quisque et seditio promptus ferrum invado tunc signum inter sui do irrumpo contubernium trucido ignarus nullus nisi conscius nosco qui caedes initium quis finis


Lepida ludorum diebus qui cognitionem intervene- rant theatrum cum claris feminis ingressa, lamentatione flebili maiores suos ciens ipsumque Pompeium, cuius ea monimenta et adstantes imagines visebantur, tantum misericordiae permovit ut effusi in lacrimas saeva et detestanda Quirinio clamitarent, cuius senectae atque orbitati et obscurissimae domui destinata quondam uxor L. Caesari ac divo Augusto nurus dederetur. dein tormentis servorum patefacta sunt flagitia itumque in sententiam Rubelli Blandi a quo aqua atque igni arcebatur. huic Drusus adsensit quamquam alii mitius censuissent. mox Scauro, qui filiam ex ea genuerat, datum ne bona publicarentur. tum demum aperuit Tiberius compertum sibi etiam ex P. Quirinii servis veneno eum a Lepida petitum.

lepidus ludus dies qui cognitio intervene rant theatrum cum claris femina ingredior lamentatio flebilis magnus suus cieo ipse pompejus qui is monumentum et asto imago viso tantus misericordia permoveo ut effundo in lacrima saevus et detesto quirinio clamito qui senecta atque orbitas et obscurus domo destino quondam uxor l caesaris atque divus augustus nurus dedo deinde tormentum servus patefacio sum flagitium eo in sententia rubellus blandio ab quo aqua atque ignis arceo hic drusus adsentio quamquam alius mitis censeo mox scaurus qui filia ex is gigno do ne bonus publico tum demum aperio tiberis comperio sui etiam ex p quirinii servio veneno is ab lepidus peto


Nihil primo senatus die agi passus est nisi de supre- mis Augusti, cuius testamentum inlatum per virgines Vestae Tiberium et Liviam heredes habuit. Livia in familiam Iuliam nomenque Augustum adsumebatur; in spem secundam nepotes pronepotesque, tertio gradu primores civitatis scripserat, plerosque invisos sibi sed iactantia gloriaque ad posteros. legata non ultra civilem modum, nisi quod populo et plebi quadringenties tricies quinquies, praetoriarum cohortium militibus singula nummum milia, urbanis quingenos, legionariis aut cohortibus civium Romanorum trecenos nummos viritim dedit. tum consultatum de honoribus; ex quis qui maxime insignes visi, ut porta triumphali duceretur funus Gallus Asinius, ut legum latarum tituli, victarum ab eo gentium vocabula anteferrentur L. Arruntius censuere. addebat Messala Valerius renovandum per annos sacramentum in nomen Tiberii; interrogatusque a Tiberio num se mandante eam sententiam prompsisset, sponte dixisse respondit, neque in iis quae ad rem publicam pertinerent consilio nisi suo usurum vel cum periculo offensionis: ea sola species adulandi supererat. conclamant patres corpus ad rogum umeris senatorum ferendum. remisit Caesar adroganti moderatione, populumque edicto monuit ne, ut quondam nimiis studiis funus divi Iulii turbassent, ita Augustum in foro potius quam in campo Martis, sede destinata, cremari vellent. die funeris milites velut praesidio stetere, multum inridentibus qui ipsi viderant quique a parentibus acceperant diem illum crudi adhuc servitii et libertatis inprospere repetitae, cum occisus dictator Caesar aliis pessimum aliis pulcherrimum facinus videretur: nunc senem principem, longa potentia, provisis etiam heredum in rem publicam opibus, auxilio scilicet militari tuendum, ut sepultura eius quieta foret.

nihil primus senatus dies ago patior sum nisi de supre mis augustus qui testamentum infero per virgo vesta tiberis et livia heres habeo livius in familia julius nomen augustus adsumo in spes secundus nepos pronepos tertius gradus primoris civitas scribo plerus invideo sui sed jacto glorior ad posterus lego non ultra civilis modus nisi qui populus et plebs quadringenties tricies quinquies praetoriaris cohors miles singulus nummus mille urbanus quingeni legionarius aut cohors civis romanus treceni nummus viritim do tum consulto de honor ex quis qui magnus insignis video ut porto triumphal duco funus gallus asinius ut lex lataris titulis victaris ab is gens vocabulum antefero l arruntius censeo addo messalla valerius renovo per annus sacramentum in nomen tiberius interrogo ab tiberius num sui mando is sententia promo sponte dico respondeo neque in is qui ad res publicus pertineo consilium nisi suus utor vel cum periculum offensio is solus species adulo supersum conclamo pater corpus ad rogus umerus senator fero remitto caesar adrogo moderatio populus edictum moneo ne ut quondam nimius studium funus divus julius turbo ita augustus in forum potis quam in campus mars sedes destino cremaris volo dies funus miles velut praesidium sto multus irrideo qui ipse video quisque ab parens accipio dies ille crudus adhuc servitium et libertas inprospere repeto cum occido dictator caesar alius malus alius pulcher facinus video nunc senex princeps longus potentia provideo etiam heres in res publicus ops auxilium scilicet militaris tueor ut sepelio is quietus sum


Simul nuntiato regem Artaxian Armeniis a Germanico datum, decrevere patres ut Germanicus atque Drusus ovantes urbem introirent. structi et arcus circum latera templi Martis Vltoris cum effigie Caesarum, laetiore Tiberio quia pacem sapientia firmaverat quam si bellum per acies confecisset. igitur Rhescuporim quoque, Thraeciae regem, astu adgreditur. omnem eam nationem Rhoemetalces tenuerat; quo defuncto Augustus partem Thraecum Rhescuporidi fratri eius, partem filio Cotyi permisit. in ea divisione arva et urbes et vicina Graecis Cotyi, quod incultum ferox adnexum hostibus, Rhescuporidi cessit: ipsorumque regum ingenia, illi mite et amoenum, huic atrox avidum et societatis impatiens erat. sed primo subdola concordia egere: mox Rhescuporis egredi finis, vertere in se Cotyi data et resistenti vim facere, cunctanter sub Augusto, quem auctorem utriusque regni, si sperneretur, vindicem metuebat. enimvero audita mutatione principis immittere latronum globos, excindere castella, causas bello.

simul nuntio rex artaxian armenius ab germanicus do decerno pater ut germanicus atque drusus ovo urbs introeo struo et arcus circum latus templum mars vltor cum effigies caesaris laetus tiberius quia pax sapientia firmo quam si bellum per acies confacio igitur rhescuporim quoque thraeciae rex astus aggredior omnis is natio rhoemetalces teneo quo defungor augustus pars thraecum rhescuporidi frater is pars filius cotyi permitto in is divisio arvum et urbs et vicinum graecum cotyi qui incultus ferox adnecto hostis rhescuporidi cedo ipse rex ingenium ille mitis et amoenus hic atrox avidus et societas impatiens sum sed primus subdolus concordia ago mox rhescuporis egredior finis verto in sui cotyi do et resisto vis facio cunctanter sub augustus qui auctor uterque regnum si sperno vindico metuo enimvero audio mutatio princeps immitto latro globus excindere castellum causa bellum


Eodem anno coeptum in Africa bellum, duce hostium Tacfarinate. is natione Numida, in castris Romanis auxiliaria stipendia meritus, mox desertor, vagos primum et latrociniis suetos ad praedam et raptus congregare, dein more militiae per vexilla et turmas componere, postremo non inconditae turbae sed Musulamiorum dux haberi. valida ea gens et solitudinibus Africae propinqua, nullo etiam tum urbium cultu, cepit arma Maurosque accolas in bellum traxit: dux et his, Mazippa. divisusque exercitus, ut Tacfarinas lectos viros et Romanum in modum armatos castris attineret, disciplina et imperiis suesceret, Mazippa levi cum copia incendia et caedis et terrorem circumferret. conpulerantque Cinithios, haud spernendam nationem, in eadem, cum Furius Camillus pro consule Africae legionem et quod sub signis sociorum in unum conductos ad hostem duxit, modicam manum, si multitudinem Numidarum atque Maurorum spectares; sed nihil aeque cavebatur quam ne bellum metu eluderent; spe victoriae inducti sunt ut vincerentur. igitur legio medio, leves cohortes duaeque alae in cornibus locantur. nec Tacfarinas pugnam detrectavit. fusi Numidae, multosque post annos Furio nomini partum decus militiae. nam post illum reciperatorem urbis filiumque eius Camillum penes alias familias imperatoria laus fuerat; atque hic, quem memoramus, bellorum expers habebatur. eo pronior Tiberius res gestas apud senatum celebravit; et decrevere patres triumphalia insignia, quod Camillo ob modestiam vitae impune fuit.

eos annus coepio in africanus bellum dux hostis tacfarinate is natio numida in castrum romanus auxiliaris stipendium mereor mox desertor vagus primus et latrocinium suesco ad praeda et rapio congrego deinde mos militia per vexillum et turma compono postremo non inconditus turba sed musulamii dux habeo validus is gens et solitudo africa propinquus nullus etiam tum urbs cultus capio arma mauri accolo in bellum traho dux et hic mazippa divido exercitus ut tacfarinas lectus vir et romanus in modus armatus castrum attineo disciplina et imperium suesco mazippa levis cum copia incendium et caedes et terror circumfero conpello cinithii haud sperno natio in idem cum furius camillus pro consul africa legio et qui sub signum socius in unus conduco ad hostis duco modicus manus si multitudo numidaris atque maurus spectaris sed nihil aequus caveo quam ne bellum metus eludo spes victoria induco sum ut vinco igitur legio medium levo cohors duo ala in cornu loco neque tacfarinas pugna detrectavit fundo numida multi post annus furius nomen pario decus militia nam post ille reciperator urbs filius is camillus penis alius familia imperatorius laus sum atque hic qui memoro bellum expers habeo is pronus tiberis res gero apud senatus celebro et decerno pater triumphalis insigne qui camillus ob modestia vita impunis sum


Isdem consulibus miseriarum ac saevitiae exemplum atrox, reus pater, accusator filius (nomen utrique Vibius Serenus) in senatum inducti sunt. ab exilio retractus inluvieque ac squalore obsitus et tum catena vinctus pater oranti filio comparatur. adulescens multis munditiis, alacri vultu, structas principi insidias, missos in Galliam concitores belli index idem et testis dicebat, adnectebatque Caecilium Cornutum praetorium ministravisse pecuniam; qui taedio curarum et quia periculum pro exitio habebatur mortem in se festinavit. at contra reus nihil infracto animo obversus in filium quatere vincla, vocare ultores deos ut sibi quidem redderent exilium ubi procul tali more ageret, filium autem quandoque supplicia sequerentur. adseverabatque innocentem Cornutum et falso exterritum; idque facile intellectu si proderentur alii: non enim se caedem principis et res novas uno socio cogitasse.

idem consul miseriaris atque saevitia exemplum atrox reus pater accusator filius nomen uterque vibius serenus in senatus induco sum ab exsilium retraho illuvies atque squalor obsero et tum catena vincio pater oro filius comparo adulescens multus munditia alacer vultus struo princeps insidiae mitto in gallia concitor bellum index idem et testis dico adnecto caecilius cornutus praetorium ministro pecunia qui taedium cura et quia periculum pro exitium habeo mors in sui festino at contra reus nihil infringo animus obverto in filius quatio vinclum vocaris ultor deus ut sui quidem reddo exsilium ubi procul talis mos ago filius autem quandoque supplicium sequor assevero innocens cornutus et fallo exterreo is facilis intellego si prodo alius non enim sui caedes princeps et res novo unus socius cogito


At Zmyrnaei repetita vetustate, seu Tantalus Iove ortus illos, sive Theseus divina et ipse stirpe, sive una Amazonum condidisset, transcendere ad ea, quis maxime fidebant, in populum Romanum officiis, missa navali copia non modo externa ad bella sed quae in Italia tolerabantur; seque primos templum urbis Romae statuisse, M. Porcio consule, magnis quidem iam populi Romani rebus, nondum tamen ad summum elatis, stante adhuc Punica urbe et validis per Asiam regibus. simul L. Sullam testem adferebant, gravissimo in discrimine exercitus ob asperitatem hiemis et penuriam vestis, cum id Zmyrnam in contionem nuntiatum foret, omnis qui adstabant detraxisse corpori tegmina nostrisque legionibus misisse. ita rogati sententiam patres Zmyrnaeos praetulere. censuitque Vibius Marsus ut M'. Lepido, cui ea provincia obvenerat, super numerum legaretur qui templi curam susciperet. et quia Lepidus ipse deligere per modestiam abnuebat, Valerius Naso e praetoriis sorte missus est.

at smyrnaeus repeto vetustas seu tantalus iuppiter ortus ille sive theseus divino et ipse stirps sive unus amazon condo transcendo ad is quis magnus fido in populus romanus officium mitto naval copia non modo externus ad bellum sed qui in italia tolero sequor primus templum urbs roma statuo m porcius consul magnus quidem iam populus romanus res nondum tamen ad superus effero sto adhuc punicus urbs et validus per asia rex simul l sulla testo affero gravis in discrimen exercitus ob asperitas hiems et penuria vestio cum is smyrna in contio nuntio sum omnis qui asto detraho corpus tegimen noster legio mitto ita rogo sententia pater smyrnaei praefero censeo vibius marsus ut m lepidus qui is provincia obvenio super numerus lego qui templum cura suscipio et quia lepidus ipse deligo per modestia abnuo valerius naso e praetorius sors mitto sum


Relatum inde de P. Vitellio et Pomponio Secundo. illum indices arguebant claustra aerarii, cui praefectus erat, et militarem pecuniam rebus novis obtulisse; huic a Considio praetura functo obiectabatur Aelii Galli amicitia, qui punito Seiano in hortos Pomponii quasi fidissimum ad subsidium perfugisset. neque aliud periclitantibus auxilii quam in fratrum constantia fuit qui vades extitere. mox crebris prolationibus spem ac metum iuxta gravatus Vitellius petito per speciem studiorum scalpro levem ictum venis intulit vitamque aegritudine animi finivit. at Pomponius multa morum elegantia et ingenio inlustri, dum adversam fortunam aequus tolerat, Tiberio superstes fuit.

refero inde de p vitellius et pomponius secundus ille indico arguo claustra aerarius qui praefectus sum et militaris pecunia res novus offertor hic ab considius praetura fungor objecto aelius gallus amicitia qui punior sejanus in hortus pomponius quasi fidus ad subsidium perfugio neque alius periclitor auxilium quam in frater constantia sum qui vado extitere mox creber prolatio spes atque metus iuxta gravo vitellius peto per species studium scalprum levo ictus venio infero vita aegritudo animus finio at pomponius multus mos elegantia et ingenium illustris dum adverro fortuna aequus tolero tiberius supersto sum


Noctem minacem et in scelus erupturam fors lenivit: nam luna claro repente caelo visa languescere. id miles rationis ignarus omen praesentium accepit, suis laboribus defectionem sideris adsimulans, prospereque cessura qua pergerent si fulgor et claritudo deae redderetur. igitur aeris sono, tubarum cornuumque concentu strepere; prout splendidior obscuriorve laetari aut maerere; et postquam ortae nubes offecere visui creditumque conditam tenebris, ut sunt mobiles ad superstitionem perculsae semel mentes, sibi aeternum laborem portendi, sua facinora aversari deos lamentantur. utendum inclinatione ea Caesar et quae casus obtulerat in sapientiam vertenda ratus circumiri ten- toria iubet; accitur centurio Clemens et si alii bonis artibus grati in vulgus. hi vigiliis, stationibus, custodiis portarum se inserunt, spem offerunt, metum intendunt. 'quo usque filium imperatoris obsidebimus? quis certaminum finis? Percennione et Vibuleno sacramentum dicturi sumus? Percennius et Vibulenus stipendia militibus, agros emeritis largientur? denique pro Neronibus et Drusis imperium populi Romani capessent? quin potius, ut novissimi in culpam, ita primi ad paenitentiam sumus? tarda sunt quae in commune expostulantur: privatam gratiam statim mereare, statim recipias.' commotis per haec mentibus et inter se suspectis, tironem a veterano, legionem a legione dissociant. tum redire paulatim amor obsequii: omittunt portas, signa unum in locum principio seditionis congregata suas in sedes referunt.

nox minax et in scelus erumpo fors lenio nam luna clarus repens caelum video languesco is miles ratio ignarus omen praesens accipio suus labor defectio sido adsimulo prosper cedo qui pergo si fulgor et claritudo dea reddo igitur aer sonus tubaris cornus concentus strepere prout splendidus obscurus laetor aut maereo et postquam orior nubes officio visus credo condo tenebrae ut sum mobilis ad superstitio percello semel mens sui aeternus labor portendo suus facinus aversaris deus lamento utor inclinatio is caesar et qui casus offero in sapientia verto reor circumeo tu toria iubeo accio centurio clemens et si alius bonus ars gratus in vulgus hic vigilia statio custodia portaris sui insero spes offertor metus intendo quo usque filius imperator obsidebimus quis certamen finis percennio et vibuleno sacramentum dico sum percennius et vibulenus stipendium miles ager emereo largior denique pro nero et drusus imperium populus romanus capesso quin potis ut novus in culpa ita primus ad paenitentia sum tardus sum qui in communis expostulo privo gratia statim merearis statim recipio commoveo per hic mens et inter sui suspicio tiro ab veteranus legio ab legio dissocio tum redeo paulatim amor obsequium omitto porta signum unus in locus principium seditio congrego suus in sedes refero


Sed Plautum ea non movere, sive nullam opem providebat inermis atque exul, seu taedio ambiguae spei, an amore coniugis et liberorum, quibus placabiliorem fore principem rebatur nulla sollicitudine turbatum. sunt qui alios a socero nuntios venisse ferant, tamquam nihil atrox immineret; doctoresque sapientiae, Coeranum Graeci, Musonium Tusci generis, constantiam opperiendae mortis pro incerta et trepida vita suasisse. repertus est certe per medium diei nudus exercitando corpori. talem eum centurio trucidavit coram Pelagone spadone quem Nero centurioni et manipulo, quasi satellitibus ministrum regium, praeposuerat. caput interfecti relatum; cuius aspectu (ipsa principis verba referam) 'cur', inquit, 'Nero' et posito metu nuptias Poppaeae ob eius modi terrores dilatas maturare parat Octaviamque coniugem amoliri, quamvis modeste ageret, nomine patris et studiis populi gravem. sed ad senatum litteras misit de caede Sullae Plautique haud confessus, verum utriusque turbidum ingenium esse et sibi incolumitatem rei publicae magna cura haberi. decretae eo nomine supplicationes utque Sulla et Plautus senatu moverentur, gravioribus iam ludibriis quam malis.

sed plautus is non moveo sive nullus ops provideo inermis atque exul seu taedium ambiguus spes an amor coniunx et liberi qui placabilis sum princeps reor nullus sollicitudo turbo sum qui alius ab socer nuntius venio fero tamquam nihil atrox immineo doctor sapientia coeranus graecum musonius tuscus genus constantia opperior mors pro incertus et trepido vito suadeo reperio sum certus per medius dies nudus exercito corpus talis is centurio trucido coram pelagus spado qui nero centurio et manipulus quasi satelles minister regius praepono caput interfacio refero qui aspectus ipse princeps verbum refero cur inquam nero et pono metus nuptiae poppaea ob is modus terror differo maturaris paro octavia coniunx amolior quivis modestus ago nomen pater et studium populus gravis sed ad senatus littera mitto de caedes sulla plautius haud confiteor verus uterque turbidus ingenium sum et sui incolumitas res publicus magnus cura habeo decerno is nomen supplicatio ut sulla et plautus senatus moveo gravis iam ludibrium quam malus


Non infensum nec cum hostili odio Corbulonis nomen etiam barbaris habebatur eoque consilium eius fidum credebant. ergo Vologeses neque atrox in summam et quibusdam praefecturis indutias petit: Tiridates locum diemque conloquio poscit. tempus propinquum, locus in quo nuper obsessae cum Paeto legiones erant barbaris delectus est ob memoriam laetioris ibi rei, Corbuloni non vitatus ut dissimilitudo fortunae gloriam augeret. neque infamia Paeti angebatur, quod eo maxime patuit quia filio eius tribuno ducere manipulos atque operire reliquias malae pugnae imperavit. die pacta Tiberius Alexander, inlustris eques Romanus, minister bello datus, et Vinicianus Annius, gener Corbulonis, nondum senatoria aetate et pro legato quintae legioni impositus, in castra Tiridatis venere, honori eius ac ne metueret insidias tali pignore; viceni dehinc equites adsumpti. et viso Corbulone rex prior equo desiluit; nec cunctatus Corbulo, sed pedes uterque dexteras miscuere.

non infensus neque cum hostilis odium corbulo nomen etiam barbaris habeo eo consilium is fidus credo ergo vologeses neque atrox in summa et quidam praeficio indutiae peto tiridates locus dies colloquium posco tempus propinquus locus in quo nuper obsedeo cum paetus legio sum barbaris deligo sum ob memoria laetus ibi res corbulo non vito ut dissimilitudo fortuna gloria augeo neque infamia paetus ango qui is magnus pateo quia filius is tribunus duco manipulus atque operio reliquiae malus pugna impero dies paciscor tiberis alexander illustris eques romanus minister bellum do et vinicianus annius gener corbulo nondum senatorius aetas et pro legatus quintus legio impono in castrum tiridates venio honor is atque ne metuo insidiae talis pignus viceni dehinc eques adsumo et video corbulo rex prior equus desileo neque cunctor corbulo sed pes uterque dexter misceo


At Suetonius mira constantia medios inter hostis Londinium perrexit, cognomento quidem coloniae non insigne, sed copia negotiatorum et commeatuum maxime celebre. ibi ambiguus an illam sedem bello deligeret, circumspecta infrequentia militis, satisque magnis documentis temeritatem Petilii coercitam, unius oppidi damno servare universa statuit. neque fletu et lacrimis auxilium eius orantium flexus est quin daret profectionis signum et comitantis in partem agminis acciperet: si quos imbellis sexus aut fessa aetas vel loci dulcedo attinuerat ab hoste oppressi sunt. eadem clades municipio Verulamio fuit, quia barbari omissis castellis praesidiisque militarium, quod uberrimum spolianti et defendentibus intutum, laeti praeda et laborum segnes petebant. ad septuaginta milia civium et sociorum iis quae memoravi locis cecidisse constitit. neque enim capere aut venundare aliudve quod belli commercium, sed caedes patibula ignes cruces, tamquam reddituri supplicium at praerepta interim ultione, festinabant.

at suetonius mirus constantia medius inter hostis londinium pergo cognomentum quidem colonia non insignis sed copia negotiator et commeatus magnus celeber ibi ambiguus an ille sedes bellum deligo circumspicio infrequentia miles sero magnus documentum temeritas petilius coerceo unus oppidum damnum servaris universus statuo neque fleo et lacrima auxilium is oro flecto sum quin do profectio signum et comito in pars agmen accipio si qui imbellis sexus aut fessus aetas vel locus dulcedo attineo ab hostis opprimo sum idem clades municipium verulamio sum quia barbaris omitto castellum praesidium militaris qui uber spolio et defendo intus laetus praeda et labor segnis peto ad septuaginta mille civis et socius is qui memoro locus cado consto neque enim capio aut venundaris alius qui bellum commercium sed caedes patibulus ignis crux tamquam reddo supplicium at praeripio interim ultio festino