Interim Corbulo legionibus intra castra habitis, donec ver adolesceret, dispositisque per idoneos locos cohortibus auxiliariis, ne pugnam priores auderent praedicit: curam praesidiorum Paccio Orfito primi pili honore perfuncto mandat. is quamquam incautos barbaros et bene gerendae rei casum offerri scripserat, tenere se munimentis et maiores copias opperiri iubetur. sed rupto imperio, postquam paucae e proximis castellis turmae advenerant pugnamque imperitia poscebant, congressus cum hoste funditur. et damno eius exterriti qui subsidium ferre debuerant sua quisque in castra trepida fuga rediere. quod graviter Corbulo accepit increpitumque Paccium et praefectos militesque tendere extra vallum iussit; inque ea contumelia detenti nec nisi precibus universi exercitus exoluti sunt.

interim corbulo legio intra castrum habeo donec ver adolesco dispono per idoneus locus cohors auxiliarius ne pugna prior audeo praedico cura praesidium paccius orfito primus pilus honor perfungor mando is quamquam incautus barbarus et bene gero res casus offertor scribo teneo sui munimentum et magnus copia opperior jubeo sed rumpo imperium postquam paucus e propior castellum turma advenio pugna imperitia posco congredior cum hostis fundo et damnum is exterreo qui subsidium fero debeo suus quisque in castrum trepido fuga redeo qui gravis corbulo accipio increpo paccius et praeficio milito tendo extra valles iubeo in is contumelia detendo neque nisi prex universus exercitus exoluti sum


At Cn. Piso quo properantius destinata inciperet civitatem Atheniensium turbido incessu exterritam oratione saeva increpat, oblique Germanicum perstringens quod contra decus Romani nominis non Atheniensis tot cladibus extinctos, sed conluviem illam nationum comitate nimia coluisset: hos enim esse Mithridatis adversus Sullam, Antonii adversus divum Augustum socios. etiam vetera obiectabat, quae in Macedones inprospere, violenter in suos fecissent, offensus urbi propria quoque ira quia Theophilum quendam Areo iudicio falsi damnatum precibus suis non concederent. exim navigatione celeri per Cycladas et compendia maris adsequitur Germanicum apud insulam Rhodum, haud nescium quibus insectationibus petitus foret: sed tanta mansuetudine agebat ut, cum orta tempestas raperet in abrupta possetque interitus inimici ad casum referri, miserit triremis quarum subsidio discrimini eximeretur. neque tamen mitigatus Piso, et vix diei moram perpessus linquit Germanicum praevenitque. et postquam Syriam ac legiones attigit, largitione, ambitu, infimos manipularium iuvando, cum veteres centuriones, severos tribunos demoveret locaque eorum clientibus suis vel deterrimo cuique attribueret, desidiam in castris, licentiam in urbibus, vagum ac lascivientem per agros militem sineret, eo usque corruptionis provectus est ut sermone vulgi parens legionum haberetur. nec Plancina se intra decora feminis tenebat, sed exercitio equitum, decursibus cohortium interesse, in Agrippinam, in Germanicum contumelias iacere, quibusdam etiam bonorum militum ad mala obsequia promptis, quod haud invito imperatore ea fieri occultus rumor incedebat. nota haec Germanico, sed praeverti ad Armenios instantior cura fuit.

at cn piso quo propero destino incipio civitas atheniensis turbidus incedo exterreo oratio saevus increpo obliquus germanicus perstringo qui contra decus romanus nomen non atheniensis tot clades extingo sed conluviem ille natio comitas nimius colo hic enim sum mithridates adverro sulla antonius adverro divus augustus socius etiam vetero objecto qui in macedones inprospere violens in suus facio offendo urbs proprius quoque ira quia theophilis quidam areus iudicium fallo damno prex suus non concedo exinde navigatio celer per cycladas et compendium mare assequor germanicus apud insula rhodos haud nescius qui insectatio peto sum sed tantus mansuetudo ago ut cum orior tempestas rapio in abrumpo possum intereo inimicus ad casus refero mitto triremis qui subsidium discrimen eximo neque tamen mitigo piso et vix dies mora perpetior linquo germanicus praevenio et postquam syria atque legio attigo largitio ambitus infimos manipularis juvo cum vetus centurio severus tribunus demoveo loco is cliens suus vel deterior quisque attribuo desidia in castrum licentia in urbs vagus atque lascivientem per ager miles sino is usque corruptio proveho sum ut sermo vulgus parens legio habeo neque plancina sui intra decus femina teneo sed exercitium eques decursus cohors intersum in agrippina in germanicus contumelia iacio quidam etiam bonus miles ad malus obsequium promptus qui haud invito imperator is fio occulo rumor incedo nosco hic germanicus sed praeverto ad armenius insto cura sum


Postero misere legatos, veniam liberis corporibus orantis: servitii decem milia offerebant. quod aspernati sunt victores, quia trucidare deditos saevum, tantam multitudinem custodia cingere arduum: belli potius iure caderent, datumque militibus qui scalis evaserant signum caedis. excidio Vspensium metus ceteris iniectus, nihil tutum ratis, cum arma, munimenta, impediti vel eminentes loci amnesque et urbes iuxta perrumperentur. igitur Zorsines, diu pensitato Mithridatisne rebus extremis an patrio regno consuleret, postquam praevaluit gentilis utilitas, datis obsidibus apud effigiem Caesaris procubuit, magna gloria exercitus Romani, quem incruentum et victorem tridui itinere afuisse ab amne Tanai constitit. sed in regressu dispar fortuna fuit, quia navium quasdam quae mari remeabant in litora Taurorum delatas circumvenere barbari, praefecto cohortis et plerisque auxiliarium interfectis.

posterus mitto legatus venio liber corpus oro servitium decem mille offertor qui aspernor sum victor quia trucidaris dedo saevus tantus multitudo custodia cingo arduus bellum potis ius cado do miles qui scalae evado signum caedes excidium vspensium metus ceterus injectus nihil tueor ratis cum arma munimentum impedio vel emineo locus amnis et urbs iuxta perrumpo igitur zorsines diu pensito mithridates res exter an patrius regnum consulo postquam praevaleo gentilis utilitas do obsidibus apud effigies caesar procumbo magnus gloria exercitus romanus qui incruentus et victor triduum iter asum ab amnis tanais consto sed in regredior dispar fortuna sum quia navis quidam qui mare remeo in litus tauri defero circumvenio barbaris praeficio cohors et plerusque auxiliaris interficio


Igitur Germanicus quattuor legiones, quinque auxiliarium milia et tumultuarias catervas Germanorum cis Rhenum colentium Caecinae tradit; totidem legiones, duplicem sociorum numerum ipse ducit, positoque castello super vestigia paterni praesidii in monte Tauno expeditum exercitum in Chattos rapit, L. Apronio ad munitiones viarum et fluminum relicto. nam (rarum illi caelo) siccitate et amnibus modicis inoffensum iter properaverat, imbresque et fluminum auctus regredienti metuebantur. sed Chattis adeo inprovisus advenit, ut quod imbecillum aetate ac sexu statim captum aut trucidatum sit. iuventus flumen Adranam nando tramiserat, Romanosque pontem coeptantis arcebant. dein tormentis sagittisque pulsi, temptatis frustra condicionibus pacis, cum quidam ad Germanicum perfugissent, reliqui omissis pagis vicisque in silvas disperguntur. Caesar incenso Mattio (id genti caput) aperta populatus vertit ad Rhenum, non auso hoste terga abeuntium lacessere, quod illi moris, quotiens astu magis quam per formidinem cessit. fuerat animus Cheruscis iuvare Chattos, sed exterruit Caecina huc illuc ferens arma; et Marsos congredi ausos prospero proelio cohibuit.

igitur germanicus quattuor legio quinque auxiliaris mille et tumultuarius caterva germanus cis rhenus colo caecina trado totidem legio duplico socius numerus ipse duco pono castellum super vestigium paternus praesidium in mons taunus expedio exercitus in chatti rapio l apronius ad munitio viaris et flumen relinquo nam raris ille caelum siccitas et amnis modicus inoffensus iter propero imber et flumen augeo regredior metuo sed chatti adeo improvide advenio ut qui imbecillus aetas atque sexu statim capio aut trucido sum juventus flumen adrana no transmitto romanus pons coepto arceo deinde tormentum sagitta pello temptas frustra condicio pax cum quidam ad germanicus perfugio reliquus omitto pagus vicus in silva dispergo caesar incensum mattium is gens caput apertus populo verto ad rhenus non audeo hostis tergum abeo lacesso qui ille mos quotiens astus magis quam per formido cedo sum animus cherusci iuvaris chatti sed exterreo caecina huc illic fero arma et marsi congredior audeo prosper proelium cohibeo


Gnarum id Tiberio fuit; utque premeret vulgi sermones, monuit edicto multos inlustrium Romanorum ob rem publicam obisse, neminem tam flagranti desiderio celebratum. idque et sibi et cunctis egregium si modus adiceretur. non enim eadem decora principibus viris et imperatori populo quae modicis domibus aut civitatibus. convenisse recenti dolori luctum et ex maerore solacia; sed referendum iam animum ad firmitudinem, ut quondam divus Iulius amissa unica filia, ut divus Augustus ereptis nepotibus abstruserint tristitiam. nil opus vetustioribus exemplis, quotiens populus Romanus cladis exercituum, interitum ducum, funditus amissas nobilis familias constanter tulerit. principes mortalis, rem publicam aeternam esse. proin repeterent sollemnia, et quia ludorum Megalesium spectaculum suberat, etiam voluptates resumerent.

gnaris is tiberius sum ut premo vulgus sermo moneo edictum multus illustris romanus ob res publicus obeo nemo tam flagro desiderium celebro is et sui et cunctus egregius si modus adicio non enim idem decus princeps vis et imperator populus qui modicus domus aut civitas convenio recens dolor luctus et ex maeror solacium sed refero iam animus ad firmitudo ut quondam divus iulius amitto unicus filia ut divus augustus eripio nepos abstrudo tristitia nihil opus vetustus exemplum quotiens populus romanus clades exercitus interitus dux fundus amitto nobilis familia consto fero princeps mortalis res publicus aeternus sum proinde repeto sollemne et quia ludus megalesia spectaculum subsum etiam voluptas resumo


Verba eius in hunc modum fuere: 'non hic mihi primus erga populum Romanum fidei et constantiae dies. ex quo a divo Augusto civitate donatus sum, amicos inimicosque ex vestris utilitatibus delegi, neque odio patriae (quippe proditores etiam iis quos anteponunt invisi sunt), verum quia Romanis Germanisque idem conducere et pacem quam bellum probabam. ergo raptorem filiae meae, violatorem foederis vestri, Arminium apud Varum, qui tum exercitui praesidebat, reum feci. dilatus segnitia ducis, quia parum praesidii in legibus erat, ut me et Arminium et conscios vinciret flagitavi: testis illa nox, mihi utinam potius novissima! quae secuta sunt defleri magis quam defendi possunt: ceterum et inieci catenas Arminio et a factione eius iniectas perpessus sum. atque ubi primum tui copia, vetera novis et quieta turbidis antehabeo, neque ob praemium, sed ut me perfidia exsolvam, simul genti Germanorum idoneus conciliator, si paenitentiam quam perniciem maluerit. pro iuventa et errore filii veniam precor: filiam necessitate huc adductam fateor. tuum erit consultare utrum praevaleat quod ex Arminio concepit an quod ex me genita est.' Caesar clementi responso liberis propinquisque eius incolumitatem, ipsi sedem vetere in provincia pollicetur. exercitum reduxit nomenque imperatoris auctore Tiberio accepit. Arminii uxor virilis sexus stirpem edidit: educatus Ravennae puer quo mox ludibrio conflictatus sit in tempore memorabo.

verbum is in hic modus sum non hic ego primus erga populus romanus fides et constantia dies ex quo ab divus augustus civitas dono sum amicus inimicus ex vester utilitas deligo neque odium patria quippe proditor etiam is qui antepono invideo sum verus quia romanus germanus idem conduco et pax quam bellum probo ergo raptor filia meus violator foedo vester arminius apud varis qui tum exercitus praesideo reus facio differo segnitia dux quia parum praesidium in lex sum ut ego et arminius et conscius vincio flagito testis ille nox ego utinam potis novus qui sequor sum defleo magis quam defendo possum ceterum et injacio cateno arminius et ab factio is injecto perpetior sum atque ubi primus tuus copia vetero novus et quietus turbidus antehabeo neque ob praemium sed ut ego perfidia exsolvo simul gens germanus idoneus conciliator si paenitentia quam pernicies malo pro juventa et error filius venio precor filia necessitas huc adduco fateor tuus sum consulto utrum praevaleo qui ex arminius concipio an qui ex ego gigno sum caesar clemens respondeo liber propinquus is incolumitas ipse sedes veto in provincia polliceor exercitus reduco nomen imperator auctor tiberius accipio arminius uxor virilis sexus stirps edo educo ravenna puer quo mox ludibrium conflicto sum in tempus memoro


Inter quae provincia Africa Iunio Blaeso prorogata, Servius Maluginensis flamen Dialis ut Asiam sorte haberet postulavit, frustra vulgatum dictitans non licere Dialibus egredi Italia neque aliud ius suum quam Martialium Quirinaliumque flaminum: porro, si hi duxissent provincias, cur Dialibus id vetitum? nulla de eo populi scita, non in libris caerimoniarum reperiri. saepe pontifices Dialia sacra fecisse si flamen valetudine aut munere publico impediretur. quinque et septuaginta annis post Cornelii Merulae caedem neminem suffectum neque tamen cessavisse religiones. quod si per tot annos possit non creari nullo sacrorum damno, quanto facilius afuturum ad unius anni proconsulare imperium? privatis olim simultatibus effectum ut a pontificibus maximis ire in provincias prohiberentur: nunc deum munere summum pontificum etiam summum hominum esse, non aemulationi, non odio aut privatis adfectionibus obnoxium.

inter qui provincia africanus junius blaesus prorogo servus maluginensis flamen dial ut asia sors habeo postulo frustra vulgo dictito non licet dial egredior italia neque alius ius suus quam martialis quirinalis flamen porro si hic duco provincia cur dial is veto nullus de is populus scio non in liber caerimoniaris reperio saepe pontifex dialis sacer facio si flamen valetudo aut munus publicus impedio quinque et septuaginta annus post cornelius merula caedes nemo sufficio neque tamen cesso religio qui si per tot annus possum non creo nullus sacer damnum quantus facilis asum ad unus annus proconsularis imperium privo olim simultas efficio ut ab pontifex magnus eo in provincia prohibeo nunc deus munus superus pontifex etiam superus homo sum non aemulatio non odium aut privo adfectio obnoxius


Dicebatur contra: pietatem erga parentem et tempora rei publicae obtentui sumpta: ceterum cupidine dominandi concitos per largitionem veteranos, paratum ab adulescente privato exercitum, corruptas consulis legiones, simulatam Pompeianarum gratiam partium; mox ubi decreto patrum fascis et ius praetoris invaserit, caesis Hirtio et Pansa, sive hostis illos, seu Pansam venenum vulneri adfusum, sui milites Hirtium et machinator doli Caesar abstu- lerat, utriusque copias occupavisse; extortum invito senatu consulatum, armaque quae in Antonium acceperit contra rem publicam versa; proscriptionem civium, divisiones agrorum ne ipsis quidem qui fecere laudatas. sane Cassii et Brutorum exitus paternis inimicitiis datos, quamquam fas sit privata odia publicis utilitatibus remittere: sed Pompeium imagine pacis, sed Lepidum specie amicitiae deceptos; post Antonium, Tarentino Brundisinoque foedere et nuptiis sororis inlectum, subdolae adfinitatis poenas morte exsolvisse. pacem sine dubio post haec, verum cruentam: Lollianas Varianasque cladis, interfectos Romae Varrones, Egnatios, Iullos. nec domesticis abstinebatur: abducta Neroni uxor et consulti per ludibrium pontifices an concepto necdum edito partu rite nuberet; †que tedii et† Vedii Pollionis luxus; postremo Livia gravis in rem publicam mater, gravis domui Caesarum noverca. nihil deorum honoribus relictum cum se templis et effigie numinum per flamines et sacerdotes coli vellet. ne Tiberium quidem caritate aut rei publicae cura successorem adscitum, sed quoniam adrogantiam saevitiamque eius introspexerit, comparatione deterrima sibi gloriam quaesivisse. etenim Augustus paucis ante annis, cum Tiberio tribuniciam potestatem a patribus rursum postularet, quamquam honora oratione, quaedam de habitu cultuque et institutis eius iecerat quae velut excusando exprobraret. ceterum sepultura more perfecta templum et caelestes religiones decernuntur.

dico contra pietas erga parens et tempus res publicus obtentus sumo ceterum cupido dominor concieo per largitio veteranus paro ab adulescens privo exercitus corruptus consul legio simulo pompeianaris gratia pars mox ubi decretum pater fascis et ius praetor invado caedo hirtius et pansa sive hostis ille seu pansa venenum vulnus affundo suus miles hirtius et machinator dolus caesar abstu lerat uterque copia occupo extorqueo invito senatus consulatus armo qui in antonius accipio contra res publicus verso proscriptio civis divisio ager ne ipse quidem qui facio laudo sanus casseius et brutor exitus paternus inimicitia do quamquam fas sum privo odium publicus utilitas remitto sed pompejus imago pax sed lepidus species amicitia decipio post antonius tarentinus brundisinoque foedus et nuptiae soror illectus subdolus adfinitas poena mors exsolvo pax sine dubius post hic verus cruentus lollianus varianus clades interfacio roma varro egnatius iullos neque domesticus abstineo abduco nero uxor et consulo per ludibrium pontifex an concipio necdum edo partus rite nubo que tedii et vedius pollio luxus postremo livius gravis in res publicus mater gravis domo caesaris noverca nihil deus honor relinquo cum sui templum et effigies numen per flamen et sacerdos colo volo ne tiberis quidem caritas aut res publicus cura successor ascitus sed quoniam arrogantia saevitia is introspicio comparatio deterior sui gloria quaero etenim augustus paucus ante annus cum tiberius tribunicius potestas ab pater rursum postulo quamquam honoro oratio quidam de habitus colo et institus is jacio qui velut excuso exprobro ceterum sepelio mos perficio templum et caelestis religio decerno


Res eo anno prolatas haud referrem, ni pretium foret Cn. Pisonis et Asinii Galli super eo negotio diversas sententias noscere. Piso, quamquam afuturum se dixerat Caesar, ob id magis agendas censebat, ut absente principe senatum et equites posse sua munia sustinere decorum rei publicae foret. Gallus, quia speciem libertatis Piso praeceperat, nihil satis inlustre aut ex dignitate populi Romani nisi coram et sub oculis Caesaris, eoque conventum Italiae et adfluentis provincias praesentiae eius servanda dicebat. audiente haec Tiberio ac silente magnis utrimque contentionibus acta, sed res dilatae.

res is annus profero haud refero ni pretium sum cn piso et asinius gallus super is negotium diverto sententia nosco piso quamquam asum sui dico caesar ob is magis ago censeo ut absum princeps senatus et eques possum suus munia sustineo decorus res publicus sum gallus quia species libertas piso praecipio nihil satis illustris aut ex dignitas populus romanus nisi coram et sub oculus caesar eo convenio italia et affluo provincia praesentia is servo dico audio hic tiberius atque sileo magnus utrimque contentio ago sed res differo


Mirum inter haec silentium Claudi, Vitellius ignaro propior: omnia liberto oboediebant. patefieri domum adulteri atque illuc deduci imperatorem iubet. ac primum in vestibulo effigiem patris Silii consulto senatus abolitam demonstrat, tum quidquid avitum Neronibus et Drusis in pretium probri cessisse. incensumque et ad minas erumpentem castris infert, parata contione militum; apud quos praemonente Narcisso pauca verba fecit: nam etsi iustum dolorem pudor impediebat. continuus dehinc cohortium clamor nomina reorum et poenas flagitantium; admotusque Silius tribunali non defensionem, non moras temptavit, precatus ut mors acceleraretur. eadem constantia et inlustres equites Romani et Titium Proculum, custodem a Silio Messalinae datum et indicium offerentem, Vettium Valentem confessum et Pompeium Vrbicum ac Saufeium Trogum ex consciis tradi ad supplicium iubet. Decrius quoque Calpurnianus vigilum praefectus, Sulpicius Rufus ludi procurator, Iuncus Vergilianus senator eadem poena adfecti.

mirus inter hic silentium claudius vitellius ignarus propior omnis libertus oboedio patefieri domus adulter atque illic deduco imperator iubeo atque primus in vestibulum effigies pater silius consultum senatus abolitam demonstro tum quisquis avitus nero et drusus in pretium probrum cedo incendo et ad minae erumpo castrum infero paro contio miles apud qui praemoneo narcissus paucus verbum facio nam etsi iustus dolor pudor impedio continuus dehinc cohors clamor nomen reus et poena flagito admoveo silus tribunal non defensio non mora tento preco ut mors accelero idem constantia et illustris eques romanus et titius proculis custos ab silius messalina do et indicium offertor vettius valens confiteor et pompejus vrbicum atque saufeius trogum ex conscius trado ad supplicium iubeo decrius quoque calpurnianus vigilis praefectus sulpicius rufus ludo procurator juncus vergilianus senator idem poena afficio


Ad quae Nero sic ferme respondit: 'quod meditatae orationi tuae statim occurram id primum tui muneris habeo, qui me non tantum praevisa sed subita expedire docuisti. abavus meus Augustus Agrippae et Maecenati usurpare otium post labores concessit, sed in ea ipse aetate cuius auctoritas tueretur quidquid illud et qualecumque tribuisset; ac tamen neutrum datis a se praemiis exuit. bello et periculis meruerant; in iis enim iuventa Augusti versata est: nec mihi tela et manus tuae defuissent in armis agenti; sed quod praesens condicio poscebat, ratione consilio praeceptis pueritiam, dein iuventam meam fovisti. et tua quidem erga me munera, dum vita suppetet, aeterna erunt: quae a me habes, horti et faenus et villae, casibus obnoxia sunt. ac licet multa videantur, plerique haudquaquam artibus tuis pares plura tenuerunt. pudet referre libertinos qui ditiores spectantur: unde etiam mihi rubori est quod praecipuus caritate nondum omnis fortuna antecellis.

ad qui nero sic ferme respondeo qui meditor oratio tuus statim occurro is primus tuus munus habeo qui ego non tantus praevideo sed subeo expedio doceo abavus meus augustus agrippa et maecenas usurparis otium post labor concedo sed in is ipse aetas qui auctoritas tueor quisquis ille et qualis tribuo atque tamen neuter do ab sui praemium exuo bellum et periculum mereo in is enim juventa augustus verso sum neque ego telum et manus tuus desum in arma ago sed qui praesens condicio posco ratio consilium praecipio pueritia deinde juventa meus foveo et tuus quidem erga ego munus dum vito suppeto aeternus sum qui ab ego habeo hortus et faenus et villa casus obnoxius sum atque licet multus video plerusque haudquaquam ars tuus par multus teneo pudeo refero libertinus qui dives specto unde etiam ego rubor sum qui praecipuus caritas nondum omnis fortuna antecello


C. Suetonio Luccio Telesino consulibus Antistius Sosianus, factitatis in Neronem carminibus probrosis exilio, ut dixi, multatus, postquam id honoris indicibus tamque promptum ad caedes principem accepit, inquies animo et occasionum haud segnis Pammenem, eiusdem loci exulem et Chaldaeorum arte famosum eoque multorum amicitiis innexum, similitudine fortunae sibi conciliat, ventitare ad eum nuntios et consultationes non frustra ratus; simul annuam pecuniam a P. Anteio ministrari cognoscit. neque nescium habebat Anteium caritate Agrippinae invisum Neroni opesque eius praecipuas ad eliciendam cupidinem eamque causam multis exitio esse. igitur interceptis Antei litteris, furatus etiam libellos, quibus dies genitalis eius et eventura secretis Pammenis occultabantur, simul repertis quae de ortu vitaque Ostorii Scapulae composita erant, scribit ad principem magna se et quae incolumitati eius conducerent adlaturum, si brevem exilii veniam impetravisset: quippe Anteium et Ostorium imminere rebus et sua Caesarisque fata scrutari. exim missae liburnicae advehiturque propere Sosianus. ac vulgato eius indicio inter damnatos magis quam inter reos Anteius Ostoriusque habebantur, adeo ut testamentum Antei nemo obsignaret, nisi Tigellinus auctor extitisset monito prius Anteio ne supremas tabulas moraretur. atque ille hausto veneno, tarditatem eius perosus intercisis venis mortem adproperavit.

que suetonius luccio telesinus consul antistius sosianus factitas in nero carmen probrosus exsilium ut dico multo postquam is honor indicibus tam promptus ad caedes princeps accipio inquam animus et occasio haud segnis pammenes idem locus exulis et chaldaeus ars famosus eo multus amicitia innecto similitudo fortuna sui concilio ventitaris ad is nuntius et consultatio non frustra reor simul annuo pecunia ab p anteeo ministraris cognosco neque nescius habeo anteium caritas agrippina invideo nero ops is praecipuus ad elicio cupido eo causa multus exitium sum igitur intercipio anteeo littera furor etiam libellus qui dies genital is et evenio secerno pammenes occulto simul reperio qui de ortus vito ostorius scapula compono sum scribo ad princeps magnus sui et qui incolumitas is conduco affero si brevis exsilium venio impetro quippe anteium et ostorius immineo res et suus caesar fatum scrutor exinde mitto liburnicae adveho properus sosianus atque vulgo is indicium inter damno magis quam inter reus anteius ostorius habeo adeo ut testamentum anteeo nemo obsigno nisi tigellinus auctor extitisset moneo prior anteeo ne superus tabula moror atque ille haurio veneno tarditas is perosus intercisi venio mors appropero


At Romae ruere in servitium consules, patres, eques. quanto quis inlustrior, tanto magis falsi ac festinantes, vultuque composito ne laeti excessu principis neu tristiores primordio, lacrimas gaudium, questus adulationem miscebant. Sex. Pompeius et Sex. Appuleius consules primi in verba Tiberii Caesaris iuravere, aputque eos Seius Strabo et C. Turranius, ille praetoriarum cohortium praefectus, hic annonae; mox senatus milesque et populus. nam Tiberius cuncta per consules incipiebat tamquam vetere re publica et ambiguus imperandi: ne edictum quidem, quo patres in curiam vocabat, nisi tribuniciae potestatis praescriptione posuit sub Augusto acceptae. verba edicti fuere pauca et sensu permodesto: de honoribus parentis consulturum, neque abscedere a corpore idque unum ex publicis muneribus usurpare. sed defuncto Augusto signum praetoriis cohortibus ut imperator dederat; excubiae, arma, cetera aulae; miles in forum, miles in curiam comitabatur. litteras ad exercitus tamquam adepto principatu misit, nusquam cunctabundus nisi cum in senatu loqueretur. causa praecipua ex formidine ne Germanicus, in cuius manu tot legiones, immensa sociorum auxilia, mirus apud populum favor, habere imperium quam exspectare mallet. dabat et famae ut vocatus electusque potius a re publica videretur quam per uxorium ambitum et senili adoptione inrepsisse. postea cognitum est ad introspiciendas etiam procerum voluntates inductam dubitationem: nam verba vultus in crimen detorquens recondebat.

at roma ruo in servitium consul pater eques quantus quis illustris tantus magis fallo atque festino vultus compono ne laetus excedo princeps neu tristis primordius lacrima gaudium queror adulatio misceo sex pompejus et sex appuleius consul primus in verbum tiberius caesar juro aputque is sejus stro et que turranius ille praetoriaris cohors praefectus hic annona mox senatus miles et populus nam tiberis cunctus per consul incipio tamquam veto res publicus et ambiguus impero ne edictum quidem quo pater in curia voco nisi tribunicius potestas praescriptio pono sub augustus accipio verbum edico sum paucus et sentio permodestus de honor parens consulo neque abscedo ab corpus is unus ex publicus munus usurparis sed defungor augustus signum praetorius cohors ut imperator do excubiae arma ceterus aula miles in forum miles in curia comito littera ad exercitus tamquam adepto principatus mitto nusquam cunctabundus nisi cum in senatus loquor causa praecipuus ex formido ne germanicus in qui manus tot legio immensus socius auxilium mirus apud populus favor habeo imperium quam exspectaris malo do et fama ut voco eligo potis ab res publicus video quam per uxorius ambitus et senilis adoptio inrepo postea cognosco sum ad introspicio etiam procerus voluntas induco dubitatio nam verbum vultus in crimen detorqueo recondo


Igitur Artabanus Arsacidarum e sanguine apud Dahas adultus excitur, primoque congressu fusus reparat viris regnoque potitur. victo Vononi perfugium Armenia fuit, vacua tunc interque Parthorum et Romanas opes infida ob scelus Antonii, qui Artavasden regem Armeniorum specie amicitiae inlectum, dein catenis oneratum, postremo interfecerat. eius filius Artaxias, memoria patris nobis infensus, Arsacidarum vi seque regnumque tutatus est. occiso Artaxia per dolum propinquorum datus a Caesare Armeniis Tigranes deductusque in regnum a Tiberio Nerone. nec Tigrani diuturnum imperium fuit neque liberis eius, quamquam sociatis more externo in matrimonium regnumque.

igitur artabanus arsacidaris e sanguis apud dahae adoleo excio primus congredior fundo reparo vis regno potio vinco vonones perfugium armenium sum vacuus tunc inter parthus et romanus ops infidus ob scelus antonius qui artavasdes rex armenius species amicitia illectus deinde catena onero postremo interficio is filius artaxias memoria pater nos infensus arsacidaris vis sequor regnum tuto sum occido artaxia per dolus propinquus do ab caesaris armenius tigranes deduco in regnum ab tiberius nero neque tigranes diuturnus imperium sum neque liber is quamquam socio mos externus in matrimonium regnum


Sed Caesar sollemnia incipientis anni kalendis Ianuariis epistula precatus vertit in Sabinum, corruptos quosdam libertorum et petitum se arguens, ultionemque haud obscure poscebat. nec mora quin decerneretur; et trahebatur damnatus, quantum obducta veste et adstrictis faucibus niti poterat, clamitans sic inchoari annum, has Seiano victimas cadere. quo intendisset oculos, quo verba acciderent, fuga vastitas, deseri itinera fora. et quidam regrediebantur ostentabantque se rursum id ipsum paventes quod timuissent. quem enim diem vacuum poena ubi inter sacra et vota, quo tempore verbis etiam profanis abstineri mos esset, vincla et laqueus inducantur? non imprudentem Tiberium tantam invidiam adisse: quaesitum meditatumque, ne quid impedire credatur quo minus novi magistratus, quo modo delubra et altaria, sic carcerem recludant. secutae insuper litterae grates agentis quod hominem infensum rei publicae punivissent, adiecto trepi- dam sibi vitam, suspectas inimicorum insidias, nullo nominatim compellato; neque tamen dubitabatur in Neronem et Agrippinam intendi.

sed caesar sollemne incipio annus kalendae januarius epistula preco verto in sabinus corrumpo quidam libertus et peto sui arguo ultio haud obscurus posco neque mora quin decerno et traho damno quantus obduco vestis et adstringo fauces nitor possum clamito sic inchoaris annus hic sejanus victima cado quo intendo oculus quo verbum accido fuga vastitas desero iter foro et quidam regredior ostento sui rursum is ipse paveo qui timeo qui enim dies vacuus poena ubi inter sacer et veto quo tempus verbum etiam profanus abstineo mos sum vinclum et laqueus induco non imprudens tiberis tantus invidia adeo quaero meditor ne quis impedio credo quo paruus nosco magistratus quo modo delubrum et altare sic carcer recludo sequor insuper littera grates ago qui homo infensus res publicus punivissent adicio trepi dam sui vita suspicio inimicus insidiae nullus nominatim compello neque tamen dubito in nero et agrippina intendo


Per idem tempus gladiatores apud oppidum Praeneste temptata eruptione praesidio militis, qui custos adesset, coerciti sunt, iam Spartacum et vetera mala rumoribus ferente populo, ut est novarum rerum cupiens pavidusque. nec multo post clades rei navalis accipitur, non bello (quippe haud alias tam immota pax), sed certum ad diem in Campaniam redire classem Nero iusserat, non exceptis maris casibus. ergo gubernatores, quamvis saeviente pelago, a Formiis movere; et gravi Africo, dum promunturium Miseni superare contendunt, Cumanis litoribus impacti triremium plerasque et minora navigia passim amiserunt.

per idem tempus gladiator apud oppidum praeneste tento eruptio praesidium miles qui custos adsum coerceo sum iam spartacus et vetero malus rumor fero populus ut sum novaris res cupio pavidus neque multus post clades res naval accipio non bellum quippe haud alius tam immotus pax sed certus ad dies in campania redeo classis nero iubeo non excipio mare casus ergo gubernator quivis saevio pelagus ab formiae moveo et gravis africanus dum promunturium misenus supero contendo cumanum litus impingo triremis plerusque et parvus navigium passim amitto


Inlusit dehinc Neroni fortuna per vanitatem ipsius et promissa Caeselli Bassi, qui origine Poenus, mente turbida, nocturnae quietis imaginem ad spem haud dubiae rei traxit, vectusque Romam, principis aditum emercatus, expromit repertum in agro suo specum altitudine immensa, quo magna vis auri contineretur, non in formam pecuniae sed rudi et antiquo pondere. lateres quippe praegravis iacere, adstantibus parte alia columnis; quae per tantum aevi occulta augendis praesentibus bonis. ceterum, ut coniectura demonstrabat, Dido Phoenissam Tyro profugam condita Carthagine illas opes abdidisse, ne novus populus nimia pecunia lasciviret aut reges Numidarum, et alias infensi, cupidine auri ad bellum accenderentur.

illudo dehinc nero fortuna per vanitas ipse et promitto caeselli bassus qui origo poenus mens turbidus nocturnus quiesco imago ad spes haud dubius res traho veho roma princeps aditus emercor expromo reperio in ager suus specus altitudo immensus quo magnus volo aurum contineo non in forma pecunia sed rudo et antiquus pondus lateo quippe praegravis iacio asto pars alius columna qui per tantus aevum occulo augeo praesens bonus ceterum ut conicio demonstro dido phoenissa tyro profugus condio carthago ille ops abdo ne novus populus nimius pecunia lasciviret aut rex numidaris et alius infensus cupido aurum ad bellum accendo


Isdem diebus Sex. Papinius consulari familia repentinum et informem exitum delegit, iacto in praeceps corpore. causa ad matrem referebatur, quae pridem repudiata adsentationibus atque luxu perpulisset iuvenem ad ea quorum effugium non nisi morte inveniret. igitur accusata in senatu, quamquam genua patrum advolveretur luctumque communem et magis imbecillum tali super casu feminarum animum aliaque in eundem dolorem maesta et miseranda diu ferret, urbe tamen in decem annos prohibita est, donec minor filius lubricum iuventae exiret.

idem dies sex papinius consularis familia repentinus et informis exitus deligo jacto in praeceps corpus causa ad mater refero qui pridem repudio adsentatio atque luxus perpello juvenis ad is qui effugius non nisi mors invenio igitur accuso in senatus quamquam genu pater advolvo lugeo communis et magis imbecillus talis super casus femina animus alius in idem dolor maestus et misero diu fero urbs tamen in decem annus prohibeo sum donec paruus filius lubricus juventa exeo


Ti. Claudio quintum Servio Cornelio Orfito consulibus virilis toga Neroni maturata quo capessendae rei publicae habilis videretur. et Caesar adulationibus senatus libens cessit ut vicesimo aetatis anno consulatum Nero iniret atque interim designatus proconsulare imperium extra urbem haberet ac princeps iuventutis appellaretur. additum nomine eius donativum militi, congiarium plebei. et ludicro circensium, quod adquirendis vulgi studiis edebatur, Britannicus in praetexta, Nero triumphali veste travecti sunt: spectaret populus hunc decore imperatorio, illum puerili habitu, ac perinde fortunam utriusque praesumeret. simul qui centurionum tribunorumque sortem Britannici miserabantur, remoti fictis causis et alii per speciem honoris; etiam libertorum si quis incorrupta fide, depellitur tali occasione. obvii inter se Nero Britannicum nomine, ille Domitium salutavere. quod ut discordiae initium Agrippina multo questu ad maritum defert: sperni quippe adoptionem, quaeque censuerint patres, iusserit populus, intra penatis abrogari; ac nisi pravitas tam infensa docentium arceatur, eruptura in publicam perniciem. commotus his quasi criminibus optimum quemque educatorem filii exilio aut morte adficit datosque a noverca custodiae eius imponit.

tiberius claudius quintus servius cornelius orfito consul virilis toga nero maturo quo capesso res publicus habilis video et caesar adulatio senatus libet cedo ut vicesimus aetas annus consulatus nero ineo atque interim designo proconsularis imperium extra urbs habeo atque princeps iuventus appello addo nomen is donativum miles congiarium plebes et ludicer circensis qui acquiro vulgus studium edo britannicus in praetexo nero triumphal vestis travecti sum specto populus hic decus imperatorius ille puerilis habitus atque perinde fortuna uterque praesumo simul qui centurio tribunus sors britannicus misero removeo fingo causa et alius per species honor etiam libertus si quis incorruptus fides depello talis occasio obvius inter sui nero britannicus nomen ille domitius saluto qui ut discordia initium agrippina multus questus ad maritus defero sperno quippe adoptio quisque censeo pater iubeo populus intra penates abrogaris atque nisi pravitas tam infensus doceo arceo erumpo in publicus pernicies commoueo hic quasi crimen bonus quisque educator filius exsilium aut mors afficio do ab noverca custodia is impono


Exitu anni diu aucta discordia consulum erupit. nam Trio, facilis capessendis inimicitiis et foro exercitus, ut segnem Regulum ad opprimendos Seiani ministros oblique perstrinxerat: ille nisi lacesseretur modestiae retinens non modo rettudit collegam sed ut noxium coniurationis ad disquisitionem trahebat. multisque patrum orantibus ponerent odia in perniciem itura, mansere infensi ac minitantes donec magistratu abirent.

exeo annus diu augeo discordia consul erumpo nam trio facilis capesso inimicitia et forum exercitus ut segnis regulis ad opprimo sejanus minister obliquus perstringo ille nisi lacesso modestia retineo non modo rettundo collega sed ut noxius coniuratio ad disquisitio traho multa pater oro pono odium in pernicies eo maneo infensus atque minito donec magistratus abeo


Haut perinde Germanos vulnera, luctus, excidia quam ea species dolore et ira adfecit. qui modo abire sedibus, trans Albim concedere parabant, pugnam volunt, arma rapiunt; plebes primores, iuventus senes agmen Romanum repente incursant, turbant. postremo deligunt locum flumine et silvis clausum, arta intus planitie et umida: silvas quoque profunda palus ambibat nisi quod latus unum Angrivarii lato aggere extulerant quo a Cheruscis dirimerentur. hic pedes adstitit: equitem propinquis lucis texere ut ingressis silvam legionibus a tergo foret.

haud perinde germani vulnero luctus excidium quam is species dolor et ira afficio qui modo abeo sedes trans albis concedo paro pugna volo arma rapio plebs primoris juventus senex agmen romanus repens incurso turbo postremo deligo locus flumen et silva claudo artus intus planitie et umidus silva quoque profundus palus ambeo nisi qui latus unus angrivarii fero aggero effero quo ab cherusci dirimo hic pes asto eques propinquus lucus tego ut ingredior silva legio ab tergum sum


Isdem diebus Lepidus ab senatu petivit ut basilicam Pauli, Aemilia monimenta, propria pecunia firmaret ornaretque. erat etiam tum in more publica munificentia; nec Augustus arcuerat Taurum, Philippum, Balbum hostilis exuvias aut exundantis opes ornatum ad urbis et posterum gloriam conferre. quo tum exemplo Lepidus, quamquam pecuniae modicus, avitum decus recoluit. at Pompei theatrum igne fortuito haustum Caesar extructurum pollicitus est eo quod nemo e familia restaurando sufficeret, manente tamen nomine Pompei. simul laudibus Seianum extulit tamquam labore vigilantiaque eius tanta vis unum intra damnum stetisset; et censuere patres effigiem Seiano quae apud theatrum Pompei locaretur. neque multo post Caesar, cum Iunium Blaesum pro consule Africae triumphi insignibus attolleret, dare id se dixit honori Seiani, cuius ille avunculus erat. ac tamen res Blaesi dignae decore tali fuere.

idem dies lepidus ab senatus peto ut basilica paulis aemilius monumentum proprius pecunia firmo orno sum etiam tum in mos publicus munificentia neque augustus arceo taurus philippus balbus hostilis exuviae aut exundo ops orno ad urbs et posterus gloria confero quo tum exemplum lepidus quamquam pecunia modicus avitus decus recolo at pompejus theatrum ignis fortuitus haurio caesar extructurum polliceor sum is qui nemo e familia restauro sufficio maneo tamen nomen pompejus simul laus sejanus effero tamquam labor vigilo is tantus volo unus intra damnum sto et censeo pater effigies sejanus qui apud theatrum pompejus loco neque multus post caesar cum junius blaesus pro consul africa triumphus insignis attollo do is sui dico honor sejanus qui ille avunculus sum atque tamen res blaesus dignus decus talis sum


Neque multo post missis ad senatum litteris Tiberius motam rursum Africam incursu Tacfarinatis docuit, iudicioque patrum deligendum pro consule gnarum militiae, corpore validum et bello suffecturum. quod initium Sex. Pompeius agitandi adversus Marcum Lepidum odii nanctus, ut socordem, inopem et maioribus suis dedecorum eoque etiam Asiae sorte depellendum incusavit, adverso senatu qui Lepidum mitem magis quam ignavum, paternas ei angustias et nobilitatem sine probro actam honori quam ignominiae habendam ducebat. igitur missus in Asiam et de Africa decretum ut Caesar legeret cui mandanda foret.

neque multus post mitto ad senatus littera tiberis moveo rursum africa incursus tacfarinatis doceo judicium pater deligo pro consul gnaris militia corpus validus et bellum sufficio qui initium sex pompejus agito adverro marcus lepidus odium nanciscor ut socordem inops et magnus suus dedecor eo etiam asia sors depello incuso adverso senatus qui lepidus mitis magis quam ignavus paternus is angustiae et nobilitas sine probrum ago honor quam ignominia habeo duco igitur mitto in asia et de africanus decretum ut caesar lego qui mando sum


Visis Cheruscorum catervis, quae per ferociam proruperant, validissimos equitum incurrere latus, Stertinium cum ceteris turmis circumgredi tergaque invadere iubet, ipse in tempore adfuturus. interea pulcherrimum augurium, octo aquilae petere silvas et intrare visae imperatorem advertere. exclamat irent, sequerentur Romanas avis, propria legionum numina. simul pedestris acies infertur et praemissus eques postremos ac latera impulit. mirumque dictu, duo hostium agmina diversa fuga, qui silvam tenuerant, in aperta, qui campis adstiterant, in silvam ruebant. medii inter hos Cherusci collibus detrudebantur, inter quos insignis Arminius manu voce vulnere sustentabat pugnam. incubueratque sagittariis, illa rupturus, ni Raetorum Vindelicorumque et Gallicae cohortes signa obiecissent. nisu tamen corporis et impetu equi pervasit, oblitus faciem suo cruore ne nosceretur. quidam adgnitum a Chaucis inter auxilia Romana agentibus emissumque tradiderunt. virtus seu fraus eadem Inguiomero effugium dedit: ceteri passim trucidati. et plerosque tranare Visurgim conantis iniecta tela aut vis fluminis, postremo moles ruentium et incidentes ripae operuere. quidam turpi fuga in summa arborum nisi ramisque se occultantes admotis sagittariis per ludibrium figebantur, alios prorutae arbores adflixere.

video cherusci caterva qui per ferocio prorumpo validus eques incurro latus stertinius cum ceterus turma circumgredior tergum invado iubeo ipse in tempus adsum interea pulcher augurium octo aquila peto silva et intro video imperator adverto exclamo eo sequor romanus avus proprius legio numen simul pedestris acies infero et praemitto eques posterus atque latus impello mirus dico duo hostis agmen diverto fuga qui silva teneo in apertus qui campus assisto in silva ruo medius inter hic cherusci collis detrudo inter qui insignis arminius manus vox vulnus sustento pugna incubo sagittarius ille rumpo ni raetor vindelicus et gallicus cohors signum objacio nisus tamen corpus et impetus equus pervado obliuiscor facies suus cruor ne nosco quidam adgnitum ab chauci inter auxilium romanus ago emitto trado virtus seu fraus idem inguiomerus effugius do ceterus passim trucido et plerus tranaris visurgis conor inicio telum aut volo flumen postremo moles ruo et incido ripa operio quidam turpis fuga in summus arbor nisi ramus sui occulto admoueo sagittarius per ludibrium figo alius proruo arbor affligo


C. Asinio C. Antistio consulibus nonus Tiberio annus erat compositae rei publicae, florentis domus (nam Germanici mortem inter prospera ducebat), cum repente turbare fortuna coepit, saevire ipse aut saevientibus viris praebere. initium et causa penes Aelium Seianum cohortibus praetoriis praefectum cuius de potentia supra memoravi: nunc originem, mores, et quo facinore dominationem raptum ierit expediam. genitus Vulsiniis patre Seio Strabone equite Romano, et prima iuventa Gaium Caesarem divi Augusti nepotem sectatus, non sine rumore Apicio diviti et prodigo stuprum veno dedisse, mox Tiberium variis artibus devinxit adeo ut obscurum adversum alios sibi uni incautum intectumque efficeret, non tam sollertia (quippe isdem artibus victus est) quam deum ira in rem Romanam, cuius pari exitio viguit ceciditque. corpus illi laborum tolerans, animus audax; sui obtegens, in alios criminator; iuxta adulatio et superbia; palam compositus pudor, intus summa apiscendi libido, eiusque causa modo largitio et luxus, saepius in- dustria ac vigilantia, haud minus noxiae quotiens parando regno finguntur.

que asinius que antistius consul nonus tiberius annus sum compono res publicus floreo domus nam germanicus mors inter prosper duco cum repens turbo fortuna coepio saevio ipse aut saevio vis praebeo initium et causa penis aelius sejanus cohors praetorius praeficio qui de potentia supra memoro nunc origo mos et quo facinus dominatio rapio eo expedio gigno vulsiniis pater sejus strabo eques romanus et primus juventa gaius caesaris divus augustus nepos sector non sine rumor apicius dives et prodigo stuprum venum do mox tiberis varius ars devincio adeo ut obscurus adverro alius sui unus incautus intego efficio non tam sollertia quippe idem ars vinco sum quam deus ira in res romanus qui par exitium vigesco cado corpus ille labor tolero animus audax suus obtego in alius criminator iuxta adulatio et superbia palam compono pudor intus summus apiscendi libido is causa modo largitio et luxus saepis in dustria atque vigilo haud paruus noxia quotiens paro regnum fingo


Pleraque eorum quae rettuli quaeque referam parva forsitan et levia memoratu videri non nescius sum: sed nemo annalis nostros cum scriptura eorum contenderit qui veteres populi Romani res composuere. ingentia illi bella, expugnationes urbium, fusos captosque reges, aut si quando ad interna praeverterent, discordias consulum adversum tribunos, agrarias frumentariasque leges, plebis et optimatium certamina libero egressu memorabant: nobis in arto et inglorius labor; immota quippe aut modice lacessita pax, maestae urbis res et princeps proferendi imperi incuriosus erat. non tamen sine usu fuerit introspicere illa primo aspectu levia ex quis magnarum saepe rerum motus oriuntur.

plerusque is qui rettulis quisque refero parvus forsitan et levis memoro video non nescius sum sed nemo annal noster cum scribo is contendo qui vetus populus romanus res compono ingens ille bellum expugnatio urbs fundo capio rex aut si quando ad internus praeverto discordia consul adverro tribunus agrarius frumentarius lex plebs et optimas certamen liber egredior memoro nos in artus et inglorius labor immotus quippe aut modicus lacesso pax maestus urbs res et princeps profero imperium incuriosus sum non tamen sine usus sum introspicio ille primus aspectus levis ex quis magnaris saepe res moueo orior


Ceterum Agrippinae pernicies, quod vix credibile, Plancinam traxit. nupta olim Cn. Pisoni et palam laeta morte Germanici, cum Piso caderet, precibus Augustae nec minus inimicitiis Agrippinae defensa erat. ut odium et gratia desiere, ius valuit; petitaque criminibus haud ignotis sua manu sera magis quam immerita supplicia persolvit.

ceterum agrippina pernicies qui vix credibilis plancina traho nubo olim cn piso et palam laetus mors germanicus cum piso cado prex augusta neque paruus inimicitia agrippina defendo sum ut odium et gratia desino ius valeo peto crimen haud ignosco suus manus serus magis quam immeritus supplicium persolvo


Versae inde ad Tiberium preces. et ille varie disserebat de magnitudine imperii sua modestia. solam divi Augusti mentem tantae molis capacem: se in partem curarum ab illo vocatum experiendo didicisse quam arduum, quam subiectum fortunae regendi cuncta onus. proinde in civitate tot inlustribus viris subnixa non ad unum omnia deferrent: plures facilius munia rei publicae sociatis laboribus exsecuturos. plus in oratione tali dignitatis quam fidei erat; Tiberioque etiam in rebus quas non occuleret, seu natura sive adsuetudine, suspensa semper et obscura verba: tunc vero nitenti ut sensus suos penitus abderet, in incertum et ambiguum magis implicabantur. at patres, quibus unus metus si intellegere viderentur, in questus lacrimas vota effundi; ad deos, ad effigiem Augusti, ad genua ipsius manus tendere, cum proferri libellum recitarique iussit. opes publicae continebantur, quantum civium sociorumque in armis, quot classes, regna, provinciae, tributa aut vectigalia, et necessitates ac largitiones. quae cuncta sua manu perscripserat Augustus addideratque consilium coercendi intra terminos imperii, incertum metu an per invidiam.

verro inde ad tiberis prex et ille varius dissero de magnitudo imperium suus modestia solus divus augustus mens tantus molio capax sui in pars cura ab ille voco experior disco quam arduus quam subicio fortuna rego cunctus onus proinde in civitas tot illustris vis subnixus non ad unus omnis defero multus facilis munia res publicus socio labor exsequor multus in oratio talis dignitas quam fides sum tiberius etiam in res qui non occulo seu natura sive adsuetudo suspendo semper et obscurus verbum tunc verus niteo ut sensus suus penitus abderet in incertus et ambiguus magis implico at pater qui unus metus si intellego video in queror lacrima veto effundo ad deus ad effigies augustus ad genu ipse manus tendo cum profero libellus recito iubeo ops publicus contineo quantus civis socius in arma quot classis regnum provincia tribuo aut vectigalis et necessitas atque largitio qui cunctus suus manus perscribo augustus addo consilium coerceo intra terminus imperium incertus metus an per invidia


Et Considius Aequus et Caelius Cursor equites Romani quod fictis maiestatis criminibus Magium Caecilianum praetorem petivissent auctore principe ac decreto senatus puniti. utrumque in laudem Drusi trahebatur: ab eo in urbe inter coetus et sermones hominum obversante secreta patris mitigari. neque luxus in iuvene adeo displicebat: huc potius intenderet, diem aedificationibus noctem conviviis traheret, quam solus et nullis voluptatibus avocatus maestam vigilantiam et malas curas exerceret.

et considius aequus et caelius cursor eques romanus qui fingo maiestas crimen magius caecilianus praetor peto auctor princeps atque decretum senatus punior uterque in laus drusus traho ab is in urbs inter coitus et sermo homo obverso secerno pater mitigaris neque luxus in juvenis adeo displiceo huc potis intendo dies aedificatio nox convivium traho quam solus et nullus voluptas avoco maestus vigilantia et mala cura exerceo


Non rumor interea, sed undique nuntii incedunt, qui gnara Claudio cuncta et venire promptum ultioni adferrent. igitur Messalina Lucullianos in hortos, Silius dissimulando metu ad munia fori digrediuntur. ceteris passim dilabentibus adfuere centuriones, inditaque sunt vincla, ut quis reperiebatur in publico aut per latebras. Messalina tamen, quamquam res adversae consilium eximerent, ire obviam et aspici a marito, quod saepe subsidium habuerat, haud segniter intendit misitque ut Britannicus et Octavia in complexum patris pergerent. et Vibidiam, virginum Vestalium vetustissimam, oravit pontificis maximi auris adire, clementiam expetere. atque interim, tribus omnino comitantibus—id repente solitudinis erat—spatium urbis pedibus emensa, vehiculo, quo purgamenta hortorum eripiuntur, Ostiensem viam intrat nulla cuiusquam misericordia quia flagitiorum deformitas praevalebat.

non rumor interea sed undique nuntius incedo qui gnarus claudius cunctus et venio promptus ultio affero igitur messalina lucullianus in hortus silus dissimulo metus ad munia forum digredior ceterus passim dilabor adsum centurio indo sum vinclum ut quis reperio in publicus aut per latebra messalina tamen quamquam res adverro consilium eximo eo obvius et aspicio ab marito qui saepe subsidium habeo haud segnis intendo mitto ut britannicus et octavia in complector pater pergo et vibidiam virgo vestalis vetustus oro pontifex magnus auris adeo clementia expeto atque interim tres omnino comito is repens solitudo sum spatium urbs pes emetior vehiculum quo purgamentum hortor eripio ostiensis via intro nullus quisquam misericordia quia flagitium deformitas praevaleo


Eius anni principio mollibus adhuc initiis prolatatum inter Parthos Romanosque de obtinenda Armenia bellum acriter sumitur, quia nec Vologeses sinebat fratrem Tiridaten dati a se regni expertem esse aut alienae id potentiae donum habere, et Corbulo dignum magnitudine populi Romani rebatur parta olim a Lucullo Pompeioque recipere. ad hoc Armenii ambigua fide utraque arma invitabant, situ terrarum, similitudine morum Parthis propiores conubiisque permixti ac libertate ignota illuc magis ad servitium inclinantes.

is annus principium mollis adhuc initium prolatas inter parthus romanus de obtineo armenium bellum acer sumo quia neque vologeses sino frater tiridates do ab sui regnum expers sum aut alienus is potentia donum habeo et corbulo dignus magnitudo populus romanus reor pario olim ab lucullus pompejus recipio ad hic armenius ambiguus fides uter arma invito sino terra similitudo mos parthus propiores conubium permisceo atque libertas ignotus illic magis ad servitium inclino


Tum demum Tiberius ortum patratumque bellum senatu scripsit; neque dempsit aut addidit vero, sed fide ac virtute legatos, se consiliis superfuisse. simul causas cur non ipse, non Drusus profecti ad id bellum forent, adiunxit, magnitudinem imperii extollens, neque decorum principibus, si una alterave civitas turbetomissa urbe, unde in omnia regimen. nunc quia non metu ducatur iturum ut praesentia spectaret componeretque. decrevere patres vota pro reditu eius supplicationesque et alia decora. solus Dolabella Cornelius dum antire ceteros parat absurdam in adulationem progressus, censuit ut ovans e Campania urbem introiret. igitur secutae Caesaris litterae quibus se non tam vacuum gloria praedicabat ut post ferocissimas gentis perdomitas, tot receptos in iuventa aut spretos triumphos, iam senior peregrinationis suburbanae inane praemium peteret.

tum demum tiberis orior patro bellum senatus scribo neque demo aut addo verus sed fides atque virtus legatus sui consilium supersum simul causa cur non ipse non drusus proficiscor ad is bellum sum adjungo magnitudo imperium extollo neque decorus princeps si unus alter civitas turbetomissa urbs unde in omnis regimen nunc quia non metus duco eo ut praesens specto compono decerno pater veto pro reditus is supplicatio et alius decus solus dolabella cornelius dum antire ceterus paro absurdus in adulatio progredior censeo ut ovo e campaneus urbs introeo igitur sequor caesar littera qui sui non tam vacuus gloria praedico ut post ferox gens perdomo tot recipio in juventa aut sperno triumphus iam senex peregrinatio suburbanus inanis praemium peto


D. Iunio Q. Haterio consulibus sedecim annos natus Nero Octaviam Caesaris filiam in matrimonium accepit. utque studiis honestis et eloquentiae gloria enitesceret, causa Iliensium suscepta Romanum Troia demissum et Iuliae stirpis auctorem Aeneam aliaque haud procul fabulis vetera facunde executus perpetrat, ut Ilienses omni publico munere solverentur. eodem oratore Bononiensi coloniae igni haustae subventum centies sestertii largitione. reddita Rhodiis libertas, adempta saepe aut firmata, prout bellis externis meruerant aut domi seditione deliquerant; tributumque Apamensibus terrae motu convulsis in quinquennium remissum.

d junius q haterio consul sedecim annus nascor nero octavia caesar filia in matrimonium accipio ut studium honestus et eloquentia gloria enitesco causa ilienses suscipio romanus troius demitto et julius stirps auctor aeneas alius haud procul fabula vetero facundus executus perpetro ut ilienses omnis publicus munus solvo idem orator bononiensis colonia ignis haurio subvenio centiens sestertius largitio reddo rhodius libertas adimo saepe aut firmo prout bellum externus mereo aut domus seditio delinquo tribuo apameensis terra motus convulsus in quinquennium remitto


Nam quia ille robore exercitus impar, furandi melior, pluris per globos incursaret eluderetque et insidias simul temptaret, tres incessus, totidem agmina parantur. ex quis Cornelius Scipio legatus praefuit qua praedatio in Leptitanos et suffugia Garamantum; alio latere, ne Cirtensium pagi impune traherentur, propriam manum Blaesus filius duxit: medio cum delectis, castella et munitiones idoneis locis imponens, dux ipse arta et infensa hostibus cuncta fecerat, quia, quoquo inclinarent, pars aliqua militis Romani in ore, in latere et saepe a tergo erat; multique eo modo caesi aut circumventi. tunc tripertitum exercitum pluris in manus dispergit praeponitque centuriones virtutis expertae. nec, ut mos fuerat, acta aestate retrahit copias aut in hibernaculis veteris provinciae componit, sed ut in limine belli dispositis castellis per expeditos et solitudinum gnaros mutantem mapalia Tacfarinatem proturbabat, donec fratre eius capto regressus est, properantius tamen quam ex utilitate sociorum, relictis per quos resurgeret bellum. sed Tiberius pro confecto interpretatus id quoque Blaeso tribuit ut imperator a legionibus salutaretur, prisco erga duces honore qui bene gesta re publica gaudio et impetu victoris exercitus conclamabantur; erantque plures simul imperatores nec super ceterorum aequalitatem. concessit quibusdam et Augustus id vocabulum ac tunc Tiberius Blaeso postremum.

nam quia ille robur exercitus impar furor bonus multus per globus incurso eludo et insidiae simul tento tres incessus totidem agmen paro ex quis cornelius scipio legatus praesum qui praedatio in leptitani et suffugium garamantes alius lateo ne cirtenses pagus impunis traho proprius manus blaesus filius duco medium cum deligo castellum et munitio idoneus locus impono dux ipse artus et infensus hostis cunctus facio quia quisquis inclino pars aliqui miles romanus in os in lateo et saepe ab tergum sum multus is modo caedo aut circumvenio tunc tripertitum exercitus multus in manus dispergo praepono centurio virtus experior neque ut mos sum ago aestas retraho copia aut in hibernaculis veto provincia compono sed ut in limen bellum dispono castellum per expedio et solitudo gnarus muto mapalia tacfarinatem proturbo donec frater is capio regredior sum propero tamen quam ex utilitas socius relinquo per qui resurgo bellum sed tiberis pro conficio interpretor is quoque blaesus tribuo ut imperator ab legio saluto priscus erga dux honor qui bene gero res publicus gaudium et impetus victor exercitus conclamo sum multus simul imperator neque super ceterus aequalitas concedo quidam et augustus is vocabulis atque tunc tiberis blaesus posterus


Sed a Caesare perfecto demum scelere magnitudo eius intellecta est. reliquo noctis modo per silentium defixus, saepius pavore exsurgens et mentis inops lucem opperiebatur tamquam exitium adlaturam. atque eum auctore Burro prima centurionum tribunorumque adulatio ad spem firmavit, prensantium manum gratantiumque quod discrimen improvisum et matris facinus evasisset. amici dehinc adire templa et coepto exemplo proxima Campaniae municipia victimis et legationibus laetitiam testari: ipse diversa simulatione maestus et quasi incolumitati suae infensus ac morti parentis inlacrimans. quia tamen non, ut hominum vultus, ita locorum facies mutantur, obversabaturque maris illius et litorum gravis aspectus (et erant qui crederent sonitum tubae collibus circum editis planctusque tumulo matris audiri), Neapolim concessit litterasque ad senatum misit quarum summa erat repertum cum ferro percussorem Agerinum, ex intimis Agrippinae libertis, et luisse eam poenas conscientia quasi scelus paravisset.

sed ab caesaris perficio demum scelus magnitudo is intellego sum reliquus nox modo per silentium defigo saepis pavor exsurgo et mens inops lux opperior tamquam exitium affero atque is auctor burrus primus centurio tribunus adulatio ad spes firmo prehenso manus grator qui discrimen improvide et mater facinus evado amicus dehinc adeo templum et coepio exemplum propior campania municipium victima et legatio laetitia testaris ipse diverto simulatio maestus et quasi incolumitas suus infensus atque mors parens inlacrimo quia tamen non ut homo vultus ita locus facies muto obverso mare ille et litor gravis aspicio et sum qui credo sonitus tuba collis circum edo plango tumulus mater audio neapolis concedo littera ad senatus mitto qui summus sum reperio cum ferrum percussor agerinum ex intimus agrippina libertus et luo is poena conscientia quasi scelus paro


Plauto parari necem non perinde occultum fuit, quia pluribus salus eius curabatur et spatium itineris ac maris tempusque interiectum moverat famam; vulgoque fingebant petitum ab eo Corbulonem, magnis tum exercitibus praesidentem et, clari atque insontes si interficerentur, praecipuum ad pericula. quin et Asiam favore iuvenis arma cepisse, nec milites ad scelus missos aut numero validos aut animo promptos, postquam iussa efficere nequiverint, ad spes novas transisse. vana haec more famae credentium otio augebantur; ceterum libertus Plauti celeritate ventorum praevenit centurionem et mandata L. Antistii soceri attulit: effugeret segnem mortem, dum suffugium esset: magni nominis miseratione reperturum bonos, consociaturum au- dacis: nullum interim subsidium aspernandum. si sexaginta milites (tot enim adveniebant) propulisset, dum refertur nuntius Neroni, dum manus alia permeat, multa secutura quae adusque bellum evalescerent. denique aut salutem tali consilio quaeri, aut nihil gravius audenti quam ignavo patiendum esse.

plautus paro nex non perinde occulo sum quia multus salus is curo et spatium iter atque mare tempus interjacio moveo fama vulgo fingo peto ab is corbulo magnus tum exercitus praesideo et clarus atque insons si interfacio praecipuus ad periculum quin et asia favor juvenis arma capio neque miles ad scelus mitto aut numerus validus aut animus promptus postquam iubeo efficio nequeo ad spes novo transeo vanus hic mos fama credo otium augeo ceterum libertus plautius celeritas ventor praevenio centurio et mandatum l antistius socer affero effugio segnis mors dum suffugium sum magnus nomen miseratio reperio bonus consocio au dacis nullus interim subsidium aspernor si sexaginta miles tot enim advenio propello dum refero nuntius nero dum manus alius permeo multus sequor qui adusque bellum evalesco denique aut salus talis consilium quaero aut nihil gravis audeo quam ignavus patior sum


Isdem consulibus ludi saeculares octingentesimo post Romam conditam, quarto et sexagesimo quam Augustus ediderat, spectati sunt. utriusque principis rationes praetermitto, satis narratas libris quibus res imperatoris Domitiani composui. nam is quoque edidit ludos saecularis iisque intentius adfui sacerdotio quindecimvirali praeditus ac tunc praetor; quod non iactantia refero sed quia collegio quindecimvirum antiquitus ea cura et magistratus potissimum exequebantur officia caerimoniarum. sedente Claudio circensibus ludis, cum pueri nobiles equis ludicrum Troiae inirent interque eos Britannicus imperatore genitus et L. Domitius adoptione mox in imperium et cognomentum Neronis adscitus, favor plebis acrior in Domitium loco praesagii acceptus est. vulgabaturque adfuisse infantiae eius dracones in modum custodum, fabulosa et externis miraculis adsimilata: nam ipse, haudquaquam sui detractor, unam omnino anguem in cubiculo visam narrare solitus est.

idem consul ludo saecularis octingentesimo post roma condo quartum et sexagesimus quam augustus edo spectas sum uterque princeps ratio praetermitto satis narro liber qui res imperator domitianus compono nam is quoque edo ludus saecularis is intendo adsum sacerdotium quindecimviral praeditus atque tunc praetor qui non jacto refero sed quia collegium quindecimvirum antiquus is cura et magistratus potis exsequor officium caerimoniaris sedeo claudius circensis ludus cum puer nobilis equus ludicrum troius ineo inter is britannicus imperator gigno et l domitius adoptio mox in imperium et cognomentum nero ascitus favor plebs acer in domitius locus praesagium accipio sum vulgo adsum infantia is draco in modus custos fabulosus et externus miraculis adsimilata nam ipse haudquaquam suus detractor unus omnino anguis in cubiculum video narro soleo sum


Nihil aeque Tiberium anxium habebat quam ne composita turbarentur. deligit centurionem qui nuntiaret regibus ne armis disceptarent; statimque a Cotye dimissa sunt quae paraverat auxilia. Rhescuporis ficta modestia postulat eundem in locum coiretur: posse de controversiis conloquio transigi. nec diu dubitatum de tempore, loco, dein condicionibus, cum alter facilitate, alter fraude cuncta inter se concederent acciperentque. Rhescuporis sanciendo, ut dictitabat, foederi convivium adicit, tractaque in multam noctem laetitia per epulas ac vinolentiam incautum Cotyn et, postquam dolum intellexerat, sacra regni, eiusdem familiae deos et hospitalis mensas obtestantem catenis onerat. Thraeciaque omni potitus scripsit ad Tiberium structas sibi insidias, praeventum insidiatorem; simul bellum adversus Bastarnas Scythasque praetendens novis peditum et equitum copiis sese firmabat. molliter rescriptum, si fraus abesset, posse eum innocentiae fidere; ceterum neque se neque senatum nisi cognita causa ius et iniuriam discreturos: proinde tradito Cotye veniret transferretque invidiam criminis.

nihil aequus tiberis anxius habeo quam ne compono turbo deligo centurio qui nuntio rex ne arma discepto statim ab cotye dimitto sum qui paro auxilium rhescuporis fictum modestia postulo idem in locus coeo possum de controversia colloquium transigo neque diu dubitas de tempus locus deinde condicio cum alter facilitas alter fraus cunctus inter sui concedo accipio rhescuporis sancio ut dictito foedus convivium adicio traho in multa nox laetitia per epulae atque vinolentia incautus cotyn et postquam dolus intellego sacer regnum idem familia deus et hospital mensa obtestor catena onero thraeciaque omnis potior scribo ad tiberis struo sui insidiae praevenio insidiator simul bellum adverro bastarnae scytha praetendo novus pedes et eques copia sui firmo mollis rescribo si fraus absum possum is innocentia findo ceterum neque sui neque senatus nisi cognosco causa ius et iniuria discerno proinde trado cotye venio transfero invidia crimen


Cunctaque socialia prospere composita non ideo laetum Germanicum habebant ob superbiam Pisonis qui iussus partem legionum ipse aut per filium in Armeniam ducere utrumque neglexerat. Cyrri demum apud hiberna decumae legionis convenere, firmato vultu, Piso adversus metum, Germanicus ne minari crederetur; et erat, ut rettuli, clementior. sed amici accendendis offensionibus callidi intendere vera, adgerere falsa ipsumque et Plancinam et filios variis modis criminari. postremo paucis familiarium adhibitis sermo coeptus a Caesare, qualem ira et dissimulatio gignit, responsum a Pisone precibus contumacibus; discesseruntque apertis odiis. post quae rarus in tribunali Caesaris Piso, et si quando adsideret, atrox ac dissentire manifestus. vox quoque eius audita est in convivio, cum apud regem Nabataeorum coronae aureae magno pondere Caesari et Agrippinae, leves Pisoni et ceteris offerrentur, principis Romani, non Parthi regis filio eas epulas dari; abiecitque simul coronam et multa in luxum addidit quae Germanico quamquam acerba tolerabantur tamen.

cuncto socialis prosperus compono non ideo laetus germanicus habeo ob superbia piso qui iubeo pars legio ipse aut per filius in armenia duco uterque neglego cyrri demum apud hibernus decimus legio convenio firmo vultus piso adverro metus germanicus ne mino credo et sum ut rettulis clemens sed amicus accendo offensio callidus intendo verus adgero fallo ipse et plancina et filius varius modus criminaris postremo paucus familiaris adhibeo sermo coepio ab caesaris qual ira et dissimulatio gigno responsum ab piso prex contumax discedo apertus odium post qui rarus in tribunal caesar piso et si quando assideo atrox atque dissentio manifestus vox quoque is audio sum in convivium cum apud rex nabataei corona aureus magnus pondus caesaris et agrippina levo piso et ceterus offertor princeps romanus non parthus rex filius is epulae do abicio simul corona et multus in luxus addo qui germanicus quamquam acerbus tolero tamen


Illic, plerique ut arbitrabantur, triste, ut ipse, providum potius et secundis numinibus evenit: nam egresso qui adfuerat populo vacuum et sine ullius noxa theatrum conlapsum est. ergo per compositos cantus grates dis atque ipsam recentis casus fortunam celebrans petiturusque maris Hadriae traiectus apud Beneventum interim consedit, ubi gladiatorium munus a Vatinio celebre edebatur. Vatinius inter foedissima eius aulae ostenta fuit, sutrinae tabernae alumnus, corpore detorto, facetiis scurrilibus; primo in contumelias adsumptus, dehinc optimi cuiusque criminatione eo usque valuit ut gratia pecunia vi nocendi etiam malos praemineret.

illic plerusque ut arbitror tristis ut ipse providus potis et secundus numen evenio nam egredior qui adsum populus vacuus et sine ullus noxa theatrum collabor sum ergo per compono cantus grates deus atque ipse recens casus fortuna celebro peto mare hadria trajectus apud beneventum interim consido ubi gladiatorius munus ab vatinius celeber edo vatinius inter foedus is aula ostendo sum sutrina taberna alumnus corpus detorqueo facetia scurrilis primus in contumelia adsumo dehinc bonus quisque criminatio is usque valeo ut gratia pecunia vis noceo etiam malus praemineret


At theatri licentia, proximo priore anno coepta, gravius tum erupit, occisis non modo e plebe set militibus et centurione, vulnerato tribuno praetoriae cohortis, dum probra in magistratus et dissensionem vulgi prohibent. actum de ea seditione apud patres dicebanturque sententiae, ut praetoribus ius virgarum in histriones esset. intercessit Haterius Agrippa tribunus plebei increpitusque est Asinii Galli oratione, silente Tiberio, qui ea simulacra libertatis senatui praebebat. valuit tamen intercessio, quia divus Augustus immunis verberum histriones quondam responderat, neque fas Tiberio infringere dicta eius. de modo lucaris et adversus lasciviam fautorum multa decernuntur; ex quis maxime insignia, ne domos pantomimorum senator introiret, ne egredientis in publicum equites Romani cingerent aut alibi quam in theatro spectarentur, et spectantium immodestiam exilio multandi potestas praetoribus fieret.

at theatrum licentia propior prior annus coepio gravis tum erumpo occido non modo e plebs sed miles et centurio vulnero tribunus praetorius cohors dum probrum in magistratus et dissensio vulgus prohibeo ago de is seditio apud pater dico sententia ut praetor ius virgaris in histrio sum intercedo haterius agrippa tribunus plebes increpo sum asinius gallus oratio sileo tiberius qui is simulacrum libertas senatus praebeo valeo tamen intercessio quia divus augustus immunis verber histrio quondam respondeo neque fas tiberius infringo dictum is de modo lucaris et adverro lascivia fautor multus decerno ex quis magnus insigne ne domus pantomimus senator introeo ne egredior in publicus eques romanus cingo aut alibi quam in theatrum specto et specto immodestia exsilium multo potestas praetor fio


Interim vulgato Agrippinae periculo, quasi casu evenisset, ut quisque acceperat, decurrere ad litus. hi molium obiectus, hi proximas scaphas scandere; alii quantum corpus sinebat vadere in mare; quidam manus protendere; questibus, votis, clamore diversa rogitantium aut incerta respondentium omnis ora compleri; adfluere ingens multitudo cum luminibus, atque ubi incolumem esse pernotuit, ut ad gratandum sese expedire, donec aspectu armati et minitantis agminis disiecti sunt. Anicetus villam statione circumdat refractaque ianua obvios servorum abripit, donec ad foris cubiculi veniret; cui pauci adstabant, ceteris terrore inrumpentium exterritis. cubiculo modicum lumen inerat et ancillarum una, magis ac magis anxia Agrippina quod nemo a filio ac ne Agerinus quidem: aliam fore laetae rei faciem; nunc solitudinem ac repentinos strepitus et extremi mali indicia. abeunte dehinc ancilla 'tu quoque me deseris' prolocuta respicit Anicetum trierarcho Herculeio et Obarito centurione classiario comitatum: ac, si ad visendum venisset, refotam nuntiaret, sin facinus patraturus, nihil se de filio credere; non imperatum parricidium. circumsistunt lectum percussores et prior trierarchus fusti caput eius adflixit. iam in mortem centurioni ferrum destringenti protendens uterum 'ventrem feri' exclamavit multisque vulneribus confecta est.

interim vulgo agrippina periculum quasi casus evenio ut quisque accipio decurro ad litus hic molimentum objectus hic propior scapha scando alius quantus corpus sino vado in mare quidam manus protendo questus voveo clamor diverto rogito aut incertus respondeo omnis os compleo affluo ingens multitudo cum lumen atque ubi incolumis sum pernotesco ut ad grator sui expedio donec aspectus armatus et minito agmen disjacio sum anicetus villa statio circumdo refringo ianua obvius servus abripio donec ad foris cubiculum venio qui paucus asto ceterus terror irrumpo exterreo cubiculum modicus lumen insum et ancillaris unus magis atque magis anxius agrippina qui nemo ab filius atque ne agerinus quidem alius sum laetus res facies nunc solitudo atque repentinus strepitus et extremus malus indicium abeo dehinc ancilla tu quoque ego desero proloquor respicio anicetum trierarchus herculeio et obarito centurio classiarius comitas atque si ad viso venio refoveo nuntio sin facinus patro nihil sui de filius credo non impero parricidium circumsisto lectus percussor et prior trierarchus fustis caput is affligo iam in mors centurio ferrum destringo protendo uterus venter ferio exclamo multa vulnus conficio sum


Ibaturque in caedes, nisi Afranius Burrus et Annaeus Seneca obviam issent. hi rectores imperatoriae iuventae et (rarum in societate potentiae) concordes, diversa arte ex aequo pollebant, Burrus militaribus curis et severitate morum, Seneca praeceptis eloquentiae et comitate honesta, iuvantes in vicem, quo facilius lubricam principis aetatem, si virtutem aspernaretur, voluptatibus concessis retinerent. certamen utrique unum erat contra ferociam Agrippinae, quae cunctis malae dominationis cupidinibus flagrans habebat in partibus Pallantem, quo auctore Claudius nuptiis incestis et adoptione exitiosa semet perverterat. sed neque Neroni infra servos ingenium, et Pallas tristi adrogantia modum liberti egressus taedium sui moverat. propalam tamen omnes in eam honores cumulabantur, signumque more militiae petenti tribuno dedit Optimae matris. decreti et a senatu duo lictores, flamonium Claudiale, simul Claudio censorium funus et mox consecratio.

ibaturque in caedes nisi afranius burrus et annaeus seneco obvius eo hic rector imperatorius juventa et raris in societas potentia concordo diverto ars ex aequus polleo burrus militaris cura et severitas mos seneco praecipio eloquentia et comitas honestus juvo in vicis quo facilis lubricus princeps aetas si virtus aspernor voluptas concedo retineo certamen uterque unus sum contra ferocio agrippina qui cunctus malus dominatio cupido flagro habeo in pars pallas quo auctor claudus nuptiae incestus et adoptio exitiosus sui perverto sed neque nero infra servus ingenium et pallas tristis arrogantia modus libertus egredior taedium suus moveo propalam tamen omnis in is honor cumulo signum mos militia peto tribunus do bonus mater decerno et ab senatus duo lictor flamonium claudial simul claudius censorius funus et mox consecratio


Interim Romae futuris etiam post Tiberium caedibus semina iaciebantur. Laelius Balbus Acutiam, P. Vitellii quondam uxorem, maiestatis postulaverat; qua damnata cum praemium accusatori decerneretur, Iunius Otho tribunus plebei intercessit, unde illis odia, mox Othoni exitium. dein multorum amoribus famosa Albucilla, cui matrimonium cum Satrio Secundo coniurationis indice fuerat, defertur impietatis in principem; conectebantur ut conscii et adulteri eius Cn. Domitius, Vibius Marsus, L. Arruntius. de claritudine Domitii supra memoravi; Marsus quoque vetustis honoribus et inlustris studiis erat. sed testium interrogationi, tormentis servorum Macronem praesedisse commentarii ad senatum missi ferebant, nullaeque in eos imperatoris litterae suspicionem dabant, invalido ac fortasse ignaro ficta pleraque ob inimicitias Macronis notas in Arruntium.

interim roma sum etiam post tiberis caedes semen jacio laelius balbus acutiam p vitellius quondam uxor maiestas postulo qui damno cum praemium accusator decerno junius otho tribunus plebes intercedo unde ille odium mox otho exitium deinde multus amor famosus albucilla qui matrimonium cum satrio secundus coniuratio indico sum defero impietas in princeps conecto ut conscius et adulter is cn domitius vibius marsus l arruntius de claritudo domitius supra memoro marsus quoque vetustus honor et illustris studium sum sed testis interrogatio tormentum servus macro praesideo commentarius ad senatus mitto fero nullus in is imperator littera suspicio do invalidus atque fortasse ignarus fictum plerusque ob inimicitia macro nosco in arruntius


Idem tamen dies et honestum exemplum tulit Cassii Asclepiodoti, qui magnitudine opum praecipuus inter Bithynos, quo obsequio florentem Soranum celebraverat, labantem non deseruit, exutusque omnibus fortunis et in exilium actus, aequitate deum erga bona malaque documenta. Thraseae Soranoque et Serviliae datur mortis arbitrium; Helvidius et Paconius Italia depelluntur; Montanus patri concessus est, praedicto ne in re publica haberetur. accusatoribus Eprio et Cossutiano quinquagies sestertium singulis, Ostorio duodecies et quaestoria insignia tribuuntur.

idem tamen dies et honestus exemplum fero casseius asclepiodotus qui magnitudo opos praecipuus inter bithyni quo obsequium floreo soranus celebro labo non desero exuo omnis fortuna et in exsilium ago aequitas deus erga bonus malum documentum thrasea soranus et servilia do mors arbitrium helvidius et paconius italia depello montanus pater concedo sum praedico ne in res publicus habeo accusator eprio et cossutianus quinquagies sestertius singuli ostorius duodecies et quaestorius insigne tribuo


Postera die Fulcinius Trio Pisonem apud consules postulavit. contra Vitellius ac Veranius ceterique Germanicum comitati tendebant, nullas esse partis Trioni; neque se accusatores sed rerum indices et testis mandata Germanici perlaturos. ille dimissa eius causae delatione, ut priorem vitam accusaret obtinuit, petitumque est a principe cognitionem exciperet. quod ne reus quidem abnuebat, studia populi et patrum metuens: contra Tiberium spernendis rumoribus validum et conscientiae matris innexum esse; veraque aut in deterius credita iudice ab uno facilius discerni, odium et invidiam apud multos valere. haud fallebat Tiberium moles cognitionis quaque ipse fama distraheretur. igitur paucis familiarium adhibitis minas accusantium et hinc preces audit integramque causam ad senatum remittit.

posterus dies fulcinius trio piso apud consul postulo contra vitellius atque veranius ceter germanicus comitas tendo nullus sum pars trio neque sui accusator sed res indico et testis mandatum germanicus perfero ille dimitto is causa delatio ut prior vita accuso obtineo peto sum ab princeps cognitio excipio qui ne reus quidem abnuo studium populus et pater metuo contra tiberis sperno rumor validus et conscientia mater innecto sum verus aut in deterior credo iudex ab unus facilis discerno odium et invidia apud multus valeo haud fallo tiberis moles cognitio quisque ipse fama distraho igitur paucus familiaris adhibeo minae accuso et hinc prex audio integer causa ad senatus remitto


Eodem anno gravibus senatus decretis libido feminarum coercita cautumque ne quaestum corpore faceret cui avus aut pater aut maritus eques Romanus fuisset. nam Vistilia praetoria familia genita licentiam stupri apud aedilis vulgaverat, more inter veteres recepto, qui satis poenarum adversum impudicas in ipsa professione flagitii credebant. exactum et a Titidio Labeone Vistiliae marito cur in uxore delicti manifesta ultionem legis omisisset. atque illo praetendente sexaginta dies ad consultandum datos necdum praeterisse, satis visum de Vistilia statuere; eaque in insulam Seriphon abdita est. actum et de sacris Aegyptiis Iudaicisque pellendis factumque patrum consultum ut quattuor milia libertini generis ea superstitione infecta quis idonea aetas in insulam Sardiniam veherentur, coercendis illic latrociniis et, si ob gravitatem caeli interissent, vile damnum; ceteri cederent Italia nisi certam ante diem profanos ritus exuissent.

eos annus gravis senatus decretum libido femina coerceo caveo ne quaestus corpus facio qui avus aut pater aut maritus eques romanus sum nam vistilia praetorius familia gigno licentia stuprum apud aedilis vulgo mos inter vetus recipio qui satis poena adverro impudicus in ipse professio flagitium credo exigo et ab titidio labeo vistiliae marito cur in uxor delictum manifestus ultio lex omitto atque ille praetendo sexaginta dies ad consulto do necdum praetereo satis video de vistilia statuo is in insula seriphus abdo sum ago et de sacrum aegyptius judaicus pello facio pater consulo ut quattuor mille libertinus genus is superstitio inficio quis idoneus aetas in insula sardinia veho coerceo illic latrocinium et si ob gravitas caelum intereo vilis damnum ceterus cedo italia nisi certus ante dies profanus ritus exuo


Reconciliationis specie adsumpta regressusque ad patrem, quae fraude confici potuerint, prompta nuntiat, cetera armis exequenda. interim Pharasmanes belli causas confingit: proelianti sibi adversus regem Albanorum et Romanos auxilio vocanti fratrem adversatum, eamque iniuriam excidio ipsius ultum iturum; simul magnas copias filio tradidit. ille inruptione subita territum exutumque campis Mithridaten compulit in castellum Gorneas, tutum loco ac praesidio militum, quis Caelius Pollio praefectus, centurio Casperius praeerat. nihil tam ignarum barbaris quam machinamenta et astus oppugnationum: at nobis ea pars militiae maxime gnara est. ita Radamistus frustra vel cum damno temptatis munitionibus obsidium incipit; et cum vis neglegeretur, avaritiam praefecti emercatur, obtestante Casperio, ne socius rex, ne Armenia donum populi Romani scelere et pecunia verterentur. postremo quia multitudinem hostium Pollio, iussa patris Radamistus obtendebant, pactus indutias abscedit, ut, nisi Pharasmanen bello absterruisset, Vmmidium Quadratum praesidem Syriae doceret quo in statu Armenia foret.

reconciliatio species adsumo regredior ad pater qui fraus conficio possum promptus nuntio ceterus arma exequenda interim pharasmanes bellum causa confingo proelio sui adverro rex albanus et romanus auxilium voco frater adverso eo iniuria excidium ipse ulciscor eo simul magnus copia filius trado ille inruptio subeo terreo exuo campus mithridates compello in castellum gorneas tueor locus atque praesidium miles quis caelius pollio praefectus centurio casperius praesum nihil tam ignarus barbaris quam machinamentum et astus oppugnatio at nos is pars militia magnus gnarus sum ita radamistus frustra vel cum damnum temptas munitio obsidium incipio et cum volo neglego avaritia praefectus emercor obtestor casperio ne socius rex ne armenium donum populus romanus scelus et pecunia verto postremo quia multitudo hostis pollio iubeo pater radamistus obtendo paciscor indutiae abscedo ut nisi pharasmanen bellum absterreo vmmidium quadratus praesidem syria doceo quo in status armenium sum


Ac puella vicesimo aetatis anno inter centuriones et milites, praesagio malorum iam vitae exempta, nondum tamen morte adquiescebat. paucis dehinc interiectis diebus mori iubetur, cum iam viduam se et tantum sororem testaretur communisque Germanicos et postremo Agrippinae nomen cieret, qua incolumi infelix quidem matrimonium sed sine exitio pertulisset. restringitur vinclis venaeque eius per omnis artus exolvuntur; et quia pressus pavore sanguis tardius labebatur, praefervidi balnei vapore enecatur. additurque atrocior saevitia quod caput amputatum latumque in urbem Poppaea vidit. dona ob haec templis decreta quem ad finem memorabimus? quicumque casus temporum illorum nobis vel aliis auctoribus noscent, praesumptum habeant, quoties fugas et caedes iussit princeps, toties grates deis actas, quaeque rerum secundarum olim, tum publicae cladis insignia fuisse. neque tamen silebimus si quod senatus consultum adulatione novum aut patientia postremum fuit.

atque puella vicesimus aetas annus inter centurio et miles praesagio malus iam vita eximo nondum tamen mors adquiesco paucus dehinc interjacio dies morior jubeo cum iam vidua sui et tantus soror testo communio germanicus et postremo agrippina nomen cieo qui incolumis infelix quidem matrimonium sed sine exitium perfero restringo vinclum vena is per omnis artus exolvuntur et quia premo pavor sanguis tardus labor praefervidus balneum vapor eneco addo atrox saevitia qui caput amputas fero in urbs poppaea video donum ob hic templum decretum qui ad finis memoro quicumque casus tempus ille nos vel alius auctor nosco praesumo habeo quotiens fugo et caedes iubeo princeps totiens grates deus ago quisque res secundaris olim tum publicus clades insigne sum neque tamen sileo si qui senatus consulo adulatio novus aut patientia posterus sum


Vocabatur interim senatus votaque pro incolumitate principis consules et sacerdotes nuncupabant, cum iam exanimis vestibus et fomentis obtegeretur, dum quae res forent firmando Neronis imperio componuntur. iam primum Agrippina, velut dolore victa et solacia conquirens, tenere amplexu Britannicum, veram paterni oris effigiem appellare ac variis artibus demorari ne cubiculo egrederetur. Antoniam quoque et Octaviam sorores eius attinuit, et cunctos aditus custodiis clauserat, crebroque vulgabat ire in melius valetudinem principis, quo miles bona in spe ageret tempusque prosperum ex monitis Chaldaeorum adventaret.

voco interim senatus veto pro incolumitas princeps consul et sacerdos nuncupo cum iam exanimus vestis et fomentum obtego dum qui res sum firmo nero imperium compono iam primus agrippina velut dolor vinco et solacium conquaero teneo amplexus britannicus verus paternus ora effigies appello atque varius ars demoraris ne cubiculum egredior antonia quoque et octavia soror is attineo et cunctus aditus custodia claudo creber vulgo eo in bonus valetudo princeps quo miles bonus in spes ago tempus prosper ex moneo chaldaeus advento


Actum dehinc de Calpurnio Pisone, nobili ac feroci viro. is namque, ut rettuli, cessurum se urbe ob factiones accusatorum in senatu clamitaverat et spreta potentia Augustae trahere in ius Vrgulaniam domoque principis excire ausus erat. quae in praesens Tiberius civiliter habuit: sed in animo revolvente iras, etiam si impetus offensionis languerat, memoria valebat. Pisonem Q. Granius secreti sermonis incusavit adversum maiestatem habiti, adiecitque in domo eius venenum esse eumque gladio accinctum introire curiam. quod ut atrocius vero tramissum; ceterorum, quae multa cumulabantur, receptus est reus neque peractus ob mortem opportunam. relatum et de Cassio Severo exule, qui sordidae originis, maleficae vitae, sed orandi validus, per immodicas inimicitias ut iudicio iurati senatus Cretam amoveretur effecerat; atque illic eadem actitando recentia veteraque odia advertit, bonisque exutus, interdicto igni atque aqua, saxo Seripho consenuit.

ago dehinc de calpurnius piso nobilis atque ferox vir is namque ut rettulis cedo sui urbs ob factio accusator in senatus clamito et sperno potentia augusta traho in ius vrgulaniam domo princeps excio audeo sum qui in praesens tiberis civilis habeo sed in animus revolvo ira etiam si impetus offensio languesco memoria valeo piso q granius secerno sermo incuso adverro maiestas habeo adicio in domus is venenum sum is gladius accingo introeo curia qui ut atrox verus transmitto ceterus qui multus cumulo recipio sum reus neque perago ob mors opportunus refero et de casseius severus exulis qui sordidus origo maleficus vita sed oro validus per immodicus inimicitia ut iudicium juro senatus creta amoveo efficio atque illic idem actito recens vetero odium adverto bonus exuo interdictum ignis atque aqua saxum seriphus consenesco


Ceterum Seianus maerentem et improvidam altius perculit, immissis qui per speciem amicitiae monerent paratum ei venenum, vitandas soceri epulas. atque illa simulationum nescia, cum propter discumberet, non vultu aut sermone flecti, nullos attingere cibos, donec advertit Tiberius, forte an quia audiverat; idque quo acrius experiretur, poma, ut erant adposita, laudans nurui sua manu tradidit. aucta ex eo suspicio Agrippinae et intacta ore servis tramisit. nec tamen Tiberii vox coram secuta, sed obversus ad matrem non mirum ait si quid severius in eam statuisset a qua veneficii insimularetur. inde rumor parari exitium neque id imperatorem palam audere, secretum ad perpetrandum quaeri.

ceterum sejanus maereo et improvidus altus percello immitto qui per species amicitia moneo paro is venenum vito socer epulae atque ille simulatio nescius cum propter discumbo non vultus aut sermo flecto nullus attingo cibus donec adverto tiberis fors an quia audio is quo acer experior pomum ut sum appono laudo nurui suus manus trado augeo ex is suspicio agrippina et intactus os servio transmitto neque tamen tiberius vox coram sequor sed obverto ad mater non mirus aio si quis severus in is statuo ab qui veneficium insimulo inde rumor paro exitium neque is imperator palam audeo secerno ad perpetro quaero


Isdem diebus nimia luxus cupido infamiam et periculum Neroni tulit, quia fontem aquae Marciae ad urbem deductae nando incesserat; videbaturque potus sacros et caerimoniam loci corpore loto polluisse. secutaque anceps valetudo iram deum adfirmavit.

idem dies nimius luxus cupido infamia et periculum nero fero quia fons aqua marcius ad urbs deduco no incedo video potus sacer et caerimonia locus corpus lotos polluo sequor anceps valetudo ira deus adfirmo


Per idem tempus actum in senatu de fraudibus libertorum efflagitatumque ut adversus male meritos revocandae libertatis ius patronis daretur. nec deerant qui censerent. sed consules relationem incipere non ausi ignaro principe, perscripsere tamen consensum senatus. †ille an auctor constitutionis fieret, ut inter paucos et sententiae adversos, quibusdam coalitam libertate inreverentiam eo prorupisse frementibus vine an aequo cum patronis iure agerent, sententiam eorum consultarent ac verberibus manus ultro intenderent, impulere vel poenam suam dissuadentes.† quid enim aliud laeso patrono concessum quam ut centesimum ultra lapidem in oram Campaniae libertum releget? ceteras actiones promiscas et pares esse: tribuendum aliquod telum quod sperni nequeat. nec grave manu missis per idem obsequium retinendi libertatem per quod adsecuti sint: at criminum manifestos merito ad servitutem retrahi, ut metu coerceantur quos beneficia non mutavissent.

per idem tempus ago in senatus de fraus libertus efflagito ut adverro malus mereo revoco libertas ius patronus do neque desum qui censeo sed consul relatio incipio non audeo ignarus princeps perscribo tamen consensus senatus ille an auctor constitutio fio ut inter paucus et sententia adverro quidam coalo libertas irreverentia is prorumpo fremo vinum an aequus cum patronus ius ago sententia is consulto atque verber manus ultro intendo impello vel poena suus dissuadeo quis enim alius laedo patronus concedo quam ut centesimus ultra lapis in ora campania libertus relego ceterus actio promiscuus et par sum tribuo aliqui telis qui sperno nequeo neque gravis manus mitto per idem obsequium retineo libertas per qui adsequor sum at crimen manifestus mereo ad servitus retraho ut metus coerceo qui beneficium non muto


Isdem consulibus auditae Puteolanorum legationes quas diversas ordo plebs ad senatum miserant, illi vim multitudinis, hi magistratuum et primi cuiusque avaritiam increpantes. eaque seditio ad saxa et minas ignium progressa ne caedem et arma proliceret, C. Cassius adhibendo remedio delectus. quia severitatem eius non tolerabant, precante ipso ad Scribonios fratres ea cura transfertur, data cohorte praetoria cuius terrore et paucorum supplicio rediit oppidanis concordia.

idem consul audio puteolani legatio qui diverto ordo plebs ad senatus mitto ille vis multitudo hic magistratus et primus quisque avaritia increpo is seditio ad saxum et minae ignis progredior ne caedes et arma proliceo que casseius adhibeo remedium deligo quia severitas is non tolero preco ipse ad scribonius frater is cura transfero do cohors praetorius qui terror et paucus supplicium redeo oppidanus concordia


Nihil ex his Caesari incognitum: consilia locos, prompta occulta noverat astusque hostium in perniciem ipsis vertebat. Seio Tuberoni legato tradit equitem campumque; peditum aciem ita instruxit ut pars aequo in silvam aditu incederet, pars obiectum aggerem eniteretur; quod arduum sibi, cetera legatis permisit. quibus plana evenerant, facile inrupere: quis inpugnandus agger, ut si murum succederent, gravibus superne ictibus conflictabantur. sensit dux inparem comminus pugnam remotisque paulum legionibus funditores libritoresque excutere tela et proturbare hostem iubet. missae e tormentis hastae, quantoque conspicui magis propugnatores, tanto pluribus vulneribus deiecti. primus Caesar cum praetoriis cohortibus capto vallo dedit impetum in silvas; conlato illic gradu certatum. hostem a tergo palus, Romanos flumen aut montes claudebant: utrisque necessitas in loco, spes in virtute, salus ex victoria.

nihil ex hic caesaris incognitus consilium locus promptus occulo nosco astus hostis in pernicies ipse verto sejus tubero legatus trado eques campus pedes acies ita instruo ut pars aequus in silva aditus incedo pars obicio aggero eniteo qui arduus sui ceterus legatus permitto qui planum evenio facilis irrumpo quis inpugno agger ut si murus succedo gravis supernus ictus conflicto sentio dux inparis comminus pugna removeo paulus legio funditor libritoresque excutio telum et proturbaris hostis iubeo mitto e tormentum hasta quantus conspicuus magis propugnator tantus multus vulnus deicio primus caesar cum praetorius cohors capio vallo do impetus in silva confero illic gradus certas hostis ab tergum palus romanus flumen aut mons claudo uterque necessitas in locus spes in virtus salus ex victoria


Exim biduum criminibus obiciendis statuitur utque sex dierum spatio interiecto reus per triduum defenderetur. tum Fulcinius vetera et inania orditur, ambitiose avareque habitam Hispaniam; quod neque convictum noxae reo si recentia purgaret, neque defensum absolutioni erat si teneretur maioribus flagitiis. post quem Servaeus et Veranius et Vitellius consimili studio et multa eloquentia Vitellius obiecere odio Germanici et rerum novarum studio Pisonem vulgus militum per licentiam et sociorum iniurias eo usque conrupisse ut parens legionum a deterrimis appellaretur; contra in optimum quemque, maxime in comites et amicos Germanici saevisse; postremo ipsum devotionibus et veneno peremisse; sacra hinc et immolationes nefandas ipsius atque Plancinae, petitam armis rem publicam, utque reus agi posset, acie victum.

exinde biduus crimen obicio statuo ut sex dies spatium interiacio reus per triduum defendo tum fulcinius vetero et inanis ordior ambitiosus avarus habeo hispania qui neque convinco noxa reor si recens purgo neque defendo absolutio sum si teneo magnus flagitium post qui servaeus et veranius et vitellius consimilis studium et multus eloquentia vitellius objacio odium germanicus et res novaris studium piso vulgus miles per licentia et socius injuria is usque conrumpo ut parens legio ab deterior appello contra in bonus quisque magnus in comes et amicus germanicus saevisse postremo ipse devotio et veneno peremo sacer hinc et immolatio nefandus ipse atque plancina peto arma res publicus ut reus ago possum acies vinco


Variis deinde casibus iactatus et multorum odia meritus reus haud tamen sine invidia Senecae damnatur. is fuit P. Suillius, imperitante Claudio terribilis ac venalis et mutatione temporum non quantum inimici cuperent demissus quique se nocentem videri quam supplicem mallet. eius opprimendi gratia repetitum credebatur senatus consultum poenaque Cinciae legis adversum eos qui pretio causas oravissent. nec Suillius questu aut exprobratione abstinebat, praeter ferociam animi extrema senecta liber et Senecam increpans infensum amicis Claudii, sub quo iustissimum exilium pertulisset. simul studiis inertibus et iuvenum imperitiae suetum livere iis qui vividam et incorruptam eloquentiam tuendis civibus exercerent. se quaestorem Germanici, illum domus eius adulterum fuisse. an gravius aestimandum sponte litigatoris praemium honestae operae adsequi quam corrumpere cubicula principum feminarum? qua sapientia, quibus philosophorum praeceptis intra quadriennium regiae amicitiae ter milies sestertium paravisset? Romae testamenta et orbos velut indagine eius capi, Italiam et provincias immenso faenore hauriri: at sibi labore quaesitam et modicam pecuniam esse. crimen, periculum, omnia potius toleraturum, quam veterem ac domi partam dignationem subitae felicitati submitteret.

varius deinde casus jacto et multus odium mereor reus haud tamen sine invidia seneca damno is sum p suillus imperito claudius terribilis atque venal et mutatio tempus non quantus inimicus cupio demitto quisque sui noceo video quam supplex malo is opprimo gratia repeto credo senatus consulo poena cincius lex adverro is qui pretium causa oro neque suillus questus aut exprobratio abstineo praeter ferocio animus exter senecta liber et seneca increpo infensus amicus claudius sub quo iustus exsilium perfero simul studium iners et juvenis imperitia suesco liveo is qui vividus et incorruptus eloquentia tueor civis exerceo sui quaestor germanicus ille domus is adulter sum an gravis aestimo sponte litigator praemium honestus opera assequor quam corrumpo cubiculum princeps femina qui sapientia qui philosophus praecipio intra quadriennium regia amicitia ter millies sestertius paro roma testamentum et orbus velut indago is capio italia et provincia immensus faenus haurio at sui labor quaero et modicus pecunia sum crimen periculum omnis potis tolero quam vetus atque domus pario dignatio subeo felicitas summitto