Heautontimorumenos

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Chremes being unable to shake his friend’s determination, returns to keep the festival of Bacchus at his own house. There he finds the party assembled, and what with Bacchis and the young men they make a pretty night of it, nearly emptying his cellar, and turning the house upside down. Early next morning Chremes, who has a strong head for an old man, goes to meet his friend Menedemus as he comes out to his work, and informs him of his son’s return. He advises him to be cautious in receiving him, tells him what sort of a life he has to expect, and recommends him to do any thing rather than openly encourage his son in such debauchery. Menedemus begs him to do any thing he can to bring about a reunion with his son, even if it be to encourage the young man and Syrus to cheat him in any imaginable way. Chremes enters into the plan: and encourages Syrus to devise some scheme for making Menedemus supply Clinia with the means of indulgence. Syrus has already some such scheme on foot; but it is to be directed against Chremes, for he has promised Bacchis ten minae for her share in the night’s amusements, and intends to get it out of his master. So he at once explains to his master a plausible scheme that he has, namely, to induce Menedemus to buy Antiphila from Bacchis, to whom she has been left in pawn by Philtere, on the representation that she is a captive from Caria whom her friends are sure to ransom very handsomely. Meanwhile Sostrata has discovered, through the medium of the aforesaid ring, that Antiphila is her own daughter. This disconcerts Syrus, who now springs a new mine; he sends Bacchis off to Menedemus’ house, and explains to Chremes that the only way to deceive Menedemus now, is to pretend that she is Clitipho’s mistress, and at the same time to get Clinia to profess an attachment to Antiphila, and desire his father to demand her in marriage, for then the old man would have to supply him with money for the marriage, which of course would go to his mistress Bacchis. At the same time Chremes is persuaded to release his daughter from her pledge to Bacchis; and the money is given to Clitipho to carry to Bacchis for the purpose forsooth of more fully persuading Menedemus that she is his mistress. At this point the dénouement takes place. Clitipho acts his part of Bacchis’ lover a little too well, and all the circumstances are discovered by Menedemus, who proceeds to inform Chremes of the real state of the case. Now the two old men change places, Chremes is enraged beyond measure at having been made the dupe of his dissolute son, and Menedemus has to urge upon him the same maxims of forbearance which Chremes had used to him. Clitipho has to undergo a complete humiliation; but is ultimately received into favour by his father upon his promising to settle and lead a respectable life.

chremes being unable to shake hic friend senatus determination returns to keep thos festival of bacchus at hic own house there he finds thos party assembled and what with bacchus and thos young ego they make ab pretty night of eo nearly emptying hic cellar and turning thos house upside down early next morning chremes who hic ab strong head for an old man goes to meo hic friend menedemus as he comes out to hic work and informs him of hic son senatus return he advises him to be cautious in receiving him tells him what sort of ab life he hic to expect and recommends him to do any thing rather than openly encourage hic son in such debauchery menedemus begs him to do any thing he can to bring about ab reunion with hic son even if eo be to encourage thos young man and syrus to cheat him in any imaginable way chremes enters into thos plan and encourages syrus to devise some scheme for making menedemus supply clinia with thos meo of indulgence syrus hic already some such scheme os foot but eo is to be directed against chremes for he hic promised bacchus tu minae for her sharis in thos night senatus amusements and intends to get eo out of hic master so he at once explains to hic master ab plausible scheme that he hic namely to induco menedemus to buy antiphila from bacchus to whom she hic been left in pawn by philtere os thos representation that she is ab captive from caria whom her friends aris surus to ransom very handsomely meanwhilis sostrata hic discovered through thos medius of thos aforesaid ring that antiphila is her own daughter this disconcerts syrus who now springs ab new meus he sends bacchus off to menedemus house and explains to chremes that thos only way to deceive menedemus now is to pretend that she is clitipho senatus mistress and at thos same timeo to get clinia to profess an attachment to antiphila and desire hic father to demand her in marriage for then thos old man would ha to supply him with money for thos marriage which of course would go to hic mistress bacchus at thos same timeo chremes is persuaded to release hic daughter from her pledge to bacchus and thos money is given to clitipho to carry to bacchus for thos purpose forsooth of mos fully persuading menedemus that she is hic mistress at this point thos denouement takes placeo clitipho acts hic part of bacchus lover ab little too well and all thos circumstances aris discovered by menedemus who proceeds to inform chremes of thos real stas of thos case now thos two old ego change placo chremes is enraged beyond measure at having been made thos dupe of hic dissolvo son and menedemus hic to urgeo upon him thos same maxims of forbearance which chremes had used to him clitipho hic to undergo ab compleo humiliation but is ultimately received into favour by hic father upon hic promising to settle and lead ab respectable life


(CLITIPHO. SYRUS.) CLITIPHO Nulla est tam facilis res quin difficilis siet, Quam invitus facias. Vel me haec deambulatio, Quam non laboriosa, ad languorem dedit. Nec quicquam magis nunc metuo quam ne denuo Miser aliquo extrudar hinc, ne accedam ad Bacchidem. Ut te quidem omnes Dii Deaeque, quantum est, Syre, Cum tuo istoc invento, cumque incepto perduint. Huiusmodi res semper comminiscere, Ubi me excarnifices. SYRUS I tu hinc quo dignus es. Quam pene tua me perdidit protervitas ! CLITIPHO Vellem hercle factum: ita meritus es. SYRUS Meritus? quomodo? Nae me istuc ex te prius audivisse gaudeo Quam argentum haberes, quod daturus iam fui. CLITIPHO Quid igitur dicam tibi vis? abiisti, mihi Amicam adduxti, quam non liceat tangere. SYRUS Iam non sum iratus: sed scin ubi nunc sit tibi Tua Bacchis? CLITIPHO Apud nos. SYRUS Non. CLITIPHO Ubi ergo? SYRUS Apud Cliniam. CLITIPHO Perii. SYRUS Bono animo es: iam argentum ad eam deferes Quod ei es pollicitus. CLITIPHO Garris: unde? SYRUS A tuo patre. CLITIPHO Ludis fortasse me. SYRUS Ipsa re experibere. CLITIPHO Nae ego fortunatus homo sum: deamo te, Syre. SYRUS Sed pater egreditur: cave quicquam admiratus sies Qua causa id fiat: obsecundato in loco. Quod imperabit facito; loquitor paucula.

clitipho syrus clitipho nullus sum tam facilis res quin difficilis sum quam invitus facio vel ego hic deambulatio quam non laboriosus ad languor do neque quisquam magis nunc metuo quam ne denuo miser aliquis extrudo hinc ne accedo ad bacchis ut tu quidem omnis dius defervesco quantus sum syrus cos tuus istoc invenio cum inceptum perdo huiusmodi res semper comminiscere ubius ego excarnifices syrus eo tu hinc quo dignus sum quam penis tuus ego perdo protervio clitipho volo hercules facio ita mereor sum syrus mereor quomodo nautilus ego iste ex tu prior audio gaudeo quam argentum habeo qui do iam sum clitipho quis igitur dico tu volo abeo ego amica adduxti quam non licet tango syrus iam non sum irascor sed scio ubi nunc sum tu tuus bacchus clitipho apud nos syrus non clitipho ubius ergo syrus apud clinia clitipho pereo syrus bonus animus sum iam argentum ad is defero qui is sum polliceor clitipho garrio unde syrus ab tuus pater clitipho ludus fortasse ego syrus ipse res experibere clitipho nautilus ego fortuno homo sum deamo tu syrus syrus sed pater egredior caveo quisquam admiror sum qui causa is fio obsecundo in locus qui impero facio loquitor pauculus


HEAUTONTIMORUMENOS. ACTA LUDIS MEGALENSIBUS, L. CORNELIO LENTULO L. VALERIO FLACCO AEDILIBUS CURULIBUS. EGERUNT L. AMBIVIUS TURPIO ET L. ATTILIUS PRAENESTINUS. MODOS FECIT FLACCUS CLAUDII. GRAECA EST MENANDRU. ACTA PRIMUM TIBIIS IMPARIBUS; DEINDE DUABUS DEXTRIS. ACTA III. EDITA M. IUVENTIO ET T. SEMPRONIO COSS.

heautontimorumenos ago ludus megalensibus l cornelio lentulus l valerio flaccus aedilis curulis egero l ambivius turpio et l attilius praenestinus modus facio flaccus claudii graecus sum menandru ago primus tibia imparis deinde duo dextera ago iii edo m iuventio et t sempronio coss


(SOSTRATA. CHREMES. NUTRIX. SYRUS.) SOSTRATA Nisi me animus fallit, hic profecto est annulus quem ego suspicor Is quicum exposita est gnata. CHREMES Quid volt sibi, Syre, haec oratio? SOSTRATA Quid est? isne tibi videtur? NUTRIX Dixi equidem ubi mihi ostendisti ilico Eum esse. SOSTRATA At ut satis contemplata modo sis, mea nutrix. NUTRIX Satis. SOSTRATA Abi iam nunc intro, atque illa si iam laverit mihi nuntia: Hic ego virum interea opperibor. SYRUS Te vult: videas, quid velit. Nescio quid tristis est: non temere est: metuo quid sit. CHREMES Quid siet? Nae, ista hercle magno iam conatu magnas nugas dixerit. SOSTRATA Ehem mi vir. CHREMES Ehem mea uxor. SOSTRATA Te ipsum quaero. CHREMES Loquere quid velis. SOSTRATA Primum hoc te oro ne quid credas me adversum edictum tuum Facere esse ausam. CHREMES Vin me istuc tibi, etsi incredibile est, credere? Credo. SYRUS Nescio quid peccati portet haec purgatio. SOSTRATA Meministin me esse gravidam, et mihi te maximopere dicere, Si puellam parerem nolle tolli? CHREMES Scio quid feceris: Sustulisti. SYRUS Sic est factum, domina, ergo herus damno auctus est. SOSTRATA Minime: sed erat hic Corinthia anus haud impura: ei dedi Exponendam. CHREMES O Iupiter, tantamne esse in animo inscitiam! SOSTRATA Perii: quid ego feci? CHREMES Rogitas? SOSTRATA Si peccavi, mi Chreme, Insciens feci. CHREMES Id equidem ego si tu neges, certo scio Te inscientem atque imprudentem dicere ac facere omnia: Tot peccata in hac re ostendis: nam iam primum, si meum Imperium exsequi voluisses, interemtam oportuit; Non simulare mortem verbis, re ipsa spem vitae dare. At id omitto: misericordia, animus maternus: sino. Quam bene vero abs te prospectum est! quid voluisti? cogita. Nempe anui illi prodita abs te filia est planissime, Per te vel uti quaestum faceret, vel uti veniret palam. Credo id cogitasti: Quidvis satis est dum vivat modo. Quid cum illis agas, qui neque ius, neque bonum atque aequum sciunt? Melius, peius; prosit, obsit; nihil vident, nisi quod libet. SOSTRATA Mi Chreme, peccavi, fateor: vincor: nunc hoc te obsecro, Quanto tuus est animus natu gravior, ignoscentior, Ut meae stultitiae in iustitia tua sit aliquid praesidi. CHREMES Scilicet equidem istuc factum ignoscam: verum, Sostrata, Male docet te mea facilitas multa. Sed istuc, quicquid est, Qua hoc occeptum est causa loquere. SOSTRATA Ut stultae et misere omnes sumus Religiosae, quum exponendam do illi, de digito annulum Detraho; et eum edico ut una cum puella exponeret; Si moreretur, ne expers partis esset de nostris bonis. CHREMES Istuc recte: conservasti te atque illam. SOSTRATA Is hic est annulus. CHREMES Unde habes? SOSTRATA Quam Bacchis secum adduxit adolescentulam. SYRUS Hem! CHREMES Quid ea narrat? SOSTRATA Ea lavatum dum it servandum mihi dedit. Animum non adverti primum; sed postquam aspexi, ilico Cognovi: ad te exsilui. CHREMES Quid nunc suspicare, aut invenis De illa? SOSTRATA Nescio; nisi ut ex ipsa quaeras unde hunc habuerit, Si potis est reperiri. SYRUS Interii: plus spei video quam volo. Nostra est, si ita est. CHREMES Vivitne illa cui tu dederas? SOSTRATA Nescio. CHREMES Quid renuntiavit olim? SOSTRATA Fecisse id quod iusseram. CHREMES Nomen mulieris cedo quod sit, ut quaeratur. SOSTRATA Philtere. SYRUS Ipsa est: mirum ni illa salva est, et ego perii. CHREMES Sostrata, Sequere me intro hac. SOSTRATA Ut praeter spem evenit. Quam timui male Ne nunc animo ita esses duro ut olim in tollenda, Chreme! CHREMES Non licet hominem esse saepe ita ut volt, si res non sinit. Nunc ita tempus est mihi ut cupiam filiam; olim nihil minus.

sostrata chremes nutrix syrus sostrata nisus ego animus fallo hic profecto sum annulus qui ego suspicor is qui expono sum gnata chremes quis volo sui syrus hic oratio sostrata quis sum eo tu video nutrix dico equidem ubi ego ostendo ilico eos sum sostrata at ut satis contemplo modo sum meus nutrix nutrix satis sostrata abeo iam nunc intro atque ille si iam lavo ego nuntia hic ego vir interea opperibor syrus tu volo video quis volo nescio quis tristis sum non temere sum metuo quis sum chremes quis sum nautilus iste hercules magnus iam conatus magnus nugae dico sostrata ehem ego vir chremes ehem meus uxor sostrata tu ipse quaero chremes loquor quis velis sostrata primus hic tu oro ne quis credo ego adverro edictum tuus facio sum audeo chremes volo ego iste tu etsi incredibilis sum credo credo syrus nescio quis pecco porto hic purgatio sostrata memini ego sum gravida et ego tu maximopere dico si puella pareo nolo tollo chremes scio quis facio tollo syrus sic sum facio domina ergo herus damnum augeo sum sostrata paruus sed sum hic corinthius anus haud impurus is do expono chremes o iupiter tantus sum in animus inscitia sostrata pereo quis ego facio chremes rogito sostrata si pecco ego chreme insciens facio chremes is equidem ego si tu nego certus scio tu insciens atque imprudens dico atque facio omnis tot pecco in hic res ostendo nam iam primus si meus imperium exsequor volo interemtam oportet non simularis mors verbum res ipse spes vita do at is omitto misericordia animus maternus sino quam bene verus abs tu prospicio sum quis volo cogito nempe anus ille prodeo abs tu filia sum planus per tu vel uti quaestus facio vel uti venio palam credo is cogito quivis satis sum dum vivo modo quis cum ille ago qui neque ius neque bonus atque aequus scio bonus malus prosum obsum nihil video nisi qui libet sostrata ego chreme pecco fateor vinco nunc hic tu obsecro quantus tuus sum animus natus gravis ignosco ut meus stultitia in iustitia tuus sum aliquis praesidium chremes scilicet equidem iste facio ignosco verus sostrata mal doceo tu meus facilitas multus sed iste quisquis sum qui hic occeptum sum causa loquor sostrata ut stultus et mitto omnis sum religiosus qui expono do ille de digitus annulis detraho et is edico ut unus cum puella expono si morior ne expers pars sum de noster bonus chremes iste rectus conservo tu atque ille sostrata is hic sum annulus chremes unde habeo sostrata quam bacchus sui adduco adolescentulam syrus hem chremes quis is narro sostrata is lavatum dum eo servo ego do animus non adverto primus sed postquam aspicio ilico cognosco ad tu exsilio chremes quis nunc suspicaris aut invenio de ille sostrata nescio nisi ut ex ipse quaero unde hic habeo si potio sum reperio syrus intereo multus spes video quam volo noster sum si ita sum chremes vivo ille qui tu do sostrata nescio chremes quis renuntio olim sostrata facio is qui jubeo chremes nomen mulier cedo qui sum ut quaero sostrata philtere syrus ipse sum mirus ni ille salvo sum et ego pereo chremes sostrata sequor ego intro hic sostrata ut praeter spes evenio quam timeo malus ne nunc animus ita sum durus ut olim in tollo chreme chremes non licet homo sum saepe ita ut volo si res non sino nunc ita tempus sum ego ut cupio filia olim nihil paruus


INTRODUCTION. THE plot of the Heautontimorumenos turns, as is often the case, partly upon the recognition of a child which had been exposed as an infant. Sostrata the wife of Chremes had an infant daughter, which her husband refused to bring up, and ordered to be exposed. She gave it to an old woman for that purpose, attaching to its dress a ring, from a superstitious feeling that the child ought not to be entirely disinherited. The old woman, instead of exposing the child, brought her up as her own daughter, and named her Antiphila. When she grew up she attracted the attention of Clinia. son of Menedemus. Their attachment continued for some time before it came to the knowledge of Clinia’s father. As soon as he discovered it he began to persecute his son about the affair, till at last the young man, to put an end to the dispute, went to Asia, and there entered the service of the king. No sooner had he gone than his father repented his severity; and finding that his son was past recall, he determined, as the only amends he could make, to inflict upon himself a continual penance. He sold his house, and all his servants except a few to work upon a farm which he purchased. There he kept himself at work from morning to night. Three months passed in this way, and at the end of that time, Clinia, who could not support any longer his absence from his mistress, returns and is received into the house of Chremes, whose son Clitipho had been his friend from his childhood. No sooner has he arrived than his servant Dromo is sent with Syrus, Clitipho’s slave, to bring Antiphila to her lover. Syrus discharges his errand more cleverly than was intended; he found Antiphila alone, for her reputed mother, Philtere, had died in the interval, and in circumstances which shewed that she was still faithful to Clinia. Thinking besides to do a stroke of business for his own master, he brings at the same time Bacchis, Clitipho’s mistress, a very different character from Antiphila: and that Chremes may have no suspicion of this connection of his son’s, it is arranged that Bacchis shall pass for Clinia’s mistress, and Antiphila for one of her servants. While this is going on, Chremes and Menedemus have been talking together; Chremes remonstrating with Menedemus upon his unintelligible conduct in working himself to death instead of superintending his slaves, and Menedemus explaining his reasons by an account of what led to his son’s departure, and his consequent determination to punish himself till his return.

introduction thos plot of thos heautontimorumenos turns as is often thos case partly upon thos recognition of ab child which had been exposed as an infer sostrata thos wife of chremes had an infer daughter which her husband refused to bring up and ordered to be exposed she gave eo to an old woman for that purpose attaching to its dress ab ring from ab superstitious feeling that thos child ought not to be entirely disinherited thos old woman instead of exposing thos child brought her up as her own daughter and named her antiphila when she grew up she attracted thos attention of clinia son of menedemus their attachment continued for some timeo before eo came to thos knowledge of clinia senatus father as soon as he discovered eo he began to persecute hic son about thos affair till at last thos young man to put an end to thos dispute went to asia and there entered thos service of thos king no sooner had he gone than hic father repented hic severity and finding that hic son was past recall he determined as thos only amends he could make to inflict upon himself ab continual penance he sold hic house and all hic servants except ab few to work upon ab farm which he purchased there he kept himself at work from morning to night three months passed in this way and at thos end of that timeo clinia who could not support any longer hic absence from hic mistress returns and is received into thos house of chremes whose son clitipho had been hic friend from hic childhood no sooner hic he arrived than hic servo dromo is sent with syrus clitipho senatus slave to bring antiphila to her lover syrus discharges hic errand mos cleverly than was intended he found antiphila alone for her reputed mother philtere had died in thos interval and in circumstances which shewed that she was still faithful to clinia thinking besides to do ab stroke of business for hic own master he brings at thos same timeo bacchus clitipho senatus mistress ab very differo character from antiphila and that chremes may ha no suspicion of this connection of hic son senatus eo is arranged that bacchus shall pass for clinia senatus mistress and antiphila for o of her servants whilis this is going os chremes and menedemus ha been talking together chremes remonstrating with menedemus upon hic unintelligible conduct in working himself to death instead of superintending hic slaves and menedemus explaining hic reasons by an account of what led to hic son senatus departure and hic consequent determination to punish himself till hic return


(BACCHIS. ANTIPHILA. CLINIA. SYRUS.) BACCHIS Edepol te, mea Antiphila, laudo et fortunatam iudico, Id quum studuisti, isti formae ut mores consimiles forent: Minimeque, ita me Di ament, miror, si te sibi quisque expetit. Nam mihi quale ingenium haberes fuit indicio oratio. Et quum egomet nunc mecum in animo vitam tuam considero, Omniumque adeo vestrarum vulgus quae abs se segregant; Et vos esse istiusmodi, et nos non esse, haud mirabile est. Nam expedit bonas esse vobis: nos quibuscum est res non sinunt. Quippe forma impulsi nostra nos amatores colunt: Haec ubi immutata est, illi suum animum alio conferunt. Nisi si prospectum interea aliquid est, desertae vivimus. Vobis cum uno semel ubi aetatem agere decretum est viro, Cuius mos maxime est consimilis vostrum, hi se ad vos applicant. Hoc beneficio utrique ab utrisque vero devincimini, Ut numquam ulla amori vestro incidere possit calamitas. ANTIPHILA Nescio alias: me quidem semper scio fecisse sedulo Ut ex illius commodo meum compararem commodum. CLINIA Ah! Ergo, mea Antiphila, tu nunc sola reducem me in patriam facis: Nam, dum abs te absum, omnes mihi labores fuere quos cepi leves Praeterquam tui carendum quod erat. SYRUS Credo. CLINIA Syre, vix suffero. Hocine me miserum non licere meo modo ingenium frui? SYRUS Immo, ut patrem tuum vidi esse habitum, diu etiam duras dabit. BACCHIS Quisnam hic adolescens est qui intuitur nos? ANTIPHILA Ah, retine me, obsecro. BACCHIS Amabo, quid tibi est? ANTIPHILA Disperii, perii misera. BACCHIS Quid stupes, Antiphila? ANTIPHILA Videon Cliniam an non? BACCHIS Quem vides? CLINIA Salve, anime mi. ANTIPHILA O mi exspectate, salve. CLINIA Ut vales? ANTIPHILA Salvum advenisse gaudeo. CLINIA Teneone te, Antiphila, maxime animo exoptata meo? SYRUS Ite intro: nam vos iamdudum exspectat senex.

bacchis antiphila clinia syrus bacchis edepol tu meus antiphila laudo et fortunata judico is qui studeo iste forma ut mos consimilis sum minimus ita ego deus amo miro si tu sui quisque expeto nam ego qualis ingenium habeo sum indicium oratio et qui nos nunc ego in animus vita tuus considero omne adeo vestraris vulgus qui abs sui segrego et tu sum istiusmodi et nos non sum haud mirabilis sum nam expedio bonus sum tu nos qui sum res non sino quippe forma impello noster nos amator colo hic ubi immuto sum ille suus animus alius confero nisus si prospicio interea aliquis sum desero vivo tu cum unus semel ubi aetas ago decretum sum vir qui mos magnus sum consimilis vester hic sui ad tu applico hic beneficium uterque ab uterque verus devincio ut numquam ullus amor vester incido possum calamitas antiphila nescio alius ego quidem semper scio facio sedulus ut ex ille commodum meus compararis commodus clinia ah ergo meus antiphila tu nunc solus reducem ego in patria facio nam dum abs tu absum omnis ego labor sum qui capio levo praeterquam tuus careo qui sum syrus credo clinia syrus vix suffero hic ego miser non licet meus modo ingenium fruor syrus immo ut pater tuus video sum habitus diu etiam duro do bacchis quisnam hic adolesco sum qui intuo nos antiphila ah retineo ego obsecro bacchis amo quis tu sum antiphila dispereo pereo misero bacchis quis stupeo antiphila antiphila video clinia an non bacchis qui video clinia salvus animus ego antiphila o ego exspectas salvus clinia ut val antiphila salvus advenio gaudeo clinia teneo tu antiphila magnus animus exopto meus syrus eo intro nam tu jamdudum exspecto senex


(CLITIPHO. SOSTRATA. CHREMES.) CLITIPHO Si unquam ullum fuit tempus, mater, quum ego voluptati tibi Fuerim, dictus filius tuus tua voluntate, obsecro, Eius ut memineris, atque inopis nunc te miserescat mei: Quod peto, et volo, parentes meos ut commonstres mihi. SOSTRATA Obsecro, mi gnate, ne istuc in animum inducas tuum, Alienum esse te. CLITIPHO Sum. SOSTRATA Miseram me! hocine quaesisti, obsecro? Ita mihi atque huic sis superstes ut ex me atque ex hoc natus es. Et cave posthac, si me amas, unquam istuc verbum ex te audiam. CHREMES At ego, si me metuis, mores cave in te esse istos sentiam. CLITIPHO Quos? CHREMES Si scire vis, ego dicam: gerro, iners, fraus, heluo, Ganeo, damnosus: crede, et nostrum te esse credito. CLITIPHO Non sunt haec parentis dicta. CHREMES Non si ex capite sis meo Natus, item ut aiunt Minervam esse ex Iove, ea causa magis Patiar, Clitipho, flagitiis tuis me infamem fieri. SOSTRATA Di istaec prohibeant. CHREMES Deos nescio: ego quod potero sedulo. Quaeris id quod habes, parentes: quod abest non quaeris, patri Quomodo obsequare, et ut serves quod labore invenerit. Non mihi per fallacias adducere ante oculos—? Pudet Dicere hac praesente verbum turpe: at te id nullo modo Puduit facere. CLITIPHO Eheu, quam ego nunc totus displiceo mihi, Quam pudet! neque quod principium inveniam ad placandum scio.

clitipho sostrata chremes clitipho si umquam ullus sum tempus mater qui ego voluptas tu sum dico filius tuus tuus voluntas obsecro is ut memini atque inops nunc tu miseresco meus qui peto et volo parens meus ut commonstres ego sostrata obsecro ego nascor ne iste in animus induco tuus alienus sum tu clitipho sum sostrata miser ego hic quaero obsecro ita ego atque hic sum supersto ut ex ego atque ex hic nascor sum et caveo posthac si ego amo umquam iste verbum ex tu audio chremes at ego si ego metuo mos caveo in tu sum iste sentio clitipho qui chremes si scio volo ego dico gerro iners fraus helvus ganeo damnosus credo et nos tu sum credo clitipho non sum hic parens dictum chremes non si ex caput sum meus nascor item ut aio minerva sum ex iuppiter is causa magis patior clitipho flagitium tuus ego infamo fio sostrata deus iste prohibeo chremes deus nescio ego qui possum sedulus quaero is qui habeo parens qui absum non quaero pater quomodo obsequaris et ut servo qui labor invenio non ego per fallacia duco ante oculus pudeo dico hic praesens verbum turpis at tu is nullus modo pudeo facio clitipho eheu quam ego nunc totus displiceo ego quam pudeo neque qui principium invenio ad placo scio


(CHREMES. SYRUS.) CHREMES Ita me Di amabunt ut nunc Menedemi vicem Miseret me tantum devenisse ad eum mali. Hancine mulierem alere cum illa familia? Etsi scio hosce aliquot dies non sentiet; Ita magno desiderio fuit ei filius: Verum ubi videbit tantos sibi sumtus domi Quotidiano fieri, nec fieri modum, Optabit rursum ut abeat ab se filius. Syrum optime eccum! SYRUS Cesso hunc adoriri? CHREMES Syre. SYRUS Hem. CHREMES Quid est? SYRUS Te mihi ipsum iam dudum optabam dari. CHREMES Videre egisse iam nescio quid cum sene. SYRUS De illo quod dudum? dictum ac factum reddidi. CHREMES Bonane fide? SYRUS Bona hercle. CHREMES Non possum pati Quin tibi caput demulceam. Accede huc, Syre: Faciam boni tibi aliquid pro ista re, ac libens. SYRUS At si scias, quam scite in mentem venerit. CHREMES Vah, gloriare evenisse ex sententia? SYRUS Non hercle vero : verum dico. CHREMES Dic, quid est? SYRUS Tui Clitiphonis esse amicam hanc Bacchidem Menedemo dixit Clinia; et ea gratia Secum adduxisse, ne tu id persentisceres. CHREMES Probe. SYRUS Dic sodes. CHREMES Nimium, inquam. SYRUS Immo sic satis. Sed porro ausculta quod superest fallaciae. Sese ipse dicet tuam vidisse filiam; Eius sibi complacitam formam, postquam aspexerit; Hanc cupere uxorem. CHREMES Modone quae inventa est? SYRUS Eam. Et quidem iubebit posci. CHREMES Quamobrem istuc, Syre? Nam prorsum nihil intelligo. SYRUS Hui! tardus es. CHREMES Fortasse. SYRUS Argentum dabitur ei ad nuptias, Aurum, atque vestem, qui,—tenesne? CHREMES Comparet? SYRUS Id ipsum. CHREMES At ego illi neque do, neque despondeo. SYRUS Non? quamobrem? CHREMES Quamobrem? me rogas? Homini fugitivo dabo? SYRUS Non ego dicebam in perpetuum illam illi ut dares; Verum ut simulares. CHREMES Non mea est simulatio. Ita tu istaec tua misceto ne me admisceas. Ego cui daturus non sum ut ei despondeam? SYRUS Credebam. CHREMES Minime. SYRUS Scite poterat fieri. Et ego hoc, quia dudum tu tantopere iusseras, Eo coepi. CHREMES Credo. SYRUS Caeterum equidem istuc, Chreme, Aequi bonique facio. CHREMES Atqui cummaxime Volo te dare operam ut fiat, verum alia via. SYRUS Fiat: quaeratur aliud: sed illud quod tibi Dixi de argento, quod ista debet Bacchidi, Id nunc reddendum est illi: neque tu scilicet Eo nunc confugies: Quid mea? num datum mihi est? Num iussi? num illa oppignerare filiam Meam, me invito, potuit? Verum illud, Chreme, Dicunt, Ius summum saepe summa malitia est. CHREMES Haud faciam. SYRUS Immo aliis si licet, tibi non licet. Omnes te in lauta et bene acta parte putant. CHREMES Quin egomet iam ad eam deferam. SYRUS Immo filium Iube potius. CHREMES Quamobrem? SYRUS Quia enim in hunc suspicio est Translata amoris. CHREMES Quid tum? SYRUS Quia videbitur Magis verisimile id esse, quum hic illi dabit: Simul et conficiam facilius ego, quod volo. Ipse adeo adest: abi, effer argentum. CHREMES Effero.

chremes syrus chremes ita ego deus amo ut nunc menedemus vicis misero ego tantus devenio ad is malus hic mulier alo cum ille familia etsi scio hic aliquot dies non sentio ita magnus desiderium sum is filius verus ubi video tantus sui sumtus domus quotidiano fio neque fio modus opto rursum ut abeo ab sui filius syrus optume ecce syrus cedo hic adorio chremes syrus syrus hem chremes quis sum syrus tu ego ipse iam dudum opto do chremes video ago iam nescio quis cum seni syrus de ille qui dudum dico atque facio reddo chremes bonus fides syrus bonus hercules chremes non possum patior quin tu caput demulceo accedo huc syrus facio bonus tu aliquis pro iste res atque libet syrus at si scio quam scio in mens venio chremes vah gloriaris evenio ex sententia syrus non hercules verus verus dico chremes dico quis sum syrus tuus clitiphonis sum amica hic bacchis menedemus dico clinia et is gratia sui adduco ne tu is persentisco chremes probus syrus dico sodes chremes nimium inquam syrus immo sic satis sed porro ausculto qui supersum fallacia sui ipse dico tuus video filia is sui conplaceo forma postquam aspicio hic cupio uxor chremes modus qui invenio sum syrus is et quidem jubeo posco chremes quamobrem iste syrus nam prorsus nihil intelligo syrus hui tardus sum chremes fortasse syrus argentum do is ad nuptiae aurum atque vestis qui teneo chremes comparo syrus is ipse chremes at ego ille neque do neque despondeo syrus non quamobrem chremes quamobrem ego rogo homo fugitivus do syrus non ego dico in perpetuus ille ille ut do verus ut simularis chremes non meus sum simulatio ita tu iste tuus misceo ne ego admisceo ego qui do non sum ut is despondeo syrus credo chremes paruus syrus scio possum fio et ego hic quia dudum tu tantopere jubeo eos coepio chremes credo syrus caeterum equidem iste chreme aequum bonus facio chremes atqui cummaxime volo tu do opera ut fio verus alius via syrus fio quaero alius sed ille qui tu dico de argentum qui iste debeo bacchis is nunc reddo sum ille neque tu scilicet eos nunc confugio quis meus num do ego sum num iubeo num ille oppigneraris filia meus ego invito possum verus ille chreme dico ius superus saepe summus malitia sum chremes haud facio syrus immo alius si licet tu non licet omnis tu in lauo et bene ago pars puto chremes quin nos iam ad is defero syrus immo filius jubeo potis chremes quamobrem syrus quia enim in hic suspicio sum transfero amor chremes quis tum syrus quia video magis verisimilis is sum qui hic ille do simul et confacio facilis ego qui volo ipse adeo adsum abeo effero argentum chremes effero


(SYRUS.) SYRUS Nisi me animus fallit, haud permultum a me aberit infortunium: Ita hac re in angustum oppido nunc meae coguntur copiae; Nisi aliquid video ne esse amicam hanc gnati resciscat senex. Nam quod de argento sperem, aut posse postulem me fallere, Nihil est: triumpho si licet me latere tecto abscedere. Crucior, bolum tantum mihi ereptum tam de subito e faucibus. Quid agam? aut quid comminiscar? ratio de integro ineunda est mihi. Nihil tam difficile est quin quaerendo investigari possiet. Quid si hoc nunc sic incipiam? Nihil est. Quid si sic? Tantundem egero. At sic opinor. Non potest. Immo optime. Euge, habeo optimam. Retraham hercle opinor ad me idem illud fugitivum argentum tamen.

syrus syrus nisus ego animus fallo haud permultus ab ego absum infortunium ita hic res in angustus oppidum nunc meus cogo copia nisus aliquis video ne sum amica hic nascor rescisco senex nam qui de argentum spero aut possum postulis ego fallo nihil sum triumphus si licet ego lateo tectum abscedo crucio bolus tantus ego eripio tam de subeo e fauces quis ago aut quis comminiscar ratio de integer ineo sum ego nihil tam difficilis sum quin quaero investigaris possiet quis si hic nunc sic incipio nihil sum quis si sic tantus ago at sic opinor non possum immo optume euge habeo bonus retraho hercules opinor ad ego idem ille fugitivus argentum tamen


(CHREMES. CLITIPHO. SYRUS.) CHREMES Ubi Clitipho nunc est? SYRUS Eccum me, inque. CLITIPHO Eccum hic tibi. CHREMES Quid rei esset dixti huic? SYRUS Dixi pleraque omnia. CHREMES Cape hoc argentum ac defer. SYRUS Hei, quid stas? lapis? Quin accipis? CLITIPHO Cedo sane. SYRUS Sequere hac me ocius. Tu hic nos dum eximus interea opperibere; Nam nihil est illic quod moremur diutius. CHREMES Minas quidem iam decem habet a me filia, Quas pro alimentis esse nunc duco datas: Hasce ornamentis consequentur alterae. Porro haec talenta dotis adposcent duo. Quam multa iniusta ac prava fiunt moribus! Mihi nunc, relictis rebus, inveniendus est Aliquis labore inventa mea cui dem bona.

chremes clitipho syrus chremes ubius clitipho nunc sum syrus ecce ego in clitipho ecce hic tu chremes quis res sum dixti hic syrus dico plerusque omnis chremes capio hic argentum atque defero syrus hei quis sto lapis quin accipio clitipho cedo sanus syrus sequor hic ego ocior tu hic nos dum exeo interea opperibere nam nihil sum illic qui moror diu chremes minae quidem iam decem habeo ab ego filia qui pro alimentum sum nunc duco do hic ornamentum consequor alter porro hic talentum dos adposcent duo quam multus iniustus atque pravus fio mos ego nunc relinquo res invenio sum aliquis labor invenio meus qui do bonus


(CLITIPHO. MENEDEMUS. CHREMES. SYRUS.) CLITIPHO Itane tandem quaeso, Menedeme, ut pater Tam in brevi spatio omnem de me eiecerit animum patris? Quodnam ob facinus? quid ego tantum sceleris admisi miser? Vulgo faciunt. MENEDEMUS Scio tibi esse hoc gravius multo ac durius, Cui fit; verum ego haud minus aegre patior. Id qui nescio, Nec rationem capio, nisi quod tibi bene ex animo volo. CLITIPHO Hic patrem adstare aibas? MENEDEMUS Eccum. CHREMES Quid me incusas, Clitipho? Quicquid ego huius feci, tibi prospexi et stultitiae tuae. Ubi te vidi animo esse omisso, et suavia in praesentia Quae essent prima habere, neque consulere in longitudinem, Cepi rationem ut neque egeres, neque ut haec posses perdere. Ubi cui decuit primo tibi non licuit per te mihi dare, Abii ad proximos qui erant tibi; eis commisi et credidi: Ibi tuae stultitiae semper erit praesidium, Clitipho; Victus, vestitus, quo in tectum te receptes. CLITIPHO Hei mihi ! CHREMES Satius est quam te ipso herede haec possidere Bacchidem. SYRUS Disperii: scelestus quantas turbas concivi insciens ! CLITIPHO Emori cupio. CHREMES Prius quaeso disce quid sit vivere: Ubi scies, si displicebit vita, tum istoc utitor. SYRUS Here, licetne? CHREMES Loquere. SYRUS At tuto? CHREMES Loquere. SYRUS Quae ista est pravitas, Quaeve amentia est, quod peccavi ego id obesse huic? CHREMES Ilicet. Ne te admisce: nemo accusat, Syre, te; nec tu aram tibi Nec precatorem pararis. SYRUS Quid agis? CHREMES Nihil succenseo, Nec tibi nec huic: nec vos est aequum quod facio mihi. SYRUS Abiit; vah, rogasse vellem. CLITIPHO Quid? SYRUS Unde mihi peterem cibum: Ita nos alienavit: tibi iam esse ad sororem intelligo. CLITIPHO Adeon rem rediisse ut periculum etiam fame mihi sit, Syre? SYRUS Modo liceat vivere, est spes— CLITIPHO Quae? SYRUS nos esurituros satis. CLITIPHO Irrides in re tanta, neque me quicquam consilio adiuvas? SYRUS Immo et ibi nunc sum, et usque id egi dudum, dum loquitur pater; Et, quantum ego intelligere possum— CLITIPHO Quid? SYRUS non aberit longius. CLITIPHO Quid id ergo? SYRUS Sic est, non esse horum te arbitror. CLITIPHO Quid istuc, Syre? Satin sanus es? SYRUS Ego dicam quod mihi in mentem: tu diiudica. Dum istis fuisti solus, dum nulla alia delectatio Quae propior esset, te indulgebant, tibi dabant: nunc filia Postquam est inventa vera, inventa est causa qua te expellerent. CLITIPHO Est verisimile. SYRUS An tu ob peccatum hoc esse illum iratum putas? CLITIPHO Non arbitror. SYRUS Nunc aliud specta: matres omnes filiis In peccato adiutrices, auxilio in paterna iniuria Solent esse: id non fit. CLITIPHO Verum dicis: quid nunc faciam, Syre? SYRUS Suspicionem istanc ex illis quaere; rem profer palam: Si non est verum, ad misericordiam ambos adduces cito, aut Scibis cuius sis. CLITIPHO Recte suades; faciam. SYRUS Sat recte hoc mihi In mentem venit: namque adolescens quam minima in spe situs erit Tam facillime patris pacem in leges conficiet suas. Etiam haud scio an uxorem ducat; ac Syro nihil gratiae. Quid hoc autem? senex exit foras: ego fugio: adhuc quod factum est Miror, continuo non iussisse abripi me. Ad Menedemum hunc pergam: Eum mihi precatorem paro: seni nostro fidei nihil habeo.

clitipho menedemus chremes syrus clitipho ito tandem quaeso menedemus ut pater tam in brevis spatium omnis de ego eicio animus pater quisnam ob facinus quis ego tantus scelus admitto miser vulgo facio menedemus scio tu sum hic gravis multus atque durus qui fio verus ego haud paruus aeger patior is qui nescio neque ratio capio nisi qui tu bene ex animus volo clitipho hic pater adstaris aio menedemus ecce chremes quis ego incuso clitipho quisquis ego hic facio tu prospicio et stultitia tuus ubius tu video animus sum omitto et suavis in praesens qui sum primus habeo neque consulo in longitudo capio ratio ut neque egeo neque ut hic possum perdo ubius qui decet primus tu non licet per tu ego do abeo ad propior qui sum tu is committo et credo ibi tuus stultitia semper sum praesidium clitipho vinco vestio quo in tectum tu recepto clitipho hei ego chremes sero sum quam tu ipse heres hic possideo bacchis syrus dispereo scelestus quantus turbo concieo insciens clitipho emorior cupio chremes prior quaeso disco quis sum vivo ubius scio si displiceo vito tum istoc utitor syrus here liceo chremes loquor syrus at tueor chremes loquor syrus qui iste sum pravitas qui amentia sum qui pecco ego is obsum hic chremes ilicet ne tu admisceo nemo accuso syrus tu neque tu ara tu neque precator pararis syrus quis ago chremes nihil succenseo neque tu neque hic neque tu sum aequus qui facio ego syrus abeo vah rogo volo clitipho quis syrus unde ego peto cibus ita nos alieno tu iam sum ad soror intelligo clitipho adeo res redeo ut periculum etiam fames ego sum syrus syrus modo licet vivo sum spes clitipho qui syrus nos exsurio satis clitipho irrideo in res tantus neque ego quisquam consilium adjuvo syrus immo et ibi nunc sum et usque is ago dudum dum loquor pater et quantus ego intellego possum clitipho quis syrus non absum longus clitipho quis is ergo syrus sic sum non sum hic tu arbitror clitipho quis iste syrus sero sanus sum syrus ego dico qui ego in mens tu dijudico dum iste sum solus dum nullus alius delectatio qui propior sum tu indulgebant tu do nunc filia postquam sum invenio verus invenio sum causa qui tu expello clitipho sum verisimilis syrus an tu ob peccatum hic sum ille irascor puto clitipho non arbitror syrus nunc alius specto mater omnis filius in pecco adiutrix auxilium in paternus iniuria soleo sum is non fio clitipho verus dico quis nunc facio syrus syrus suspicio iste ex ille quaero res profero palam si non sum verus ad misericordia ambo adduco cito aut scibis qui sum clitipho rectus suadeo facio syrus satis rectus hic ego in mens venio namque adolesco quam minimus in spes sino sum tam facilis pater pax in lex confacio suus etiam haud scio an uxor duco atque syrus nihil gratia quis hic autem senex exeo foras ego fugio adhuc qui facio sum miro continuo non iubeo abripio ego ad menedemus hic pergo eos ego precator paro senex noster fides nihil habeo


(CHREMES. MENEDEMUS.) CHREMES Luciscit hoc iam: cesso pultare ostium Vicini, primum ex me ut sciat sibi filium Redisse? etsi adolescentem hoc nolle intelligo. Verum quum videam miserum hunc tam excruciarier Eius abitu, celem tam insperatum gaudium, Cum illi pericli nihil ex indicio siet? Haud faciam: nam, quod potero, adiutabo senem; Ita ut filium meum amico atque aequali suo Video inservire, et socium esse in negotiis; Nos quoque senes est aequum senibus obsequi. MENEDEMUS Aut ego profecto ingenio egregie ad miserias Natus sum: aut illud falsum est, quod vulgo audio Dici, diem adimere aegritudinem hominibus: Nam mihi quidem quotidie augescit magis De filio aegritudo; et quanto diutius Abest, magis cupio tanto et magis desidero. CHREMES Sed ipsum foras egressum video: ibo, alloquar. Menedeme, salve: nuntium apporto tibi, Cuius maxime te fieri participem cupis. MENEDEMUS Numquidnam de gnato meo audisti, Chreme? CHREMES Valet atque vivit. MENEDEMUS Ubinam est, quaeso? CHREMES Apud me domi. MENEDEMUS Meus gnatus? CHREMES Sic est. MENEDEMUS Venit? CHREMES Certe. MENEDEMUS Clinia Meus venit? CHREMES Dixi. MENEDEMUS Eamus: duc me ad eum, obsecro. CHREMES Non vult te scire se redisse etiam, et tuum Conspectum fugitat, propter peccatum; tum hoc timet, Ne tua duritia antiqua illa etiam adaucta sit. MENEDEMUS Non tu ei dixisti ut essem? CHREMES Non. MENEDEMUS Quamobrem, Chreme? CHREMES Quia pessime istoc in te atque in illum consulis, Si te tam leni et victo animo esse ostenderis. MENEDEMUS Non possum: satis iam satis pater durus fui. CHREMES Ah! Vehemens in utramque partem, Menedeme, es nimis, Aut largitate nimia, aut parsimonia. In eandem fraudem ex hac re atque ex illa incides. Primum; olim potius quam paterere filium Commetare ad mulierculam, quae paululo Tum erat contenta, cuique erant grata omnia, Proterruisti hinc: ea coacta ingratiis Postilla coepit victum vulgo quaerere. Nunc cum sine magno intertrimento non potest Haberi, quidvis dare cupis: nam ut tu scias Quam ea nunc instructa pulchre ad perniciem siet, Primum, iam ancillas secum adduxit plus decem, Oneratas veste atque auro. Satrapes si siet Amator, nunquam sufferre eius sumtus queat; Nedum tu possis. MENEDEMUS Estne ea intus? CHREMES Sit rogas? Sensi: namque ei unam coenam atque eius comitibus Dedi; quod si iterum mihi sit danda, actum siet. Nam ut alia omittam, pytissando modo mihi Quid vini absumsit! Sic hoc, dicens; Asperum, Pater, hoc est; aliud lenius sodes vide. Relevi dolia omnia, omnes serias; Omnes sollicitos habui: atque haec una nox. Quid te futurum censes quem assidue exedent? Sic me Di amabunt, ut me tuarum miseritum est, Menedeme, fortunarum. MENEDEMUS Faciat quod libet: Sumat, consumat, perdat, decretum est pati, Dum illum modo habeam mecum. CHREMES Si certum est tibi Sic facere, illud permagni referre arbitror, Ut ne cientem sentiat te id sibi dare. MENEDEMUS Quid faciam? CHREMES Quidvis potius quam quod cogitas: Per alium quemvis ut des; falli te sinas Technis per servulum; etsi subsensi id quoque, Illos ibi esse et id agere inter se clanculum. Syrus cum illo vestro consusurrat; conferunt Consilia ad adolescentes: et tibi perdere Talentum hoc pacto satius est quam illo minam. Non nunc pecunia agitur; sed illud, quomodo Minimo periclo id demus adolescentulo. Nam si semel tuum animum ille intellexerit, Prius proditurum te tuam vitam, et prius Pecuniam omnem, quam abs te amittas filium; hui, Quantam fenestram ad nequitiam patefeceris! Tibi autem porro ut non sit suave vivere: Nam deteriores omnes sumus licentia. Quodcunque inciderit in mentem volet: neque id Putabit, pravum siet an rectum quod petet. Tu rem perire et ipsum non poteris pati. Dare denegaris; ibit ad illud ilico, Quo maxime apud te se valere sentiet: Abiturum se abs te esse ilico minabitur. MENEDEMUS Videre verum, atque ita uti res est, dicere. CHREMES Somnum hercle ego hac nocte oculis non vidi meis, Dum id quaero tibi qui filium restituerem. MENEDEMUS Cedo dextram: porro te idem oro ut facias, Chreme. CHREMES Paratus sum. MENEDEMUS Scin quid nunc facere te volo? CHREMES Dic. MENEDEMUS Quod sensisti illos me incipere fallere. Id ut maturent facere: cupio illi dare Quod vult: cupio iam videre. CHREMES Operam dabo. Paulum negoti mihi obstat: Simus et Crito Vicini nostri hic ambigunt de finibus: Me cepere arbitrum: ibo ac dicam, ut dixeram Operam daturum me, hodie non posse his dare. Continuo hic adero. MENEDEMUS Ita quaeso. Di vestram fidem! Ita comparatam esse hominum naturam omnium, Aliena ut melius videant et diiudicent Quam sua? an eo fit quia in re nostra aut gaudio Sumus praepediti nimio aut aegritudine? Hic mihi quanto nunc plus sapit quam egomet mihi ! CHREMES Dissolvi me otiosus operam ut tibi darem. Syrus est prehendendus, atque adhortandus mihi. A me nescio quis exit: concede hinc domum, Ne nos inter nos congruere sentiant.

chremes menedemus chremes luciscit hic iam cedo pultaris ostium vicinus primus ex ego ut scio sui filius redeo etsi adolesco hic nolo intelligo verus qui video miser hic tam excrucio is abeo celis tam insperatus gaudium cos ille periculum nihil ex indicium sum haud facio nam qui possum adiuto senex ita ut filius meus amicus atque aequal suus video inservio et socius sum in negotium nos quoque senex sum aequus senex obsequor menedemus aut ego profecto ingenium egregius ad miseria nascor sum aut ille falsus sum qui vulgo audio dico dies adimo aegritudo homo nam ego quidem quotidie augesco magis de filius aegritudo et quantus diu absum magis cupio tantus et magis desidero chremes sed ipse foras egredior video eo alloquor menedemus salvus nuntius apporto tu qui magnus tu fio participo cupio menedemus numquidnam de nascor meus audio chreme chremes valeo atque vivo menedemus ubi sum quaeso chremes apud ego domus menedemus meus nascor chremes sic sum menedemus venio chremes certus menedemus clinia meus venio chremes dico menedemus eo duco ego ad is obsecro chremes non volo tu scio sui redeo etiam et tuus conspectus fugito propter peccatum tum hic timeo ne tuus duritia antiquus ille etiam adaugeo sum menedemus non tu is dico ut sum chremes non menedemus quamobrem chreme chremes quia pessime istoc in tu atque in ille consul si tu tam lenis et vinco animus sum ostendo menedemus non possum satis iam satis pater durus sum chremes ah vehemens in uter pars menedemus sum nimis aut largitas nimius aut parsimonia in idem fraudo ex hic res atque ex ille incido primus olim potis quam pateo filius commetaris ad muliercula qui paululus tum sum contineo quisque sum gratus omnis proterreo hinc is cogo ingratia postilla coepio vinco vulgo quaero nunc cum sine magnus intertrimentum non possum habeo quivis do cupio nam ut tu scio quam is nunc instruo pulcher ad pernicies sum primus iam ancilla sui adduco multus decem onero vestis atque aurum satrapes si sum amator numquam suffero is sumtus queo nedum tu possum menedemus edo is intus chremes sum rogo sentio namque is unus coenam atque is comes do qui si iterum ego sum do ago sum nam ut alius omitto pytisso modo ego quis vinum absumsit sic hic dico asperum pater hic sum alius lenis sodes video relino dolium omnis omnis seria omnis sollicitus habeo atque hic unus nox quis tu sum censeo qui assiduus exedo sic ego deus amo ut ego tuus misereo sum menedemus fortuna menedemus facio qui libet sumo consumo perdo decretum sum patior dum ille modo habeo ego chremes si certus sum tu sic facio ille permagnus refero arbitror ut ne cieo sentio tu is sui do menedemus quis facio chremes quivis potis quam qui cogito per alius quivis ut do fallo tu sino techna per servulis etsi subsensi is quoque ille ibi sum et is ago inter sui clanculis syrus cum ille vester consusurrat confero consilium ad adolesco et tu perdo talentum hic pacisco sero sum quam ille mina non nunc pecunia ago sed ille quomodo paruus periculum is do adulescentulus nam si semel tuus animus ille intellego prior prodeo tu tuus vita et prior pecunia omnis quam abs tu amitto filius hui quantus fenestra ad nequitia patefacio tu autem porro ut non sum suavis vivo nam deterior omnis sum licentia quicumque incido in mens volo neque is puto pravus sum an recingo qui peto tu res pereo et ipse non possum patior daris denegaris eo ad ille ilico quo magnus apud tu sui valeo sentio abeo sui abs tu sum ilico mino menedemus video verus atque ita uti res sum dico chremes somnus hercules ego hic nox oculus non video meus dum is quaero tu qui filius restituo menedemus cedo dexter porro tu idem oro ut facio chreme chremes paro sum menedemus scio quis nunc facio tu volo chremes dico menedemus qui sentio ille ego incipio fallo is ut maturo facio cupio ille do qui volo cupio iam video chremes opera do paulis negotium ego obsto sum et crito vicinus noster hic ambago de finis ego capio arbiter eo atque dico ut dico opera do ego hodie non possum hic do continuo hic adsum menedemus ita quaeso deus vester fides ita comparo sum homo natura omnis alienus ut bonus video et dijudico quam suus an is fio quia in res noster aut gaudium sum praepediti nimius aut aegritudo hic ego quantus nunc multus sapio quam nos ego chremes dissolvo ego otiosus opera ut tu do syrus sum prehendendus atque adhortor ego ab ego nescio quis exeo concedo hinc domus ne nos inter nos congruo sentio


PROLOGUS NE cui sit vestrum mirum, cur partes seni Poeta dederit quae sunt adolescentium, Id primum dicam: deinde quod veni eloquar. Ex integra Graeca integram comoediam Hodie sum acturus Heautontimorumenon; Duplex quae ex argumento facta est simplici. Novam esse ostendi, et quae esset: nunc qui scripserit, Et cuia Graeca sit, ni partem maximam Existimarem scire vestrum, id dicerem. Nunc, quamobrem has partes didicerim, paucis dabo. Oratorem voluit esse me, non prologum. Vestrum iudicium fecit; me actorem dedit. Sed hic actor tantum poterit a facundia, Quantum ille potuit cogitare commode Qui orationem hanc scripsit quam dicturus sum. Nam quod rumores distulerunt malevoli, Multas contaminasse Graecas dum facit Paucas Latinas; factum hic esse id non negat, Neque se pigere: et deinde facturum autumat. Habet bonorum exemplum, quo exemplo sibi Licere id facere quod illi fecerunt putat. Tum quod malevolus vetus poeta dictitat, Repente ad studium hunc se applicasse musicum, Amicum ingenio fretum, haud natura sua; Arbitrium vestrum, vestra existimatio Valebit; quamobrem omnes vos oratos volo, Ne plus iniquum possit quam aequum oratio. Facite aequi sitis: date crescendi copiam Novarum qui spectandi faciunt copiam Sine vitiis; ne ille pro se dictum existimet, Qui nuper fecit servo currenti in via Decesse populum. Cur insano serviat? De illius peccatis plura dicet cum dabit Alias novas, nisi finem maledictis facit. Adeste aequo animo; date potestatem mihi Statariam agere ut liceat per silentium; Ne semper servus currens, iratus senex, Edax parasitus, sycophanta autem impudens, Avarus leno, assidue agendi sint mihi, Clamore summo, cum labore maximo. Mea causa causam hanc iustam esse animum inducite, Ut aliqua pars laboris minuatur mihi. Nam nunc novas qui scribunt nihil parcunt seni: Si qua laboriosa est, ad me curritur; Sin lenis est, ad alium defertur gregem. In hac est pura oratio. Experimini In utramque partem ingenium quid possit meum. Si nunquam avare pretium statui arti meae, Et eum esse quaestum in animum induxi maximum, Quam maxime servire vestris commodis; Exemplum statuite in me, ut adolescentuli Vobis placere studeant potius quam sibi.

prologus ne qui sum vester mirus cur pars senex poeta do qui sum adolesco is primus dico deinde qui venio eloquor ex integer graecum integer comoedia hodie sum ago heautontimorumenon duplex qui ex argumentum facio sum simplex novus sum ostendo et qui sum nunc qui scribo et cuia graecum sum ni pars maximus existimaris scio vester is dico nunc quamobrem hic pars disco paucus do orator volo sum ego non prologus vester iudicium facio ego actor do sed hic actor tantus possum ab facundia quantus ille possum cogito commodus qui oratio hic scribo quam dico sum nam qui rumor differo malevolus multus contamino graece dum facio paucus latinae facio hic sum is non nego neque sui pigeo et deinde facio autumo habeo bonus exemplum quo exemplum sui licet is facio qui ille facio puto tum qui malevolus vetus poeta dictito repens ad studium hic sui applicasse musica amicus ingenium fretus haud natura suus arbitrium vester vester existimatio valeo quamobrem omnis tu oro volo ne multus iniquus possum quam aequus oratio facio aequum sum do cresco copia novaris qui specto facio copia sinis vitium ne ille pro sui dico existimo qui nuper facio servo curro in via decedo populus cur insanus servio de ille peccatum multus dico cum do alius novo nisi finis maledictum facio adsum aequus animus do potestas ego statarius ago ut licet per silentium ne semper servus curro irascor senex edax parasitus sycophanta autem impudens avarus leno assiduus ago sum ego clamor superus cum labor maximus meus causa causa hic iustus sum animus induco ut aliqui pars labor minuo ego nam nunc novo qui scribo nihil parco senex si qui laboriosus sum ad ego curro sin lenis sum ad alius defero grex in hic sum purus oratio experior in uter pars ingenium quis possum meus si numquam avaris pretium statuo artus meus et is sum quaestus in animus induco magnus quam magnus servio vester commodus exemplum statuo in ego ut adolescentulis tu placeo studeo potis quam sui


(CHREMES. CLITIPHO. SYRUS.) CHREMES Quid istuc, quaeso? qui istic mos est, Clitipho? itane fieri oportet? CLITIPHO Quid ego feci? CHREMES Vidine ego te modo manum in sinum huic meretrici Inserere? SYRUS Acta haec res est: perii. CLITIPHO Mene? CHREMES Hisce oculis; ne nega. Facis adeo indigne iniuriam illi, qui non abstineas manum: Nam istaec quidem contumelia est, Hominem amicum recipere ad te, atque eius amicam subagitare. Vel heri in vino quam immodestus fuisti! SYRUS Factum. CHREMES Quam molestus! Ut equidem, ita me Di ament, metui quid futurum denique esset. Novi ego amantium animum: advertunt graviter quae non censeas. CLITIPHO At mihi fides apud hunc est nihil me istius facturum, pater. CHREMES Esto: at certe concedas hinc aliquo ab ore eorum aliquantisper. Multa fert libido: ea prohibet facere tua praesentia. Ego de me facio coniecturam: nemo est meorum amicorum hodie Apud quem expromere omnia mea occulta, Clitipho, audeam; Apud alium prohibet dignitas, apud alium ipsius facti pudet, Ne ineptus, ne protervus videar; quod illum facere credito. Sed nostrum est intelligere, utcumque atque ubicumque opus sit obsequi. SYRUS Quid istic narrat? CLITIPHO Perii. SYRUS Clitipho, haec ego praecipio tibi? Hominis frugi et temperantis functus es officium? CLITIPHO Tace sodes. SYRUS Recte sane. CHREMES Syre, pudet me. SYRUS Credo; neque id iniuria. Quin mihi molestum est. CLITIPHO Pergis hercle? SYRUS Verum dico quod videtur. CLITIPHO Non accedam ad illos? CHREMES Eho quaeso, una accedendi via est? SYRUS Actum est: hic prius se indicarit quam ego argentum effecero. Chreme, vin tu homini stulto mihi auscultare? CHREMES Quid faciam? SYRUS Iube hunc Abire hinc aliquo. CLITIPHO Quo hinc abeam ego? SYRUS Quo? quo libet: da illis locum. Abi deambulatum. CLITIPHO Deambulatum quo? SYRUS Vah! quasi desit locus. Abi sane istac, istorsum, quo vis. CHREMES Recte dicit: censeo. CLITIPHO Di te eradicent, Syre, qui me hinc extrudis. SYRUS At Tu pol tibi istas posthac comprimito manus. Censen vero? quid illum porro credis facturum, Chreme, Nisi eum, quantum tibi opis Di dant, servas, castigas, mones? CHREMES Ego istuc curabo. SYRUS Atqui nunc, here, hic tibi asservandus est. CHREMES Fiet. SYRUS Si sapias: nam mihi iam minus minusque obtemperat. CHREMES Quid tu? ecquid de illo quod dudum tecum egi egisti, Syre? aut Repperisti, tibi quod placeat? an nondum etiam? SYRUS De fallacia Dicis? st! inveni nuper quandam. CHREMES Frugi es: cedo, quid est? SYRUS Dicam: verum, ut aliud ex alio incidit. CHREMES Quidnam, Syre? SYRUS Pessima haec est meretrix. CHREMES Ita videtur. SYRUS Immo si scias. Vah, vide, quod inceptet facinus. Fuit quaedam anus Corinthia Hic: huic drachmarum argenti haec mille dederat mutuum. CHREMES Quid tum? SYRUS Ea mortua est: reliquit filiam adolescentulam. Ea relicta huic arrhaboni est pro illo argento. CHREMES Intelligo. SYRUS Hanc secum huc adduxit, ea quae est nunc apud uxorem tuam. CHREMES Quid tum? SYRUS Cliniam orat sibi uti id nunc det; illam illi tamen Post daturam. Mille nummum poscit. CHREMES Et poscit quidem? SYRUS Hui, Dubium id est? CHREMES Ego sic putavi: quid nunc facere cogitas? SYRUS Egone? ad Menedemum ibo: dicam hanc esse captam ex Caria Ditem et nobilem; si redimat, magnum inesse in ea lucrum. CHREMES Erras. SYRUS Quid ita? CHREMES Pro Menedemo nunc tibi ego respondeo: Non emo: quid ais? SYRUS Optata loquere. CHREMES Atqui non est opus. SYRUS Non opus est? CHREMES Non hercle vero. SYRUS Quid istuc? miror. CHREMES Iam scies. Mane, mane: quid est quod tam a nobis graviter crepuerunt fores?

chremes clitipho syrus chremes quis iste quaeso qui istic mos sum clitipho ito fio oportet clitipho quis ego facio chremes vido ego tu modo manus in sinum hic meretrix insero syrus acte hic res sum pereo clitipho ego chremes hic oculus ne nego facio adeo indignus iniuria ille qui non abstineo manus nam iste quidem contumelia sum homo amicus recipio ad tu atque is amica subagitaris vel heri in vinum quam immodestus sum syrus facio chremes quam molestus ut equidem ita ego deus amo metuo quis sum denique sum novius ego amo animus adverto gravis qui non censeo clitipho at ego fides apud hic sum nihil ego iste facio pater chremes sum at certus concedo hinc aliquis ab os is aliquantisper multus fero libido is prohibeo facio tuus praesens ego de ego facio conicio nemo sum meus amicus hodie apud qui expromo omnis meus occulo clitipho audeo apud alius prohibeo dignitas apud alius ipse facio pudeo ne ineptus ne protervus video qui ille facio credo sed nos sum intellego utcumque atque ubicumque opus sum obsequor syrus quis istic narro clitipho pereo syrus clitipho hic ego praecipio tu homo frugi et tempero fungor sum officium clitipho taceo sodes syrus rectus sanus chremes syrus pudeo ego syrus credo neque is iniuria quin ego molestus sum clitipho pergus hercules syrus verus dico qui video clitipho non accedo ad ille chremes eho quaeso unus accedo via sum syrus ago sum hic prior sui indico quam ego argentum efficio chreme volo tu homo stultus ego auscultaris chremes quis facio syrus jubeo hic abeo hinc aliquis clitipho quo hinc abeo ego syrus quo quo libet do ille locus abeo deambulo clitipho deambulo quo syrus vah quasi desum locus abeo sanus istac istorsum quo volo chremes rectus dico censeo clitipho deus tu eradico syrus qui ego hinc extrudo syrus at tu pol tu iste posthac comprimo manus censeo verus quis ille porro credo facio chreme nisus is quantus tu ops deus do servo castigo moneo chremes ego iste curo syrus atqui nunc erus hic tu asservandus sum chremes fio syrus si sapio nam ego iam paruus parvus obtempero chremes quis tu ecquis de ille qui dudum tu ago ago syrus aut reperio tu qui placeo an nondum etiam syrus de fallacia dico st invenio nuper quidam chremes frugi sum cedo quis sum syrus dico verus ut alius ex alius incido chremes quisnam syrus syrus malus hic sum meretrix chremes ita video syrus immo si scio vah video qui inceptet facinus sum quidam anus corinthius hic hic drachmaris argentum hic mille do mutuus chremes quis tum syrus is morior sum relinquo filia adolescentulam is relinquo hic arrhaboni sum pro ille argentum chremes intelligo syrus hic sui huc adduco is qui sum nunc apud uxor tuus chremes quis tum syrus clinia oro sui uti is nunc do ille ille tamen post do mille nummus posco chremes et posco quidem syrus hui dubis is sum chremes ego sic puto quis nunc facio cogito syrus ego ad menedemus eo dico hic sum capio ex caria dis et nobilis si redimo magnus insum in is lucrum chremes erro syrus quis ita chremes pro menedemus nunc tu ego respondeo non emo quis aio syrus opto loquor chremes atqui non sum opus syrus non opus sum chremes non hercules verus syrus quis iste miro chremes iam scio mane mane quis sum qui tam ab nos gravis crepo foris


(MENEDEMUS. CHREMES. CLITIPHO. SOSTRATA.) MENEDEMUS Enimvero Chremes nimis graviter cruciat adolescentulum, Nimisque inhumane. Exeo ergo ut pace conciliem. Optime Ipsos video. CHREMES Ehem, Menedeme, cur non arcessi iubes Filiam, et quod dotis dixi firmas? SOSTRATA Mi vir, te obsecro Ne facias. CLITIPHO Pater, obsecro ut mihi ignoscas. MENEDEMUS Da veniam, Chreme: Sine te exoret. CHREMES Egon mea bona ut dem Bacchidi dono sciens? Non faciam. MENEDEMUS At id nos non sinemus. CLITIPHO Si me vivum vis, pater, Ignosce. SOSTRATA Age, Chreme mi. MENEDEMUS Age quaeso ne tam offirma te, Chreme. CHREMES Quid istic? video non licere ut coeperam hoc pertendere. MENEDEMUS Facis ut te decet. CHREMES Ea lege hoc adeo faciam; si facit Quod ego hunc aequum censeo. CLITIPHO Pater, omnia faciam: impera. CHREMES Uxorem ut ducas. CLITIPHO Pater! CHREMES Nihil audio. MENEDEMUS Ad me recipio: Faciet. CHREMES Nihil etiam audio ipsum. CLITIPHO Perii! SOSTRATA An dubitas, Clitipho? CHREMES Immo utrum vult. MENEDEMUS Faciet omnia. SOSTRATA Haec dum incipias gravia sunt, Dumque ignores: ubi cognoris, facilia. CLITIPHO Faciam, pater. SOSTRATA Gnate mi, ego pol tibi dabo illam lepidam quam tu facile ames; Filiam Phanocratae nostri. CLITIPHO Rufamne illam virginem, Caesiam, sparso ore, adunco naso? non possum, pater. CHREMES Heia, ut elegans est! credas animum ibi esse. SOSTRATA Aliam dabo. CLITIPHO Quid istic? quandoquidem ducenda est, egomet habeo propemodum Quam volo. SOSTRATA Nunc laudo te, gnate. CLITIPHO Archonidi huius filiam. SOSTRATA Perplacet. CLITIPHO Pater, hoc nunc restat. CHREMES Quid? CLITIPHO Syro ignoscas volo Quae mea causa fecit. CHREMES Fiat. Ω Vos valete, et plaudite!

menedemus chremes clitipho sostrata menedemus enimvero chremes nimis gravis crucio adolescentulis nimis inhumanus exeo ergo ut pax concilio optume ipse video chremes ehem menedemus cur non arcesso iubeo filia et qui dos dico firmo sostrata ego vir tu obsecro ne facio clitipho pater obsecro ut ego ignosco menedemus do venio chreme sinis tu exoro chremes ego meus bonus ut do bacchis donum scio non facio menedemus at is nos non sino clitipho si ego vivus volo pater ignosco sostrata ago chreme ego menedemus ago quaeso ne tam offirmo tu chreme chremes quis istic video non licet ut coepio hic pertendo menedemus facio ut tu decet chremes is lex hic adeo facio si facio qui ego hic aequus censeo clitipho pater omnis facio impero chremes uxor ut duco clitipho pater chremes nihil audio menedemus ad ego recipio facio chremes nihil etiam audio ipse clitipho pereo sostrata an dubito clitipho chremes immo utrum volo menedemus facio omnis sostrata hic dum incipio gravis sum dum ignoro ubi cogo facilis clitipho facio pater sostrata nascor ego ego pol tu do ille lepidus quam tu facilis amo filia phanocratae noster clitipho rufus ille virgo caesius spargo os aduncus naso non possum pater chremes heia ut elego sum credo animus ibi sum sostrata alius do clitipho quis istic quandoquidem duco sum nos habeo propemodum quam volo sostrata nunc laudo tu nascor clitipho archonidi hic filia sostrata perplaceo clitipho pater hic nunc resto chremes quis clitipho syrus ignosco volo qui meus causa facio chremes fio tu valeo et plaudo


(SOSTRATA. CHREMES.) SOSTRATA Profecto nisi caves tu homo, aliquid gnato conficies mali: Idque adeo miror quomodo Tam ineptum quicquam tibi in mentem venire, mi vir, potuerit. CHREMES Oh, pergin mulier esse? Nullamne ego rem unquam in vita mea Volui quin tu in ea re mihi fueris adversatrix, Sostrata? At si rogitem iam, quid est quod peccem, aut quamobrem hoc faciam, nescias: In qua re nunc tam confidenter restas, stulta. SOSTRATA Ego nescio? CHREMES Immo scis, potius quam quidem redeat ad integrum haec eadem oratio. SOSTRATA Oh, iniquus es, qui me tacere de re tanta postules. CHREMES Non postulo: iam loquere: nihilo minus ego hoc faciam tamen. SOSTRATA Facies? CHREMES Verum. SOSTRATA Non vides quantum mali ex ea re excites? Subditum se suspicatur. CHREMES Subditum, ain tu? SOSTRATA Certe sic erit, inquam, mi vir. CHREMES Confitere tuum non esse. SOSTRATA Au obsecro te, istuc inimicis siet. Egon confitear meum non esse filium qui sit meus? CHREMES Quid? metuis ne non, quum velis, convincas esse illum tuum? SOSTRATA Quod filia est inventa? CHREMES Non; sed, quod magis credendum siet, Id quod est consimilis moribus, Convincas facile ex te natum; nam tui similis est probe; Nam illi nihil viti est relictum, quin sit et idem tibi. Tum praeterea talem nisi tu nulla pareret filium. Sed ipse egreditur: quam severus ! rem cum videas, censeas.

sostrata chremes sostrata profecto nisi caveo tu homo aliquis nascor confacio malus is adeo miro quomodo tam ineptus quisquam tu in mens venio ego vir possum chremes oh pergo mulier sum nullus ego res umquam in vito meus volo quin tu in is res ego sum adversatrix sostrata at si rogito iam quis sum qui pecco aut quamobrem hic facio nescio in qui res nunc tam confidenter resto stultus sostrata ego nescio chremes immo scio potis quam quidem redeo ad integer hic idem oratio sostrata oh iniquus sum qui ego taceo de res tantus postulo chremes non postulo iam loquor nihilum paruus ego hic facio tamen sostrata facies chremes verus sostrata non video quantus malus ex is res excito subdo sui suspicor chremes subdo aio tu sostrata certus sic sum inquam ego vir chremes confiteor tuus non sum sostrata au obsecro tu iste inimicus sum ego confiteor meus non sum filius qui sum meus chremes quis metuo ne non qui velis convinco sum ille tuus sostrata qui filia sum invenio chremes non sed qui magis credo sum is qui sum consimilis mos convinco facilis ex tu natus nam tuus similis sum probus nam ille nihil vitium sum relinquo quin sum et idem tu tum praeterea talis nisi tu nullus pareo filius sed ipse egredior quam severus res cum video censeo


(SYRUS. DROMO. CLITIPHO. CLINIA.) SYRUS Ain tu? DROMO Sic est. SYRUS Verum interea dum sermones caedimus, Illae sunt relictae. CLITIPHO Mulier tibi adest; audin, Clinia? CLINIA Ego vero audio nunc demum et video et valeo, Clitipho. DROMO Minime mirum, adeo impeditae sunt: ancillarum gregem Ducunt secum. CLINIA Perii. Unde illi sunt ancillae? CLITIPHO Men rogas? SYRUS Non oportuit relictas: portant quid rerum! CLINIA Hei mihi. SYRUS Aurum, vestem: et vesperascit, et non noverunt viam. Factum a nobis stulte est: abidum tu, Dromo, illis obviam, Propera: quid stas? CLINIA Vae misero mihi, quanta de spe decidi! CLITIPHO Quid istuc? quae res te sollicitat autem? CLINIA Rogitas quid siet? Viden tu ancillas, aurum, vestem? quam ego cum una ancillula Hic reliqui. Unde ea esse censes? CLITIPHO Vah! nunc demum intelligo. SYRUS Di boni, quid turbae est? aedes nostrae vix capient, scio. Quid comedent? quid ebibent? quid sene erit nostro miserius? Sed video eccos quos volebam. CLINIA O Iupiter, ubinam est fides? Dum ego propter te errans patria careo demens, tu interea loci Conlocupletasti te, Antiphila; et me in his deseruisti malis; Propter quam in summa infamia sum, et meo patri minus obsequens; Cuius nunc pudet me et miseret, qui harum mores cantabat mihi Monuisse frustra; neque potuisse unquam ab hac me expellere; Quod tamen nunc faciam: tum quum gratum mihi esse potuit nolui. Nemo est miserior me. SYRUS Hic de nostris verbis errat videlicet Quae hic sumus locuti. Clinia, aliter tuum amorem atque est accipis: Nam et vita est eadem, et animus te erga idem ac fuit; Quantum ex ipsa re coniecturam cepimus. CLINIA Quid est, obsecro? nam mihi nunc nihil rerum omnium est Quod malim quam me hoc falso suspicarier. SYRUS Hoc primum, ut ne quid huius rerum ignores; anus Quae est dicta mater esse ei antehac non fuit: Ea obiit mortem: hoc ipsa in itinere alterae Dum narrat forte audivi. CLITIPHO Quaenam est altera? SYRUS Mane: hoc quod coepi primum enarrem, Clitipho: Post istuc veniam. CLITIPHO Propera. SYRUS Iam primum omnium, Ubi ventum ad aedes est, Dromo pultat fores: Anus quaedam prodit: haec ubi aperuit ostium, Continuo hic se coniecit intro: ego consequor. Anus foribus obdit pessulum; ad lanam redit. Hinc sciri potuit, aut nusquam alibi, Clinia, Quo studio vitam suam te absente exegerit, Ubi de improviso interventum est mulieri: Nam ea res dedit tum existimandi copiam Quotidianae vitae consuetudinem, Quae cuiusque ingenium ut sit declarat maxime: Texentem telam studiose ipsam offendimus, Mediocriter vestitam veste lugubri, Eius anuis causa, opinor, quae erat mortua; Sine auro, tum ornatam ita uti quae ornantur sibi; Nulla mala re esse expolitam muliebri; Capillus passus, prolixus, circum caput Reiectus negligenter: pax. CLINIA Syre mi, obsecro, Ne me in laetitiam frustra coniicias. SYRUS Anus Subtemen nebat: praeterea una ancillula Erat; ea texebat una, pannis obsita, Neglecta, immunda illuvie. CLITIPHO Si haec sunt, Clinia, Vera, ita uti credo, quis te est fortunatior? Scin tu hanc quam dicit sordidatam et sordidam? Magnum hoc quoque signum est dominam esse extra noxiam, Quum eius tam negliguntur internuntii: Nam disciplina est eisdem munerarier Ancillas primum ad dominas qui affectant viam. CLINIA Perge, obsecro te, et cave ne falsam gratiam Studeas inire. Quid ait, ubi me nominas? SYRUS Ubi dicimus redisse te, et rogare uti Veniret ad te, mulier telam deserit Continuo, et lacrimis opplet os totum sibi, ut Facile scires desiderio id fieri tuo. CLINIA Prae gaudio, ita me Di ament, ubi sim nescio: Ita timui. CLITIPHO At ego nihil esse scibam, Clinia. Agedum vicissim, Syre, dic quae illa est altera? SYRUS Adducimus tuam Bacchidem. CLITIPHO Hem, quid? Bacchidem? Eho sceleste, quo illam ducis? SYRUS Quo ego illam? ad nos scilicet. CLITIPHO Ad patremne? SYRUS Ad eum ipsum. CLITIPHO O hominis impudentem audaciam! SYRUS Heus tu, Non fit sine periclo facinus magnum et memorabile. CLITIPHO Hoc vide: in mea vita tu tibi laudem is quaesitum, scelus; Ubi si paululum modo quid te fugerit, ego perierim. Quid illo facias? SYRUS At enim. CLITIPHO Quid enim? SYRUS Si sinas, dicam. CLINIA Sine. CLITIPHO Sino. SYRUS Ita res est haec nunc, quasi cum.— CLITIPHO Quas, malum, ambages mihi Narrare occipit? CLINIA Syre, verum hic dicit; mitte: ad rem redi. SYRUS Enimvero reticere nequeo: multimodis iniurius, Clitipho, es; neque ferri potis est. CLINIA Audiendum hercle est: tace. SYRUS Vis amare; vis potiri; vis quod des illi effici: Tuum esse in potiendo periclum non vis: haud stulte sapis; Siquidem id sapere est, velle te id quod non potest contingere: Aut haec cum illis sunt habenda, aut illa cum his mittenda sunt. Harum duarum conditionum nunc utram malis vide; Etsi consilium quod cepi rectum esse et tutum scio: Nam apud patrem tua amica tecum sine metu ut sit copia est. Tum quod illi argentum es pollicitus eadem hac inveniam via; Quod ut efficerem orando surdas iam aures reddideras mihi. Quid aliud tibi vis? CLITIPHO Siquidem hoc fit. SYRUS Siquidem. Experiundo scies. CLITIPHO Age, age, cedo istuc tuum consilium: quid id est? SYRUS Adsimulabimus Tuam amicam huius esse. CLITIPHO Pulchre: cedo quid hic faciet sua? An ea quoque dicetur huius, si una haec dedecori est parum? SYRUS Immo ad tuam matrem abducetur. CLITIPHO Quid eo? SYRUS Longum est, Clitipho, Si tibi narrem. Quamobrem id faciam vera causa est. CLITIPHO Fabulae! Nihil satis firmi video quamobrem accipere hunc mihi expediat metum. SYRUS Mane. Habeo aliud, si istud metuis; quod ambo confiteamini Sine periclo esse. CLITIPHO Huiusmodi, obsecro, aliquid reperi. SYRUS Maxime. Ibo obviam hinc: dicam ut revertantur domum. CLITIPHO Hem! Quid dixti? SYRUS Ademtum tibi iam faxo omnem metum, In aurem utramvis otiose ut dormias. CLITIPHO Quid ago nunc? CLINIA Tune? quod boni est— CLITIPHO Syre, dic modo Verum. SYRUS Age modo, hodie sero ac nequicquam voles. CLINIA Datur: fruare dum licet, nam nescias— CLITIPHO Syre, inquam. SYRUS Perge porro; tamen istuc ago. Eius sit potestas posthac an nunquam tibi. CLITIPHO Verum hercle istuc est. Syre, Syre inquam, heus, heus, Syre. SYRUS Concaluit: quid vis? CLITIPHO Redi, redi. SYRUS Adsum: dic quid est? Iam hoc quoque negabis tibi placere? CLITIPHO Immo, Syre, Et me, et meum amorem, et famam permitto tibi. Tu es iudex: ne quid accusandus sis vide. SYRUS Ridiculum est te istuc me admonere, Clitipho; Quasi istic minor mea res agatur quam tua. Hic si quid nobis forte adversi evenerit, Tibi erunt parata verba, huic homini verbera; Quapropter haec res neutiquam neglectu est mihi. Sed istunc exora ut suam esse assimulet. CLINIA Scilicet Facturum me esse: in eum iam res rediit locum Ut sit necessus. CLITIPHO Amo te merito, Clinia. CLINIA Verum illa ne quid titubet. SYRUS Perdocta est probe. CLITIPHO At hoc demiror, qui tam facile potueris Persuadere illi quae solet quos spernere! SYRUS In tempore ad eam veni, quod rerum omnium est Primum: nam quendam misere offendi militem Eius noctem orantem: haec arte tractabat virum, Ut illius animum cupidum inopia incenderet; Eademque ut esset apud te hoc quam gratissimum. Sed heus tu, vide sis ne quid imprudens ruas: Patrem novisti ad has res quam sit perspicax: Ego te autem novi quam esse soleas impotens: Inversa verba, eversas cervices tuas, Gemitus, screatus, tussis, risus abstine. CLITIPHO Laudabis. SYRUS Vide sis. CLITIPHO Tutemet mirabere. SYRUS Sed quam cito sunt consecutae mulieres! CLITIPHO Ubi sunt? cur retines? SYRUS Iam nunc haec non est tua. CLITIPHO Scio; apud patrem: at nunc interim. SYRUS Nihilo magis. CLITIPHO Sine. SYRUS Non sinam, inquam. CLITIPHO Quaeso, paulisper. SYRUS Veto. CLITIPHO Saltem salutare. SYRUS Abeas, si sapis. CLITIPHO Eo. Quid istic? SYRUS Manebit. CLITIPHO O hominem felicem! SYRUS Ambula.

syrus dromos clitipho clinia syrus aio tu dromos sic sum syrus verus interea dum sermo caedo ille sum relinquo clitipho mulier tu adsum audio clinia clinia ego verus audio nunc demum et video et valeo clitipho dromos paruus mirus adeo impedio sum ancillaris grex duco sui clinia pereo unde ille sum ancilla clitipho ego rogo syrus non oportet relinquo porto quis res clinia hei ego syrus aurum vestis et vesperascit et non nosco via facio ab nos stultus sum abidum tu dromo ille obvius propero quis sto clinia vae mitto ego quantus de spes decido clitipho quis iste qui res tu sollicito autem clinia rogito quis sum video tu ancilla aurum vestis quam ego cum unus ancillula hic reliquus unde is sum censeo clitipho vah nunc demum intelligo syrus deus bonus quis turba sum aedes noster vix capio scio quis comedeor quis ebibo quis seni sum noster miser sed video ecce qui volo clinia o iupiter ubi sum fides dum ego propter tu erro patria careo demens tu interea locus conlocupleto tu antiphila et ego in hic desero malus propter quam in summus infamia sum et meus pater paruus obsequor qui nunc pudeo ego et misero qui haris mos canto ego moneo frustra neque possum umquam ab hic ego expello qui tamen nunc facio tum qui gratus ego sum possum nolo nemo sum miser ego syrus hic de noster verbum erro videlicet qui hic sum loquor clinia aliter tuus amor atque sum accipio nam et vito sum idem et animus tu erga idem atque sum quantus ex ipse res conicio capio clinia quis sum obsecro nam ego nunc nihil res omnis sum qui malo quam ego hic fallo suspicor syrus hic primus ut ne quis hic res ignoro anus qui sum dictum mater sum is antehac non sum is obeo mors hic ipse in iter alter dum narro fors audio clitipho quisnam sum alter syrus mane hic qui coepio primus enarro clitipho post iste venio clitipho propero syrus iam primus omnis ubius venio ad aedes sum dromo pulto foris anus quidam prodeo hic ubi aperio ostium continuo hic sui conicio intro ego consequor anus foris obdo pessulis ad lana redeo hinc scio possum aut nusquam alibi clinia quo studium vita suus tu absum exigo ubius de improvide intervenio sum mulier nam is res do tum existimo copia quotidianae vita consuetudo qui quisque ingenium ut sum declaro magnus texentem tela studiosus ipse offendo mediocris vestio vestis lugubris is an causa opinor qui sum morior sinis aurum tum orno ita uti qui orno sui nullus malus res sum expolio muliebris capillus patior prolixus circum caput rejectus negligenter pax clinia syrus ego obsecro ne ego in laetitia frustra coniicias syrus anus subtemen neo praeterea unus ancillula sum is texebat unus pannus obsero neglego immundus illuvie clitipho si hic sum clinia verus ita uti credo quis tu sum fortuno scio tu hic quam dico sordido et sordidus magnus hic quoque signum sum domina sum extra noxia qui is tam negliguntur internuntius nam disciplina sum idem munero ancilla primus ad domina qui affecto via clinia pergus obsecro tu et caveo ne falsus gratia studeo ineo quis aio ubi ego nomino syrus ubius dico redeo tu et rogo uti venio ad tu mulier tela desero continuo et lacrima oppleo os totus sui ut facilis scio desiderium is fio tuus clinia prae gaudium ita ego deus amo ubi sum nescio ita timeo clitipho at ego nihil sum scio clinia agedum vicissim syrus dico qui ille sum alter syrus adduco tuus bacchis clitipho hem quis bacchis eho scelestus quo ille dux syrus quo ego ille ad nos scilicet clitipho ad patro syrus ad is ipse clitipho o homo impudens audacia syrus heus tu non fio sine periculum facinus magnus et memorabilis clitipho hic video in meus vito tu tu laus is quaero scelus ubius si paululum modo quis tu fugio ego pereo quis ille facio syrus at enim clitipho quis enim syrus si sino dico clinia sinis clitipho sino syrus ita res sum hic nunc quasi cum clitipho qui malus ambages ego narraris obcapio clinia syrus verus hic dico mitto ad res redeo syrus enimvero reticeo nequeo multimodus injurius clitipho sum neque fero potio sum clinia audio hercules sum taceo syrus volo amo volo potior volo qui do ille efficio tuus sum in potiendo periculum non volo haud stultus sapio siquidem is sapio sum volo tu is qui non possum contingo aut hic cum ille sum habeo aut ille cum hic mitto sum haris duaris conditio nunc uter malus video etsi consilium qui capio recingo sum et tueor scio nam apud pater tuus amicus tu sine metus ut sum copia sum tum qui ille argentum sum polliceor idem hic invenio via qui ut efficio oro surdus iam auris reddo ego quis alius tu volo clitipho siquidem hic fio syrus siquidem experior scio clitipho ago ago cedo iste tuus consilium quis is sum syrus adsimulo tuus amica hic sum clitipho pulcher cedo quis hic facio suus an is quoque dico hic si unus hic dedecor sum parum syrus immo ad tuus mater abduco clitipho quis is syrus longus sum clitipho si tu narro quamobrem is facio verus causa sum clitipho fabula nihil satis firmus video quamobrem accipio hic ego expedio metus syrus mane habeo alius si iste metuo qui ambo confiteor sinis periculum sum clitipho huiusmodi obsecro aliquis reperio syrus magnus eo obvius hinc dico ut revorto domus clitipho hem quis dixti syrus ademtum tu iam facio omnis metus in auris uter otiosus ut dormio clitipho quis ago nunc clinia tu qui bonus sum clitipho syrus dico modo verus syrus ago modo hodie serus atque nequicquam volo clinia do fruor dum licet nam nescio clitipho syrus inquam syrus pergus porro tamen iste ago is sum potestas posthac an numquam tu clitipho verus hercules iste sum syrus syrus inquam heus heus syrus syrus concaleo quis volo clitipho redeo redeo syrus adsum dico quis sum iam hic quoque nego tu placeo clitipho immo syrus et ego et meus amor et fama permitto tu tu sum iudex ne quis accuso sum video syrus ridiculis sum tu iste ego admoneo clitipho quasi istic paruus meus res ago quam tuus hic si quis nos fors adverro evenio tu sum paro verbum hic homo verbero quapropter hic res neutiquam neglectu sum ego sed iste exoro ut suus sum assimulet clinia scilicet facio ego sum in is iam res redeo locus ut sum necessus clitipho amo tu mereo clinia clinia verus ille ne quis titubo syrus perdoceo sum probus clitipho at hic demiror qui tam facilis possum persuadeo ille qui soleo qui sperno syrus in tempus ad is venio qui res omnis sum primus nam quidam mitto offendo miles is nox oro hic ars tracto vir ut ille animus cupidus inopia incendo idem ut sum apud tu hic quam gratus sed heus tu video sum ne quis imprudens ruo pater nosco ad hic res quam sum perspicax ego tu autem nosco quam sum soleo impotens inverto verbum everro cervix tuus gemitus screatus tundo rideo abstineo clitipho laudo syrus video sum clitipho tu miror syrus sed quam cito sum consequor mulier clitipho ubius sum cur retineo syrus iam nunc hic non sum tuus clitipho scio apud pater at nunc interim syrus nihilum magis clitipho sinis syrus non sino inquam clitipho quaeso paulisper syrus veto clitipho saltem salutaris syrus abeo si sapio clitipho eos quis istic syrus maneo clitipho o homo felix syrus ambulo


Fabulae Interlocutores. ANTIPHILA, amica Cliniae. BACCHIS, amica Clitiphonis. CHREMES, Clitiphonis pater. CLINIA, Menedemi filius. CLITIPHO, Chremetis filius. DROMO, servus Menedemi. MENEDEMUS, Cliniae pater. NUTRIX. PHRYGIA, ancilla. SOSTRATA, Chremetis uxor. SYRUS, servus Chremetis.

fabula interlocutor antiphila amicus clinia bacchis amicus clitiphonis chremes clitiphonis pater clinia menedemus filius clitipho chremetis filius dromos servus menedemus menedemus clinia pater nutrix phrygia ancilla sostrata chremetis uxor syrus servus chremetis


(MENEDEMUS. CHREMES.) MENEDEMUS Ego me non tam astutum, neque ita perspicacem esse certo scio: Sed hic adiutor meus et monitor et praemonstrator Chremes Hoc mihi praestat. In me quidvis harum rerum convenit Quae sunt dicta in stultum; caudex, stipes, asinus, plumbeus: In illum nihil potest; nam exsuperat eius stultitia haec omnia. CHREMES Ohe, iam desine Deos, uxor, gratulando obtundere, Tuam esse inventam gnatam; nisi illos ex tuo ingenio iudicas, Ut nihil credas intelligere nisi idem dictum sit centies. Sed interim, quid illic iam dudum gnatus cessat cum Syro? MENEDEMUS Quos ais homines, Chreme, cessare? CHREMES Ehem, Menedeme, advenis? Dic mihi, Cliniae quae dixi nuntiastine? MENEDEMUS Omnia. CHREMES Quid ait? MENEDEMUS Gaudere adeo coepit quasi qui cupiunt nuptias. CHREMES Ha ha he! MENEDEMUS Quid risisti? CHREMES Servi venere in mentem Syri Calliditates. MENEDEMUS Itane? CHREMES Vultus quoque hominum fingit scelus. MENEDEMUS Gnatus quod se adsimulat laetum, id dicis? CHREMES Id. MENEDEMUS Idem istuc mihi Venit in mentem. CHREMES Veterator! MENEDEMUS Magis, si magis noris, putes Ita rem esse. CHREMES Ain tu? MENEDEMUS Quin tu ausculta. CHREMES Mane. Hoc prius scire expeto, Quid perdideris. Nam ubi desponsam nuntiasti filio, Continuo iniecisse verba tibi Dromonem scilicet, Sponsae vestem, aurum, atque ancillas opus esse, argentum ut dares. MENEDEMUS Non. CHREMES Quid? non? MENEDEMUS Non, inquam. CHREMES Neque ipse gnatus? MENEDEMUS Nihil prorsus, Chreme: Magis unum etiam instare ut hodie conficerentur nuptiae. CHREMES Mira narras. Quid Syrus meus? ne is quidem quicquam? MENEDEMUS Nihil. CHREMES Quamobrem nescio. MENEDEMUS Equidem miror, qui alia tam plane scias. Sed ille tuum quoque Syrus idem mire finxit filium, Ut ne paululum quidem subolat, esse amicam hanc Cliniae. CHREMES Quid ais? MENEDEMUS Mitto iam osculari atque amplexari: id nihil puto. CHREMES Quid est, quod amplius simuletur? MENEDEMUS Vah! CHREMES Quid est? MENEDEMUS Audi modo: Est mihi ultimis conclave in aedibus quoddam retro: Huc est intro latus lectus; vestimentis stratus est. CHREMES Quid postquam hoc est factum? MENEDEMUS Dictum factum, huc abiit Clitipho. CHREMES Solus? MENEDEMUS Solus. CHREMES Timeo. MENEDEMUS Bacchis consecuta est ilico. CHREMES Sola? MENEDEMUS Sola. CHREMES Perii. MENEDEMUS Ubi abiere intro, operuere ostium. CHREMES Hem, Clinia haec fieri videbat? MENEDEMUS Quidni? mecum una simul. CHREMES Fili est amica Bacchis, Menedeme. Occidi. MENEDEMUS Quamobrem? CHREMES Decem dierum vix mihi est familia. MENEDEMUS Quid? istuc times quod ille operam amico dat suo? CHREMES Immo quod amicae. MENEDEMUS Si dat. CHREMES An dubium id tibi est? Quemquamne animo tam communi esse, aut leni putas, Qui se vidente amicam patiatur suam?— MENEDEMUS Quidni? quo verba facilius dentur mihi. CHREMES Derides merito. Mihi nunc ego succenseo. Quot res dedere ubi possem persentiscere, Nisi essem lapis? Quae vidi! Vae misero mihi. At nae illud haud inultum, si vivo, ferent: Nam iam- MENEDEMUS Non tu te cohibes? non te respicis? Non tibi ego exempli satis sum? CHREMES Prae iracundia, Menedeme, non sum apud me. MENEDEMUS Tene istuc loqui? Nonne id flagitium est, te aliis consilium dare, Foris sapere, tibi non posse auxiliarier? CHREMES Quid faciam? MENEDEMUS Id quod me fecisse aiebas parum. Fac te patrem esse sentiat; fac ut audeat Tibi credere omnia, abs te petere et poscere; Ne quam aliam quaerat copiam, ac te deserat. CHREMES Immo abeat multo malo quovis gentium, Quam hic per flagitium ad inopiam redigat patrem: Nam, si illi pergo suppeditare sumtibus, Menedeme, mihi illaec vero ad rastros res redit. MENEDEMUS Quot incommoditates in hac re accipies, nisi caves? Difficilem ostendes te esse, et ignosces tamen Post; et id ingratum. CHREMES Ah, nescis quam doleam. MENEDEMUS Ut libet. Quid hoc quod volo, ut illa nubat nostro? nisi quid est Quod mavis. CHREMES Immo et gener et affines placent. MENEDEMUS Quid dotis dicam te dixisse filio? Quid obticuisti? CHREMES Dotis? MENEDEMUS Ita dico. CHREMES Ah! MENEDEMUS Chreme, Ne quid vereare si minus: nihil nos dos movet. CHREMES Duo talenta pro re nostra ego esse decrevi satis. Sed ita dictu opus est, si me vis salvum esse, rem, et filium, Me mea omnia bona doti dixisse illi. MENEDEMUS Quam rem agis? CHREMES Id mirari te simulato, et illum hoc rogitato simul, Quamobrem id faciam. MENEDEMUS Quin ego vero quamobrem id facias nescio. CHREMES Egone? ut eius animum, qui nunc luxuria et lascivia Diffluit, retundam, redigam ut quo se vertat nesciat. MENEDEMUS Quid agis? CHREMES Mitte; sine me in hac re gerere mihi morem. MENEDEMUS Sino. Itane vis? CHREMES Ita. MENEDEMUS Fiat. CHREMES Age iam uxorem ut arcessat paret. Hic ita ut liberos est aequum dictis confutabitur. Sed Syrum. MENEDEMUS Quid eum? CHREMES Egone? si vivo, adeo exornatum dabo, Adeo depexum, ut dum vivat meminerit semper mei; Qui sibi me pro ridiculo ac delectamento putat. Non, ita me Di ament, auderet haec facere viduae mulieri, Quae in me fecit.

menedemus chremes menedemus ego ego non tam astus neque ita perspicax sum certus scio sed hic adjuto meus et monitor et praemonstrator chremes hic ego praesto in ego quivis haris res convenio qui sum dictum in stultus caudex stipo asinus plumbeus in ille nihil possum nam exsupero is stultitia hic omnis chremes ohe iam desino deus uxor gratulor obtundo tuus sum invenio gnatam nisi ille ex tuus ingenium iudico ut nihil credo intellego nisi idem dico sum centiens sed interim quis illic iam dudum nascor cesso cum syrus menedemus qui aio homo chreme cessaris chremes ehem menedemus advenio dico ego clinia qui dico nuntiastine menedemus omnis chremes quis aio menedemus gaudeo adeo coepio quasi qui cupio nuptiae chremes hic hic he menedemus quis rideo chremes servius venio in mens syrus calliditas menedemus ito chremes vultus quoque homo fingo scelus menedemus nascor qui sui adsimulo laetus is dico chremes is menedemus idem iste ego venio in mens chremes veterator menedemus magis si magis nosco puto ita res sum chremes aio tu menedemus quin tu ausculto chremes mane hic prior scio expeto quis perdo nam ubi despondeo nuntio filius continuo injacio verbum tu dromo scilicet sponsa vestis aurum atque ancilla opus sum argentum ut do menedemus non chremes quis non menedemus non inquam chremes neque ipse nascor menedemus nihil prorsus chreme magis unus etiam insto ut hodie confacio nuptiae chremes mirus narro quis syrus meus ne is quidem quisquam menedemus nihil chremes quamobrem nescio menedemus equidem miro qui alius tam planus scio sed ille tuus quoque syrus idem mirus fingo filius ut ne paululum quidem subolat sum amica hic clinia chremes quis aio menedemus mitto iam osculor atque amplexaris is nihil puto chremes quis sum qui amplus simulo menedemus vah chremes quis sum menedemus audio modo sum ego ulter conclave in aedes quidam retro huc sum intro latus lego vestimentum sterno sum chremes quis postquam hic sum facio menedemus dico facio huc abeo clitipho chremes solus menedemus solus chremes timeo menedemus bacchus consequor sum ilico chremes solus menedemus solus chremes pereo menedemus ubius abeo intro operio ostium chremes hem clinia hic fio video menedemus quis ego unus simul chremes filis sum amicus bacchus menedemus occido menedemus quamobrem chremes decem dies vix ego sum familia menedemus quis iste timeo qui ille opera amicus do suus chremes immo qui amica menedemus si do chremes an dubius is tu sum quisquam animus tam communis sum aut lenis puto qui sui video amica patior suus menedemus quis quo verbum facilis do ego chremes derideo mereo ego nunc ego succenseo quot res do ubi possum persentisco nisus sum lapis qui video vae mitto ego at nautilus ille haud inultus si vivo fero nam iam menedemus non tu tu cohibeo non tu respicio non tu ego exemplum satis sum chremes prae iracundia menedemus non sum apud ego menedemus tenos iste loquor nonne is flagitium sum tu alius consilium do foris sapio tu non possum auxilio chremes quis facio menedemus is qui ego facio aio parum facio tu pater sum sentio facio ut audeo tu credo omnis abs tu peto et posco ne quam alius quaero copia atque tu desero chremes immo abeo multus malus quovis gens quam hic per flagitium ad inopia redigo pater nam si ille pergo suppeditaris sumtibus menedemus ego illic verus ad rastri res redeo menedemus quot incommoditas in hic res accipio nisi caveo difficilis ostendo tu sum et ignosco tamen post et is ingratus chremes ah nescio quam doleo menedemus ut libet quis hic qui volo ut ille nubo noster nisi quis sum qui malo chremes immo et gener et affinis placeo menedemus quis dos dico tu dico filius quis obticesco chremes dos menedemus ita dico chremes ah menedemus chreme ne quis verearis si paruus nihil nos dos moveo chremes duo talentum pro res noster ego sum decerno satis sed ita dico opus sum si ego volo salvus sum res et filius ego meus omnis bonus dos dico ille menedemus quam res ago chremes is miror tu simulo et ille hic rogito simul quamobrem is facio menedemus quin ego verus quamobrem is facio nescio chremes ego ut is animus qui nunc luxuria et lascivia diffluo retundo redigo ut quo sui verto nescio menedemus quis ago chremes mitto sine ego in hic res gero ego mos menedemus sino ito volo chremes ita menedemus fio chremes ago iam uxor ut arcesso pareo hic ita ut liber sum aequus dictum confuto sed syrus menedemus quis is chremes ego si vivo adeo exorno do adeo depexum ut dum vivo memini semper meus qui sui ego pro ridiculus atque delectamentum puto non ita ego deus amo audeo hic facio vidua mulier qui in ego facio