type: header

title: Ad Martyras

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: Scimus ex dominico praecepto, quod caro infirma sit, spiritus promptus. Non ergo nobis blandiamur, quia dominus consensit carnem infirmam esse. Propterea enim praedixit spiritum promptum, ut ostenderet, quid cui debeat esse subiectum, scilicet ut caro serviat spiritui, infirmior fortiori, ut ab eo etiam ipsa fortitudinem assumat. Colloquatur spiritus cum carne de communi salute, nec iam de incommodis carceris, sed ipso agone et proelio cogitans. Timebit forsitan caro gladium gravem et crucem excelsam et rabiem bestiarum et summam ignium poenam et omne carnificis ingenium in tormentis, sed spiritus contraponat sibi et carni acerba licet ista, a multis tamen aequo animo excepta, immo et ultro appetita, famae et gloriae causa nec a viris tantum, sed etiam a feminis, ut vos quoque, benedictae, sexui vestro respondeatis. Longum est, si enumerem singulos, qui se gladio confecerint animo suo ducti. De feminis ad manum est. Lucretia, quae vim stupri passa est, cultrum sibi adegit in conspectu propinquorum, ut gloriam castitati suae pareret. Mucius manum suam dexteram in ara cremavit, ut hoc factum eius fama haberet. Minus fecerunt philosophi Heraclitus, qui se bubulo stercore oblitum exussit, item Empedocles, qui in ignes Aetnaei montis desilivit, et Peregrinus, qui non olim se rogo immisit, cum feminae quoque contempserint ignes Dido, cum post virum dilectissimum nubere cogeretur, item Asdrubalis uxor, quae iam ardente Carthagine, ne maritum suum supplicem Scipionis videret, cum filiis suis in incendium patriae devolavit. Regulus, dux Romanorum, captus a Carthaginiensibus, cum se unum pro multis captivis Carthaginiensibus compensari noluisset, maluit hostibus reddi et in arcae genus stipatus undique extrinsecus clavis transfixus tot cruces sensit. Bestias femina libens appetiit, et utique horridiores aspides serpentes tauro vel urso, quas Cleopatra immisit sibi, ne in manus inimici perveniret. Sed mortis metus non tantus est, quantus tormentorum. Itaque cessit carnifici meretrix Atheniensis, quae conscia coniurationis cum propterea torqueretur a tyranno, et non prodidit coniuratos et novissime linguam suam commestam in faciem tyran(??)i expuit, ut nihil agere in se sciret tormenta, etsi ultra perseverarent. Nam quod hodie apud Lacedaemonas sollemnitas maxima est διαμαστίγι(??)σις, id est flagellatio, non latet. In quo sacro ante aram nobiles quique adulescentes flagellis affliguntur, astantibus parentibus et propinquis et, uti perseverent, adhertantibus. Ornamentum enim et gloria deputabitur maiore quidem titulo, si anima potius cesserit plagis, quam corpus. Igitur si tantum terrenae gloriae licet de corporis et animi vigore, ut gladium, ignem, crucem, bestias, tormenta contemnat sub praemio laudis hum(??)ae, possum dicere, modicae sunt istae passiones ad consecutionem gloriae caelestis et divinae mercedis. Tanti vitreum, quanti verum margaritum? Quis ergo non libentissime tantum pro vero habeat erogare, quantum alii pro falso?

lemmas: scio ex dominicus praeceptum qui carus infirmo sum spiritus promptus non ergo nos blandio quia dominus consentio caro infirmus sum propterea enim praedico spiritus promptus ut ostendo quis qui debeo sum subicio scilicet ut carus servio spiritus infirmus fortis ut ab is etiam ipse fortitudo assumat colloquor spiritus cum carnis de communis salus neque iam de incommodus carcer sed ipse agon et proelium cogito timeo forsitan carus gladius gravis et crux excello et rabies bestia et summa ignis poena et omnis carnifex ingenium in tormentum sed spiritus contraponat sui et caro acerbus licet iste ab multus tamen aequus animus excipio immo et ultro appeto fama et gloria causa neque ab vis tantus sed etiam ab femina ut tu quoque benedico sexui vester respondeo longus sum si enumero singuli qui sui gladius confacio animus suus duco de femina ad manus sum lucretius qui vis stuprum patior sum culter sui adigo in conspectus propinquus ut gloria castitas suus pareo mucius manus suus dexter in ara cremo ut hic facio is fama habeo paruus facio philosophus heraclitus qui sui bubulus stercus obliuiscor exuro item empedocles qui in ignis aetnaeus mons desilivit et peregrinus qui non olim sui rogo immitto cum femina quoque contemno ignis dido cum post vir dilectus nubo cogo item asdrubal uxor qui iam ardeo carthago ne maritus suus supplex scipio video cum filius suus in incendium patria devolo regulus dux romanus capio ab carthaginiensis cum sui unus pro multus captivus carthaginiensis compensaris nolo malo hostis reddo et in arca genus stipo undique extrinsecus clavus transfigo tot crux sentio bestia femina libet adpeto et utique horridus aspis serpo taurus vel ursus qui cleopatra immitto sui ne in manus inimicus pervenio sed mors metus non tantus sum quantus tormentum itaque cedo carnifex meretrix atheniensis qui conscius coniuratio cum propterea torqueo ab tyrannus et non prodo conjuro et novus lingua suus commestam in facies tyran eo expuo ut nihil ago in sui scio tormentum etsi ultra persevero nam qui hodie apud lacedaemonas sollemnitas maximus sum is sum flagellatio non lateo in quo sacro ante ara nobilis quisque adulescens flagellum affligo asto parens et propinquus et uti persevero adhertantibus ornamentum enim et gloria deputo magnus quidem titulus si anima potis cedo plaga quam corpus igitur si tantus terrenus gloria licet de corpus et animus vigor ut gladius ignis crux bestia tormentum contemno sub praemium laus hic ae possum dico modicus sum iste passio ad consecutio gloria caelestis et divina merces tantus vitreus quantus verus margaritum quis ergo non libet tantus pro verus habeo erogaris quantus alius pro fallo


text: Inter carnis alimenta, benedicti martyres designati, quae vobis et domina mater ecclesia de uberibus suis et singuli fratres de opibus suis propriis in carcerem subministrant, capite aliquid et a nobis, quod faciat ad spiritum quoque educandum. Carnem enim saginari et spiritum esurire non prodest. Immo si quod infirmum est curatur, aeque quod infirmius est neglegi non debet. Nec tantus ego sum, ut vos alloquar. Verumtamen et gladiatores perfectissimos non tantum magistri et praepositi sui, sed etiam idiotae et supervacue quique adhortantur de longinquo, ut saepe de ipso populo dictata suggesta profuerint. Inprimis ergo, benedicti, nolite contristare spiritum sanctum, qui vobiscum introiit carcerem. Si enim non vobiscum nunc introisset, nec vos illic hodie fuissetis. Et ideo date operam, ut illic vobiscum perseveret: ita vos inde perducat ad dominum. Domus quidem diaboli est et carcer, in qua familiam suam continet. Sed vos ideo in carcerem pervenistis, ut illum etiam in domo sua conculcetis. Iam enim foris congressi conculcaveratis. Non ergo dicat: In meo sunt, temptabo illos vilibus odiis, defectionibus aut inter se dissensionibus. Fugiat conspectum vestrum et in ima sua deliteseat contractus et torpens, tamquam coluber exeantatus aut effumigatus. Nec illi tam bene sit in suo regno, ut vos commitat, sed inveniat munitos et concordia armatos, quia pax vestra bellum est illi. Quam pacem quidam in ecclesia non habentes a martyribus in earcere exorare consueverunt. Et ideo eam propterea in vobis habere et fovere et custodire debetis, ut, si forte, et aliis praestare possitis.

lemmas: inter caro alimentum benedico martyres designo qui tu et domina mater ecclesia de uber suus et singuli frater de ops suus proprius in carcer subministro caput aliquis et ab nos qui facio ad spiritus quoque educo caro enim saginaris et spiritus exsurio non prodo immo si qui infirmus sum curo aequus qui infirmis sum neglego non debeo neque tantus ego sum ut tu alloquor verumtamen et gladiator perficio non tantus magister et praepono suus sed etiam idiota et supervacuus quisque adhortor de longinquus ut saepe de ipse populus dictata suggero prosum imprimis ergo benedico nolo contristaris spiritus sancio qui tu introeo carcer si enim non tu nunc introisset neque tu illic hodie sum et ideo do opera ut illic tu persevero ita tu inde perduco ad dominus domus quidem diabolus sum et carcer in qui familia suus contineo sed tu ideo in carcer pervenio ut ille etiam in domus suus conculcetis iam enim foris congredior conculcaveratis non ergo dico in meus sum tempto ille vilis odium defectio aut inter sui dissensio fugio conspectus vester et in imus suus deliteseat contraho et torpeo tamquam coluber exeantatus aut effumigatus neque ille tam bene sum in suus regnum ut tu commitat sed invenio munio et concordia armatus quia pax vester bellum sum ille quam pax quidam in ecclesia non habeo ab martyribus in earcere exoraris consuesco et ideo is propterea in tu habeo et foveo et custodio debeo ut si fors et alius praesto possum


text: Omitto nunc gloriae causam. Eadem omnia saevitiae et cruciatus certamina iam apud homines affectatio quoque et morbus quidam animi conculcavit. Quot otiosos affectatio armorum ad gladium locat? Certe ad feras ipsas affectatione descendunt, et de morsibus et de cicatricibus formosiores sibi videntur. Iam et ad ignes quidam se auctoraverunt, ut certum spatium in tunica ardente conficerent. Alii inter venatorum taureas scapulis patientissimis inambulaverunt. Haec, benedicti, non sine causa dominus in saeculum admisit, sed ad nos et nunc exhortandos et in illo die confundendos, si reformidaverimus pati pro veritate in salutem quae alii affectaverunt pro vanitate in perditionem.

lemmas: omitto nunc gloria causa idem omnis saevitia et cruciatus certamen iam apud homo affectatio quoque et morbus quidam animus conculco quot otiosus affectatio armus ad gladius loco certus ad ferus ipse affectatio descendo et de morsus et de cicatrix formosiores sui video iam et ad ignis quidam sui auctoraverunt ut certus spatium in tunica ardeo confacio alius inter venator taureas scapulis patior inambulaverunt hic benedico non sine causa dominus in saeculis admitto sed ad nos et nunc exhortor et in ille dies confundendos si reformidaverimus patior pro veritas in salus qui alius affecto pro vanitas in perditio


text: Sit nunc, benedicti, carcer etiam Christianis molestus. Vocati sumus ad militiam dei vivi iam tunc, cum in sacramenti verba respondemus. Nemo miles ad bellum cum deliciis venit nec de cubiculo ad aciem procedit, sed de papilionibus expeditis et substrictis, ubi omnis duritia et inbonitas et insuavitas constitit. Etiam in pace labore et incommodis bellum pati iam ediscunt in armis deambulando, campum decurrendo, fossam moliendo, testudinem destinando, desudando. Sudore omnia constant, ne corpora atque animi expavescant de umbra ad solem et sole ad gelum, de tunica ad loricam, de silentio ad clamorem, de quiete ad tumultum. Proinde vos, benedicti, quodcunque hoc durum est, ad exercitationem virtutum animi et corporis deputate. Bonum agonem subituri estis, in quo agonothetes deus vivus est, xystarches spiritus sanctus, corona aeternitatis brabium angelicae substantiae, politia in caelis, gloria in saecula saeculorum. Itaque epistates vester Christus Iesus, qui vos spiritu unxit et ad hoc scamma produxit, voluit vos ante diem agonis ad duriorem tractationem a liberiore condicione seponere, ut vires corroborarentur in vobis. Nempe enim et athletae segregantur ad strietiorem disciplinam, ut robori aedificando vacent. Continentur a luxuria, a cibis laetioribus, a potu iocundiore, coguntur, cruciantur, fatigantur: quanto plus in exercitationibus laboraverint, tanto plus de victoria sperant. Et illi, inquit apostolus, ut coronam corruptibilem consequantur. Nos aeternam consecuturi carcerem nobis pro palaestra interpretamur, ut ad stadium tribunalis bene exercitati incommodis omnibus producamur, quia virtus duritia extruitur, mollitia vero destruitur.

lemmas: sum nunc benedico carcer etiam christianus molestus voco sum ad militia deus vivo iam tunc cum in sacramentum verbum respondeo nemo miles ad bellum cum deliciae venio neque de cubiculum ad acies procedo sed de papilio expeditus et substringo ubi omnis duritia et inbonitas et insuavitas consto etiam in pax labor et incommodus bellum patior iam edisco in arma deambulando campus decurro fodio molio testudo destino desudando sudor omnis consto ne corpus atque animus expavesco de umbra ad sol et sol ad gelis de tunica ad lorica de silentium ad clamor de quiesco ad tumultus proinde tu benedico quicumque hic durus sum ad exercitatio virtus animus et corpus deputas bonus agon subeo sum in quo agonothetes deus vivus sum xystarches spiritus sancio corona aeternitas brabium angelicae substantia politia in caelis gloria in saeculum saeculum itaque epistas vester christus iesus qui tu spiritus ungo et ad hic scamma produco volo tu ante dies agon ad durus tractatio ab liber condicio sepono ut vireo corroboro in tu nempe enim et athleta segrego ad strietiorem disciplina ut robur aedifico vaco contineo ab luxuria ab cibus laetus ab potus iocundiore cogo crucio fatigo quantus multus in exercitatio laboro tantus multus de victoria spero et ille inquam apostolus ut corona corruptibilis consequor nos aeternus consequor carcer nos pro palaestra interpretor ut ad stadium tribunal bene exercitas incommodus omnis producamur quia virtus duritia extruitur mollitia verus destruitur


text: Sed haec exempla constantiae omittamus de affectatione venientis. Convertamur ad ipsam condicionis humanae contemplationem, ut et illa nos instruant, si qua constanter adeunda sint quae et invitis evenire consueverunt. Quotiens enim incendia vivos cremarunt? quotiens ferae et in silvis suis et in mediis civitatibus elapsae caveis homines devoraverunt? quot a latronibus ferro, ab hostibus etiam cruce extincti sunt, torti prius, immo et omni contumelia expuncti? Nemo non etiam hominis causa pati potest quod in causa dei pati dubitat. Ad hoc quidem vel praesentia nobis tempora documenta sint, quantae qualesque personae inopinatos natalibus et dignitatibus et corporibus et aetatibus suis exitus referunt hominis causa, aut ab ipso, si contra cum fecerint, aut ab adversariis eius, si pro eo steterint.

lemmas: sed hic exemplum constantia omitto de affectatio venio convertamur ad ipse condicio humanus contemplatio ut et ille nos instruo si qui consto adeo sum qui et invitus evenio consuesco quotiens enim incendium vivus cremarunt quotiens fera et in silva suus et in medius civitas elabor cavea homo devoro quot ab latro ferrum ab hostis etiam crux extingo sum torqueo prior immo et omnis contumelia expuncti nemo non etiam homo causa patior possum qui in causa deus patior dubito ad hic quidem vel praesens nos tempus documentum sum quantus qualis persona inopinor natal et dignitas et corpus et aetas suus exitus refero homo causa aut ab ipse si contra cum facio aut ab adversarius is si pro is sto


text: Cetera aeque animi impedimenta usque ad limen carceris deduxerint vos, quousque et parentes vestri. Exinde segregati estis ab ipso mundo, quanto magis a saeculo rebusque eius? Nec hoc vos consternet, quod segregati estis a mundo. Si enim recogitemus ipsum magis mundum carcerem esse, exisse vos e carcere quam in carcerem introisse intellegemus. Maiores tenebras habet mundus, quae hominum praecordia excaecant. Graviores catenas induit mundus, quae ipsas animas hominum constringunt. Peiores immunditias expirat mundus, libidines hominum. Plures postremo mundus reos continet, scilicet universum hominum genus. Iudicia denique non proconsulis, sed dei sustinet. Quo vos, benedicti, de carcere in custodiarium, si forte, translatos existimetis. Habet tenebras, sed lumen estis ipsi. Habet vincula, sed vos soluti deo estis. Triste illic expirat, sed vos odor estis suavitatis. Iudex expectatur, sed vos estis de iudicibus ipsis iudicaturi. Contristetur illi qui fructum saeculi suspirat. Christianus etiam extra carcerem saeculo renuntiavit, in carcere autem etiam carceri. Nihil interest, ubi sitis in saeculo, qui extra saeculum estis. Et si aliqua amisistis vitae gaudia, negotiatio est aliquid amittere, ut maiora lucreris. Nihil adhuc dico de praemio, ad quod deus martyres invitat. Ipsam interim conversationem saeculi et carceris comparemus, si non plus in carcere spiritus acquirit, quam caro amittit. Immo et quae iusta sunt caro non amittit per curam ecclesiae et agapen fratrum, et insuper quae semper utilia fidei, spiritus adipiscitur. Non vides alienos deos, non imaginibus eorum incurris, non sollemnes nationum dies ipsa commixtione participas, non nidoribus spurcis verberaris, non clamoribus spectaculorum, atrocitate vel furore vel impudicitia celebrantium caederis, non in loca libidinum publicarum oculi tui impingunt, vacas a scandalis, a temptationibus, a recordationibus malis, iam et a persecutione. Hoc praestat carcer Christiano, quod eremus prophetis. Ipse dominus in secessu frequentius agebat, ut liberius oraret, ut saeculo cederet: gloriam denique suam discipulis in solitudine demonstravit. Auferamus carceris nomen, secessum vocemus. Etsi corpus includitur, etsi caro detinetur, omnia spiritui patent. Vagare spiritu, spatiare spiritu et non stadia opaca aut porticus longas proponens tibi, sed illam viam, quae ad deum ducit. Quotiens eam spiritu deambulaveris, totiens in carcere non eris. Nihil crus sentit in nervo, cum animus in caelo est. Totum hominem animus circumfert et, quo velit, transfert. Ubi autem erit cor tuum, illic erit et thesaurus tuus. Ibi ergo sit cor nostrum, ubi volumus habere thesaurum.

lemmas: ceterus aequus animus impedimentum usque ad limen carcer deduco tu quousque et parens vester exinde segrego sum ab ipse mundus quantus magis ab saeculum res is neque hic tu consternet qui segrego sum ab mundus si enim recogitemus ipse magis mundus carcer sum exeo tu e carcer quam in carcer introisse intellego magnus tenebrae habeo mundus qui homo praecordia excaeco gravis cateno induo mundus qui ipse anima homo constringo malus immunditias expirat mundus libido homo multus postremo mundus reus contineo scilicet universus homo genus iudicium denique non proconsulis sed deus sustineo quo tu benedico de carcer in custodiarium si fors transfero existimo habeo tenebrae sed lumen sum ipse habeo vinculum sed tu soluo deus sum tristis illic expirat sed tu odor sum suavitas iudex expecto sed tu sum de judex ipse judico contristetur ille qui fructus saeculis suspiro christianus etiam extra carcer saeculum renuntio in carcer autem etiam carcer nihil intersum ubi sum in saeculum qui extra saeculis sum et si aliqui amitto vita gaudium negotiatio sum aliquis amitto ut magnus lucreris nihil adhuc dico de praemium ad qui deus martyres invito ipse interim conversatio saeculis et carcer comparo si non multus in carcer spiritus acquirit quam carus amitto immo et qui iustus sum carus non amitto per cura ecclesia et agapen frater et insuper qui semper utilis fides spiritus adipiscitur non video alienus deus non imago is incurro non sollemnis natio dies ipse commixtio participas non nidor spurcis verberaris non clamor spectaculum atrocitas vel furor vel impudicitia celebro caederis non in locum libido publicaris oculus tuus impingunt vaco ab scandal ab temptatio ab recordatio malus iam et ab persecutio hic praesto carcer christianus qui eremus propheta ipse dominus in secedo frequens ago ut liber oro ut saeculum cedo gloria denique suus discipulis in solitudo demonstro auferamus carcer nomen secedo voco etsi corpus includo etsi carus detineo omnis spiritus pateo vagaris spiritus spatiaris spiritus et non stadium opacus aut porticus longus propono tu sed ille via qui ad deus duco quotiens is spiritus deambulaveris totiens in carcer non sum nihil crus sentio in nervus cum animus in caelum sum totus homo animus circumfero et quo volo transfero ubius autem sum cor tuus illic sum et thesaurus tuus ibi ergo sum cor nos ubi volo habeo thesaurus