Ceterum ut ad mythicum transeamus, quod poëtis deputatur, nescio an tantum par quaerere mediocritati nostrae, an tanti de documentis divinitatis confirmentur, ut Mopsus Africanus et Boeotus Amphiaraus. Delibanda enim nunc est species ista, cuius suo loco ratio reddetur. Interim hos certe homines fuisse vel eo palam est, quod non constanter deos illos, sed heroas appellatis. Quid ergo contendimus? Si addicenda mortuis divinitas erat, non utique talibus. Ecce vos, cum eadem licentia praesumptionis sepulchris regum vestrorum caelum infamatis, nonne probatos quosque iustitia, virtute, pietate et omni bono eiusmodi consecrationis solatio honestatis, contenti pro talibus etiam inrideri peierantes, at e contrarie impios, turpes etiam pristinis humanae gloriae praemiis aufertis, decreta eorum et titulos lancinatis, imagines detrahitis, monetam repercutitis? Ille autem conspector omnium, comprobator, immo largitor bonorum, tantae indulgentiae suae ordinationem vulgo prostituet, et plus diligentiae atque iustitiae hominibus licebit in distribuendis divinitatibus sapere? Mundiores erunt regum et principum comites quam summi dei? Atquin horretis et aversamini vagos, exules, pauperes, debiles, sordide natos, inhoneste institutos, contra incestos, adulteros, raptores, parricidas etiam legibus exornatis. Ridendum an irascen- dum sit, tales deos credi quales homines esse non debeant? Sedenim in isto mythice genere, quod poetae ferunt, quam incerti agitis circu conscientiae pudorem et pudoris defensionem! Nam quotiens misera vel turpia vel atrocia deorum exprobramus, allegatione poëticae licentiae ut fabulosa defenditis, quotiens ultro siletur de eiusmodi poëtica, non modo non horretis, sed insuper honoratis utque in necessariis artibus habetis, denique per hanc initiatricem litteraturae ingenuitatis studia producitis. Criminatores deorum poëtas eliminari Plato censuit, ipsum Homerum sane coronatum civitate pellendum. At cum recipiatis illos et retineatis, cur non credatis talia retexentibus de deis vestris? Igitur si creditis poëtis, cur tales deos colitis? Si ideo colitis quia non creditis poëtis, cur laudem mendacibus fertis nec cavetis ne offendatis eos quorum detractatores honoratis? Sane fides a poëtis non exigenda. Nonne, qui dicitis deos post mortem factos, homines confitemini ante mortem? Quid ergo novi, si, qui homines fuerint, humanis aut casibus aut criminibus aut fabulis polluuntur? Non creditis poëtis, cum de relationibus etiam sacra quaedam disposueritis? Cur rapitur sacerdos Cereris, si non tale Ceres passa est? Cur Saturno alieni liberi immolantur, si ille suis pepercit? Cur Idaeae masculus amputatur, si nullus illi fastidiosior adulescens libidinis frustratae dolore castratus est? Cur Herculcum polluctum mulieres Lanuvinae non gustant, si non mulierum causa pracivit? Mentiuntur sane poetae! sed non ideo quod talia gesserint vestri dei, homines quando fuerint, nec quod divinas adscripserint foeditates divinitatis, cum interim vobis credibilius visum est deos fuisse, sed non tales, quam tales, sed non deos.

ceterum ut ad mythicum transeo qui poetis deputo nescio an tantus par quaero mediocritas noster an tantus de documentum divinitas confirmo ut mopsus africanus et boeotus amphiaraus delibanda enim nunc sum species iste qui suus locus ratio reddo interim hic certus homo sum vel is palam sum qui non consto deus ille sed heros appello quis ergo contendo si addico morior divinitas sum non utique talis ecce tu cum idem licentia praesumptio sepulcrum rex vester caelum infamo nonne probo quisque iustitia virtus pietas et omnis bonus eiusmodi consecratio solacium honestas contendo pro talis etiam irrideo peierantes at e contrarius impii turpis etiam pristinus humanus gloria praemium aufero decretum is et titulus lancinatis imago detraho monetam repercutitis ille autem conspector omnis comprobator immo largitor bonus tantus indulgentia suus ordinatio vulgo prostituet et multus diligentia atque justitia homo liceo in distribuendis divinitas sapio mundus sum rex et princeps comes quam superus deus atqui horreo et aversamini vagus exulis pauper debilis sordidus nascor inhonestus instituo contra incestus adulter raptor parricida etiam lex exorno rideo an irascen dum sum talis deus credo qualis homo sum non debeo sedenim in iste mythice genus qui poeta fero quam incertus ago circu conscientia pudor et pudor defensio nam quotiens misero vel turpis vel atrocia deus exprobramus allegatio poeticae licentia ut fabulosus defendo quotiens ultro sileo de eiusmodi poetica non modo non horreo sed insuper honoro ut in necessarius ars habeo denique per hic initiatrix litteratura ingenuitas studium producitis criminator deus poetas eliminaris plato censeo ipse homerus sanus corono civitas pello at cum recipio ille et retineo cur non credo talis retexentibus de deus vester igitur si credo poetis cur talis deus colo si ideo colo quia non credo poetis cur laus mendax fero neque caveo ne offendatis is qui detractator honoro sanus fides ab poetis non exigo nonne qui dico deus post mors facio homo confiteor ante mors quis ergo nosco si qui homo sum humanus aut casus aut crimen aut fabula polluo non credo poetis cum de relatio etiam sacer quidam disposueritis cur rapio sacerdos ceres si non talis cero patior sum cur saturnus alienus liber immolo si ille suus parco cur idaeus masculus amputo si nullus ille fastidiosus adulescens libido frustro dolor castro sum cur herculcum polluctum mulier lanuvinae non gusto si non mulier causa pracivit mentior sanus poeta sed non ideo qui talis gero vester deus homo quando sum neque qui divino adscribo foeditas divinitas cum interim tu credibilis video sum deus sum sed non talis quam talis sed non deus


Sed et qui nos crucis antistites affirmat, consacraneus erit noster. Crucis qualitas signum est de ligno: etiam de materia colitis penes vos cum effigie. Quanquam sicut vestrum humana figura est, ita et nostrum sua propria. Viderint nunc lineamenta, dum una sit qualitas; viderit forma, dum ipsum sit dei corpus. Quodsi de hoc differentia intercedit, quanto distinguitur a crucis stipite Pallas Attica et Ceres Pharia, quae sine forma rudi palo et solo staticulo ligni informis repraesentatur? Pars crucis et quidem maius est omne robur quod derecta statione defigitur. Sed nobis tota crux imputatur, cum antemna scilicet sua et cum illo sedilis excessu. Hoc quidem vos incusabiliores, qui mutilum et truncum dicastis lignum, quod alii plenum et structum consecraverunt. Enimvero de reliquo integra est religio vobis integrae crucis, sicut ostendam. Ignoratis autem etiam originem istam deis vestris de isto patibulo provenisse. Nam omne simulacrum, seu ligno seu lapide desculpitur, seu aere defunditur, seu quacunque alia locupletiore materia producitur, plasticae manus praecedant necesse est. Plasta autem lignum crucis in primo statuit, quoniam ipsi quoque corpori nostro tacita et secreta linea crucis situs est Quod caput emicat, quod spina dirigitur, quod humerorum obliquatio excedit. si statueris hominem manibus expansis, imaginem crucis feceris. Huic igitur exordio et velut statumini argilla desuper intexta paulatim membra complet, et corpus struit, et habitum, quem placuit argillae, intus cruci ingerit; inde circino et plumbeis modulis praeparatio simulacri in marmor, in lutum, vel aes, vel quodcumque placuit deum fieri, transmigratura. A cruce argilla, ab argilla deus: quodammodo transit crux in deum per argillam. Crucem igitur consecratis, a qua incipitur consecratus. Exempli gratia dictum erit: nempe de olivae nucleo et nuce persici et grano piperis sub terra temperato arbor exsurgit in ramos, in comam, in speciem sui generis. Eam si transferas, vel de brachiis eius in aliam subole utaris, cui deputabitur quod de traduce provenit? Non illi grano aut nuci aut nucleo? Nam cum tertius gradus secundo adscribitur, aeque primo secundus, sic tertius redigetur ad primum, transmissus per secundum. Nec diutius super isto argumentandum est, quando naturali praescriptione omne omnino genus censum ad originem refert, quantoque genus censetur origine, tanto origo convenitur in genere. Si igitur in genere deorum crucem originem colitis, hic erit nucleus et granum primordiale, ex quibus apud vos simulacrorum silvae propagantur. At manifesta iam. Victorias ut numina, et quidem augustiora quanto laetiora, veneramini. Constructionem quibus mediis extollant, cruces erunt, intestina quodammodo tropaeum. Itaque in Victoriis et cruces colit castrensis religio, signa adorat, signa deierat, signa ipsi Iovi praefert. Sed ille imaginum suggestus et totius auri cultus monilia crucum sunt. Sic etiam in cantabris atque vexillis, quae non minore sanctitate militia custodit, sipbara illa vestes crucum sunt. Erubescitis, opinor, incultas et nudas cruces colere.

sed et qui nos crux antistes affirmo consacraneus sum noster crux qualitas signum sum de lignum etiam de materia colo penis tu cum effigies quamquam sicut vester humanus figuro sum ita et nos suus proprius video nunc lineamentum dum unus sum qualitas video forma dum ipse sum deus corpus quodsi de hic differentia intercedo quantus distinguo ab crux stipes pallas atticus et cero pharius qui sine forma rudo palo et solum staticulo lignum informis repraesento pars crux et quidem magnus sum omnis robur qui derecingo statio defigo sed nos totus crux imputo cum antenna scilicet suus et cum ille sedilis excedo hic quidem tu incusabiliores qui mutilis et truncus dicastis lignum qui alius plenus et struo consecro enimvero de reliquus integer sum religio tu integer crux sicut ostendo ignoro autem etiam origo iste deus vester de iste patibulus provenio nam omnis simulacrum seu lignum seu lapis desculpitur seu aer defundo seu quicumque alius locupletiore materia produco plastice manus praecedo necesse sum plasta autem lignum crux in primus statuo quoniam ipse quoque corpus noster taceo et secerno lineus crux sino sum qui caput emico qui spina dirigo qui humerorum obliquatio excedo si statuo homo manus expando imago crux facio hic igitur exordior et velut statumini argilla desuper intexo paulatim membrum compleo et corpus struo et habitus qui placeo argilla intus crux ingero inde circino et plumbeus modulis praeparatio simulacrum in marmor in lutum vel aes vel quicumque placeo deus fio transmigratura ab crux argilla ab argilla deus quodammodo transeo crux in deus per argilla crux igitur consecro ab qui incipio consecro exemplum gratia dico sum nempe de oliva nucleus et nuce persici et granum pipo sub terra tempero arbor exsurgo in ramus in como in species suus genus is si transfero vel de bracchium is in alius suboles utaris qui deputo qui de traduco provenio non ille granum aut nuci aut nucleus nam cum tertius gradus secundus adscribo aequus primus secundus sic tertius redigo ad primus transmitto per secundus neque diu super iste argumentor sum quando natural praescriptio omnis omnino genus census ad origo refero quantus genus censeo origo tantus origo convenitur in genus si igitur in genus deus crux origo colo hic sum nucleus et granum primordial ex qui apud tu simulacrum silva propago at manifestus iam victoria ut numen et quidem augustus quantus laetus veneror constructio qui medius extollo crux sum intestinum quodammodo tropaeum itaque in victoria et crux colo castrensis religio signum adoro signum dejero signum ipse iuppiter praefero sed ille imago suggero et totus aurum cultus monile crucum sum sic etiam in cantabrum atque vexillum qui non paruus sanctitas militia custodio sipbara ille vestis crucum sum erubesco opinor incultus et nudo crux colo


His ita expeditis videmus physicum istud ad hoc subornatum, ut deos elementa contendat, cum ex his etiam alios deos natos alleget; dei enim nonnisi de deis nascerentur. Quos quoniam in mythico apud poëtas plenius suo loco examinabimus, tamen, quod de ipsis interim retractandum est quod ad praesentem speciem facit, simul et de praesenti specie ad ipsos conversi forsan ostensuri sumus deos nullo modo videri posse qui de elementis nati dicuntur, ut iam hinc praeiudicatum sit deos elementa non esse, cum qui de elementis nati dicuntur, dei non sunt; aeque demonstrantes elementa deos non esse ad illam agnatorum speciem praestruemus recte deos non esse defendi quorum parentes, id est elementa, dei non sunt. Scitum deum e deo nasci, quemadmodum de non deo non deum. Igitur quod elementa contineat mundus iste, ut summaliter tractem de universitate, partibus eius praeministrans (nam quae condicio eius, eadem utique erit et elementorum et membrorum), aut ab aliquo institutus sit necesse est, qua Platonis humanitas, aut a nullo, qua Epicuri duritia; et si institutus est, habendo initium habebit etiam finem. Ita quod aliquando non fuit ante initium et quandoque non erit post finem, non capit utique videri deus, carens substantia divinitatis id est aeternitate, quae sine initio et fine censetur. Si vero institutus omnino non est ac propterea deus habendus, quod ut deus neque initium neque finem sui patitur, quomodo quidam assignant elementis, quae deos volunt, generationem, cum Stoici negent quicquam deo nasci? Item quomodo volunt quos de elementis natos ferunt deos haberi, cum deum negent nasci? Itaque quod mundi erit, hoc elementis adscribetur, caelo dico et terrae et sideribus et igni, quae deos et deorum parentes adversus negatam generationem dei et nativitatem frustra vobis credi proposuit Varro, ut qui Varro indicaverat animalia esse caelum et astra. Quod si ita est, etiam mortalia sint necesse est, secundum animalis formam; nam etsi immortalem constat animam, ipsi hoc soli licebit, non etiam illi cui adnectatur, id est corpori. Nemo autem negabit elementis corpus esse, cum et contingamus ea et contingamur ab eis, certaque corpora ex illis decidere videamus. Ergo si animalia deposita ratione animae, qua corporum condicio, mortalia, non utique immortalia. Et tamen unde animalia Varroni videntur elementa? Quoniam elementa moventur. Ac ne ex diverso proponatur, multa alia moveri, ut rotas, ut plaustra, ut machinas ceteras, ultro praevenit dicens eo animalia credita, quod per semetipsa moverentur, nullo extrinsecus apparente motatore eorum aut incitatore, sicuti apparet qui rotam compellit et plaustra volvit et machinam temperat. Igitur nisi animalia, non mobilia per se. Porro allegans quid non appareat, ostendit quid quaesisse debuerat, id est artificem et arbitrum motus; neque enim statim non est quod, quia non videmus, non credimus esse. Immo eo altius investigandum est quod non videatur, ut quod videatur quale sit scire possimus. Alioquin si tantum ea quae comparent ideo esse credantur quia comparent, quomodo deos etiam eos recipitis qui non comparent? si autem videntur esse qui non sunt, cur non sint et qui non videntur? Motatorem dico caelestium rerum. Sint ergo et animalia, quia mobilia per se, etiam mobilia per se, quia non per alium, tamen ut ea non statim dei, quia animalia, ita nec ideo, quia per se mobilia: aut quid vetat universa animalia, ut mobilia per se, deos haberi? Et hoc alia sane vanitate Aegyptiis licet.

hic ita expeditus video physicus iste ad hic suborno ut deus elementum contendo cum ex hic etiam alius deus nascor allego deus enim nonnisi de deus nasco qui quoniam in mythico apud poetas plenus suus locus examino tamen qui de ipse interim retracto sum qui ad praesens species facio simul et de praesens species ad ipse converro forsan ostensuri sum deus nullus modo video possum qui de elementum nascor dico ut iam hinc praejudico sum deus elementum non sum cum qui de elementum nascor dico deus non sum aequus demonstro elementum deus non sum ad ille agnator species praestruemus rectus deus non sum defendo qui parens is sum elementum deus non sum scio deus e deus nascor quemadmodum de non deus non deus igitur qui elementum contineo mundus iste ut summaliter tracto de universitas pars is praeministrans nam qui condicio is idem utique sum et elementor et membrum aut ab aliquis instituo sum necesse sum qui plato humanitas aut ab nullus qui epicurus duritia et si instituo sum habeo initium habeo etiam finis ita qui aliquando non sum ante initium et quandoque non sum post finis non capio utique video deus careo substantia divinitas is sum aeternitas qui sine initium et finis censeo si verus instituo omnino non sum atque propterea deus habeo qui ut deus neque initium neque finis suus patior quomodo quidam assigno elementum qui deus volo generatio cum stoicus nego quisquam deus nascor item quomodo volo qui de elementum nascor fero deus habeo cum deus nego nascor itaque qui mundus sum hic elementum adscribetur caelum dico et terra et sidus et ignis qui deus et deus parens adverro nego generatio deus et nativitas frustra tu credo propono varro ut qui varro indico animal sum caelum et astrum qui si ita sum etiam mortalia sum necesse sum secundus animal forma nam etsi immortal consto anima ipse hic solus liceo non etiam ille qui adnectatur is sum corpus nemo autem nego elementum corpus sum cum et contingamus is et contingamur ab is certo corpus ex ille decido video ergo si animal depono ratio anima qui corpus condicio mortalia non utique immortalis et tamen unde animal varro video elementum quoniam elementum moveo atque ne ex diverto propono multus alius moveo ut roto ut plaustrum ut machina ceterus ultro praevenio dico is animal credo qui per semetipsa moveo nullus extrinsecus appareo motator is aut incitator sicut appareo qui rota compello et plaustrum volvo et machina tempero igitur nisi animal non mobilia per sui porro allego quis non appareo ostendo quis quaero debeo is sum artifex et arbiter moueo neque enim statim non sum qui quia non video non credo sum immo is altus investigo sum qui non video ut qui video qualis sum scio possum alioqui si tantus is qui comparo ideo sum credo quia comparo quomodo deus etiam is recipio qui non comparo si autem video sum qui non sum cur non sum et qui non video motator dico caelestis res sum ergo et animal quia mobilia per sui etiam mobilia per sui quia non per alius tamen ut is non statim deus quia animal ita neque ideo quia per sui mobilia aut quis veto universus animal ut mobilia per sui deus habeo et hic alius sanus vanitas aegyptius licet


Sed physicorum auctoritas philosophorum ut mancipium sapientiae patrocinatur. Sane mera sapientia philosophorum, cuius infirmitatem prima haec contestatur varietas opinionum, veniens de ignorantia veritatis. Quis autem sapiens expers veritatis, qui ipsius sapientiae ac veritatis patrem et dominum deum ignoret? Nam et divina alias enuntiatio Solomonis, Initium, inquit, sapientiae metus in deum. Porro timoris origo notitia est; quis enim timebit quod ignorat? Ita qui deum timuerit ignotior omnium, deum omnium notitiam et veritatem adsecutus plenam atque perfectam sapientiam obtinebit. Hoc autem philosophiae non liquido successit. Licet enim per curiositatem omnimodae litteraturae inspiciendae divinis quoque scripturis, ut antiquioribus, possint videri incursasse et inde nonnulla dempsisse, cum tamen interpolarunt, probant sese aut omnia despexisse aut non omnibus credidisse (nam et alias veritatis simplicitas per scrupulositatem passivae fidei nutat), et ita accedente libidine gloriae ad proprii ingenii opera mutasse, per quod in incertum abiit etiam quod invenerant et facta est argumentationum inundatio de stillicidio uno atque alio veritatis. Invento enim solummodo deo non ut invenerunt exposuerunt, ut de qualitate eius et de natura, etiam de sede disceptent: Platonici quidem curantem rerum et arbitrum et iudicem, Epicurei otiosum et inexercitum et, ut ita dixerim, neminem, positum vero extra mundum Stoici, intra mundum Platonici. Quem non penitus admiserant, neque nosse potuerunt neque timere nec inde sapere, exorbitantes scilicet ab initio sapientiae, id est metu in deum. Extant testimonia tam ignoratae quam dubitatae inter philosophos divinitatis. Diogenes consultus, quid in caelis agatur, Numquam, inquit, ascendi. Item, an dei essent, Nescio, inquit, nisi ut sint expedire. Thales Milesius Croeso sciscitanti, quid de deis arbitraretur, post aliquot deliberandi commeatus, Nihil, renuntiavit. Socrates ipse deos istos quasi certus negabat. Idem Aesculapio gallinaceum secari quasi certus iubebat. Et ideo cum tam incerta et inconstans definiendi de deo philosophia deprehenditur, quem potuit metum habere eius quem non liquido tenebat determinare? De mundo deo didicimus. Hunc enim physicum theologiae genus cogunt, quando ita deos tradiderunt, ut Dionysius Stoicus trifariam eos dividat. Unam vult speciem quae in promptu sit, ut Solem, Lunam, Astra; aliam, quae non compareat, ut Neptunum; reliquam, quae de hominibus ad divinitatem transisse dicitur, ut Herculem, Amphiaraum. Aeque Arcesilaus trinam formam divinitatis ducit, Olympios, Astra, Titaneos, de Caelo et Terra: ex his, Saturno et Ope Neptunum, Iovem et Orcum, et ceteram successionem. Xenocrates Academicus bifariam facit, Olympios et Titanios, qui de Caelo et Terra. Aegyptiorum plerique quattuor deos credunt, Solem et Lunam, Caelum ac Terram. Cum reliquo igni superno deos ortos Democritus suspicatur, cuius instar vult esse naturam Zenon. Unde et Varro ignem mundi animum facit, ut perinde in mundo ignis omnia gubernet sicut animus in nobis. Atqui vanissime. Nam cum est, inquit, in nobis, ipsi sumus; cum exivit, emorimur. Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur.

sed physicus auctoritas philosophus ut mancipium sapientia patrocinor sanus merus sapientia philosophus qui infirmitas primus hic contestor varietas opinio venio de ignoro veritas quis autem sapio expers veritas qui ipse sapientia atque veritas pater et dominus deus ignoro nam et divino alius enuntiatio solomonis initium inquam sapientia metus in deus porro timor origo notitia sum quis enim timeo qui ignoro ita qui deus timeo ignosco omnis deus omnis notitia et veritas assequor plenus atque perficio sapientia obtineo hic autem philosophia non liquidus succedo licet enim per curiositas omnimodae litteratura inspiciendae divinus quoque scribo ut antiquus possum video incursasse et inde nonnullus demo cum tamen interpolarunt probo sui aut omnis despicio aut non omnis credo nam et alius veritas simplicitas per scrupulositas passivus fides nuto et ita accedo libido gloria ad proprius ingenium opus muto per qui in incertus abeo etiam qui invenio et facio sum argumentatio inundatio de stillicidium unus atque alius veritas invenio enim solummodo deus non ut invenio expono ut de qualitas is et de natura etiam de sedes discepto platonicus quidem curo res et arbiter et judico epicureus otiosus et inexercitum et ut ita dico nemo pono verus extra mundus stoicus intra mundus platonicus qui non penitus admitto neque nosco possum neque timeo neque inde sapio exorbitantes scilicet ab initium sapientia is sum metus in deus extant testimonium tam ignoro quam dubitatae inter philosophus divinitas diogenes consulo quis in caelis ago numquam inquam ascendo item an deus sum nescio inquam nisi ut sum expedio thal milesius croesus sciscitor quis de deus arbitror post aliquot delibero commeatus nihil renuntio socrates ipse deus iste quasi certus nego idem aesculapius gallinaceus secaris quasi certus jubeo et ideo cum tam incertus et inconsto definio de deus philosophia deprehendo qui possum metus habeo is qui non liquidus teneo determinaris de mundus deus disco hic enim physicus theologiae genus cogo quando ita deus trado ut dionysius stoicus trifariam is divido unus volo species qui in promptus sum ut sol luna astrum alius qui non compareo ut neptunus reliquus qui de homo ad divinitas transeo dico ut herculis amphiaraus aequus arcesilaus trinam forma divinitas duco olympius astrum titaneos de caelum et terra ex hic saturnus et opis neptunus iuppiter et orcus et ceter successio xenocrates academicus bifarius facio olympius et titanios qui de caelum et terra aegyptius plerusque quattuor deus credo sol et luna caelis atque terra cos reliquus ignis supernus deus orior democritus suspicor qui instar volo sum natura zeno unde et varro ignis mundus animus facio ut perinde in mundus ignis omnis guberno sicut animus in nos atqui vanissime nam cum sum inquam in nos ipse sum cum exeo emorior ergo et ignis cum de mundus per fulgur proficisco mundus emorior


Haec secundum tripertitam dispositionem Varronis divinitatis aut notiora aut insigniora digessimus, ut possit iam videri satis responsum de physico genere, de poëtico, de gentili. Sed quoniam omnis substitutio non iam philosophorum nec poëtarum nec populorum, a quibus tradita est, sed dominantium Romanorum, a quibus occupata est, a quibus auctoritatem sibi extruxit, alia iam nobis ineunda est humani erroris latitudo, immo silva caedenda, quae undique conceptis superstitionum seminibus vitii pueritatem obumbravit. Sed et Romanorum deos Varro trifariam disposuit in certos, incertos et electos. Tantam vanitatem! Quid enim erat illis cum incertis, si certos habebant? Nisi si Attico stupori recipere voluerunt. Nam et Athenis ara est inscripta: IGNOTIS DEIS. Colit ergo quis quod ignorat? Tum si certos habebant, contenti esse debuerunt, nec electos desiderare. In quo etiam inreligiosi deprehenduntur. Si enim dei ut bulbi seliguntur, qui non seliguntur improbi pronuntiantur. Nos vero bifariam Romanorum deos recognoscimus communes et proprios, id est quos cum omnibus habent et quos ipsi sunt commenti. Et numquid hi sunt publici et adventicii dicti? Hoc enim arae docent, adventiciorum ad fanum Carnae, publicorum in Palatio. Quare cum communes dei quam in physico quam in mythico comprehendantur, actum est iam de istis. Speciebus de propriis dicere iam libet. De Romanis stupeamus tertium illud genus hostilium deorum, propterea quod nulla gens alia tantum sibi superstitionis invenerit. Ceteros in duas species dirigimus, alios de hominibus assumptos, alios modo alio conceptos. Igitur quoniam idem illis color suppetit consecrationis mortuorum, tanquam ob merita vitae, eandem et nos responsionem opponamus necesse est, neminem ex his quoque tanti fuisse. Patrem diligentem Aenean crediderunt, militem numquam gloriosum, lapide debilitatum. Quod telum quantum volgare, atque caninum, tanto ignobile volnus! Sed et proditor patriae Aeneas invenitur, tam Aeneas quam Antenor. Ac si hoc verum nolunt, Aeneas certe patria flagrante dereliquit socios, feminae Punicae subiciendus, quae maritum Hasdrubalem Aeneae timiditate miti supplicantem hosti non comitata raptis secum filiis formam et patrem sibi habere non in fugam sapit, sed in ignes ardentis Carthaginis ut in amplexus patriae pereuntis incubuit. Pius Aeneas ob unicum puerum et decrepitum senem Priamo et Astyanacte destitutis? Atquin Romanis magis detestandus, qui pro salute principum et domus eorum adversus liberos et coniuges et omne pignus suum deierant. Consecrant filium Veneris, et hoc Volcanus sciens patitur et Iuno concedit. Filii si pietate parentum in caelo sedent, cur non potius Argivi iuvenes dei habiti, quod matrem, ne in sacris piaculum committeret, plus quam humano more iugales provexerunt? Cur non magis dea, quae magis pia, illa filia patris in carcere fame defecti uberibus suis educatrix? Quid aliud Aeneae gloriosum, nisi quod proelio Laurentino nusquam comparuit? Rursus forsitan solito more quasi desertor e proelio fugerit. Romulus aeque post mortem deus. Si quia urbem condidit? Cur non alii usque in feminas urbium auctores? Sane Romulus et fratrem interfecit et alienas virgines dolo rapuit. Ideo deus, ideo Quirinus est, quia tunc parentibus quiritatum est per illum. Quid Sterculus meruit ad divinitatem? Si agros stercoribus iuvando diligens fuit, plus fimi Augias conferebat. Si Faunus Pici filius in ius agitabatur mente ictus, curari cum magis quam consecrari decebat. Si Fauni filia pudicitia praecellebat, ut ne conversaretur quidem inter viros, aut barbaria aut conscientia deformitatis aut rubore insaniae paternae, quanto dignior Bona Dea Penelopa, quae inter tot vilissimos amatores diversata obsessam castitatem tenere protexit? Est et Sanctus propter hospitalitatem a rege Plotio fanum consecutus: potuit et Vlixes de humanissimo Alcinoo unum amplius deum vobis contulisse.

hic secundus tripertitam dispositio varro divinitas aut nosco aut insignis digero ut possum iam video satis responsum de physicus genus de poetico de gentilis sed quoniam omnis substitutio non iam philosophus neque poetaris neque populus ab qui trado sum sed dominor romanus ab qui occupo sum ab qui auctoritas sui exstruo alius iam nos ineo sum humanus error latitudo immo silva caedo qui undique concipio superstitio semen vitium pueritas obumbro sed et romanus deus varro trifariam dispono in certus incertus et eligo tantus vanitas quis enim sum ille cum incertus si certus habeo nisus si atticus stupori recipio volo nam et athenae ara sum inscribo ignosco deus colo ergo quis qui ignoro tum si certus habeo contendo sum debeo neque eligo desideraris in quo etiam irreligiosus deprehendo si enim deus ut bulbus seliguntur qui non seliguntur improbus pronuntio nos verus bifarius romanus deus recognosco communis et proprius is sum qui cum omnis habeo et qui ipse sum commentus et numquid hic sum publicus et adventicii dictum hic enim ara doceo adventiciorum ad fanum carnae publicus in palatium quaris cum communis deus quam in physicus quam in mythico comprehendo ago sum iam de iste species de proprius dico iam libet de romanus stupeamus tertius ille genus hostilis deus propterea qui nullus gens alius tantus sui superstitio invenio ceterus in duo species dirigimus alius de homo assumptos alius modo alius concipio igitur quoniam idem ille color suppeto consecratio morior tamquam ob mereo vita idem et nos responsio oppono necesse sum nemo ex hic quoque tantus sum pater diligo aeneas credo miles numquam gloriosus lapis debilito qui telis quantus volgaris atque caninus tantus ignobilis vulnus sed et proditor patria aeneas invenio tam aeneas quam anteno atque si hic verus nolo aeneas certus patria flagro derelinquo socius femina punicus subicio qui maritus hasdrubal aeneas timiditas mitis supplico hostis non comito rapio sui filius forma et pater sui habeo non in fuga sapio sed in ignis ardeo carthago ut in amplector patria pereo incumbo pius aeneas ob unicus puer et decrepitus senex priamus et astyanax destitus atqui romanus magis detestandus qui pro salus princeps et domus is adverro liber et coniunx et omnis pignus suus dejero consecro filius venus et hic volcanus scio patior et juno concedo filius si pietas parens in caelum sedeo cur non potis argivus juvenis deus habeo qui mater ne in sacrum piaculum committo multus quam humanus mos iugalis provexerunt cur non magis dea qui magis pius ille filia pater in carcer fames deficio uber suus educatrix quis alius aeneas gloriosus nisi qui proelium laurentinus nusquam compareo rursus forsitan soleo mos quasi desertor e proelium fugio romulus aequus post mors deus si quia urbs condo cur non alius usque in femina urbs auctor sanus romulus et frater interfacio et alienus virgo dolus rapio ideo deus ideo quirinus sum quia tunc parens quiritas sum per ille quis sterculus mereo ad divinitas si ager stercus juvo diligo sum multus fimum augias confero si faunus picus filius in ius agito mens iacio curaris cum magis quam consecraris decet si faunus filia pudicitia praecello ut ne conversaretur quidem inter vir aut barbaria aut conscientia deformitas aut rubor insania paternus quantus dignus bonus dea penelopa qui inter tot vilis amator diversata obsedeo castitas teneo protego sum et sancio propter hospitalitas ab rex plautius fanum consequor possum et vlixes de humanus alcinous unus amplus deus tu confero


De obstinationibus vero vel praesumptionibus, si qua proponitis, ne istae quidem ad communionem comparationis absistunt. Prima obstinatio est quae secunda a dei religio constituitur Caesarianae maiestatis, quod inreligiosi dicamur in Caesares, neque imagines eorum repropitiando neque genios deierando. Hostes populi nuncupamur. Ita vero sit, cum ex vobis nationibus quotidie Caesares et Parthici et Medici et Germanici fiant. Hoc loco Romana gens viderit in quibus indomitae et extraneae nationes. Vos tamen de nostris adversus nostros conspiratis. Agnoscimus sane Romanam in Caesares fidem. Nulla umquam coniuratio erupit, nullus in senatu vel in palatiis ipsis sanguis Caesaris notam fixit, nulla in provinciis affectata maiestas. Adhuc Syriae cadaverum odoribus spirant, adhuc Galliae Rhodano suo non lavant. Sed omitto vesaniae crimina, quia nec ista Romanum nomen admittunt. Vanitatis sacrilegia conveniam, et ipsius vernaculae gentis inreverentiam recognoscam, et festivos libellos quos statuae sciunt, et illa obliqua nonnunquam dicta a concilio atque maledicta quae circi sonant. Si non armis, saltim lingua semper rebelles estis. Sed aliud, opinor, est non iurare per genium Caesaris; dubitatur enim de periuris iure, cum ne per deos quidem vestros ex fide deieretis. Sed non dicimus deum imperatorem; super hoc enim, quod vulgo aiunt, sannam facimus. Immo qui deum Caesarem dicitis, etderidetis, dicendo quod non est, et maledicitis, quia non vult esse quod dicitis. Mavult enim vivere quam deus fieri.

de obstinatio verus vel praesumptio si qui propono ne iste quidem ad communio comparatio absisto primus obstinatio sum qui secundus ab deus religio constituo caesarianus maiestas qui irreligiosus dico in caesaris neque imago is repropitiando neque genius dejero hostis populus nuncupamur ita verus sum cum ex tu natio quotidie caesaris et parthicus et maedicus et germanicus fio hic locus romanus gens video in qui indomitus et extraneus natio tu tamen de noster adverro noster conspiro agnosco sanus romanus in caesaris fides nullus umquam coniuratio erumpo nullus in senatus vel in palatiis ipse sanguis caesar nota figo nullus in provincia affecto maiestas adhuc syria cadaver odor spiro adhuc gallia rhodanus suus non lavo sed omitto vesania crimen quia neque iste romanus nomen admitto vanitas sacrilegium convenio et ipse vernacula gens irreverentia recognosco et festivus libellus qui statua scio et ille obliquus nonnunquam dictum ab concilio atque maledico qui circos sono si non arma saltem lingua semper rebello sum sed alius opinor sum non iuro per genius caesar dubito enim de perjurus ius cum ne per deus quidem vester ex fides deieretis sed non dico deus imperator super hic enim qui vulgo aio sannam facio immo qui deus caesaris dico etderidetis dico qui non sum et maledicitis quia non volo sum qui dico malo enim vivo quam deus fio


Reliquum obstinationis in illo capitulo collocatis, quod neque gladios neque cruces neque bestias vestras, non ignem, non tormenta ob duritatem ac contemptum mortis animo recusemus. At enim haec omnia apud priores maioresque vestros non contemni modo, sed etiam magna laude pensari a virtute didicerunt. Gladius quot et quantos viros voluntarios! Piget prosequi. Crucis vero novitatem numerosae, abstrusae, Regulus vester libenter dedicavit; regina Aegypti bestiis suis usa est, ignes post Carthaginensem feminam Asdrubale marito in extremis patriae constantiorem docuerat invadere ipsa Dido. Sed et tormenta mulier Attica fatigavit tyranno negans, postremo, n(??) cederet corpus et sexus, linguam suam pastam expuit, totum eradicatae confessionis ministerium. Sed vestris ista ad gloriam, nostris ad duritiam deputatis. Destruite nunc gloriam maiorum, quo nos quoque destruatis. Contenti estote detrahere etiam laude parentum ad praesens, ne nobis locum detis de his. Forsitan et temporum qualitas robustioris antiquitatis exegerit ingenia duriora. At nunc tranquillitate pacis et ingenia mitiora et mentes hominum etiam in extraneos. Esto, inquitis, veteribus vos comparate; nobis necesse est in vobis odio prosequi quod a nobis non probatur, quia nec invenitur in nobis. Respondete igitur ad singulas species. Non eadem voce exempla deposco. Si contemptu scilicet mortis gladius de maioribus fabulas fecit, utique non vitae amore gladio vos ad lanistas auctoratis, metu mortis nomen militiae datis. Si feminae alicui de bestiis famosa mors est, medio quotidie pacis sponte libera ad bestias itis. Si crucem, configendi corporis machinam, nullus adhuc ex vobis Regulus pepigit, attamen iam ignis contemptus evasit, ex quo se quidam proxime vestiendum incendiali tunica ad certum usquequaque locum auctoravit. Si flagris mulier insultavit, hoc quoque proxume inter venatorios ordine transcurso remensus est, ut taceam de Laconica gloria.

reliquus obstinatio in ille capitulum colloco qui neque gladius neque crux neque bestia vester non ignis non tormentum ob duritas atque contemno mors animus recuso at enim hic omnis apud prior magnus vester non contemno modo sed etiam magnus laus penso ab virtus disco gladius quot et quantus vir voluntarii pigeo prosequor crux verus novitas numerosus abstrusae regulus vester libet dedico regina aegyptius bestia suus utor sum ignis post carthaginensem femina asdrubal marito in exter patria consto doceo invado ipse dido sed et tormentum mulier atticus fatigo tyrannus nego postremo n cedo corpus et sexus lingua suus pastam expuo totus eradico confessio ministerium sed vester iste ad gloria noster ad duritia deputas destruite nunc gloria magnus quo nos quoque destruatis contendo sum detraho etiam laus parens ad praesens ne nos locus do de hic forsitan et tempus qualitas robustus antiquitas exigo ingenium durus at nunc tranquillitas pax et ingenium mitis et mens homo etiam in extraneus sum inquam vetus tu comparo nos necesse sum in tu odium prosequor qui ab nos non probo quia neque invenio in nos respondeo igitur ad singulus species non idem vox exemplum deposco si contemptus scilicet mors gladius de magnus fabula facio utique non vita amor gladius tu ad lanista auctoratis metus mors nomen militia do si femina aliqui de bestia famosus mors sum medium quotidie pax sponte liber ad bestia eo si crux configendi corpus machina nullus adhuc ex tu regulus pepigit attamen iam ignis contemno evado ex quo sui quidam propior vestio incendial tunica ad certus usquequaque locus auctoro si flagrum mulier insulto hic quoque proximus inter venatorios ordo transcurro remetior sum ut taceo de laconicum gloria


Sed enim manifestis vis sua adsistit. Quos a primordio possunt non asserere nisi homines fuisse, recipiunt in divinitatem, affirmando illos post mortem deos factos, ut Varro, et qui cum eo somniaverunt. Hic igitur consisto: si sunt allecti dei vestri in hoc nomen et numen, ut in ordinem senatorium, sapientia vestra esse concedatis iam necesse est aliquem summum dominatorem habentem allegandi potestatem et quasi Caesarem; neque quisquam aliis praestare potest de quo non ipse dominetur. Ceterum si potuerunt deos sese facere post mortem, age, quid deterioris condicionis ab initio esse voluerunt? Aut si nemo est qui deos fecerit, quomodo facti dicentur qui non nisi ab alio fieri potuissent? Ita nullus datur vobis renuendi locus esse mancipem quendam divinitatis. Perspiciamus itaque causas allegandae mortalitatis in caelum. Harum duplicem rationem credo proferetis. Aut enim ille quisquis id praestans facit, ut habeat vel amminicula vel munimenta vel etiam ornamenta fastigii sui, aut meritorum necessitas, conferens dignis quibusque. Aliud quid suspicare non datur. Nemo quid largiendo alicui aut non sua aut illius causa facit. Sed neque hoc potest competere numini, ut est tanta ei potestas, ut scilicet deos faciat, ut sic tanta humanitas inrogetur, quia egeat opera vel adiumento quorundam, et quidem mortuorum, quod mirum, cum ab initio sibi immortales instituere potuisset. Nec diutius de his argumentatus conquiret qui humana divinis comparavit. Sane quae posterior opinio est, discuti debet, si deus reminiscentia meritorum divinitatem tribuerit. Sed si ita est attributa, si pristinis viris caelum propter sua merita patuit, recogitandum, quod exinde nemo dignus eo honore fuit. Nisi si capere iam locus non potest. Tantis videlicet privilegiis caelestia meruerit antiquitas. Ergo an meruerit retractemus. Qui ait meruisse, proponat ipsius merita. Si quid in cunabulis admissa temporalitatis valent ad suffragium divinitatis, incesto commaculatos Opem et Saturnum fratres recepistis. Furtivus infans vester Iuppiter indignus et tecto et ubere humano, meritoque in Creta proles tam mala manebat. Adultus denique qualemcunque genitorem regno privat felicissimum, regem aurei scilicet saeculi, sub quo laboris, inopiae nescia laetaque pax quiescebat, sub quo, Nulli subigebant arva coloni; ipsaque omnia tellus nullo poscente ferebat. Sed oderat patrem incestum eius et avi quondam castratorem. Ecce autem et ipse cum sorore miscetur, ut huic primum illud dictum putem: Τοῦ πατρὸς τὸ παιδίον᾿. Tam pius pater quam pius filius. Si iustis etiam tunc legibus ageretur, in duos culleos dividi Iovem decuit. Post haec quid dubitaret libidine ab incesto corroborata in leviora, id est adulteria se et stupra diffundere? De quo poëtica sic lusitavit quomodo fere, quando de fugitivo palam factum, solemus et operam eius percontationi alienae abusui nundinare, modo in pretia luxuriae eum figurando, tamquam si bovem aut pretium bovis pensaverit, et imbrem pergulis immiserit aut aditum pecunia ruperit, modo in similitudines actuum ipsas, in aquilam qui rapuit, cycnum qui cantaverat. Adeo non fabulae istae sunt de fastidiosissimis foeditatibus atque summis flagitiis compositae? Aut forsitan non lasciviores inde evadant mores atque ingenia hominum? Quos quomodo daemones, malorum angelorum proles, emissa iam pridem a fide per incredulitatem et fabulas similes avertere studuerint, hic non est nobis extensius agendum. Si enim et regibus et principibus et pro- seminatoribus suis morata plebs eadem quidem non erat natura, alibi auctoritas exigebat similitudinem morum. Illorum vero quanto deterior qui non melior? Privato enim titulo Iovem Optimum vulgo appellatis, et est Vergilii Aequus Iuppiter. Omnes proinde incesti in suos, impudici in extraneos, impii, iniusti. Cui nullam insignem infamiam fabula reliquit, is deus fieri tion fuit dignus.

sed enim manifestus volo suus assisto qui ab primordius possum non assero nisi homo sum recipio in divinitas affirmando ille post mors deus facio ut varro et qui cum is somnio hic igitur consisto si sum allicio deus vester in hic nomen et numen ut in ordo senatorius sapientia vester sum concedo iam necesse sum aliquis superus dominator habeo allegandi potestas et quasi caesaris neque quisquam alius praesto possum de quo non ipse dominor ceterum si possum deus sui facio post mors ago quis deterior condicio ab initium sum volo aut si nemo sum qui deus facio quomodo facio dico qui non nisi ab alius fio possum ita nullus do tu renuo locus sum mancipo quidam divinitas perspicio itaque causa allegandae mortalitas in caelum haris duplico ratio credo proferetis aut enim ille quisquis is praesto facio ut habeo vel amminicula vel munimentum vel etiam ornamentum fastigium suus aut meritor necessitas confero dignus quisque alius quis suspicaris non do nemo quis largior aliqui aut non suus aut ille causa facio sed neque hic possum competo numen ut sum tantus is potestas ut scilicet deus facio ut sic tantus humanitas inrogo quia egeo opus vel adjumentum quidam et quidem morior qui mirus cum ab initium sui immortalis instituo possum neque diu de hic argumentor conquaero qui humanus divinus comparo sanus qui posterus opinio sum discutio debeo si deus reminiscentia meritor divinitas tribuo sed si ita sum attribuo si pristinus vis caelum propter suus mereo pateo recogitandum qui exinde nemo dignus is honor sum nisus si capio iam locus non possum tantus videlicet privilegium caelestis mereo antiquitas ergo an mereo retracto qui aio mereo propono ipse mereo si quis in cunabulis admitto temporalitas valeo ad suffragium divinitas incesto commaculo opis et saturnus frater recipio furtivus infer vester iuppiter indignus et tectum et uber humanus mereo in creta proles tam malus maneo adoleo denique qualis genitor regnum privo felix rex aureus scilicet saeculis sub quo labor inopia nescius laeto pax quiesco sub quo nullus subigo arvum colonus ipse omnis tellus nullus posco fero sed odi pater incestus is et avus quondam castrator ecce autem et ipse cum soror misceo ut hic primus ille dico puto tam pius pater quam pius filius si iustus etiam tunc lex ago in duo culleus divido iuppiter decet post hic quis dubito libido ab incesto corroboro in levis is sum adulterium sui et stuprum diffundo de quo poetica sic lusitavit quomodo fere quando de fugitivus palam facio solo et opera is percontatio alienus abusui nundinaris modo in pretium luxuria is figuro tamquam si bos aut pretium bos penso et imber pergulis immitto aut aditus pecunia rumpo modo in similitudo actus ipse in aquila qui rapio cycnus qui canto adeo non fabula iste sum de fastidiosissimis foeditas atque summus flagitium compono aut forsitan non lasciviores inde evado mos atque ingenium homo qui quomodo daemon malus angelus proles emitto iam pridem ab fides per incredulitas et fabula similis averto studuerint hic non sum nos extensius ago si enim et rex et princeps et pro seminator suus moror plebs idem quidem non sum natura alibi auctoritas exigo similitudo mos ille verus quantus deterior qui non bonus privo enim titulus iuppiter bonus vulgo appello et sum vergilius aequus iuppiter omnis proinde incestus in suus impudicus in extraneus impius injustus qui nullus insignis infamia fabula relinquo is deus fio tion sum dignus


Ad foediora festino. Non puduit auctores vestros de Larentina palam facere. Scortum haec meritorium fuit, sive dum Romuli nutrix et ideo lupa quia scortum, sive dum Herculis amica est, et iam mortui Herculis, id est iam dei. Nam ferunt aedituum eius solum forte in aede calculis ludentem ut sibi conlusorem, quem non habebat, repraesentaret, una manu Herculis nomine, alia ex sua persona lusum inisse, si ipse vicisset, coenulam et scortulum ex stipibus Herculis sumeret, si vero Hercules, id est manus altera, eadem Herculi exhiberet. Vicit manus Herculis. Id quoque potuit duodecim titulis eius adscribi. Aedituus coenam Herculi dependit, scortum Larentinam conducit; coenat ignis, qui solvit ipsius Herculis corpus, et omnia ara consumpsit. Larentina in aede sola dormit et mulier de lenonio ludo iactitat se somniis Herculi functam, et potuit, dum animo contemplatur, somnio pati. Eam de aede progredientem mane primo quidam adulescens, tertius quod aiunt Hercules, concupiscit, ad se in- vitat. Illa obsequitur, memor commodo fore id dictum sibi ab Hercule, utique impetrat, ut legitimo connubio commisceantur (non-enim impune licuit cum dei scorto rem habuisse); coniux heredem quoque scribit. Mox illa prope mortem populo Romano legavit quem per Herculem fuerat insecuta agrum satis amplum. Hinc quaesivit divinitatem et filiabus suis, quas et ipsas heredes instituere debuit divina Larentina. Romanorum numina dignitate eius aucta. Nempe sola de tot uxoribus Herculis cara, sola enim dives, longeque adeo felicior Cerere, quae mortuo placuit. Tot exemplis et nominibus apud vos quis non deus affirmari potuit? Quis denique Antinoo controversiam divinitatis agitavit? Quo decorior Ganymedes aut carior suo amatori? Patet apud vos mortuis caelum. Viam ab inferis ad astra subigitis. Passim scorta ascendunt, no multum putetis vos praestare regibus vestris.

ad foedus festino non pudeo auctor vester de larentina palam facio scortum hic meritorium sum sive dum romulis nutrix et ideo lupa quia scortum sive dum hercules amicus sum et iam mortuus hercules is sum iam deus nam fero aedituus is solus fors in aedes calculus ludo ut sui conlusor qui non habeo repraesentaret unus manus hercules nomen alius ex suus persono lusus ineo si ipse vinco coenulam et scortulis ex stipibus hercules sumo si verus herculis is sum manus alter idem herculis exhibeo vinco manus hercules is quoque possum duodecim titulus is adscribo aedituus coenam herculis dependo scortum larentinam conduco coenat ignis qui solvo ipse hercules corpus et omnis ara consumo larentina in aedes solus dormio et mulier de lenonius ludo iactitat sui somnium herculis fungor et possum dum animus contemplo somnio patior is de aedes progredio mane primus quidam adulescens tertius qui aio herculis concupisco ad sui in vito ille obsequor memor commodum sum is dico sui ab herculis utique impetro ut legitimus connubio commisceo non enim impunis licet cum deus scortum res habeo conjunx heres quoque scribo mox ille prope mors populus romanus lego qui per herculis sum insequor ager satis amplus hinc quaero divinitas et filiabus suus qui et ipse heres instituo debeo divino larentina romanus numen dignitas is augeo nempe solus de tot uxor hercules carus solus enim dives longus adeo felix ceres qui mortuus placeo tot exemplum et nomen apud tu quis non deus affirmaris possum quis denique antinoo controversia divinitas agito quo decorior ganymedes aut carus suus amator pateo apud tu morior caelum via ab inferi ad astrum subigitis passim scortum ascendo no multus puteo tu praesto rex vester


Sed quid ego mirer vana vestra, cum ex forma naturali concorporata et concreta intercessit malitia et stultitia sub eodem mancipe erroris? Sane, quia non miror, enumerem necesse est, ut vos recognoscendo miremini, in quantam stultitiam incidatis, qui omnis cladis publicae vel iniuriae nos causas esse vultis. Si Tiberis redundaverit, si Nilus non redundavit, si caelum stetit, si terra movit, si Libitina vastavit, si famis afflixit, statim omnium vox: Christianorum meritum! Quasi modicum habeant aut aliud metuere qui deum verum. Opinor, ut contemptores deorum vestrorum haec iacula eorum provocamus. Ut supra edidimus, aetatis nostrae nondum anni trecenti: quantae clades ante id spatium supra universum orbem ad singulas urbes et provincias ceciderunt? quanta bella externa et intestina? quot pestes, fames, ignes, hiatus motusque terrarum saeculum digessit? Ubi tunc Christiani, cum res Romana tot historias laborum suorum subministravit? Ubi tunc Christiani, cum Hiera, Anaphe et Delos et Rhodos et Cea insulae multis cum milibus hominum pessum ierunt, vel quam Plato memorat maiorem Asia aut Africa in Atlantico mari mersam? cum Vulsinios de caelo, Pompeios de suo monte perfudit ignis? cum terrae motu mare Corinthium ereptum est? cum totum orbem cataclysmus abolevit? Ubi tunc, non dicam contemptores deorum Christiani, sed ipsi dei vestri, quos clade illa posteriores loca, oppida approbant in quibus nati, morati, sepulti sunt, etiam quae condiderunt? Non alias enim superfuissent ad hodiernum, nisi postuma cladis illius. Si relegere et revolvere non curatis testimonia temporum, aliter vobis renuntiata, inprimis ne deos vestros iniustissimos pronuntietis, qui propter contemptores etiam cultores suos laedunt, tunc nec vosmetipsos errare probatis, si deos traditis qui vos a meritis profanorum non discernunt? Quodsi, ut unus atque alius vanissimus ait, idcirco vobis quoque irascuntur, quoniam de nostra eradicatione neglegitis, absolutum est de infirmitate et mediocritate eorum: nam non irascerentur vobis in animadversione cessantibus, si ex se quid possent. Quanquam et alias confitemini istud, si quando illos supplicio nostro videmini ulcisci. Si ab alio aliud, a maiore defenditur. Pudeat igitur deos ab homine defendi.

sed quis ego miror vanus vester cum ex forma natural concorporata et concretum intercedo malitia et stultitia sub idem manceps error sanus quia non miro enumero necesse sum ut tu recognosco miro in quantus stultitia incidatis qui omnis clades publicus vel iniuria nos causa sum volo si tiberis redundaverit si nilus non redundo si caelum sto si terra moveo si libitina vasto si fames affligo statim omnis vox christianorum mereo quasi modicus habeo aut alius metuo qui deus verus opinor ut contemptor deus vester hic jaculus is provocamus ut supra edo aetas noster nondum annus trecenti quantus clades ante is spatium supra universus orbis ad singulus urbs et provincia cado quantus bellum externus et intestinum quot pestis fames ignis hio moveo terra saeculis digero ubius tunc christianus cum res romanus tot historia labor suus subministro ubius tunc christianus cum hiera anaphe et delus et rhodos et cea insula multus cum mille homo pessum eo vel quam plato memoro magnus asia aut africanus in atlanticus mare mergo cum vulsinios de caelum pompeji de suus mons perfundo ignis cum terra motus mare corinthius eripio sum cum totus orbis cataclysmus abolevit ubius tunc non dico contemptor deus christianus sed ipse deus vester qui clades ille posterus locum oppidum approbo in qui nascor moror sepelio sum etiam qui condo non alius enim supersum ad hodiernus nisi postumus clades ille si relego et revolvo non curo testimonium tempus aliter tu renuntio imprimis ne deus vester iniustissimos pronuntietis qui propter contemptor etiam cultor suus laedo tunc neque vosmetipsos erro probo si deus trado qui tu ab meritum profanus non discerno quodsi ut unus atque alius vanus aio idcirco tu quoque irasco quoniam de noster eradicatio neglego absolvo sum de infirmitas et mediocritas is nam non irasco tu in animadversio cesso si ex sui quis possum quamquam et alius confiteor iste si quando ille supplicium noster video ulciscor si ab alius alius ab magnus defendo pudeo igitur deus ab homo defendo


Vos igitur, alias diligentissimi ac pertinacissimi discussores scelerum longe minorum, cum talibus tam horrendis et omnem impietatem supergressis eam diligentiam deseratis, neque confessionem recipiendo, iudicantibus semper laborandam, neque exquisitionem digerendo, damnatoribus semper consulendam, iam apparet omne in nos crimen non alicuius sceleris, sed nominis dirigi. Adeo, si de criminum veritate constairet, ipsa criminum nomina damnarent, si accommodarent, ut ita pronuntiaretur in nos: Illum homicidam, vel incestum, vel quodcunque iactamur, duci, suffigi, ad bestias dari placet. Porro sententiae vestrae nihil nisi Christianum confessum notant. Nullum criminis nomen exstat, nisi nominis crimen est. Haec etenim est revera ratio totius odii adversus nos. Nomen in causa est, quod quaedam occulta vis per vestram ignorantiam oppugnat, ut nolitis scire pro certo quod vos pro certo nescire certi estis, et ideo nec creditis quae non probantur, et ne reprobentur facile, non vultis inquirere, ut nomen inimicum sub praesumptione criminum punialur. Adeo ut de nomine inimico recedatur, ideo negare compellimur, dehinc negantes liberamur, tota impunitate praeteritorum, iam non cruenti neque incesti, quia nomen illud amisimus. Sed dum haec ratio suo loco ostenditur, vos quam insequimini ad expugnationem nominis, edite: quod nominis crimen, quae offensa, quae culpa? Praescribitur enim vobis non posse crimina obicere quae neque institutum dirigit neque prolatio adsignat neque sententia enumerat. Quod praesidi offeratur, quod de reo inquiratur, quod respondetur vel negatur, quod de consilio recitatur, id reum agnosco. Itaque de nominis merito si qui reatus est nominum, si qua accusatio vocabulorum, ege arbitror nullam esse vocabulo aut nomini querellam, nisi cum quid aut barbarum sonat aut infaustum sapit vel inpudicum, vel aliter quam enuntiantem deceat aut audientem delectet. Haec vocabulorum aut nominum crimina, sicuti verborum atque sermonum barbarismus est vitium et soloecismus et insulsior figura. Christianum vero nomen, quantum significatio est, de unctione interpretatur. Etiam cum corrupte a vobis Chrestiani pronuntiamur (nam ne nominis quidem ipsius liquido certi estis), sic quoque de suavitate vel bonitate modulatum est. Detinetis igitur in hominibus innoxiis etiam nomen innoxium nostrum, non incommodum linguae, non auribus asperum, non homini malum, non patriae infestum, sed et Graecum cum aliis, et sonorum et interpretatione iucundum. Et utique non gladio aut cruce aut bestiis punienda sunt nomina.

tu igitur alius diligens atque pertinacissimi discussor scelus longus paruus cum talis tam horreo et omnis impietas supergressis is diligentia desero neque confessio recipio judico semper laborandam neque exquisitio digero damnator semper consulendam iam appareo omnis in nos crimen non aliquis scelus sed nomen dirigo adeo si de crimen veritas constairet ipse crimen nomen damno si accommodo ut ita pronuntio in nos ille homicida vel incestus vel quicumque jacto duco suffigo ad bestia do placeo porro sententia vester nihil nisi christianus confiteor noto nullus crimen nomen exsto nisi nomen crimen sum hic etenim sum revero ratio totus odium adverro nos nomen in causa sum qui quidam occulo volo per vester ignorantia oppugno ut nolo scio pro certus qui tu pro certus nescio certus sum et ideo neque credo qui non probo et ne reprobentur facilis non volo inquiro ut nomen inimicus sub praesumptio crimen punialur adeo ut de nomen inimicus recedo ideo nego compello dehinc nego libero totus impunitas praeteritor iam non cruentus neque incestus quia nomen ille amitto sed dum hic ratio suus locus ostendo tu quam insequimini ad expugnatio nomen edo qui nomen crimen qui offendo qui culpa praescribo enim tu non possum crimen obicio qui neque institus dirigo neque prolatio adsigno neque sententia enumero qui praesidium offertor qui de reor inquiro qui respondeo vel nego qui de consilium recito is reus agnosco itaque de nomen mereo si qui reatus sum nomen si qui accusatio vocabulum egeo arbitror nullus sum vocabulum aut nomen querela nisi cum quis aut barbaris sono aut infaustus sapio vel impudicus vel aliter quam enuntiantem decet aut audio delecto hic vocabulum aut nomen crimen sicut verbum atque sermo barbarismus sum vitium et soloecismus et insulsior figuro christianus verus nomen quantus significatio sum de unctio interpretor etiam cum corrumpo ab tu chrestiani pronuntiamur nam ne nomen quidem ipse liquidus certus sum sic quoque de suavitas vel bonitas modulatum sum detinetis igitur in homo innoxius etiam nomen innoxius nos non incommodus lingua non auris asperum non homo malus non patria infestus sed et graecus cum alius et sonorus et interpretatio iucundus et utique non gladius aut crux aut bestia punior sum nomen


Sed dicitis sectam nomine puniri sui auctoris. Primo quidem sectam de auctoris appellatione notari utique probum usitatumque ius est, dum philosophi quoque de auctoribus cognominentur Pythagorici et Platonici, ut medici Erasistratei et grammatici Aristarchii. Itaque si ob auctorem malum mala secta, tradux mali nominis plectitur. Atquin temeritate praesumeretur. Prius erat cognoscere auctorem, ut cognosceretur secta, quam de secta inspectionem auctoris retinere. At nunc necessario ignorando sectam, quia ignoratis auctorem, aut non recensendo auctorem, quia nec sectam recensetis, in solum nomen inpingitis, quasi in illo detinentes sectam et auctorem, quos omnino non nostis. Et tamen philosophis patet libertas transgrediendi a vobis in sectam et auctorum et suum nomen, nec quisquam illis odium movet, cum in mores, ritus, cultus victusque vestros palam ac publice omnem eloquii amaritudinem elatrent, cum legum contemptu, sine respectu personarum, ut quidam etiam in principes ipsos libertatem suam inpune iaculentur. Sed veritatem saeculo operosissimam philosophi quidem affectant, possident autem Christiani, ideoque qui possident, magis displicent, quia qui affectat, inludit, qui possidet, defendit. Denique Socrates ex ea parte damnatus est, qua propius temptaverat veritatem, deos vestros destruendo. Quamquam nondum tunc in terris nomen Christianum, tamen veritas semper damnabatur. Itaque et sapientem non negabitis cui etiam Pythius vester testimonium dixerat. Virorum, inquit, omnium Socrates sapientissimus. Vicit Apollinem veritas, ut ipse adversus se pronuntiaret; confessus est enim se deum non esse, sed eum quoque sapientissimum affirmans qui deos abnuebat. Porro apud vos eo minus sapiens, quia deos abnuens, cum ideo sapiens, quia deos ab(??)ens. Quo more etiam nobis soletis: Bonus vir Lucius Titius, tantum quod Christianus. Item alius: Ego miror Gaium Seium gravem virum factum Christianum. Pro stultitiae caecitate laudant quae sciunt, vituperant quae nesciunt, et id quod sciunt eo quod nesciunt vitiant. Nemini subvenit, ne ideo bonus quis et prudens, quia Christianus, aut ideo Christianus, quia prudens et bonus, cum sit humanius occulta manifestis adiudicare quam manifesta de occulto praeiudicare. Alii quos retro ante hoc nomen vagos, viles, improbos norant, emendatos repente mirantur, et tamen mirari quam assequi norunt: alii tanta obstinatione certant, ut cum suis utilitatibus depugnent, quas de commercio istius nominis capere possunt. Scio maritum unum atque alium, anxium retro de uxoris suae moribus, qui ne mures quidem in cubiculum inrepentes sine gemilu suspicionis sustinebat, comperta causa novae sedulitatis et inusitatae captivitatis omnem uxori patientiam obtulisse, se negasse zelotypum, maluisse lupae quam Christianae maritum; ipsi suam licuit in perversum demutare naturam, mulieri non permisit in melius reformari. Pater filium, de quo queri desierat, exheredavit. Dominus servum, quem praeterea necessarium senserat, in ergastulum dedit. Simul quis intellexerit Christianum, mavult nocentem. Nam et ipsa per se traducitur disciplina, nec aliunde prodimur quam de bono nostro, si et mali de suo malo radiant. Aut nos soli contra instituta naturae pessimi de bono denotamur? Quid enim insigne praeferimus, nisi primam sapientiam, qua frivola humanae manus opera non adoramus, abstinentiam, qua ab alieno temperamus, pudicitiam, quam nec oculis contaminamus, misericordiam, qua super indigentes flectimur, ipsam veritatem, qua offendimus, ipsam libertatem, pro qua mori novimus? Qui vult intellegere qui sint Christiani, istis indicibus utatur necesse est.

sed dico seco nomen punior suus auctor primus quidem seco de auctor appellatio notaris utique probus usitatumque ius sum dum philosophus quoque de auctor cognominentur pythagoricus et platonicus ut medicus erasistratei et grammaticus aristarchii itaque si ob auctor malus malus seco tradux malus nomen plecto atqui temeritas praesumeretur prior sum cognosco auctor ut cognosco seco quam de seco inspectio auctor retineo at nunc necessarius ignoro seco quia ignoro auctor aut non recenseo auctor quia neque seco recensetis in solus nomen inpingitis quasi in ille detineo seco et auctor qui omnino non nosco et tamen philosophus pateo libertas transgrediendi ab tu in seco et auctor et suus nomen neque quisquam ille odium moveo cum in mos ritus cultus vinco vester palam atque publicus omnis eloquium amaritudo elatrent cum lex contemptus sine respicio personaris ut quidam etiam in princeps ipse libertas suus impunis jaculor sed veritas saeculum operosissimam philosophus quidem affecto possideo autem christianus ideo qui possideo magis displiceo quia qui affecto illudo qui possideo defendo denique socrates ex is pars damno sum qui propius tento veritas deus vester destruo quamquam nondum tunc in terra nomen christianus tamen vereor semper damno itaque et sapio non nego qui etiam pythius vester testimonium dico vir inquam omnis socrates sapio vinco apollo vereor ut ipse adverro sui pronuntio confiteor sum enim sui deus non sum sed is quoque sapio affirmo qui deus abnuo porro apud tu is paruus sapio quia deus abnuo cum ideo sapio quia deus ab ens quo mos etiam nos solo bonus vir lucius titius tantus qui christianus item alius ego miro gaius sejus gravis vir facio christianus pro stultitia caecitas laudo qui scio vitupero qui nescio et is qui scio is qui nescio vitio nemo subvenio ne ideo bonus quis et prudens quia christianus aut ideo christianus quia prudens et bonus cum sum humanus occulo manifestus adiudicaris quam manifestus de occulo praeiudicaris alius qui retro ante hic nomen vagus vilis improbus norant emendo repens miror et tamen miror quam assequor nosco alius tantus obstinatio certo ut cum suus utilitas depugno qui de commercium iste nomen capio possum scio maritus unus atque alius anxius retro de uxor suus mos qui ne mus quidem in cubiculum inrepo sine gemilu suspicio sustineo comperio causa novus sedulitas et inusitatus captivitas omnis uxor patientia offertor sui nego zelotypus malo lupa quam christianus maritus ipse suus licet in perverto demutaris natura mulier non permitto in bonus reformaris pater filius de quo queror desino exheredo dominus servus qui praeterea necessarius sentio in ergastulis do simul quis intellego christianus malo noceo nam et ipse per sui traduco disciplina neque aliunde prodeo quam de bonus noster si et malus de suus malus radio aut nos solus contra institutum natura malus de bonus denotamur quis enim insignis praefero nisi primus sapientia qui frivolus humanus manus opus non adoro abstinentia qui ab alienus temperamus pudicitia quam neque oculus contaminamus misericordia qui super indigeo flecto ipse veritas qui offendo ipse libertas pro qui morior nosco qui volo intellego qui sum christianus iste indicibus uto necesse sum


Sedenim quidam fructus et necessaria victui demonstraverunt. Quaeso vos, cum dicitis invenisse illos, none confitemini prius fuisse quae invenirentur? Cur ergo non auctorem potius honoratis, cuius haec dona sunt, sed auctorem transfertis in repertores? Priusquam qui invenisset, utique auctori gratias egit, utique illum deum sensit cuius vere est ministerium institutoris, a quo et ipse institutus est qui invenit et illud ipsum quod inveniretur. Ficum viridem Romae nemo noverat Africanam cum Cato senatui intulit, ut quo iam provincia hostilis esset, cui subigendae semper instabat, exprimeret. Cerasium Cn. Pompeius de Ponto primus Italiae provolgavit. Potuerunt mihi novorum apud Romanos pomorum inventores hi meruisse praeconium divinitatis. Tam vanum hoc quam etiam propter artium commenta deos haberi. Quibus si comparentur nostrae aetatis artifices, quanto dignius posteris quam prioribus consecratio competisset? Quaeso vos, an non omnibus iam artificiis antiquitas exolevit, usu quotidiano ubique instruente novitatem? Atque adeo quos ob artes sanctificatis, laeditis in ipsis artibus et provocatis in aemulis insuperatis.

sedenim quidam fructus et necessarius victus demonstro quaeso tu cum dico invenio ille none confiteor prior sum qui invenio cur ergo non auctor potis honoro qui hic donum sum sed auctor transfero in repertor priusquam qui invenio utique auctor gratia ago utique ille deus sentio qui verus sum ministerium institutor ab quo et ipse instituo sum qui invenio et ille ipse qui invenio ficus viridis roma nemo nosco africanus cum cato senatus infero ut quo iam provincia hostilis sum qui subigo semper insto exprimo cerasium cn pompejus de pontus primus italia provolgavit possum ego novum apud romanus pomum inventor hic mereo praeconium divinitas tam vanus hic quam etiam propter ars commento deus habeo qui si comparo noster aetas artifex quantus dignus posterus quam prior consecratio competisset quaeso tu an non omnis iam artificium antiquitas exolevit usus quotidiano ubique instruente novitas atque adeo qui ob ars sanctifico laeditis in ipse ars et provocatis in aemulis insuperatis


Si in deis aequalitate concurrimus, sequitur ut sacrificii vel sacri quoque inter nos diversitas nulla sit, ut ex alia specie comparationi satisfiat. Nos infanticidio litamus sive initiamus. Vos, si de memoria abierunt quae caede hominis quaeque infanticidiis transegistis, recognoscetis suo ordine; nunc enim differimus pleraque, ne eadem videamur ubique retractare. Interim, ut dixi, ex alia parte non deest adaequatio. Nam etsi nos aliter, tamen non aliter vos quoque infanticidae, qui infantes editos enecantes legibus quidem prohibemini, sed nullae magis leges tam impune, tam secure sub omnium conscientia unius aetatis tabellis eluduntur. Sed nec eo distat, si vos non ritu sacri neque deo cos necatis. Atquin hoc asperius, quod frigore et fame aut bestiis erogatis, aut longiore in aquis morte summergitis. At et si quo genere dissimilius penes vos fit, eo adicite, quod vestra pignora extinguitis, et supplebitur, immo superacervabitur in vobis quicquid ab alia ratione defecerit. Sed de ea impietatis hostia dicimur coenare. Dum ita quoque in vobis recognoscitur ubi opportunius positum est, non multo secernimur a vestra voracitate. Si illa impudica est, nostra vero crudelis, coniungimur, si forte, natura, qua semper saevitia cum impudicitia concordat. Quanquam quid minus, immo quid non amplius facitis? Parum scilicet humanis visceribus inhiatis, quia vivos et puberes devoratis? parum humanum sanguinem lambitis, quoniam futurum sanguinem elicitis? parum infante vescimini, quia infantem totum praecocum perhauritis?

si in deus aequalitas concurro sequor ut sacrificium vel sacer quoque inter nos diversitas nullus sum ut ex alius species comparatio satisfiat nos infanticidio lito sive initiamus tu si de memoria abeo qui caedes homo quisque infanticidiis transegistis recognoscetis suus ordo nunc enim differo plerusque ne idem video ubique retractaris interim ut dico ex alius pars non desum adaequatio nam etsi nos aliter tamen non aliter tu quoque infanticidae qui infer edo enecantes lex quidem prohibemini sed nullus magis lex tam impunis tam securus sub omnis conscientia unus aetas tabella eludo sed neque is disto si tu non ritus sacer neque deus cos neco atqui hic asper qui frigor et fames aut bestia erogo aut longus in aqua mors summergitis at et si quo genus dissimilis penis tu fio is adicio qui vester pignus extinguitis et suppleo immo superacervabitur in tu quisquis ab alius ratio deficio sed de is impietas hostia dico coenaris dum ita quoque in tu recognosco ubi opportunus pono sum non multus secerno ab vester voracitas si ille impudicus sum noster verus crudelis coniungimur si fors natura qui semper saevitia cum impudicitia concordo quamquam quis paruus immo quis non amplus facio paris scilicet humanus viscera inhio quia vivus et pubes devoro parum humanus sanguis lambitis quoniam sum sanguis elicitis parum infer vesco quia infer totus praecocum perhauritis


Sed quoniam alios seorsum volunt in divinitatem ab hominibus receptos, et distingui inter nativos et factos secundum Dionysium Stoicum, de ista quoque specie adiciam. De ipso quidem Hercule erit summa responsionis, an dignus caelo et divinitate; sic enim pro voluntate meritis addicunt divinitatem. Si ob virtutem, quod feras constanter confecerit, quid tam memorabile? Nonne ludo puniti, vel etiam ad munus dati arenariae vilitatis plurimas in unum, et quidem studiosiores bestias conficiunt? Si ob peragratum orbem, quantis et locupletibus dulcis libertas aut philosophis famulatoria mendicitas idem praestitit? Non meminerunt Asclepiaden Cynicum unica vaccula, cuius et dorso vehebatur et si quando ubere alebatur, orbem totum oculis subegisse? Si Hercules etiam ad inferos adiit, quis hoc nesciat, viam ad inferos omnibus patere? Si eum consecrastis ob caedes et pugnas plurimas, edidit multo maiorem numerum magnus ille Pompeius, maritimorum praedonum victor, ipsam qui nec Ostiam salvam reliquerant: et quot, quaeso, milia usque in unum angulum Byrsae Carthaginis a Scipione caesi fuere? Quo magis Scipio quam Hercules obtinendus divinitati deputatur. Adicite potius titulis Herculaneis stupra puellarum, uxorum, et fascias Omphales, et ob decori pueri amissionem turpiter desertam militiam Argonautarum. Adicite ad gloriam post turpitudinis notam etiam furias eius, adorate sagittas quae filios et uxorem interfecerunt. Qui tunc dignius rogo sese inrogasset prae dolore parricidiorum, qui uxoris ob lasciviam venenis circumventus magis meruit ut inho- nesta morte moreretur, hunc vos de pyra in caelum sublevdstis, illa facilitate qua et alium ignis ex divini vi confectum, qui pauca experientiae ingenia commentus dicebatur mortuos ad vitam recurasse. Is Apollinis filius, tam homo quam Iovis nepos, Saturni pronepos (vel potius spurius ut incerto patre, ut Argivus Socrates detulit, quippe expositum repertum, turpius Iove educatum, canino scilicet ubere), merito, id quod nemo negare potest, fulmine haustus est. Malus Iuppiter Optimus hic rursus est, impius in nepotem, invidus in artificem. Sedenim Pindarus meritum eius non occultavit: cupiditatem et avaritiam lucri in eo dicit vindicatam, qua quidem ille vivos ad mortem, non mortuos autem ad vitam praevaricatione venalis medicinae agebat. Dicitur etiam mater eius eodem casu obisse, meritoque quae tam periculosam mundo bestiam ediderat isdem quasi scalis ad caelum erupisse. Et tamen Athenienses scient eiusmodi deis sacrificare. Nam Aesculapio et matri inter mortuos parentant. Quasi non et ipsi Thesea suum adorent, merito deum. Quidni? Si conservatricem suam in litore peregrino dereliquit, eadem oblivione, immo amentia, quae patri causa mortis fuit?

sed quoniam alius seorsus volo in divinitas ab homo recipio et distinguo inter nativus et facio secundus dionysius stoicus de iste quoque species adicio de ipse quidem herculis sum summus responsio an dignus caelum et divinitas sic enim pro voluntas meritum addico divinitas si ob virtus qui ferus consto confacio quis tam memorabilis nonne ludo punior vel etiam ad munus do arenariae vilitas multus in unus et quidem studiosus bestia confacio si ob peragratum orbis quantus et locupletibus dulcis libertas aut philosophus famulatoria mendicitas idem praesto non memini asclepiades cynicus unicus vaccula qui et dorsum veho et si quando uber alo orbis totus oculus subigo si herculis etiam ad inferi adeo quis hic nescio via ad inferi omnis pateo si is consecro ob caedes et pugna multus edo multus magnus numerus magnus ille pompejus maritimus praedo victor ipse qui neque ostia salvus relinquo et quot quaeso mille usque in unus angulis byrsa carthago ab scipio caedo sum quo magis scipio quam herculis obtinendus divinitas deputo adicio potis titulus herculaneis stuprum puellaris uxor et fascia omphal et ob decorus puer amissio turpis desero militia argonautaris adicio ad gloria post turpitudo nota etiam furio is adoro sagitto qui filius et uxor interfacio qui tunc dignus rogo sui inrogasset prae dolor parricidium qui uxor ob lascivia venenum circumvenio magis mereo ut inho nesta mors morior hic tu de pyra in caelum sublevdstis ille facilitas qui et alius ignis ex divinus vis conficio qui paucus experientia ingenium comminiscor dico mortuus ad vita recurasse is apollo filius tam homo quam iuppiter nepos saturnus pronepos vel potis spurius ut incertum pater ut argivus socrates defero quippe expono reperio turpis iuppiter educo caninus scilicet uber mereo is qui nemo nego possum fulmen haurio sum malus iuppiter bonus hic rursus sum impius in nepos invidus in artifex sedenim pindarus mereo is non occulto cupiditas et avaritia lucrum in is dico vindico qui quidem ille vivus ad mors non mortuus autem ad vita praevaricatio venal medicina ago dico etiam mater is idem casus obeo mereo qui tam periculosus mundus bestia edo idem quasi scalae ad caelum erumpo et tamen atheniensis scio eiusmodi deus sacrificaris nam aesculapius et mater inter mortuus parento quasi non et ipse theseus suus adoro mereo deus quis si conservatrix suus in litus peregrinus derelinquo idem oblivio immo amentia qui pater causa mors sum


Quonam igitur usque, iniquissimae nationes, non agnoscitis, immo insuper execramini vestros, si nihil inter nos diversitas habet, si unum et eidem sumus? Quia non odistis quod estis, date dextras potius, compingite oscula, miscete complexus, cruenti cum cruentis, incesti cum incestis, coniurati cum coniuratis, obstinati et vani cum aequalibus. Pariter deorum numina laesimus, pariter indignationem eorum provocamus. Habetis et vos tertium genus etsi non de tertio ritu, attamen de tertio sexu. Illud aptius de viro et femina viris et feminis iunctum. Aut numquid ipso vos collegio offendimus? Solet aequalitas aemulationis materiam sumministrare. Sic figulus figulo, faber fabro invidet. Immo iam desine simulata confessio! Rediit conscientia ad veritatem et ad constantiam veritatis. Nam omnia ista in nobis solis erunt et a nobis solis revincuntur quibus inlata sunt, agnitione scilicet diversae partis, unde scientia instructa et consilium inspirat et iudicium gubernat. Vestra denique sententia est, ne causam quis iudicet nisi duobus auditis, quod in nobis solis neglegitis. Naturae vitio satisfacitis, ut quae in vobis non refutetis, in aliis damnetis, aut quorum reatum in vobis memineritis, ea in alios iactetis. Diverso opere occupati eritis: in extraneos casti, in vosmetipsos incesti, exertiores foris, subiecti domi. Haec est iniquitas, ut gnari ab ignaris, absoluti a reis iudicemur. Auferte stipulam de oculo vestro, aut trabem de oculo vestro, ut stipulam de alieno extrahatis. Emendate vosmetipsos prius, ut Christianos puniatis. Nisi quod emendaveritis, non punietis, immo eritis Christiani; immo si fueritis Christiani, eritis emendati. Discite quid in nobis accusetis, et non accusabitis: recognoscite quid in vobis non accusetis, et accusabitis. Patet iam hinc vobis, quantum aperire potuerimus e pauculis istis libellulis, erroris inspectio et veritatis recognitio. Damnate veritatem, sed inspectam si potestis, et probate errorem, sed repertum si putatis. Quodsi praescribitur vobis errorem amare et odisse veritatem, cur quod amatis et odistis non noveritis?

quonam igitur usque iniquus natio non agnosco immo insuper execramini vester si nihil inter nos diversitas habeo si unus et idem sum quia non odi qui sum do dexter potis compingo osculum misceo complexus cruentus cum cruentus incestus cum incestus conjuro cum coniuratus obstinatus et vanus cum aequal pariter deus numen laedo pariter indignatio is provocamus habeo et tu tertius genus etsi non de tertius ritus attamen de tertius sexu ille aptus de vir et femina vis et femina jungo aut numquid ipse tu collegium offendo soleo aequalitas aemulatio materia sumministraris sic figulus figulus faber faber invideo immo iam desino simulo confessio redeo conscientia ad veritas et ad constantia veritas nam omnis iste in nos sol sum et ab nos sol revincuntur qui infero sum agnitio scilicet diverto pars unde scientia instruo et consilium inspiro et iudicium guberno vester denique sententia sum ne causa quis iudico nisi duo audio qui in nos sol neglego natura vitio satisfacitis ut qui in tu non refutetis in alius damno aut qui reatus in tu memini is in alius iactetis diverto opus occupo sum in extraneus caveo in vosmetipsos incestus exertiores foris subicio domus hic sum iniquitas ut gnaris ab ignaris absolvo ab redeo judico aufero stipula de oculus vester aut trabs de oculus vester ut stipula de alienus extrahatis emendo vosmetipsos prior ut christianus puniatis nisus qui emendaveritis non punietis immo sum christianus immo si sum christianus sum emendo disco quis in nos accuso et non accuso recognosco quis in tu non accuso et accuso pateo iam hinc tu quantus aperio possum e pauculis iste libellulis error inspectio et veritas recognitio damno veritas sed inspicio si possum et probo error sed reperio si puto quodsi praescribo tu error amo et odi veritas cur qui amo et odi non nosco


Age iam, conceditisne divinitatem non modo non serviliter currere, sed inprimis integre stare neque minui neque intercipi neque corrumpi debere? Ceterum abiit omnis felicitas eius, si quid patitur umquam. Ecce autem et astra intercidunt et intercidisse se attestantur. Confitetur et luna quantum amiserit, cum resumit. Iam maiora eius detrimenta soletis in aquae speculo considerare, ut nihil amplius ulla in parte credam quod magi norunt. Ipse etiam sol saepe defectione temptatus est. Fingite qualibet rationes caelestium casuum, non volet deus aut minor fieri aut esse desinere. Viderint igitur humanae doctrinae patrocinia quae coniectandi artificio sapientiam mentiuntur et veritatem. Nam alias natura sic est, ut qui melius dixerit, hic verius dixisse videatur, non qui verius, is melius. Ceterum cui res examinabitur, verisimilius utique dicet elementa ista ab aliquo regi quam ultro moveri: igitur non deos quae sub aliquo. At si in isto erratur, melius est errare simpliciter quam ut physici diligenter. Sedenim si ad mythicum spectes, melius iam in physico mortalitas errat eis divinitatem adscribendo quae super hominem putat situ et vi et magnitudine et divinitate sentiri. Quod enim super hominem, credas deo proximum.

ago iam conceditisne divinitas non modo non servilis curro sed imprimis integer sto neque minuo neque intercipio neque corrumpo debeo ceterum abeo omnis felicitas is si quis patior umquam ecce autem et astrum intercisi et intercidisse sui attestantur confiteor et luna quantus amitto cum resumo iam magnus is detrimentum solo in aqua speculum considero ut nihil amplus ullus in pars credo qui magus nosco ipse etiam sol saepe defectio tento sum fingo qualibet ratio caelestis casus non volo deus aut paruus fio aut sum desino video igitur humanus doctrina patrocinium qui coniectandi artificium sapientia mentior et veritas nam alius natura sic sum ut qui bonus dico hic verus dico video non qui verus is bonus ceterum qui res examino verisimilius utique dico elementum iste ab aliquis rex quam ultro moveo igitur non deus qui sub aliquis at si in iste erro bonus sum erro simplex quam ut physicus diligenter sedenim si ad mythicum specto bonus iam in physicus mortalitas erro is divinitas adscribendo qui super homo puto sino et vis et magnitudo et divinitas sentio qui enim super homo credo deus propior


Plane, tertium genus dicimur. Cynopaene aliqui vel Sciapodes? vel aliqui de subterraneo Antipodes? Si qua istic apud vos saltem ratio est, edatis velim primum et secundum genus, ut ita de tertio constet. Psammetichus quidem putavit sibi de ingenio exploratum esse de primogenitis. Dicitur enim infantes recenti e partu seorsum a commercio hominum alendos tradidisse nutrici quam et ipsam propterea elinguaverat, ut in totum exsules vocis humanae non auditu formarent loquellam, sed suo promentes eam primam nationem designarent cuius sonum natura dictasset. Prima vox BEKKOS renuntiata est; interpretatio eius panis apud Phrygas nomen est; Phryges primi genus exinde habentur. Sed unum hoc erit de vanitatibus vestrarum fabularum non otiose nobis retractandum, quo fidem vestram vanitatibus quam veritatibus deditam demonstrare gestimus. An omnino credibile sit, tali membro desecto, vastato ipsius animae organo et utique radicitus caeso, castratis faucibus quae etiam extrinsecus periculose vulnerantur, exinde tabo in praecordia refluente, postremo aliquandiu cessantibus alimentis, vitam nutrici illi perdurasse? Age nunc, perseveraverit Philomelae medicamentis suam vitam, quam et ipsam prudentiores non linguae caede, sed ex pudoris rubore mutam interpretantur. Si ergo vixit, potuit effutire aliquid obtusum. Et exarticulatum sonum tinnitumque sine modultu labellorum, ex panso ore, lingua stupente de solis faucibus cogi licet. Id fors tunc infantes, quia unicum, facilius commentati paulo modulatius, utpote linguatuli, in inventum alicuius interpretationis impegerint. Sint nunc primi Phryges, non tamen tertii Christiani. Quantae enim aliae gentium series post Phrygas? Verum recogitate, ne quos tertium genus dicitis principem locum obtineant, siquidem non ulla gens non Christiana. Itaque quaecumque gens prima, nihilominus Christiana. Ridicula dementia novissimos dicitis et tertios nominatis. Sed de superstitione tertium genus deputamur, non de natione, ut sint Romani, Iudaei, dehinc Christiani. Ubi autem Graeci? vel si in Romanorum superstitionibus censentur, quoniam quidem etiam deos Graeciae Roma sollicitavit, ubi saltem Aegyptii, et ipsi, quod sciam, privatae curiosaeque religionis? Porro si tam monstrosi qui tertii loci, quales habendi qui primo et secundo antecedunt?

planus tertius genus dico cynopaene aliqui vel sciapodes vel aliqui de subterraneus antipodes si qui istic apud tu saltem ratio sum edo volo primus et secundus genus ut ita de tertius consto psammetichus quidem puto sui de ingenium exploro sum de primogenitus dico enim infer recens e partus seorsus ab commercium homo alo trado nutrix quam et ipse propterea elinguaverat ut in totus exsulis vox humanus non auditus formo loquela sed suus promentes is primus natio designo qui sonus natura dicto primus vox bekkos renuntio sum interpretatio is panis apud phrygas nomen sum phryges primus genus exinde habeo sed unus hic sum de vanitas vestraris fabula non otiosus nos retracto quo fides vester vanitas quam veritas dedo demonstro gestimus an omnino credibilis sum talis membrum deseco vasto ipse anima organum et utique radicitus caedo castro fauces qui etiam extrinsecus periculosus vulnero exinde to in praecordia refluente postremo aliquandiu cesso alimentum vita nutrix ille perduro ago nunc persevero philomela medicamentum suus vita quam et ipse prudens non lingua caedes sed ex pudor rubor mutus interpretor si ergo vivo possum effutio aliquis obtundo et exarticulatum sonus tinnitumque sine modultu labellorum ex panso os lingua stupeo de sol fauces cogo licet is fors tunc infer quia unicus facilis commentas paulus modulor utpote linguatulis in invenio aliquis interpretatio impegerint sum nunc primus phryges non tamen tertius christianus quantus enim alius gens series post phrygas verus recogitas ne qui tertius genus dico princeps locus obtineo siquidem non ullus gens non christianus itaque quicumque gens primus nihilominus christianus ridicula dementia novus dico et tertius nomino sed de superstitio tertius genus deputamur non de natio ut sum romanus judaeus dehinc christianus ubius autem graecum vel si in romanus superstitio censeo quoniam quidem etiam deus graecia roma sollicito ubi saltem aegyptius et ipse qui scio privo curiosaeque religio porro si tam monstruosus qui tertius locus qualis habeo qui primus et secundus antecedo


In qua ipsi etiam contra formam iudicandorum malorum iudicatis. Nam nocentes quidem perductos, si admissum negent, tormentis urgetis ad confessionem, Christianos vero sponte confessos tormentis comprimitis ad negationem. Quae tanta perversitas, ut confessioni repugnetis, tormentorum officia mutetis, gratis reum evadere, invitum compellentes negare? Praesides extorquendae veritatis de solis nobis mendacium exquiritis, ut dicamus nos non esse quod sumus. Opinor, non vultis nos malos esse, ideoque gestitis de isto nomine excludere. Sane ceteros ad hoc tenditis et carnificatis. ut negent quod esse dicuntur. Atquin illis negantibus non creditis: nobis, si negaverimus, statim creditis. Si certi estis nos nocentissimos esse, cur etiam in hoc aliter quam nocentes a vobis agimur? Non dico quod neque accusationi neque recusationi spatium commodetis (soletis inaccusatos et indefensos non temere damnare): sed, verbi gratia, si de homicida consultatur, non statim confesso eo nomen homicidae dispuncta causa est aut satiata cognitio. Quamquam confessis difficile creditis, verum insuper consequentia exigitis, quotiens caedem egerit, quibus telis, quibus in locis, quibus spoliis, sociis, receptoribus, ne quid omnino mali hominis delitescat aut desit aliquid instruendae ad sententiam veritati. Porro de nobis, quos atrocioribus ac pluribus criminibus deputatis, breviora ac leviora elogia conficitis. Credo, non vultis oneratos quos omni opere perditos vultis, aut non putatis requirenda quae nostis. Hoc ergo perversius, si cogitis negare de quibus certissime scitis. Immo, quo magis odio vestro competebat seposita forma iudicandi proprio studio non ad negationem certare, ne quos odistis liberaretis, sed ad confessionem singulorum scelerum, quo magis inimicitiae satiarentur exaggeratione poenarum, dum recognoscitur quot quisque iam convivia illa celebrasset, quotiens in tenebris incursasset incesta? Quid? quod eradicandi generis diffundenda erat requisitio, porrigenda quaestio in socios consciosque. Perducerentur infantariae et coci, ipsi canes pronubi, emendata res esset. Etiam spectaculis gratia adgregaretur. Quanto enim studio in caveam conveniretur depugnaturo aliquo qui centum infantes devorasset? Si enim tam horrenda tamque monstruosa de nobis deferuntur, utique erui debuerunt, ne incredibilia viderentur et odium in nos publicum refrigesceret. Nam et plerique fidem talium temperant, horrentes naturam quaerere pabulum ferinum quod concubitu ab humano genere praeclusit.

in qui ipse etiam contra forma iudicandorum malus judico nam noceo quidem perduco si admitto nego tormentum urgeo ad confessio christianus verus sponte confiteor tormentum comprimitis ad negatio qui tantus perversitas ut confessio repugno tormentum officium muto gratus reus evado invitus compellentes nego praesideo extorqueo veritas de sol nos mendacium exquiro ut dico nos non sum qui sum opinor non volo nos malus sum ideo gestitis de iste nomen excludo sanus ceterus ad hic tendo et carnificatis ut nego qui sum dico atqui ille nego non credo nos si negaverimus statim credo si certus sum nos nocentissimos sum cur etiam in hic aliter quam noceo ab tu ago non dico qui neque accusatio neque recusatio spatium commodetis solo inaccusatos et indefensus non temere damnaris sed verbum gratia si de homicida consultatur non statim confiteor is nomen homicida dispuncta causa sum aut satio cognitio quamquam confessum difficilis credo verus insuper consequor exigo quotiens caedes ago qui telum qui in locus qui spolium socius receptor ne quis omnino malus homo delitesco aut desum aliquis instruo ad sententia veritas porro de nos qui atrox atque multus crimen deputas brevis atque levis elogium conficitis credo non volo onero qui omnis opus perdo volo aut non puto requiro qui nosco hic ergo perverto si cogo nego de qui certus scio immo quo magis odium vester competo sepono forma iudico proprius studium non ad negatio certo ne qui odi liberaretis sed ad confessio singulus scelus quo magis inimicitia satio exaggeratio poena dum recognosco quot quisque iam convivium ille celebro quotiens in tenebrae incursasset incesto quis qui eradicandi genus diffundenda sum requisitio porrigo quaestio in socius consciosque perduco infantariae et coquus ipse canis pronubi emendo res sum etiam spectaculis gratia adgrego quantus enim studium in cavea conveniretur depugnaturo aliquis qui centum infer devoro si enim tam horreo tam monstruosus de nos defero utique eruo debeo ne incredibilis video et odium in nos publicus refrigesceret nam et plerusque fides talis tempero horreo natura quaero pabulis ferinum qui concubo ab humanus genus praecludo