Ad Nationes

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Nec tantum in hoc nomine rei desertae communis religionis, sed superductae monstruosae superstitionis. Nam ut quidam somniastis caput asininum esse deum nostrum, hanc Cornelius Tacitus suspicionem fecit. Is enim in quarta Historiarum suarum, ubi de bello Iudaico digerit, ab origine gentis exorsus, et tam de ipsa origine quam de nomine religionis ut voluit argumentatus, Iudaeos refert in expeditione vastis in locis aquae inopia laborantes onagris, qui de pastu aquam petituri aestimabantur, indicibus fontis usos evasisse; ita ob eam gratiam consimilis bestiae superficiem a Iudaeis coli. Inde opinor praesumptum, nos quoque, ut Iudaicae religionis propinquos, eidem simulacro initiari. At enim idem Cornelius Tacitus, sane ille mendaciorum loquacissimus, oblitus affirmationis suae in posterioribus refert Pompeium Magnum de Iudaeis debellatis captisque Hierosolymis templum adisse et perscrutatum nihil simulacri reperisse. Ubi ergo is deus fuerit? Utique nusquam magis quam in templo tam memorabili, praesertim omnibus praeter sacerdotibus clauso, quo non vererentur extraneum. Sed quid ego defendam, professus interim confessionem temporalem omnium in vobis ex pari transferendorum? Credatur deus noster asinina aliqua persona; certe negabitis vos eadem habere nobiscum? Sane vos totos asinos colitis et cum sua Epona, et omnia iumenta et pecora et bestias, quae perinde cum suis praesepibus consecratis. Et hoc forsitan crimini datis, quod inter cultores omnium tantum asinarii sumus.

neque tantus in hic nomen res desero communis religio sed superductae monstruosae superstitio nam ut quidam somniastis caput asininus sum deus nos hic cornelius tacitus suspicio facio is enim in quartus historiaris suus ubi de bellum judaicus digero ab origo gens exordior et tam de ipse origo quam de nomen religio ut volo argumentor judaei refero in expeditio vastus in locus aqua inopia laboro onagris qui de pasco aqua peto aestimo indicibus fons utor evado ita ob is gratia consimilis bestia superficies ab judaeus colo indus opinor praesumo nos quoque ut judaicus religio propinquus idem simulacrum initiaris at enim idem cornelius tacitus sanus ille mendacium loquax obliuiscor affirmatio suus in posterus refero pompejus magnus de judaeus debello capio hierosolyma templum adeo et perscrutas nihil simulacrum reperisse ubius ergo is deus sum utique nusquam magis quam in templum tam memorabilis praesertim omnis praeter sacerdos claudo quo non vereor extraneus sed quis ego defendo profiteor interim confessio temporal omnis in tu ex par transfero credo deus noster asininus aliqui persono certus nego tu idem habeo nos sanus tu totus asinus colo et cum suus epona et omnis iumentum et pecus et bestia qui perinde cum suus praesaepe consecro et hic forsitan crimen do qui inter cultor omnis tantus asinarii sum


Ventum est ad horam lucernarum et caninum ministerium et ingenia tenebrarum. Quo in loco metuo ne cedam. Quid enim tale in vobis detinebo? Verum iam laudate consilium incesti verecundi, quod adulteram noctem commenti sumus, ne aut lucem aut veram noctem contaminaremus, quod etiam luminibus terrenis parcendum existimavimus, quod nostram quoque conscientiam ludi- mus; quodcunque enim facimus, si volumus, suspicamur. Ceterum incesta vestra pro sua libertate et luce omni et nocte omni et tota caeli conscientia fruuntur, quoque felicius proveniant, cum palam misceatis incesta toto conscio caelo, soli ipsi ignoratis; nos vero etiam in tenebris scelera nostra recognoscere possumus. Plane Persae, Ctesias edit, tam scientes quam non horrentes cum matribus libere vivunt. Sed et Macedones, id quod probaverunt, palam est factitare, siquidem, cum primum scenam eorum Oedipus intravit trucidatus oculos, risu ac derisu exceperunt. Tragoedus consternatus retracta persona, Numquid, ait, domini, displicui vobis? Responderunt Macedones: Immo tu quidem pulchre, at scriptor vanissimus si finxit, aut Oedipus dementissimus si ita fecit: atque exinde alter ad alterum, Ἤλαυνε, dicebat, εἰς τὴν ματέρα. Sed una vel alia gens quantula macula totius orbis? Nos enim omnem infecimus solem, omnem polluimus oceanum. Date igitur aliquam nationem vacantem ab eis quae omne hominum genus ad incestum trahunt. Si qua gens concubitu ipso et aetatis ac sexus necessitate, ne dixerim libidine et luxuria, caret, ea erit quae carebit incesto. Si qua ab humana condicione privata quaedam natura remota est, ut neque ignorantiae neque errori neque casui opposita sit, ea erit quae sola Christianis respondere constantius possit. Respicite igitur luxuriam inter errores ut ventos fluctuantem, si desunt populi quos ad hoc sceleris incursent lata vada et aspera erroris. Inprimis cum infantes vestros alienae misericordiae exponitis aut in adoptionem melioribus parentibus, obliviscimini quanta materia incesti sumministratur, quanta occasio casibus aperitur? Plane ex aliqua disciplina severiores aut certo respectu eiusmodi eventum a libidine temperatis quocunque loco, domi aut peregre, ut non dispersio seminum et saltus ubique luxuriae nescientibus filios edat, quos aut ipsi postmodum parentes aut alii filii incursent, quando etiam aetatum moderatio libidine exclusa sit. Quotcunque adulteria, quotcunque stupra, quotcunque publicatae libidinis errores, sive stativo vel ambulatorio titulo, tot sanguinis mixtiones, tot compagines generis, tot inde traduces ad incestum; unde adeo mimis et comoedis argumentorum venae fluunt, unde ista quoque talis ante tragoedra erupit, Fusciano praefecto Urbi iudicata. Puer nobili genere natus fortuita neglegentia comitum ultra ianuam progressus iter praetereuntibus tractus domo excidit. Qui eum nutrierat Graeculus, vel a limine Graeculo more captaverat intrans. Inde mutatus Asiae aetate Romam in venalicio refertur. Emit inprudens pater et utitur Graeco; dehinc, ut suerat, adulescentem dominus in agrum et vincula legat. Illic iam dudum paedagogus et nutrix poenas dabant. Repraesentatur eis tota causa, referunt invicem exitus suos: illi, quod alumnus in pueritia perisset, ille, se quoque a pueritia perisse; ceterum eodem eventu, Romae natum honesta domo; forsitan et signa quaedam retexuerit. Igitur dei voluntate, ut tanta saeculo macula exprobraretur, spiritus de die concutit, tempora cum aetate respondent, aliquid et oculi de lineamentis recordantur, proprietates nonnullae in corpore recensentur. Dominos, immo iam parentes tantum, prolatae inquisitionis diligentia impellit. Investigatur venaliciarius, infeliciter invenitur. Revelato scelere parentes sibi laqueo medentur, bona filio male superstiti praefectus adscribit, non ad hereditatem, sed ad stipendium stupri et incesti. Satis erat unum istud exemplum publicae eruptionis eiusmodi scelerum delitiscentium in vobis. Nihil semel evenit in rebus humanis. Semel plane erui potest de sacramentis nostrae religionis, opinor. Intentatis, et sunt paria vestris etiam non sacramentis.

venio sum ad hora lucernaris et caninus ministerium et ingenium tenebraris quo in locus metuo ne cedo quis enim talis in tu detineo verus iam laudo consilium incestus verecundus qui adulter nox commentus sum ne aut lux aut verus nox contaminaremus qui etiam lumen terrenus parco existimo qui noster quoque conscientia ludo mus quicumque enim facio si volo suspicor ceterum incesto vester pro suus libertas et lux omnis et nox omnis et totus caelum conscientia fruor quoque felix provenio cum palam misceatis incesto totus conscio caelum solus ipse ignoro nos verus etiam in tenebrae scelus noster recognosco possum planus persa ctesias edo tam scio quam non horreo cum mater libo vivo sed et macedones is qui probo palam sum factitaris siquidem cum primus scena is oedipus intro trucido oculus rideo atque derideo excipio tragoedus consterno retraho persono numquid aio dominus displiceo tu respondeo macedones immo tu quidem pulcher at scriptor vanus si fingo aut oedipus dementissimus si ita facio atque exinde alter ad alter dico sed unus vel alius gens quantulus macula totus orbis nos enim omnis inficio sol omnis polluo oceanus do igitur aliqui natio vaco ab is qui omnis homo genus ad incestus traho si qui gens concubo ipse et aetas atque sexus necessitas ne dico libido et luxuria careo is sum qui careo incesto si qui ab humanus condicio privo quidam natura remoueo sum ut neque ignorantia neque error neque casus oppono sum is sum qui solus christianus respondeo consto possum respicio igitur luxuria inter error ut venio fluctuo si desum populus qui ad hic scelus incurso fero vado et asper error imprimis cum infer vester alienus misericordia exponitis aut in adoptio bonus parens obliviscor quantus materia incestus sumministratur quantus occasio casus aperio planus ex aliqui disciplina severus aut certus respicio eiusmodi evenio ab libido tempero quocunque locus domus aut peregre ut non dispersio semen et saltus ubique luxuria nescio filius edo qui aut ipse postmodum parens aut alius filius incurso quando etiam aetas moderatio libido excludo sum quotcunque adulterium quotcunque stuprum quotcunque publico libido error sive stativus vel ambulatorio titulus tot sanguis mixtio tot compago genus tot inde traduco ad incestus unde adeo mimus et comoedus argumentor vena fluo unde iste quoque talis ante tragoedra erumpo fusciano praeficio urbs judico puer nobilis genus nascor fortuitus neglegentia comes ultra ianua progredior iter praetereo traho domus excido qui is nutrio graeculus vel ab limen graeculus mos capto intro indus muto asia aetas roma in venalicio refero emo imprudens pater et uto graecum dehinc ut suerat adulescens dominus in ager et vinculum lego illic iam dudum paedagogus et nutrix poena do repraesento is totus causa refero invicem exitus suus ille qui alumnus in pueritia pereo ille sui quoque ab pueritia pereo ceterum idem evenio roma natus honestus domus forsitan et signum quidam retexuerit igitur deus voluntas ut tantus saeculum macula exprobro spiritus de dies concutio tempus cum aetas respondeo aliquis et oculus de lineamentum recordor proprietas nonnullus in corpus recensentur dominus immo iam parens tantus profero inquisitio diligentia impello investigo venaliciarius infelicito invenio revelo scelus parens sui laqueus medeor bonus filius malus supersto praefectus adscribo non ad hereditas sed ad stipendium stuprum et incestus satis sum unus iste exemplum publicus eruptio eiusmodi scelus delitiscentium in tu nihil semel evenio in res humanus semel planus eruo possum de sacramentum noster religio opinor intentas et sum par vester etiam non sacramentum


Superest gentile illud genus inter populos deorum, quos libidine sumptos, non pro notitia veritatis, docet privata notitia. Deum ergo existimo ubique notum, ubique praesentem, ubique dominantem, omnibus colendum, omnibus demerendum. At enim cum illi quoque, quos totus orbis communiter colit, excidant probationi verae divinitatis, quanto magis isti quos ne ipsi quidem municipes sui norunt? Nam quae idonea auctoritas praecucurrit eiusmodi theologiae quam etiam fama destituit? Quanti sunt qui norint visu vel auditu Atargatim Syrorum, Caelestem Afrorum, Varsutinam Maurorum, Obodan et Dusarem Arabum, Belenum Noricum, vel quos Varro ponit: Casiniensium Deluentinum, Nar- niensium Visidianum, Atinensium Numiternum, Asculanorum Anchariam, et quam perceperint Vulsiniensium Nortiam, quorum ne nominum quidem dignitas humanis cognominibus distat? Satis rideo etiam deos decuriones cuiusque municipii, quibus honor intra muros suos determinatur. Haec libertas adoptandorum deorum quousque profecerit Aegyptiorum superstitiones docent, qui etiam bestias privatas colunt feles, crocodilos et anguem suum. Parum est, si etiam hominem consacraverunt, illum dico quem non iam Aegyptus aut Graecia, verum totus orbis colit et Afri iurant, de cuius statu quid conici potest apud nostras litteras, ut verisimile videatur, positum est. Nam Serapis iste quidam olim loseph dictus fuit, de genere sanctorum. Iunior inter ceteros fratres, sed excelsior ingenio ab isdem fratribus per livorem venum in Aegyptum datus serviebat in familia regis Aegyptiorum Pharao. A regina minus pudica desideratus, sed quia non obsequebatur, e contrario ab eadem delatus a rege in carcerem datur. Illic somnia quibusdam non perperam. interpretatus vim spiritus sui ostendit. Interea rex quoque somniat terribilia quaedam. Illi detractus quod convocatus erat valuit exponere Ioseph, experimenta de carcere edocuit, somnium regi aperit: illos boves septem opimissimos, diffluentes, totidem annorum ubertatem significare, posteriores aeque septem enectos subsequentium septem annorum inopiam praedicare. Suadet itaque de recondendis praesidiis in futuram famem de copia priore. Credidit rex: exitus rerum et prudentem et sanctum semper et necessarium probavit. Itaque Pharao universae Aegypto et frumentandae et exinde curandae eum praefecit. Hunc Serapidem ex suggestu, quo caput eius ornatum, vocaverunt; cuius suggestus modialis figura frumentationis eius memoriam obsignat, et curam frugum super caput eius fuisse ipsis spicis, quibus per ambitum notatur, apparet. Propterea et canem, quem apud inferos deputant, sub dextera eius dicaverunt, quod sub manu eius compressa cura Aegyptiorum. Et Phariam adiungunt, quam filiam regis Pharao derivatio nominis esse demonstrat. Nam et tunc Pharao inter cetera honorum et remunerationum filiam quoque in matrimonium ei dederat. Sed quia et feras et homines colere susceperant, utramque faciem in unum Anubin contulerunt, in quo naturae condicionisque suae potius argumenta videri posset consecrasse gens rixosa, suis regibus recontrans, in extraneis deiecta, sane et gula et spurcitia canina etiam servi ipsa.

supersum gentilis ille genus inter populus deus qui libido sumo non pro notitia veritas doceo privo notitia deus ergo existimo ubique notus ubique praesens ubique dominor omnis colo omnis demerendum at enim cum ille quoque qui totus orbis communis colo excido probatio verus divinitas quantus magis iste qui ne ipse quidem municipes suus nosco nam qui idoneus auctoritas praecurro eiusmodi theologiae quam etiam fama destituo quantus sum qui norint video vel auditus atargatim syrus caelestis afrorum varsutinam maurus obodan et dusaris arabus belenus noricus vel qui varro pono casiniensium deluentinum nar niensium visidianum atinensium numiternum asculanus anchariam et quam percipio vulsiniensium nortiam qui ne nomen quidem dignitas humanus cognomen disto satis rideo etiam deus decurio quisque municipium qui honor intra murus suus determino hic libertas adoptandorum deus quousque proficio aegyptius superstitio doceo qui etiam bestia privo colo feles crocodilus et anguis suus paris sum si etiam homo consacraverunt ille dico qui non iam aegyptus aut graecia verus totus orbis colo et afri juro de qui status quis conicio possum apud noster littera ut verisimilis video pono sum nam serapias iste quidam olim loseph dico sum de genus sancio iunior inter ceterus frater sed excello ingenium ab idem frater per livor venum in aegyptus do servio in familia rex aegyptius pharao ab regina paruus pudicus desidero sed quia non obsequor e contrarius ab idem defero ab rex in carcer do illic somnio quidam non perperam interpretor vis spiritus suus ostendo interea rex quoque somnio terribilis quidam ille detraho qui convoco sum valeo expono ioseph experimentum de carcer edoceo somnium rex aperio ille bos septem opimissimos diffluo totidem annus ubertas significaris posterus aequus septem eneco subsequentium septem annus inopia praedico suadeo itaque de recondo praesidium in sum fames de copia prior credo rex exitus res et prudens et sancio semper et necessarius probo itaque pharao universus aegyptus et frumentandae et exinde curo is praeficio hic serapis ex suggero quo caput is orno voco qui suggero modial figuro frumentatio is memoria obsigno et cura frugum super caput is sum ipse spica qui per ambitus noto appareo propterea et canis qui apud inferi deputo sub dextera is dico qui sub manus is comprimo cura aegyptius et pharia adjungo quam filia rex pharao derivatio nomen sum demonstro nam et tunc pharao inter ceterus honor et remuneratio filia quoque in matrimonium is do sed quia et ferus et homo colo suscipio uter facies in unus anubo confero in quo natura condicio suus potis argumentum video possum consecro gens rixosus suus rex recontrans in extraneus deicio sanus et gula et spurcitia caninus etiam servio ipse


His propositionibus responsionibusque nostris, quas veritas de suo suggerit, quotiens comprimitur et coartatur conscientia vestra, tacita ignorantiae suae testis, confugitis aestuantes ad arulam quandam, id est legum auctoritatem, quod utique non plecterent sectam istam, nisi de meritis apud conditores legum constitisset. Quid ergo prohibuit apud exsecutores quoque legum proinde constare, cum de ceteris criminibus quae similiter legibus areentur ac puniuntur, nisi prius requiratur, poena cessat? Verbi gratia homicidam, adulterum lege: discutitur tamen de ordine admissi, et tamen cognitum est omnibus genus facti. Christianum puniunt leges. Si quod est factum Christiani, erui debet. Nulla lex prohibet inquirere, atquin pro legibus facit inquisitio. Quomodo enim legem observabis cavendo quod lege prohibetur, adempta diligentia cavendi per defectionem agnoscendi quid observes? Nulla sibi lex debet conscientiam iustitiae suae, sed eis a quibus captat obsequium. Ceterum suspecta lex est, si probare se non vult. Merito igitur tamdiu iustae in Christianos et reverendae et observandae censentur, quamdiu ignoratur quod persequuntur, merito post agnitionem iniquissimae repertae cum suis machaeris et patibulis et leonibus despuuntur. Legis iniustae honor nullus est. Ut opinor autem, dubitatur de iniquitate legum quarundam, cum quotidie novis consultis constitutisque duritias nequitiasque earum temperetis.

hic propositio responsio noster qui vereor de suus suggero quotiens comprimo et coarto conscientia vester taceo ignorantia suus testis confugio aestuo ad arula quidam is sum lex auctoritas qui utique non plecterent seco iste nisi de meritum apud conditor lex consto quis ergo prohibeo apud exsecutor quoque lex proinde constaris cum de ceterus crimen qui similis lex areentur atque punior nisi prior requiro poena cesso verbum gratia homicida adulter lex discutio tamen de ordo admitto et tamen cognosco sum omnis genus facio christianus punior lex si qui sum facio christianus eruo debeo nullus lex prohibeo inquiro atqui pro lex facio inquisitio quomodo enim lex observo caveo qui lex prohibeo adimo diligentia caveo per defectio agnosco quis observo nullus sui lex debeo conscientia justitia suus sed is ab qui capto obsequium ceterum suspicio lex sum si probaris sui non volo mereo igitur tamdiu iustus in christianus et reverendae et observo censeo quamdiu ignoro qui persequor mereo post agnitio iniquus reperio cum suus machaera et patibulis et leo despuuntur lex injustus honor nullus sum ut opinor autem dubito de iniquitas lex quarundam cum quotidie novus consulo constituo duritia nequitiasque is tempero


Nec estis contenti eos deos asseverare qui visi retro, auditi contrectatique sunt, quorum effigies descriptae, negotia digesta, memoria propagata, umbras nescio quas incorporales, inanimales, et nomina de rebus efflagitant caelo et sanciunt, dividentes omnem statum hominis singulis potestatibus ab ipso quidem uteri conceptu, ut sit deus Consevius quidam, qui consationibus concubitalibus praesit, et Fluviona, quae infantem in utero retineat, hinc Vitumnus et Sentinus, per quem viviscat infans et sentiat primum, dehinc Diespiter, qui puerum perducat ad partum. Cum primum pariebant, et Candelifera, quoniam ad candelae lumina pariebant, et quae aliae deae sunt ab officiis partus dictae. Perverse natos adiuvandi Postvertae, recte natos Prosae Carmentis esse provinciam voluerunt. Deus est dictus et ab effatu Fari- nus et aliis a loquendo Locutius. Adest oculum gravem ad cavendum sumministratque quietem Cunina. Est educatrix et Levana et una Rumina. Mirum infantum sordibus eluendis deos non esse provisos. Exinde et primi cibi sumendi potionisque capiendae Potina et Edula, et statuendi infantis Statina. Adeundi Adeona, ab abeundo Abeona est. Domiducam. et habent, et deam Mentem, quae faciat mentem bonam aeque et malam, item voluntatis Volumnum Voletamque. Habent et Paventinam pavoris, spei Veniliam, voluptatis Volupiam, praestantiae Praestitiam, aeque ab actu Peragenorem, a consiliis Consum, Iuventam novorum togatorum, virorum iam Fortuna Barbata. Si de nuptialibus disseram, Afferenda est ab afferendis dotibus ordinate, sed sunt, proli pudor! et Mutunus et Tutunus et dea Pertunda et Subigus et Prema dea et Perfica. Parcite dei impudentes! Luctantibus sponsis nemo intervenit. Ipsi, quorum votum est, foris gaudentes erubescunt.

neque sum contendo is deus asseveraris qui video retro audio contrectatique sum qui effigio describo negotium digero memoria propago umbra nescio qui incorporal inanimal et nomen de res efflagito caelum et sancio divido omnis status homo singuli potestas ab ipse quidem uterus concipio ut sum deus consevius quidam qui consatio concubital praesum et fluviona qui infer in uterus retineo hinc vitumnus et sentinus per qui viviscat infer et sentio primus dehinc diespiter qui puer perduco ad pario cos primus pario et candelifera quoniam ad candela lumen pario et qui alius dea sum ab officium pario dico perverto nascor adjuvo postvertae rectus nascor prorsus carmentis sum provincia volo deus sum dico et ab effor faris nus et alius ab loquor locutius adsum oculus gravis ad caveo sumministratque quies cunina sum educatrix et levana et unus rumina mirus infantum sordes eluo deus non sum provisos exinde et primus cibus sumo potio capio potina et edula et statuo infer statina adeo adeona ab abeo abeona sum domiducam et habeo et dea mens qui facio mens bonus aequus et malus item voluntas volumnum voletamque habeo et paventinam pavor spes venilia voluptas volupiam praestantia praestitiam aequus ab actus peragenorem ab consilium consum juventa novum togator vir iam fortuna barbatus si de nuptial dissero afferenda sum ab afferendis dos ordino sed sum proles pudor et mutunus et tutunus et dea pertunda et subigus et prema dea et perficus parco deus impudens luctor sponsum nemo intervenio ipse qui voveo sum foris gaudeo erubesco


Aiunt quidam propterea deos fuisse appellatos quod θέειν et σείεσθᾳι procurrere ac motari interpretatio est. Ergo iam vocabulum istud non est alicuius maiestatis; a cursu enim et motu, non ab divinitatis eis dominatione formatum est. Sed cum etiam ille unus Deus quem colimus θεός cognominetur, nec tamen aut motus ullus aut cursus eius appareat, quia nec visibilis cuiquam sit, palam est ut vocabulum istud sit aliunde desumptum, propriumque, quia a se nativum, divinitatis inventum. Itaque semota interpretationis eius astutia verisimilius est non a cursu et motu θεούς dictos, sed de appellatione veri dei mutuatum, uti quos aeque deos excudissetis, θεούς cognominaretis. Denique quam ita sit, probatio suppetit, cum etiam universos deos vestros, in quibus nullius cursus aut motus officium denotatur, θεούς communiter appelletis. Itaque si aeque θεούς aeque immobiles, disceditur vocabuli interpretatione pariter et divinitatis opinione, quae a cursu et motu modulata rescinditur. Quod si nomen istud proprium divinitatis, et simplex nec interpretatorium in illo deo, reprehensum in cetera quae deos vultis, docete etiam qualitatis inter illos esse consortium, ut iure consistat collegium nominis communione substantiae. Porro θεός ille iam hoc solo, quod non sit in promptu, vacat a comparatione eorum quae in promptu sunt et visui et sensui (sed sensui satis), quod est testimonii ad diversitatem occulti et manifesti renuntiatio. Si elementa palam proposita omnibus, si contra deus nemini, quomodo poteris ex ea parte quam non vidisti quae vides congredi? Cum ergo non habes coniungere sensu neque ratione, quid vocabulo coniungis, ut coniungas etiam potestate? Ecce enim Zeno quoque materiam mundialem a deo separat, vel eum per illam tamquam mel per favos transisse dicit. Itaque materia et deus duo vocabula, duae res. Pro discrimine vocabulorum etiam res separantur, etiam materiae condicio vocabulum sequitur. Quodsi materia non est, quia sic et appellatio praescribit, quomodo quae sunt in materia, id est elementa, dei habebuntur, cum membra a corpore alienigena esse non possint? Sed quid ego cum argumentationibus physiologicis ? Sursum mens ascendere debuit de statu mundi, non in incerta descendere. Rotunda mundo Platonica forma. Quadratum eum angulatumque commentum ab aliis, credo, cir- cino rotundo ita collegit, quod sine capite solum credi laborat. Sed Epicurus, qui dixerat, Quae super nos, nihil ad nos, cum et ipse caelum inspicere desiderat, solis orbem pedalem deprehendit. Adhuc scilicet frugalitas et in caelis agebatur. Denique ut ambitio profecit, etiam sol aciem suam extendit; ita illum orbem maiorem Peripatetici denotaverunt. Oro vos, quid sapit coniecturarum libido? Quid probat tanta praesumptione asseverationis otium affectatae morositatis eloquii artificio adornatum? Merito ergo Milesius Thales dum totum caelum examinat et ambulat oculis, in puteum cecidit turpiter, multum inrisus Aegyptio illi: In terra, inquit, nihil perspiciebas, caelum tibi speculandum existimas? Itaque casus eius per figuram philosophos notat, scilicet eos, qui stupidam exerceant curiositatem in res naturae quam prius in artificem eius et praesidem, in vacuum suum studium habituros.

aio quidam propterea deus sum appello qui et procurro atque motaris interpretatio sum ergo iam vocabulis iste non sum aliquis maiestas ab cursus enim et motus non ab divinitas is dominatio formo sum sed cum etiam ille unus deus qui colo cognominetur neque tamen aut moueo ullus aut curro is appareo quia neque visibilis quisquam sum palam sum ut vocabulis iste sum aliunde desumptum proprius quia ab sui nativus divinitas invenio itaque semoveo interpretatio is astutia verisimilius sum non ab cursus et motus dico sed de appellatio verus deus mutuo uti qui aequus deus excudissetis cognominaretis denique quam ita sum probatio suppeto cum etiam universi deus vester in qui nullus curro aut moueo officium denoto communis appello itaque si aequus aequus immobilis discedo vocabulis interpretatio pariter et divinitas opinio qui ab cursus et motus modulor rescindo qui si nomen iste proprius divinitas et simplex neque interpretatorium in ille deus reprehendo in ceterus qui deus volo doceo etiam qualitas inter ille sum consortium ut ius consisto collegium nomen communio substantia porro ille iam hic solum qui non sum in promptus vaco ab comparatio is qui in promptus sum et visus et sensus sed sensus satis qui sum testimonium ad diversitas occulo et manifestus renuntiatio si elementum palam propono omnis si contra deus nemo quomodo possum ex is pars quam non video qui video congredior cos ergo non habeo coniungo sentio neque ratio quis vocabulum conjungo ut conjungo etiam potestas ecce enim zeno quoque materia mundial ab deus separo vel is per ille tamquam mel per favus transeo dico itaque materia et deus duo vocabulum duo res pro discrimen vocabulum etiam res separo etiam materia condicio vocabulis sequor quodsi materia non sum quia sic et appellatio praescribo quomodo qui sum in materia is sum elementum deus habeo cum membrum ab corpus alienigenus sum non possum sed quis ego cum argumentatio physiologicis sursum mens ascendo debeo de status mundus non in incertus descendo rotundus mundus platonicus forma quadratus is angulatumque commentus ab alius credo cir cino rotundus ita colligo qui sine caput solus credo laboro sed epicurus qui dico qui super nos nihil ad nos cum et ipse caelum inspicio desidero sol orbis pedal deprehendo adhuc scilicet frugalitas et in caelis ago denique ut ambitio proficio etiam sol acies suus extendo ita ille orbis magnus peripateticus denotaverunt oro tu quis sapio coniecturaris libido quis probo tantus praesumptio asseveratio otium affecto morositas eloquium artificium adorno mereo ergo milesius thal dum totus caelum examino et ambulo oculus in puteus cado turpis multus irrideo aegyptius ille in terra inquam nihil perspiciebas caelum tu speculor existimo itaque casus is per figura philosophus noto scilicet is qui stupidus exerceo curiositas in res natura quam prior in artifex is et praesidem in vacuus suus studium habeo


Effundite iam omnia venena, omnia calumniae tela infligite huic nomini, non cessabo ultra repellere, at postmodum obtundentur expositione totius nostrae disciplinae. Nunc vero eadem ipsa de nostro corpore vulsa in vos retorquebo, eadem vulnera criminum in vobis defossa monstrabo, quo machaeris vestris admentationibusque cadatis. Iam primo quod in nos generali accusatione dirigitis, divortium ab institutis maiorum, considerate etiam atque etiam, ne vobiscum communicemus crimen istud. Ecce enim per omnia vitae ac disciplinae corruptam, immo deletam in vobis antiquitatem recognosco. De legibus quidem iam supra dictum est, quod eas novis de die consultis constitutisque obruistis. De reliqua vero conversationis humanae dispositione palam subiacet, quanta a maioribus mutaveritis, cultu, habitu, apparatu, ipsoque victu, ipsoque sermone; nam pristinum ut rancidum relegatis. Exclusa ubique antiquitas in negotiis, in officiis; totam auctoritatem maiorum vestra auctoritas deiecit. Sane, quod vobis magis probro est, laudatis semper vetustates, et nihilominus recusatis. Qua perversitate tanta vana maiorum apud vos permanere, probari debuerunt, cum ea, quae probatis, recusetis? Sed et ipsum quod videmini a maioribus traditum fidelissime custodire et defendere, vel quo maxime reos nos transgressionis postulatis, de quo totum odium Christiani nominis animatur, deorum dico culturam, perinde a vobis destrui ac despici ostendam. Nisi quod perinde nos etiam contemptores deorum haberi nulla ratio est, quia nemo contemnit quod sciat omnino non esse. Quod omnino est, id contemni potest, quod nihil est, nihil patitur. Igitur quibus est, ab eis patiatur necesse est. Quo magis oneramini credentes esse et contemnentes, colentes et despuentes, honorantes et lacescentes. Licet etiam hinc recognoscere inprimis: cum alii alios deos colitis, eos, quos non colitis, utique contemnitis. Praelatio alterius sine alterius contumelia non potest, nec ulla electio non reprobatione componitur. Qui de pluribus suscipit aliquem, eum, quem non suscipit, despexit. Sed tot ac tanti ab omnibus coli non possunt. Iam ergo tunc primo contempsistis, non veriti scilicet ita instituere, ut omnes coli non possent. At enim illi sapientissimi ac prudentissimi maiores, quorum institutis renuntiare non nostis maxime in persona deorum vestrorum, ipsi quoque impii deprehenduntur. Mentior, si nunquam censuerant, ne qui imperator fanum, quod in bello vovisset, prius dedicasset quam senatus probasset; ut contigit M. Aemilio, qui voverat Alburno deo. Utique enim impiissimum, immo contumeliosissimum admissum est, in arbitrio et libidine sententiae humanae locare honorem divinitatis, ut deus non sit nisi cui esse permiserit senatus. Saepe censores inconsulto populo adsolaverunt. Certe Liberum Patrem cum sacris suis consules senatus auctoritate non urbe solummodo, verum tota Italia eliminaverunt. Ceterum Serapem et Isidem et Arpocraten et Anubem prohibitos Capitolio Varro commemorat, eorumque aras a senatu deiectas nonnisi per vim popularium restructas. Sed tamen et Gabinius consul Kalendis Ianuariis, cum vix hostias probaret prae popularium coetu, quia nihil de Serape et Iside constituisset, potiorem habuit senatus censuram quam impetum vulgi, et aras institui prohibuit. Habetis igitur in maioribus vestris, etsi non nomen, attamen sectam Christianam, quae deos neglegit. Horum si vos saltem integri in honoribus vestris rei essetis laesae religionis, sed invenio conspirasse a vobis tam superstitionis quam impietatis profectum. Quanto enim inreligiosiores deprehendimini? Privatos enim deos, quos Lares et Penates domestica consecratione perhibetis, domestica et licentia inculcatis, venditando, pignerando pro necessitate ac voluntate. Essent quidem tolerabiliora eiusmodi contumaciae sacrilegia, nisi quod eo iam contumeliosiora quod modica. Sed aliquo solatio privatorum et domesticorum deorum querellae iuvantur, quod publicos turpius contumeliosiusque tractetis. Iam primum, quos in hastarium regessistis, publicanis subdidistis, omni quinquennio inter vectigalia vestra proscriptos addicitis. Sic Serapeum, sic Capitolium petitur, addicitur, conducitur, ut forum, sub eadem voce praeconis, eadem exactione quaestoris. Sedenim agri tributo onusti vilieres, hominum capita stipendio censa ignobiliora (nam hae sunt captivitatis notae poenae): dei vero, qui magis tributarii, magis sancti, immo qui magis sancti, magis tributarii. Maiestas constituitur in quaestum, negotiatio religione proscribitur, sanctitas locationem mendicat. Exigitis mercedem pro solo templi, pro aditu sacri, pro stipibus, pro hostiis. Venditis totam divinitatem. Non licet eam gratis coli. Plus denique publicanis refigitur quam sacerdotibus. Non suffecerat vectigalium deorum contumelia, de contemptu scilicet aestimanda, nec contenti estis deis honorem non habuisse, nisi etiam quemcumque habetis depretietis aliqua indignitate. Quid enim omnino ad honorandos eos facitis, quod non etiam mortuis vestris ex aequo praebeatis? Exstruitis deis templa, aeque mortuis templa; extruitis aras deis, aeque mortuis aras; eisdem titulis superscribitis litteras, easdem statuis inducitis formas, ut cuique ars aut negotium aut aetas fuit: senex de Saturno, imberbis de Apolline, virgo de Diana figuratur, et miles in Marte, et in Vulcano faber ferri consecratur. Nihil itaque mirum, si hostias easdem mortuis quas et deis caeditis eosdemque odores excrematis. Quis istam contumeliam excuset, quae utut mortuos cum deis deputet? Regibus quidem etiam sacerdotia adscripta sunt sacrique apparatus, et tensae et currus et solisternia et lectisternia, laetitiae et ludi. Plane, quoniam illis caelum patet, hoc quoque non sine contumelia deorum: primo quidem, quod non decuerit alios eis adnumerari, si datum sit post mortem deos fieri; secundum, quod tam libere atque manifeste coram populo non peieraret contemplator hominis in caelum recepti, nisi contemneret quos deieraret quam ipse quam ei qui ei peierare permittunt. Consentiunt enim ipsi nihil esse quod deierant, immo insuper et praemio afficiunt, quia publice contempserit periurii vindices. Quanquam periurii apud vos quotusquisque purus est? Immo iam per deos deierandi periculum evanuit, potiore habita religione per Caesarem deierandi, quod et ipsum ad offuscationem pertinet deorum vestrorum; facilius enim per Caesarem peierantes punirentur quam per ullum Iovem. Sed contemptus honestior est, habens quandam superbiae gloriam; venit enim aliquando etiam de fiducia vel conscientiae securitate vel naturali sublimitate animi. Derisus vero quanto lascivior, tanto denotatior ad contumeliae morsum. Recognoscite igitur, quam derisores inveniamini numinum vestrorum. Non dico quales sitis in sacrificando, quod enecta et tabida quaeque mactatis, de opimis autem et integris supervacua esui capitula et ungulas et plumarum setarumque praevulsa, et si quid domi quoque abiecturi fuissetis. Omitto quae vulgi aut sacrilegae gulae videbuntur maiorum prope religionem convenire: atquin doctissimi, gravissimi, quatenus gravitas atque prudentia de doctrina preficere credunt, et inreverentissimi erga deos vestros semper existunt, nec eis cessat litteratura, quam ut eo turpius aut vana aut falsa de deis inferat. Ab ipso exordiar studio vestro eius unde somniat omnis nequior, cui quantum honorem adiudicatis, tantum deis vestris derogastis, magnificando qui de eis lusit. Adhuc meminimus Homeri. Ille, opinor, est qui divinam maiestatem humana condicione tractavit, casibus et passionibus humanis deos imbuens, qui de illis favore diversis gladiatoria quodammodo paria composuit, Venerem sauciat sagitta humana, Martem tredecim mensibus in vinculis detinet fortasse periturum, eadem Iovem paene perpessum a caelitum plebe traducit, aut lacrimas eius super Sarpedonem excutit, aut luxuriantem cum Iunone foedissime inducit commendato libidinis desiderio per commemorationem et enumerationem amicarum. Exinde quis non poetarum ex auctoritate principis sui in deos insolens aut vera prodendo aut falsa fingendo? Et tragici quidem aut comici pepercerunt, ut non aerumnas ac poenas dei praefarentur? Taceo de philosophis, quos superbia severitatis et duritia disciplinae ab omni timore securos nonnullus etiam afflatus veritatis adversus deos erigit. Denique et Socrates in contumeliam eorum quercum et canem et hircum iurat. Nam etsi idcirco damnatus est, cum paenituerit Athenienses damnationis, ut criminatores quoque inpenderint, restituitur testimonium Socrati, et possum retorquere probatum esse in illo quod nunc reprobatur in nobis. Sed et Diogenes nescio quid in Herculem lusit, et Romani stili Diogenes Varro trecentos Ioves, seu Iuppiteres dicendum est, sine capitibus inducit. Cetera lasciviae ingenia etiam voluptates vestras per dedecus deorum administrant. Dispicite apud vos Lentulorum et Hostiorum sacrilegas venustates, utrum mimos an deos vestros in strophis et iocis rideatis; sed et histrionicas litteras magna cum voluptate suscipitis, quae omnem foeditatem designant deorum. Constuprantur coram vobis maiestates in corpore inpuro. Famosum et diminutum caput imago cuiuslibet dei vestit. Luget Sol filium fulmine extinctum laetantibus vobis, Cybela pastorem suspirat fastidiosum non erubescentibus vobis, et sustinetis Iovis elogia modulari. Plane religiosiores estis in gladiatorum cavea, ubi super sanguinem humanum, super inquinamenta poenarum proinde saltant dei vestri argumenta et historias nocentibus erogandis, aut in ipsis deis nocentes puniuntur. Vidimus saepe castratum Attin deum a Pessinunte, et qui vivus cremabatur, Herculem induerat. Risimus et meridiani ludi de deis lusum, quod Ditis Pater, Iovis frater, gladiatorum exsequias cum malleo deducit, quod Mercurius, in calvitio pennatulus, in caduceo ignitulus, corpora exanimata iam mortemve simulantia e cauterio probat. Singula ista quaeque adhuc investigare quis possit, si honorem inquietant divinitatis, si maiestatis fastigium adsolant? De contemptu utique censentur quam eorum qui eiusmodi factitant quam eorum qui ita suscipiunt. Quare nescio, ne plus de vobis dei vestri quam de nobis querantur Contemptis ex alia parte adulamini, redimitis si qua delinquitis, et postremo licet vobis in eos quos esse voluistis. Nos vero in totum aversamur.

effundo iam omnis veneno omnis calumnia telum infligite hic nomen non cesso ultra repello at postmodum obtundentur expositio totus noster disciplina nunc verus idem ipse de noster corpus vello in tu retorquebo idem vulnero crimen in tu defodio monstro quo machaera vester admentationibusque cado iam primus qui in nos general accusatio dirigitis divortium ab institus magnus considero etiam atque etiam ne tu communicemus crimen iste ecce enim per omnis vita atque disciplina corrumpo immo deleo in tu antiquitas recognosco de lex quidem iam supra dico sum qui is novus de dies consulo constituo obruistis de reliquus verus conversatio humanus dispositio palam subjaceo quantus ab magnus mutaveritis cultus habitus apparatus ipse vinco ipse sermo nam pristinus ut rancidus relego excludo ubique antiquitas in negotium in officium totus auctoritas magnus vester auctoritas deicio sanus qui tu magis probrum sum laudo semper vetustas et nihilominus recuso qui perversitas tantus vanus magnus apud tu permaneo probaris debeo cum is qui probo recuso sed et ipse qui video ab magnus trado fidelis custodio et defendo vel quo magnus reus nos transgressio postulo de quo totus odium christianus nomen animo deus dico colo perinde ab tu destruo atque despicio ostendo nisus qui perinde nos etiam contemptor deus habeo nullus ratio sum quia nemo contemno qui scio omnino non sum qui omnino sum is contemno possum qui nihil sum nihil patior igitur qui sum ab is patior necesse sum quo magis oneramini credo sum et contemno colo et despuentes honoro et lacescentes licet etiam hinc recognosco imprimis cum alius alius deus colo is qui non colo utique contemno praelatio alter sine alter contumelia non possum neque ullus electio non reprobatio compono qui de multus suscipio aliquis is qui non suscipio despicio sed tot atque tantus ab omnis colo non possum iam ergo tunc primus contemno non vereor scilicet ita instituo ut omnis colo non possum at enim ille sapio atque prudens magnus qui institus renuntiaris non nosco magnus in persono deus vester ipse quoque impius deprehendo mentior si numquam censeo ne qui imperator fanum qui in bellum vovisset prior dedico quam senatus probo ut contingo m aemilius qui voveo alburno deus utique enim impiissimum immo contumeliosus admitto sum in arbitrium et libido sententia humanus locaris honor divinitas ut deus non sum nisi qui sum permitto senatus saepe censor inconsultus populus adsolaverunt certus liber pater cum sacrum suus consul senatus auctoritas non urbs solummodo verus totus italia eliminaverunt ceterum serapem et isis et arpocraten et anubem prohibeo capitolium varro commemoro is ara ab senatus deicio nonnisi per vis popularis restructas sed tamen et gabinus consul kalendae januarius cum vix hostio probo prae popularis coitus quia nihil de serape et iside constituo potis habeo senatus censeo quam impetus vulgus et ara instituo prohibeo habeo igitur in magnus vester etsi non nomen attamen seco christianus qui deus neglego horus si tu saltem integer in honor vester res edo laedo religio sed invenio conspiro ab tu tam superstitio quam impietas proficiscor quantus enim inreligiosiores deprehendimini privo enim deus qui laris et penates domesticus consecratio perhibeo domesticus et licentia inculco vendito pignerando pro necessitas atque voluntas sum quidem tolerabilis eiusmodi contumacia sacrilegium nisi qui is iam contumeliosiora qui modicus sed aliquis solacium privator et domesticus deus querela juvo qui publicus turpis contumeliosiusque tracto iam primus qui in hastarium regessistis publicanus subdidistis omnis quinquennium inter vectigalis vester proscribo addicitis sic serapeum sic capitolium peto addico conduco ut forum sub idem vox praeco idem exactio quaestor sedenim ager tribuo onustus vilieres homo caput stipendium censeo ignobilis nam hic sum captivitas nosco poena deus verus qui magis tributarius magis sanctus immo qui magis sanctus magis tributarius majesta constituo in quaestus negotiatio religio proscribo sanctitas locatio mendico exigo merces pro solum templum pro aditus sacer pro stipibus pro hostia vendo totus divinitas non licet is gratus colo multus denique publicanus refigitur quam sacerdos non sufficio vectigalis deus contumelia de contemptus scilicet aestimo neque contendo sum deus honor non habeo nisi etiam quicumque habeo depretietis aliqui indignitas quis enim omnino ad honoro is facio qui non etiam morior vester ex aequus praebeo exstruitis deus templum aequus morior templum extruitis ara deus aequus morior ara idem titulus superscribitis littera idem statuo induco forma ut quisque ars aut negotium aut aetas sum senex de saturnus imberbus de apollo virgo de diana figuro et miles in mars et in volcanus faber fero consecro nihil itaque mirus si hostio idem morior qui et deus caeditis idem odoro excrematis quis iste contumelia excuso qui utut mortuus cum deus deputo rex quidem etiam sacerdotium adscribo sum sacer apparatus et tendo et currus et solisternia et lectisternium laetitia et ludo planus quoniam ille caelum pateo hic quoque non sine contumelia deus primus quidem qui non decet alius is adnumeraris si do sum post mors deus fio secundus qui tam libo atque manifestus coram populus non peieraret contemplator homo in caelum recipio nisi contemno qui deieraret quam ipse quam is qui is peieraris permitto consentio enim ipse nihil sum qui dejero immo insuper et praemium afficio quia publicus contemno perjurium vindico quamquam perjurium apud tu quotusquisque purus sum immo iam per deus deierandi periculum evanesco potis habeo religio per caesaris deierandi qui et ipse ad offuscatio pertineo deus vester facilis enim per caesaris peierantes punior quam per ullus iuppiter sed contemno honestus sum habeo quidam superbia gloria venio enim aliquando etiam de fiducia vel conscientia securitas vel natural sublimitas animus derideo verus quantus lascivus tantus denotatior ad contumelia mordeo recognosco igitur quam derisor invenio numen vester non dico qualis sum in sacrifico qui eneco et tabidus quisque mactas de opimus autem et integer supervacuus esus capitulum et ungula et plumaris setarumque praevulsa et si quis domus quoque abiecturi sum omitto qui vulgus aut sacrilega gula video magnus prope religio convenio atqui doceo gravis quatenus gravitas atque prudentia de doctrina preficere credo et inreverentissimi erga deus vester semper existunt neque is cesso litteratura quam ut is turpis aut vanus aut fallo de deus infero ab ipse exordior studium vester is unde somnio omnis nequior qui quantus honor adjudico tantus deus vester derogastis magnificando qui de is ludo adhuc memini homerus ille opinor sum qui divina maiestas humanus condicio tracto casus et passio humanus deus imbuo qui de ille favor diverto gladiatorius quodammodo par compono venus saucio sagitta humanus mars tredecim mensis in vinculis detineo fortasse pereo idem iuppiter paene perpetior ab caelitum plebs traduco aut lacrima is super sarpedon excutio aut luxurio cum juno foedus induco commendo libido desiderium per commemoratio et enumeratio amicaris exinde quis non poetaris ex auctoritas princeps suus in deus insoleo aut verus prodo aut fallo fingo et tragicus quidem aut comicus parco ut non aerumna atque poena deus praefor taceo de philosophus qui superbia severitas et duritia disciplina ab omnis timor securus nonnullus etiam afflo veritas adverro deus erigo denique et socrates in contumelia is quercus et canis et hircum juro nam etsi idcirco damno sum cum paeniteo atheniensis damnatio ut criminator quoque inpenderint restituo testimonium socrates et possum retorqueo probo sum in ille qui nunc reprobo in nos sed et diogenes nescio quis in herculis ludo et romanus stilis diogenes varro trecenti ioves seu iuppiteres dico sum sine caput induco ceterus lascivia ingenium etiam voluptas vester per dedecus deus administro dispicio apud tu lentulus et hostiorum sacrilega venustas utrum mimus an deus vester in stropha et jocus rideatis sed et histrionica littera magnus cum voluptas suscipio qui omnis foeditas designo deus constupro coram tu maiestas in corpus impurus famosus et diminutum caput imago qui deus vestio lugeo sol filius fulmen exstinctus laeto tu cybela pastor suspiro fastidiosus non erubescentibus tu et sustineo iuppiter elogium modularis planus religiosus sum in gladiator cavea ubi super sanguis humanus super inquinamenta poena proinde saltant deus vester argumentum et historia noceo erogandis aut in ipse deus noceo punior video saepe castro attius deus ab pessinus et qui vivus cremo herculis induo rideo et meridianus ludo de deus lusus qui dis pater iuppiter frater gladiator exsequiae cum malleus deduco qui mercurius in calvitium pennatulus in caduceus ignitulus corpus exanimo iam mors simulo e cauterium probo singulus iste quisque adhuc investigaris quis possum si honor inquieto divinitas si maiestas fastigium adsolant de contemptus utique censeo quam is qui eiusmodi factitant quam is qui ita suscipio quaris nescio ne multus de tu deus vester quam de nos queror contemno ex alius pars adulamini redimo si qui delinquo et postremo licet tu in is qui sum volo nos verus in totus aversor


Testimonium ignorantiae vestrae, quae iniquitatem dum defendit, revincit, in promtu est, quod omnes qui vobiscum retro ignorabant et vobiscum oderant, simul eis contigit scire, desinunt odisse qui desinunt ignorare, immo fiunt et ipsi quod oderant et incipiunt odisse quod fuerant. Adeo quotidie adolescentem numerum Christianorum ingemitis, obsessam vociferamini civitatem; in agris, in castellis, in insulis Christianos; omnem sexum, omnem aetatem, omnem denique dignitatem transgredi a vobis quasi detrimento doletis. Nec tamen hoc ipso ad aestimationem alicuius latentis boni animos promovetis. Non licet rectius suspicari, non libet propius experiri; hic tantum curiositas humana torpescit. Amatis ignorare quod alii gaudeant invenisse; mavultis nescire, quia iam odistis, quasi certe non odituros vos sciatis. Atquin si nullum erit odii debitum, reperietur optimum utique ab iniustitia priore discedere: sin vero causa constiterit, nihil odio detrahetur, quod adeo amplius iustitiae conscientia cumulabitur. Nisi si emendari pudet, aut excusari piget. Scio plane qua responsione soletis redundantiae nostrae testimonium convenire: non utique eo bonum praeiudicari quia plerosque convertat et sibi rapiat, inquitis. Novi demutationem mentis in malas partes. Quot desertores bonae vitae? quot transfugae in perversum? Multi bona fide, immo iam plures pro extremitatibus temporum. Verum deficit adaequatio comparationis istius. Nam de malo ita constat apud omnes, ut ne ipsi quidem rei, qui ad malum transeunt et a bonis in perversa divertunt, defendere malum pro bono audeant. Turpia timori, pudori impia habent. Denique gestiunt latere, devitant apparere, trepidant deprehensi, negant accusati; ne torti quidem facile aut semper confitentur, certe damnati maerent. Exprobrant etenim quod erant in semetipsos, malae mentis ab innocentia transitum vel fato imputant. Adeo nolunt suum esse, quia malum negare non possunt. Christian vero quid tale consequuntur? Neminem pudet, neminem paenitet, nisi tantum pristinorum. Si denotatur, gloriatur, si trahitur, non subsistit, si accusatur, non defendit, interrogatus confitetur, damnatus gloriatur. Quod hoc malum est in quo mali natura cessat?

testimonium ignorantia vester qui iniquitas dum defendo revincio in promtu sum qui omnis qui tu retro ignoro et tu odi simul is contingo scio desino odi qui desino ignoro immo fio et ipse qui odi et incipio odi qui sum adeo quotidie adolesco numerus christianorum ingemitis obsedeo vocifero civitas in ager in castellum in insula christianus omnis sexus omnis aetas omnis denique dignitas transgredior ab tu quasi detrimentum doleo neque tamen hic ipse ad aestimatio aliquis lateo bonus animus promovetis non licet rectus suspicaris non libet propius experior hic tantus curiositas humanus torpesco amo ignoro qui alius gaudeo invenio malo nescio quia iam odi quasi certus non odituros tu scio atqui si nullus sum odium debeo reperio bonus utique ab injustitia prior discedo sin verus causa consto nihil odium detraho qui adeo amplus justitia conscientia cumulabitur nisus si emendaris pudeo aut excusaris pigeo scio planus qui responsio solo redundantiae noster testimonium convenio non utique is bonus praeiudicaris quia plerus converto et sui rapio inquam novius demutatio mens in mala pars quot desertor bonus vita quot transfuga in perverto multus bonus fides immo iam multus pro extremitas tempus verus deficio adaequatio comparatio iste nam de malus ita consto apud omnis ut ne ipse quidem res qui ad malus transeo et ab bonus in perverto divertunt defendo malus pro bonus audeo turpis timor pudor impius habeo denique gestio lateo devito appareo trepido deprehendo nego accuso ne torqueo quidem facilis aut semper confiteor certus damno maereo exprobro etenim qui sum in semetipsos malus mens ab innocens transeo vel fatum imputo adeo nolo suus sum quia malus nego non possum christian verus quis talis consequor nemo pudeo nemo paeniteo nisi tantus pristinus si denoto glorior si traho non subsisto si accuso non defendo interrogo confiteor damno glorior qui hic malus sum in quo malus natura cesso


Denique religionis vestrae tutoribus suis non negatis omnibus his quos deos antiquitas voluit, posteritas credidit, nobis superest adhuc illa Romanarum superstitionum praegrandis praesumptio, cui adversus vos, nationes, congredi habemus, propterea scilicet Romanos totius orbis dominos atque arbitros factos fuisse, quod officiis religionum meruerint dominare sic, ut parum absit, quin ipsis suis deis praevaleant. Nimirum Sterculus, et Mutunus, et Larentina provexit hoc imperium. Unus Romanorum destinatus a suis deis dominationi populus. Peregrinos enim non putem extraneo potius populo factum voluisse quam suo, ut fierent desertores et destitutores, immo proditores patrii soli, in quo nati, adulti, nobilitati sepultique sunt. Ita ne Iuppiter quidem Cretam suam Romanis fascibus concuti sineret, oblitus antrum illud Idaeum et aera Corybantia et nutricis suae illic iucundissimum odorem. Nonne omni Capitolio tumulum illum suum praeposuisset, ut illa potius terra regnaret quae Iovis cineres texit? Vellet Iuno Punicam urbem posthabita Samo dilectam et utique Aeneadarum ignibus adoleri? Quod sciam hic illius arma, Hic currus fuit, hoc regnum dea gentibus esse, Si qua fata sinant, iam tunc tenditque fovetque. Misera adversus fata non valuit! Nec tamen tantum honoris Romani fatis decreverunt, ut dedentibus Carthaginem sibi, quantum Larentinae. Sed dei isti conferendi regni in potestate non sunt. Si regnavit enim luppiter Cretae et Saturnus Italiae et Isis Aegypte, et homines regnaverunt, quibus etiam operati plerique traduntur. Ita qui servit, et dominos facit, et dediticius Admeti cives Romanos imperio auget, dum liberalem cultorem suum Croesum ambiguis sortibus fallendo perdidit. Quid timebat deus verum constanter praenuntiare regno excidendum ei esse? Aucti potestate regnandi quoque veluti urbes suas tueri unquam potuissent! Si Romanis praestitisse valuerunt, cur Athenas a Xerxe Minerva non defendit? vel cur Delphos de manu Pyrrhi Apollo non eruit? Servant urbem Romam qui suas perdiderunt, si hoc religiositas Romana meruit. Atqui non post summum imperium auctis iam rebus superstitio quaesita est? Etsi a Numa sacra introducta sunt, nondum tamen aut simulacris aut templis res vestras divina frustrabant. Frugi religio et paupertina superstitio; altaria temeraria et vasa sordida, et nidor parvus ex illis, et deus ipse nusquam. Ergo non ante religiosi quam maiores, quia religiosi. Atquin quomodo summam ob religionem et deorum profundissimam curam imperium Romanis quaesitum videri possit, quod laesis potius deis auctum est? Nisi fallor enim omne regnum vel imperium bellis quaeritur et bellis ampliatur. Porro laeduntur victoribus et dei urbis. Nam eadem strages et moenium et templorum, pares caedes et civium et sacerdotum, eaedem rapinae profanorum et sacrorum. Tot sacrilegia Romanorum quot tropaea, tot deinde de deis quot de gentibus triumphi. Manent et simulacra captiva, et utique si sentiunt victores suos, non amant. Sed quia nihil sentiunt, inpune laeduntur, et quia inpune laeduntur, frustra adorantur. Itaque quorum fastigium per victorias adultum est, non possunt videri religionis meritis excrevisse, sive crescendo laesores religionis, sive laedendo creverunt. Regnum universae nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, ut Medi, ut Persae, ut Aegyptii; est et adhuc penes quosdam, et tamen qui amiserunt, non sine religionibus et cultu et depropitiorum deorum morabantur, donec postremo Romanis cessit universa paene dominatio. Sors temporum ita volutavit regna. Quaerite quis temporum vices ordinavit. Idem regna dispensat, et nunc penes Romanos eam summam tanquam pecuniam de multis nominibus exactam in unam arcam congregavit. Quid de ea statuerit sciunt proximi ei.

denique religio vester tutor suus non nego omnis hic qui deus antiquitas volo posteritas credo nos supersum adhuc ille romanaris superstitio praegrandis praesumptio qui adverro tu natio congredior habeo propterea scilicet romanus totus orbis dominus atque arbiter facio sum qui officium religio mereo dominaris sic ut parum absum quin ipse suus deus praevaleo nimirum sterculus et mutunus et larentina proveho hic imperium unus romanus destino ab suus deus dominatio populus peregrinus enim non puto extraneus potis populus facio volo quam suus ut fio desertor et destitutor immo proditor patrius solus in quo nascor adoleo nobilitas sepultique sum ita ne iuppiter quidem creta suus romanus fascis concutio sino obliuiscor antrum ille idaeus et aes corybantia et nutrix suus illic jucundus odor nonne omnis capitolium tumulus ille suus praepono ut ille potis terra regno qui iuppiter cinis tego volo juno punicus urbs posthabeo samos diligo et utique aeneadaris ignis adoleri qui scio hic ille arma hic currus sum hic regnum dea gens sum si qui fatum sino iam tunc tendo fovetque misero adverro fatum non valeo neque tamen tantus honor romanus fatum decerno ut dedo carthago sui quantus larentia sed deus iste confero regnum in potestas non sum si regno enim luppiter creta et saturnus italia et isis aegyptus et homo regno qui etiam opero plerusque trado ita qui servio et dominus facio et dediticius admetus civis romanus imperium augeo dum liberal cultor suus croesus ambiguus sors fallo perdo quis timeo deus verus consto praenuntiaris regnum excido is sum augeo potestas regno quoque velut urbs suus tueor umquam possum si romanus praesto valeo cur athenae ab xerxes minerva non defendo vel cur delphi de manus pyrrhus apollo non eruo servo urbs roma qui suus perdo si hic religiositas romanus mereo atqui non post superus imperium augeo iam res superstitio quaero sum etsi ab numa sacer introduco sum nondum tamen aut simulacrum aut templum res vester divino frustrabant frugi religio et paupertinus superstitio altare temerarius et vasum sordidus et nidor parvus ex ille et deus ipse nusquam ergo non ante religiosus quam magnus quia religiosus atqui quomodo summa ob religio et deus profundissimam cura imperium romanus quaero video possum qui laedo potis deus augeo sum nisus fallo enim omnis regnum vel imperium bellum quaero et bellum amplio porro laedo victor et deus urbs nam idem strages et moenia et templum par caedes et civis et sacerdos idem rapina profanus et sacer tot sacrilegium romanus quot tropaeum tot deinde de deus quot de gens triumphus maneo et simulacrum captivus et utique si sentio victor suus non amo sed quia nihil sentio impunis laedo et quia impunis laedo frustra adorantur itaque qui fastigium per victoria adoleo sum non possum video religio meritum excrevisse sive cresco laesor religio sive laedo cerno regnum universus natio suus quisque tempus habeo ut assyrius ut medus ut persa ut aegyptius sum et adhuc penis quidam et tamen qui amitto non sine religio et cultus et depropitiorum deus moror donec postremo romanus cedo universus paene dominatio sors tempus ita volutavit regnum quaero quis tempus vicis ordino idem regnum dispenso et nunc penis romanus is summa tamquam pecunia de multus nomen exigo in unus arca congrego quis de is statuo scio propior is


Nova iam de deo nostro fama suggessit, nec adeo nuper quidam perditissimus in ista civitate, etiam suae religionis desertor, solo detrimento cutis Iudaeus, utique magis post bestiarum morsus, ut ad quas se locando quotidie toto iam corpore decutiendus incedit, picturam in nos proposuit sub ista proscriptione: ONCOETES. Is erat auribus canteriorum et in toga, cum libro, altero pede ungulato. Et credidit vulgus infami ludaeo. Quod enim aliud genus seminari est infamiae nostrae? Itaque in tota civitate Onocoëtes praedicatur. Sed et hoc tamquam hesternum et auctoritate temperis destitutum et qualitate auctoris infirmum libenter excipiam studio retorquendi. Videamus igitur, an hic quoque nobiscum deprehendamini. Neque enim interest qua forma, dum deformia simulacra curemus. Sunt penes vos et canino capite, et leonino, et de bove et de ariete et hirco cornuti dii, caprigenae vel anguini, et alites planta, fronte et tergo. Quid itaque nostrum unicum denotatis? Plures Onocoëtae penes vos deprehenduntur.

novo iam de deus noster fama suggero neque adeo nuper quidam perdo in iste civitas etiam suus religio desertor solum detrimentum cutis judaeus utique magis post bestia mordeo ut ad qui sui loco quotidie totus iam corpus decutiendus incedo pingo in nos propono sub iste proscriptio oncoetes is sum auris canteriorum et in toga cum liber alter pes ungulato et credo vulgus infamis ludaeo qui enim alius genus seminaris sum infamia noster itaque in totus civitas onocoetes praedico sed et hic tamquam hesternus et auctoritas temperis destitus et qualitas auctor infirmus libet excipio studium retorquendi video igitur an hic quoque nos deprehendamini neque enim intersum qui forma dum deformis simulacrum curo sum penis tu et caninus caput et leoninus et de bos et de aries et hirco cornutus dius caprigenae vel anguini et aliter planto frons et tergum quis itaque nos unicus denotas multus onocoetae penis tu deprehendo


Nunc de deis vestris, miserandae nationes, congredi vobiscum defensio nostra desiderat, provocans ipsam conscientiam vestram ad censendum, an vere dei, ut vultis, an falso, ut scire non vultis. Haec enim materia est erroris humani per artificem eius, ne ignorantia erroris vacet, quo magis rei sitis. Patent oculi, nec vident; hiant aures, nec audiunt; cor stupet saliens, nescit animus quod agnoscit. Denique si tantam perversitatem una praescriptione discuti liceret, in expedito esset nuntiatio, cum omnes istos deos ab hominibus institutos novimus, iam hinc excidere fidem verae divinitatis, quod nihil utique aliquando coeptum divinum videri iure possit. Sedenim multa sunt, quibus teneritas conscientiae obduratur in callositatem voluntarii erroris. Ingenti manu veritas obsidetur, et ipsa de sua virtute secura est! Quidni? quemcumque vult, de ipsis adversariis socios protectoresque sibimet assumit et omnem illam expugnatorum multitudinem prosternit. Adversus haec igitur nobis negotium est, adversus institutiones maiorum, auctoritates receptorum, leges dominantium, argumentationes prudentium, adversus vetustatem, consuetudinem, necessitatem, adversus exempla, prodigia, miracula, quae omnia adulterinam istam divinitatem corroboraverint. Quare secundum vestros commentarios, quos ex omni theologiae g(??)re cepistis, gradum conferens, quoniam maior in huiusmodi penes vos auctoritas literarum quam rerum est, elegi ad compendium Varronis opera, qui rerum divinarum ex omnibus retro digestis commentatus idoneum se nobis scopum exposuit. Hunc si interrogem, qui insinuatores deorum, aut philosophos designat aut populos aut poëtas. Triplici enim genere deorum censum distinxit: unum esse physicum, quod philosophi retractant, aliud mythicum, quod inter poëtas volutetur, tertium gentile, quod populi sibi quique adoptaverunt. Igitur cum philosophi physicum coniecturis concinnarint, poëtae mythicum de fabulis traxerint, populi gentile ultro praesumpserint, ubinam veritas collocanda? In coniecturis? Sed incerta conceptio est. In fabulis? Sed foeda relatio est. In adoptionibus? Sed passiva et municipalis adoptatio est. Denique apud philosophos incerta, quia varia, apud poëtas omnia indigna, quia turpia, apud populos passiva omnia, quia voluntaria. Porro divinitas, si veram retractes, ea definitione est, ut ista neque argumentationibus incertis colligatur, neque fabulis indignis contaminetur, neque adoptionibus passivis iudicetur; haberi enim debet, sicut est, certa, integra, communis, quia scilicet omnium. Ceterum quem deum credam? Quem suspicio aestimavit? Quem historia iactavit? Quem civitas voluit? Dignius multo neminem credam quam dubitandum, aut pudendum, aut adoptivum.

nunc de deus vester misero natio congredior tu defensio noster desidero provoco ipse conscientia vester ad censeo an verus deus ut volo an fallo ut scio non volo hic enim materia sum error humanus per artifex is ne ignoro error vaco quo magis res sum pateo oculus neque video hio auris neque audio cor stupeo salio nescio animus qui agnosco denique si tantus perversitas unus praescriptio discutio licet in expedio sum nuntiatio cum omnis iste deus ab homo instituo nosco iam hinc excido fides verus divinitas qui nihil utique aliquando coepio divinus video ius possum sedenim multus sum qui teneritas conscientia obduratur in callositas voluntarius error ingens manus vereor obsido et ipse de suus virtus securus sum quis quicumque volo de ipse adversarius socius protectoresque sui assumo et omnis ille expugnator multitudo prosterno adverro hic igitur nos negotium sum adverro institutio magnus auctoritas receptor lex dominor argumentatio prudens adverro vetustas consuetudo necessitas adverro exemplum prodigium miraculum qui omnis adulterinus iste divinitas corroboraverint quaris secundus vester commentarius qui ex omnis theologiae g res capio gradus confero quoniam magnus in huiusmodi penis tu auctoritas literaris quam res sum eligo ad compendium varro opus qui res divinaris ex omnis retro digero commento idoneus sui nos scopum expono hic si interrogo qui insinuator deus aut philosophus designo aut populus aut poetas triplex enim genus deus census distinguo unus sum physicus qui philosophus retracto alius mythicum qui inter poetas voluto tertius gentilis qui populus sui quisque adoptaverunt igitur cum philosophus physicus conicio concinnarint poetae mythicum de fabula traho populus gentilis ultro praesumpserint ubi vereor colloco in conicio sed incertus conceptio sum in fabula sed foedus relatio sum in adoptio sed passivus et municipal adoptatio sum denique apud philosophus incertus quia vario apud poetas omnis indignus quia turpis apud populus passivus omnis quia voluntarius porro divinitas si verus retracto is definitio sum ut iste neque argumentatio incertus colligo neque fabula indignus contamino neque adoptio passivus judico habeo enim debeo sicut sum certus integer communis quia scilicet omnis ceterum qui deus credo qui suspicio aestimo qui historia jacto qui civitas volo dignus multus nemo credo quam dubito aut pudeo aut adoptivus


Alii plane humanius solem Christianum deum aestimant, quod innotuerit ad orientis partem facere nos precationem, vel die solis laetitiam curare. Quid? vos minus facitis? Non plerique affectatione adorandi aliquando etiam caelestia ad solis initium labra vibratis? Vos certe estis, qui etiam in laterculum septem dierum solem recepistis, et ex diebus ipso priorem praelegistis, quo die lavacrum subtrahatis aut in vesperam differatis, aut otium et prandium curetis. Quod quidem facitis exorbitantes et ipsi a vestris ad alienas religiones. Iudaei enim festi sabbata et coena pura et Iudaici ritus lucernarum et ieiunia cum azymis et orationes litorales, quae utique aliena sunt a diis vestris. Quare, ut ab excessu revertar, qui solem et diem eius nobis exprobratis, agnoscite vicinitatem; non longe a Saturno et sabbatis vestris sumus.

alius planus humanus sol christianus deus aestimo qui innotuerit ad orior pars facio nos precatio vel dies sol laetitia curo quis tu paruus facio non plerusque affectatio adoro aliquando etiam caelestis ad sol initium labrum vibratis tu certus sum qui etiam in laterculis septem dies sol recipio et ex dies ipse prior praelegistis quo dies lavacrum subtraho aut in vespera differatis aut otium et prandium curo qui quidem facio exorbitantes et ipse ab vester ad alienus religio judaeus enim festus sabbata et caenum purus et judaicus ritus lucernaris et ieiunium cum azymus et oratio litoral qui utique alienus sum ab diuus vester quaris ut ab excedo revorto qui sol et dies is nos exprobro agnosco vicinitas non longus ab saturnus et sabbata vester sum


Quin ergo ad humaniorem aliquanto convertimur opinionem, quae de communi omnium sensu et simplici coniectura deducta videatur? Nam et Varro meminit eius, creditam praeterea dicens elementorum divinitatem, quod nihil omnino sine suffragio illorum gigni, ali, provehi possit ad vitae humanae et terrae sationem, quando ne ipsa quidem corpora aut animas sufficere licuisset sine elementorum temperamento, quo habitatio ista mundi circulorum condicionibus foederata praestatur, nisi quod hominum incolatui denegavit enormitas frigoris aut caloris, proptereaque deos credi solem, qui diei de suo cumulet, fruges caloribus maturet, annum stationibus servet: lunam, solatium noctium, patrocinium mensum gubernaculis: item sidera, signacula quaedam temporum ad rurationem notandorum: ipsum denique caelum, sub quo omnia, terram, super quam omnia, et quicquid illorum inter se ad commoda humana conspirat. Nec tantum beneficiis fidem divinitatis elementis convenire, sed etiam de diversis quae tamquam de ira et oflensa eorum incidere soleant, ut fulmina, ut grandines, ut ardores, ut aurae pestilentes, item diluvia, item hiatus motusque terrarum, et iure credi deos quorum natura honoranda sit in secundis, metuenda sit in adversis, domina scilicet iuvandi et nocendi. Porro si ita sentiuntur in civium conversatione, non perinde rebus ipsis quibus iuvantur sive laeduntur aut gratias referunt aut querellas intendunt, sed his sub quorum vi et potestate operatio rerum decurrit. Nam in voluptatibus quoque non tibiae aut citharae coronam ad praemium adiudicatis, sed artifici qui tibiam et citharam suavitatis temperet vi. Aeque cum quis valetudine male est, non lanis nec antidotis aut malagmatibus ipsis gratiam meministis, sed medicis, quorum opera atque prudentia remedia proveniunt. Item in adversis qui ferro sauciantur, non gladium ipsum aut lanceam accusant, sed hostem vel latronem, et quos tecta opprimunt, non tegulas aut imbrices arguunt, sed vetustatem, sicut et naufragi non petrae et fluctibus imputant, sed procellae. Merito. Certum enim est, quodcunque. fit, ei adscribendum, non per quod fit, sed a quo fit, quia is est caput facti qui et ut fiat et per quid fiat instituit (et sunt in omnibus rebus tres tituli isti: quod est, per quod est, et a quo est), quia prius est qui quid velit fieri et quo possit inveniri. Et ita recte in ceteris agitis, auctorem considerantes, at in physicis contra naturam regula vestra, qua in ceteris sapientiam iudicatis, auferendo summum gradum auctoris, et quae fiunt non a quo fieri considerando. Ita credere contingit elementorum potestates et arbitria esse quae sunt servitutes et officia. Non in ista investigatione alicuius artificis intus et domini servitutis artem ostendimus elementorum certis ex operis eorum quas facis potestatis? Sed dei non serviunt; ea igitur quae serviunt dei non sunt. Aut doceant vulgo fieri, ut de licentia passivitatis libertas approbetur, de libertate dominatio, de dominatione divinitas intellegatur. Nam si omnia haec super nos certis curriculis, legitimis decursibus, propriis spatiis, aequis vicibus sub legis instar constituta volvendis temporibus et exercendis tempotum ducatibus occurrere meminerunt, num non ex ipsa ob- servatione condicionum suarum, et fide operum, et instantia curriculorum, et cura demutationum, memoria reciprocatorum, aliquam dominationem sibi praeesse persuadeant vobis, cui apparere videatur universa negotiatio mundialis perveniens ad humani generis utilitatem et laesionem? Non enim potes dicere ea sibi agere ista ac sibi curare nec quicquam hominum causa disponere, cum propterea defendas elementis divinitatem quod ab illis aut iuvari te aut laedi sentias. Nam si sibi praestant, nihil eis debes.

quin ergo ad humanus aliquantus converto opinio qui de communis omnis sentio et simplex conicio deduco video nam et varro memini is credo praeterea dico elementor divinitas qui nihil omnino sine suffragium ille gigno al proveho possum ad vita humanus et terra satio quando ne ipse quidem corpus aut anima sufficio licet sine elementor temperamentum quo habitatio iste mundus circulus condicio foedero praesto nisi qui homo incolatus denego enormitas frigor aut calor propterea deus credo sol qui dies de suus cumulet frugis calor maturo annus statio servo luna solacium nox patrocinium metior gubernaculis item sidus signaculum quidam tempus ad ruratio notandorum ipse denique caelum sub quo omnis terra super quam omnis et quisquis ille inter sui ad commodus humanus conspiro neque tantus beneficium fides divinitas elementum convenio sed etiam de diverto qui tamquam de ira et oflensa is incido soleo ut fulmen ut grando ut ardor ut aura pestilens item diluvium item hio moveo terra et ius credo deus qui natura honoro sum in secundus metuo sum in adverro domina scilicet juvo et noceo porro si ita sentio in civis conversatio non perinde res ipse qui juvo sive laedo aut gratia refero aut querela intendo sed hic sub qui vis et potestas operatio res decurro nam in voluptas quoque non tibia aut cithara corona ad praemium adjudico sed artifex qui tibia et cithara suavitas tempero vis aequus cum quis valetudo malus sum non lana neque antidotum aut malagma ipse gratia memini sed medicus qui opus atque prudentia remedio provenio item in adverro qui ferrum saucio non gladius ipse aut lancea accuso sed hostis vel latro et qui tectum opprimo non tegula aut imbrico arguo sed vetustas sicut et naufragus non petra et fluctus imputo sed procella mereo certus enim sum quicumque fio is adscribo non per qui fio sed ab quo fio quia is sum caput facio qui et ut fio et per quis fio instituo et sum in omnis res tres titulis iste qui sum per qui sum et ab quo sum quia prior sum qui quis volo fio et quo possum invenio et ita rectus in ceterus ago auctor considero at in physicus contra natura regula vester qui in ceterus sapientia judico aufero superus gradus auctor et qui fio non ab quo fio considero ita credo contingo elementor potestas et arbitrium sum qui sum servitus et officium non in iste investigatio aliquis artifex intus et dominus servitus ars ostendo elementor certus ex opus is qui facio potestas sed deus non servio is igitur qui servio deus non sum aut doceo vulgo fio ut de licentia passivitas libertas approbo de libertas dominatio de dominatio divinitas intellego nam si omnis hic super nos certus curriculis legitimus decursus proprius spatium aequus vicis sub lex instar constituo volvo tempus et exerceo tempotum ducatus occurro memini num non ex ipse ob servatio condicio suus et fides opus et insto curriculorum et cura demutatio memoria reciprocator aliqui dominatio sui praesum persuadeo tu qui appareo video universus negotiatio mundial pervenio ad humanus genus utilitas et laesio non enim possum dico is sui ago iste atque sui curo neque quisquam homo causa dispono cum propterea defendo elementum divinitas qui ab ille aut iuvaris tu aut laedo sentio nam si sui praesto nihil is debeo


Quod ergo dicitis: Pessimi et probrosissimi avaritia, luxuria, improbitate, non negabimus quosdam. Sufficit et hoc ad testimonium nominis nostri, si non omnes, si non plures. Necesse est in corpore, et quantum velis integro aut puro, uti naevus aliqui effruticet aut verrucula exsurgat aut lentigo sordescat. Caelum ipsum nulla serenitas tam colata purgat, ut non alicuius nubiculae flocculo resignetur. Modica macula in fronte, in parte quadam exemplari visa, a quo universitas munda est. Maior boni portio modico malo ad testimonium sui utitur. Cum tamen aliquos de nostris malos probatis, iam hoc ipso Christianos non probatis. Quaerite sectam cui malitiae deputatur. Ipsi in conloquio, si quando adversus nos, Cur ille, inquitis, fraudator, si abstinentes Christiani? cur immitis, si misericordes? Adeo testimonium redditis non esse tales Christianos, dum cur tales sint qui dicuntur Christiani retorquetis. Multum distantiae inter crimen et nomen, inter opinionem et veritatem. Nam et nomina sic sunt instituta, ut fines suos habeant inter dici et esse. Quot denique philesophi dicuntur nec tamen legem philosophiae adimplent? Omnes nomen de prefessionibus gestant, sed ducunt nomen sine professionis praestantia qui superficie vocabuli infamant veritatem. Non statim sunt quia dicuntur, sed quia non sunt, frustra dicuntur, et fallunt eos qui rem nomini addicumt, cum de re status nominis competat. Et tamen eiusmodi neque congregant neque participant nobiscum, facti per delicta denuo vestri, quando ne illis quidem misceamur quos vestra vis atque saevitia ad negandum subegit. Utique enim facilius inter nos inviti desertores disciplinae quam voluntarii continerentur. Ceterum sine (??)usa vocatis Christianos quos ipsi negant Christiani, qui se negare non norunt.

qui ergo dico malus et probrosissimi avaritia luxuria improbitas non nego quidam sufficio et hic ad testimonium nomen noster si non omnis si non multus necesse sum in corpus et quantus velis integer aut purus uti naevus aliqui effruticet aut verrucula exsurgo aut lentigo sordesco caelis ipse nullus serenitas tam colo purgo ut non aliquis nubiculae flocculo resigno modicus macula in frons in pars quidam exemplaris video ab quo universitas mundo sum magnus bonus portio modicus malus ad testimonium suus uto cos tamen aliquis de noster malus probo iam hic ipse christianus non probo quaero seco qui malitia deputo ipse in colloquium si quando adverro nos cur ille inquam fraudator si abstineo christianus cur immitis si misericors adeo testimonium reddo non sum talis christianus dum cur talis sum qui dico christianus retorquetis multus distantia inter crimen et nomen inter opinio et veritas nam et nomen sic sum institutum ut finis suus habeo inter dico et sum quot denique philesophi dico neque tamen lex philosophia adimplent omnis nomen de prefessio gesto sed duco nomen sine professio praesto qui superficies vocabulis infamo veritas non statim sum quia dico sed quia non sum frustra dico et fallo is qui res nomen addicumt cum de res status nomen competo et tamen eiusmodi neque congrego neque participo nos facio per delictum denuo vester quando ne ille quidem misceamur qui vester volo atque saevitia ad nego subigo utique enim facilis inter nos invitus desertor disciplina quam voluntarius contineo ceterum sine utor voco christianus qui ipse nego christianus qui sui nego non nosco


Hucusque, opinor, horrenda obstinationum Christianarum. Quae si vobiscum communicamus, superest deridenda personarum conferamus. Quanquam de persuasionibus omnis obstinatio nostra praestruitur; mortuorum enim praesumimus resurrectionem. Spes resurrectionis fastidium est mortis. Ridete igitur quantumlibet stupidissimas mentes quae moriuntur ut vivant, sed quo facilius rideatis et resolutius decachinnetis, arrepta spongia vel interim lingua delete litteras interim vestras, quae similiter asseverant animas in corpora redituras. Attamen quanto acceptabilior nostra praesumptio est, quae in eadem corpora redituras defendit? vobis autem quanto vanius traditum est hominis spiritum in cane vel mulo aut pavone rediturum? Item iudicium annuntiamus a deo pro cuiusque meritis post interitum destinatum. Id vos Minoi et Rhadamantho adscribitis, iustiore interim Aristide recusato. Eo iudicio iniquos aeterno igni, pios et insontes amoeno in loco dicimus perpetuitatem transacturos. Apud vos quoque Pyriphlegethontis et Elysii non alias condicio disponitur. Nec mythici ac poetici soli talia canunt, sed et philosophi de animarum reciprocatione et iudicii distributione confirmant.

hucusque opinor horreo obstinatio christianaris qui si tu communicamus supersum derideo personaris confero quamquam de persuasio omnis obstinatio noster praestruitur morior enim praesumo resurrectio spes resurrectio fastidium sum mors rideo igitur quantumlibet stupidissimas mens qui morior ut vivo sed quo facilis rideatis et resolutius decachinnetis arrepo spongia vel interim lingua deleo littera interim vester qui similis asseverant anima in corpus redeo attamen quantus acceptabilior noster praesumptio sum qui in idem corpus redeo defendo tu autem quantus vanius trado sum homo spiritus in canis vel mulus aut pavus redeo item iudicium annuntiamus ab deus pro quisque meritum post interitus destino is tu minous et rhadamantho adscribitis justus interim aristides recuso eos iudicium iniquus aeternus ignis pius et insons amoenus in locus dico perpetuitas transacturos apud tu quoque pyriphlegethontis et elysius non alius condicio dispono neque mythici atque poeticus solus talis cano sed et philosophus de anima reciprocatio et iudicium distributio confirmo


Et quonam usque deos edam, quia disserendum quales deos receperitis? Quantum vobis erubescendum? Rideam vanitatem an exprobrem caecitatem est admodum incertum. Nam quot deos et quos utique producam? maiores an et minores? veteres an et novicios? mares an et feminas? caelibes an et lecto iunctos? artifices an et inertes? rusticos an et urbanos? cives an et peregrinos? Tot enim familiae, tot nationes census bona fide quaerunt, ut dispici et distingui describique non possint. At quanto diffusa res est, tanto substringenda nobis erit, et ideo qui in ista specie unum tuemur propositum demonstrandi illos omnes homines fuisse (non quidem ut cognoscatis, nam quasi obliti agitis), conpendium ab ipsa dispiciendi ratione sumamus, originem generis illorum retractando. Origo enim totius posteritatis. Ea origo deorum vestrorum Saturno, ut opinor, signatur. Neque enim si Varro antiquissimos deos Iovem, Iunonem et Minervam refert, nobis excidisse debet omnem patrem filiis antiquiorem, tam Saturnum Iove quam Caelum Saturno; de Caelo enim et Terra Saturnus. Et tamen Caeli et Terrae originem omitto. Erant undeunde caelibes diu et orbi antequam mariti et parentes. Longo scilicet aevo crescendum illis fuit ad tantam proceritatem. Denique simul coepit et Caelo vox insolescere et ubera Terrae lapilliscere; faciunt nuptias inter se. Credo, aut Caelum descendit ad sponsam, aut Terra ascendit ad sponsum. Concepit tamen Terra de Caelo et peperit illa acto anno Saturnum, mira ratione. Utri parentum similis? Sed et pepererit, certe ante Saturnum neminem procreaverunt, nec nisi unam postea Opem; exinde de subole cessatum est. Nam Saturnus quidem Caelum castravit dormientem. Legimus Caelum genere masculino. Ceterum quomodo pater nisi masculinus? Sed et unde castrandum? Falx illi. Hoc scilicet aevo? Nondum enim Vulcanus artifex ferri. Terra vero orbata distulit, etsi adhuc iuvenili aetate, alii nubere. Sed nec habebat Caelum alium. Quid tamen nisi illam Mare amplectitur? Sed olet salsuginem; dulcibus est aquis assueta. Ita Saturnus unicus masculus Caeli atque Terrae. Sed ipse pubescens sorori suae iungitur. Nondum leges quae incesta prohiberent, nec quae parricidium plecterent. Itaque filios virili sexu devorabat; melius ipse quam lupi, si exponeret. Timebat scilicet, ne quis illorum de paterna falce didicisset. Nato mox et abalienato Iove saxum infantis ementiti deglutivit. Hoc ingenio diu securus tandem filio quem non digesserat in tenebris adulto oppressus regnoque privatus est. Hunc vobis patriarcham deorum Caelum et Terra poëtis obstetricantibus procreaverunt. Sed eleganter quidam sibi videntur physiologice per allegoricam argumentationem de Saturno interpretari tempus esse, et ideo Caelum et Terram parentes ut et ipsos origini nullos, et ideo falcatum quia tempore omnia dirimantur, et ideo voratorem suorum quod omnia ex se edita in se ipsum consumat. Nominis quoque testimonium compellant: Κρόνον esse dictum Graece ut Χρόνον. Aeque Latini vocabuli a sationibus rationem deducunt qui eum procreatorem coniectantur, per eum seminalia caeli in terram deferri. Opem adiungunt, quod opem vivendi semina conferant, tum et quod opere semina evadant. Quae, oro, huius translatio nempe velim exponas. Aut Saturnus fuit, aut tempus. Quomodo Saturnus, si tempus? si ille, quomodo tempus? Utrumque enim non potes corporale in eo uno existimare. Quid autem prohibuit tempus coli in sua qualitate? quid corpus hominis aut fabulam hominis in sua specie, non in tempore coli? Quid sibi vult intellectio ista, nisi foedas materias mentitis argumentationibus colorare? Saturnum neque ideo, quia dicis hominem, vis tempus, aut dum eum tempus facis, iam nec hominem vis fuisse. Plane vester deus omnino Saturnus in terris humanae qualitatis apud veteres memorias recensetur. Potest incorporaliter fingi quodvis quod non merit omnino, vacat fingendi locus ubi veritas est. Cum autem Saturnum constat vixisse, frustra demutatis; non conceditur vobis quem non negabitis fuisse hominem, qui neque deus neque tempus defendi potest. Exstat apud litteras vestras usquequaque Saturni census. Legimus apud Cassium Severum, apud Cornelios Nepotem et Tacitum, apud Graecos quoque Diodorum, quive alii antiquitatum canos collegerunt. Nec tideliora vestigia eius quam in ipsa Italia signata sunt. Nam post plurimas terras et Attica hospitia Italiae, vel ut tunc vocabatur, Oenotriae consedit, exceptus ab Iano sive Iane, ut Salii vocant. Mons quem coluerat, Saturnius dictus, urbs quam depalaverat, Saturnia usque nunc est; tota denique Italia de Sa- turno vocabatur. Tali teste terra, quae nunc dominatur orbi, etiamsi de origine Saturni dubitatur, de actu tamen constat hominem illum fuisse. Ita si homo Saturnus, proculdubio de homine, immo quia homo, non utique de Caelo atque Terra, sed cui parentes ignoti, quibusdam facile fuit illum deorum filium dici, quorum possunt omnes videri. Quis enim non caelum ac terram patrem ac matrem venerationis gratia appellet? An de consuetudine humana, qua ignoti quique ex inopinato apparentes de caelo advenisse dicuntur? Proinde quia venisset peregrinus, repentino ubique inolevit caelitem dici. Nam et volgo generis incertos terrae filios iactitamus. Nihil allego de statu antiquitatis, qua ita rudes tune agebantur et oculi et mentes hominum, ut cuiuslibet novi viri aspectu quasi divino commoverentur, nedum et regis, et quidem primi. Adhuc de Saturno immorabor quo et ceteris compendium praestruam, satiata primordiorum disputatione, nec praetermittam potiora testimonia divinarum litterarum, quibus fides pro antiquitate superior debetur. Ante enim Sibylla quam omnis litteratura extitit, illa scilicet Sibylla veri vera vates de cuius vocabulo daemoniorum vatibus induistis. Ea senario versu in hunc sensum de Saturni prosapia et rebus eius exponit: Decima, inquit, genitura hominum ex quo cataclys- mus prioribus accidit, regnavit Saturnus et Titan et Iapetus, Terrae et Caeli fortissimi filii. Si qua ergo vel vestris scriptoribus litterisve vestris superioribus, sed idcirco magis proximis quoniam illius aetatis, fides adiacet, satis de Saturno et prosapia eius probatum est homines fuisse. Tenemus compendium, in ceteros originis praescriptionem, ne per singulos evagemur. Qualitas posteritatis a principibus generis ostenditur, mortalia de mortalibus, terrena de terrenis; gradus ad gradus comparantur, nuptiae, conceptus, natales cucurrerunt, patriae, sedes, regna, monumenta liquent. Igitur qui natos non possunt negare, mortuos credant, qui mortuos confitentur, deos non putent.

et quonam usque deus edo quia dissero qualis deus recipio quantus tu erubesco rideo vanitas an exprobro caecitas sum admodum incertus nam quot deus et qui utique produco magnus an et paruus vetus an et novicius maris an et femina caelibes an et lectus jungo artifex an et iners rusticus an et urbanus civis an et peregrinus tot enim familia tot natio census bonus fides quaero ut dispicio et distinguo describo non possum at quantus diffundo res sum tantus substringenda nos sum et ideo qui in iste species unus tueor propono demonstro ille omnis homo sum non quidem ut cognosco nam quasi obliuiscor ago conpendium ab ipse dispiciendi ratio sumo origo genus ille retracto origo enim totus posteritas is origo deus vester saturnus ut opinor signo neque enim si varro antiquus deus iuppiter juno et minerva refero nos excido debeo omnis pater filius antiquus tam saturnus iuppiter quam caelis saturnus de caelum enim et terra saturnus et tamen caelis et terra origo omitto sum undeunde caelibes diu et orbus antequam maritus et parens longus scilicet aevum cresco ille sum ad tantus proceritas denique simul coepio et caelum vox insolesco et uber terra lapilliscere facio nuptiae inter sui credo aut caelis descendo ad sponsa aut terra ascendo ad sponsum concipio tamen terra de caelum et pario ille ago annus saturnus mirus ratio uter parens similis sed et pario certus ante saturnus nemo procreo neque nisi unus postea opis exinde de suboles cesso sum nam saturnus quidem caelis castravit dormio lego caelis genus masculinus ceterum quomodo pater nisi masculinus sed et unde castro falx ille hic scilicet aevum nondum enim volcanus artifex fero terra verus orbo differo etsi adhuc iuvenilis aetas alius nubo sed neque habeo caelis alius quis tamen nisi ille maris amplector sed oleo salsugo dulcis sum aqua assuesco ita saturnus unicus masculus caelis atque terra sed ipse pubesco soror suus jungo nondum lex qui incesto prohibeo neque qui parricidium plecterent itaque filius virilis sexu devoro bonus ipse quam lupus si expono timeo scilicet ne quis ille de paternus falx disco natus mox et abalieno iuppiter saxum infer ementior deglutivit hic ingenium diu securus tandem filius qui non digero in tenebrae adoleo opprimo regno privo sum hic tu patriarcham deus caelis et terra poetis obstetricantibus procreo sed eleganter quidam sui video physiologice per allegoricam argumentatio de saturnus interpretaris tempus sum et ideo caelis et terra parens ut et ipse origo nullus et ideo falcatum quia tempus omnis dirimantur et ideo vorator suus qui omnis ex sui edo in sui ipse consumo nomen quoque testimonium compello sum dico graecum ut aequus latinum vocabulis ab satio ratio deduco qui is procreator coniectantur per is seminalia caelum in terra defero opis adjungo qui ops vivo semen confero tum et qui opus semen evado qui oro hic translatio nempe volo expono aut saturnus sum aut tempus quomodo saturnus si tempus si ille quomodo tempus uterque enim non possum corporal in is unus existimaris quis autem prohibeo tempus colo in suus qualitas quis corpus homo aut fabula homo in suus species non in tempus colo quis sui volo intellectio iste nisi foedo materio mentior argumentatio coloraris saturnus neque ideo quia dico homo volo tempus aut dum is tempus facio iam neque homo volo sum planus vester deus omnino saturnus in terra humanus qualitas apud vetus memoria recenseo possum incorporaliter fingo quivis qui non merit omnino vaco fingo locus ubi vereor sum cos autem saturnus consto vivo frustra demutas non concedo tu qui non nego sum homo qui neque deus neque tempus defendo possum exsto apud littera vester usquequaque saturnus census lego apud casseius severus apud cornelius nepos et tacitus apud graeci quoque diodorus qui alius antiquitas canus colligo neque tideliora vestigium is quam in ipse italia signo sum nam post multus terra et atticus hospitium italia vel ut tunc voco oenotriae consido excipio ab janus sive janus ut salius voco mons qui colo saturnius dico urbs quam depalaverat saturnius usque nunc sum totus denique italia de sa turno voco tal testis terra qui nunc dominor orbus etiamsi de origo saturnus dubito de actus tamen consto homo ille sum ita si homo saturnus proculdubio de homo immo quia homo non utique de caelum atque terra sed qui parens ignosco quidam facilis sum ille deus filius dico qui possum omnis video quis enim non caelum atque terra pater atque mater veneratio gratia appello an de consuetudo humanus qui ignosco quisque ex inopinor appareo de caelum advenio dico proinde quia venio peregrinus repentinus ubique inolevit caelitem dico nam et vulgo genus incertus terra filius iactitamus nihil allego de status antiquitas qui ita rudo tu ago et oculus et mens homo ut qui nosco vir aspectus quasi divino commoveo nedum et rex et quidem primus adhuc de saturnus immorabor quo et ceterus compendium praestruam satio primordiorum disputatio neque praetermitto potis testimonium divinaris litteraris qui fides pro antiquitas superus debeo ante enim sibylla quam omnis litteratura extitit ille scilicet sibylla verus verus vates de qui vocabulum daemonium vates induo is senarius verro in hic sensus de saturnus prosapia et res is expono decimus inquam gigno homo ex quo cataclys mus prior accido regno saturnus et titan et iapetus terra et caelis fortis filius si qui ergo vel vester scriptor litterisve vester superus sed idcirco magis propior quoniam ille aetas fides adjaceo satis de saturnus et prosapia is probo sum homo sum teneo compendium in ceterus origo praescriptio ne per singuli evagemur qualitas posteritas ab princeps genus ostendo mortalia de mortalis terrenus de terrenus gradus ad gradus comparo nuptiae concipio natalis curro patria sedes regnum monumentum liquent igitur qui nascor non possum nego mortuus credo qui mortuus confiteor deus non puto


Longum foret recensere etiam de illis quos in sidera sepelistis et audaciter deis ministratis. Sic opinor digni de caelo Castores et Perseus et Erigona, quemadmodum et Iovis exoletus. Sed quid mirandum? etiam canes et scorpios et cancros in caelum transtulistis. Differo de his quos in oraculis colitis; habet testimonium hoc divini. Quid? et tristitiae deos arbitros esse voltis, ut sit Viduus, qui animam corpore viduet, quem intra muros cludi non admittendo damnastis, item Caeculus, qui oculos sensu exanimet, item Orbana, quae in orbitatem semina extinguat; et ipsius mortis dea est. Ut cetera transvolem, etiam locorum urbisve loca deos arbitramini, Ianum Patrem (et diva arquis est Iana). et mentium septem Septemontium. Geniis eisdem illi faciunt qui in isdem locis aras vel aedes habent, praeterea aliis qui in alieno loco aut mercedibus habitant. Taceo Ascensum a scansione et Clivicolam a clivis; taceo deos Forculum a foribus et Cardeam a cardinibus et liminum Limentinum, sive qui alii inter vicinos apud vos numinum ianitorum adorantur. Quid enini magnum? cum et numina sua habeant in lupanaribus, in culinis et etiam in carcere? Innumeris itaque propriis caelum impletur his aliisque Romanorum deis, quibus totius vitae officia distri- buuntur, taliter ut ceteris deis opus non sit. Immo cum privatim apud Romanos deputentur quos supra signavimus, nec facile foris cogniti, quomodo ea omnia quibus illos praeesse voluerunt in omni genere humano et in omni gente proveniunt ubi praedes eorum non modo honore, sed ipsa quoque notitia carent?

longus sum recenseo etiam de ille qui in sidus sepelio et audax deus ministro sic opinor dignus de caelum castor et perseus et erigona quemadmodum et iuppiter exoletus sed quis miror etiam canis et scorpius et cancer in caelum transtulistis differo de hic qui in oraculis colo habeo testimonium hic divinus quis et tristitia deus arbiter sum volo ut sum viduus qui anima corpus viduet qui intra murus cludi non admitto damno item caeculus qui oculus sentio exanimo item orbana qui in orbitas semen extinguat et ipse mors dea sum ut ceterus transvolem etiam locus urbisve locum deus arbitror janus pater et divus arquis sum iana et mens septem septemontium genius idem ille facio qui in idem locus ara vel aedes habeo praeterea alius qui in alienus locus aut merces habito taceo ascensus ab scansio et clivicolam ab clivus taceo deus forculis ab foris et cardeam ab cardo et limen limentinum sive qui alius inter vicinus apud tu numen ianitor adorantur quis enini magnus cum et numen suus habeo in lupanaris in culina et etiam in carcer innumerus itaque proprius caelum impleo hic alius romanus deus qui totus vita officium distri buuntur talis ut ceterus deus opus non sum immo cum privatim apud romanus deputo qui supra signo neque facilis foris cognosco quomodo is omnis qui ille praesum volo in omnis genus humanus et in omnis gens provenio ubi praedo is non modo honor sed ipse quoque notitia careo