Adversus Hermogenem

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Dicis in melius reformatam materiam, utique de deterioribus, et vis meliora deteriorum exemplarium ferre? Confusa res erat, nunc vero composita est, et vis ex compositis incomposita praeberi? Nulla res speculum est rei alterius, id est non coaequalis. Nemo se apud tonsorem pro homine mulum inspexit; nisi si qui putat in hac exstructione mundi dispositae iam et comptae informem et incultam materiam respondere. Quid hodie informe in mundo, quid retro speciatum in materia, ut speculum sit mundus materiae? Cum ornamenti nomine sit penes Graecos mundus, quomodo inornatae materiae imaginem praefert, ut dicas totum eius ex partibus cognosci? Certe ex illo toto erit etiam hoc, quod non venit in deformationem. Et supra edidisti non totam eam fabricatam. Igitur vel hoc rude et confusum et incompositum non potest in expolitis et distinctis et compositis recognosci, quae nec partes materiae appellari convenit, cum a forma eius ex mutatione divisa recesserunt.

dico in bonus reformatam materia utique de deterior et volo bonus deterior exemplaris fero confundo res sum nunc verus compono sum et volo ex compono incompositus praebeo nullus res speculum sum res alter is sum non coaequal nemo sui apud tonsor pro homo mulus inspicio nisi si qui puto in hic exstructio mundus dispono iam et como informis et incultus materia respondeo quis hodie informis in mundus quis retro speciatum in materia ut speculum sum mundus materia cos ornamentum nomen sum penis graeci mundus quomodo inornatus materia imago praefero ut dico totus is ex pars cognosco certus ex ille totus sum etiam hic qui non venio in deformatio et supra edo non totus is fabrico igitur vel hic rudo et confundo et incompositus non possum in expolio et distinguo et compono recognosco qui neque pars materia appello convenio cum ab forma is ex mutatio divido recedo


Et quaeretur quomodo ex ea bona facta sint, quae ex demutatione nullo modo facta sunt? Unde in mala ac pessima boni atque optimi semen? Certe nec bona arbor fructus malos edit, quia nec deus nisi bonus, nec mala arbor bonos, quia nec materia est nisi pessima. Aut si dabimus illi aliquid etiam boni germinis, iam non erit uniformis naturae, id est malae in totum, sed iam tum duplex, id est bonae et malae naturae, et quaeretur iterum an in bono et malo potuerit convenire luci et tenebris, dulci et amaro. Aut si potuit utriusque diversitas boni et mali concurrisse, et duplex natura fuisse materiae, amborum ferax fructuum, iam nec bona ipsa deo deputabuntur, ut nec mala illi imputentur, sed utraque species de materiae proprietate sumpta ad materiam pertinebit. Quo pacto neque gratiam bonorum deo debebimus, nec invidiam malorum, quia nihil de suo operatus ingenio. Per quod probabitur manifeste materiae deservisse.

et quaero quomodo ex is bonus facio sum qui ex demutatio nullus modo facio sum unde in malus atque malus bonus atque bonus semen certus neque bonus arbor fructus malus edo quia neque deus nisi bonus neque malus arbor bonus quia neque materia sum nisi malus aut si do ille aliquis etiam bonus germen iam non sum uniformis natura is sum malus in totus sed iam tum duplex is sum bonus et malus natura et quaero iterum an in bonus et malus possum convenio lucius et tenebrae dulcis et amarus aut si possum uterque diversitas bonus et malus concurro et duplex natura sum materia ambo ferax fructus iam neque bonus ipse deus deputo ut neque malus ille imputo sed uter species de materia proprietas sumo ad materia pertineo quo pacisco neque gratia bonus deus debeo neque invidia malus quia nihil de suus opero ingenium per qui probo manifestus materia deservisse


Sed deus deus est, et materia materia est. Quasi diversitas nominum comparationi resistat, si status idem vindicetur. Sit et natura diversa, sit et forma non eadem, dummodo ipsius status una sit ratio. Innatus deus; an non et innata materia? Semper deus; an non semper et materia? Ambo sine initio, ambo sine fine, ambo etiam auctores universitatis, tam qui fecit quam de qua fecit. Neque enim potest non et materia auctrix omnium deputari, de qua universitas consistit. Quomodo respondebit? Non statim materiam comparari deo si quid dei habeat, quia non totum habendo non concurrat in plenitudinem comparationis? Quid deo reliquit amplius, ut non totum dei materiae dedisse videatur? Vel qua, inquit, et sic habente materia, salva sit deo et auctoritas et substantia, qua solus et primus auctor est, et dominus omnium censeatur. Veritas autem sic unum deum exigit, defendendo ut solius sit quicquid ipsius est. Ita enim ipsius erit, si fuerit solius, et ex hoc alius deus non possit admitti, dum nemini licet habere de deo aliquid. Ergo, inquis, nec nos habemus dei aliquid. Immo habemus et habebimus, sed ab ipso, non a nobis. Nam et dei erimus, si meruerimus illi esse de quibus praedicavit. Ego dixi, vos dii estis, et, Stetit deus in ecclesia deorum; sed ex gratia ipsius, non ex nostra proprietate, quia ipse est solus qui deos faciat. Materiae autem proprium facit quod cum deo habet: aut si a deo accepit quod est dei, ordinem dico aeternitatis, potest et credi et habere illam cum deo aliquid et deum illam non esse. Quale est autem cum confltetur ille aliquid cum deo habere, et vult solius dei esse quod materiam non negat habere? Dicit salvum deo esse, ut et solus sit et primus et omnium auctor et omnium dominus et nemini comparandus, quae mox materiae quoque adscribit. Ille quidem deus. Contestabitur deus; et iuravit nonnunquam per semetipsum quod alius non sit qualis ipse. Sed mendacem eum faciet Hermogenes. Erit enim et materia qualis deus, infecta, innata, initium non habens nec finem. Dicet deus, Ego primus. Et quomodo primus, cui materia coaetanea est? Inter coaetaneos autem et contemporales ordo non est. Aut et materia prima est? Extendi, inquit, caelum solus. Atquin non solus, cum ea etiam extendit de qua et extendit. Cum proponit salvo dei statu fuisse materiam, vide ne irrideatur a nobis proinde salvo statu materiae fuisse deum, communi tamen statu amborum. Salvum ergo erit et materiae ut et ipsa fuerit, sed cum deo, quia et deus solus, sed cum illa. Et ipsa prima cum deo, quia et deus primus cum illa, sed et illa incomparabilis cum deo, quia et deus incomparabilis cum illa, et auctrix cum deo et domina cum deo. Sic aliquid et non totum materiae habere. Ita illi nihil reliquit Hermogenes quod non et materiae contulisset, ut non materia deo, sed deus potius materiae comparetur. Atque adeo cum ea quae propria dei vindicamus, semper fuisse, sine initio, sine fine, et primum fuisse, et solum, et omnium auctorem, materiae quoque competant, quaero quid diversum et alienum a deo ac per hoc privatum materia possederit per quod deo non compararetur? In qua omnia dei propria recensentur, satis praeiudicant de reliqua comparatione.

sed deus deus sum et materia materia sum quasi diversitas nomen comparatio resisto si status idem vindico sum et natura diverto sum et forma non idem dummodo ipse status unus sum ratio innascor deus an non et innato materia semper deus an non semper et materia ambo sine initium ambo sine finis ambo etiam auctor universitas tam qui facio quam de qui facio neque enim possum non et materia auctrix omnis deputaris de qui universitas consisto quomodo respondeo non statim materia compararis deus si quis deus habeo quia non totus habeo non concurro in plenitudo comparatio quis deus relinquo amplus ut non totus deus materia do video vel qui inquam et sic habeo materia salvo sum deus et auctoritas et substantia qui solus et primus auctor sum et dominus omnis censeo vereor autem sic unus deus exigo defendo ut solus sum quisquis ipse sum ita enim ipse sum si sum solus et ex hic alius deus non possum admitto dum nemo licet habeo de deus aliquis ergo inquam neque nos habeo deus aliquis immo habeo et habeo sed ab ipse non ab nos nam et deus sum si mereo ille sum de qui praedico ego dico tu dius sum et sto deus in ecclesia deus sed ex gratia ipse non ex noster proprietas quia ipse sum solus qui deus facio materia autem proprius facio qui cum deus habeo aut si ab deus accipio qui sum deus ordo dico aeternitas possum et credo et habeo ille cum deus aliquis et deus ille non sum qual sum autem cum confltetur ille aliquis cum deus habeo et volo solus deus sum qui materia non nego habeo dico salvus deus sum ut et solus sum et primus et omnis auctor et omnis dominus et nemo comparo qui mox materia quoque adscribo ille quidem deus contestabitur deus et juro nonnunquam per semetipsum qui alius non sum qualis ipse sed mendacem is facio hermogenes sum enim et materia qualis deus inficio innato initium non habeo neque finis dico deus ego primus et quomodo primus qui materia coaetanea sum inter coaetaneos autem et contemporal ordo non sum aut et materia primus sum extendo inquam caelum solus atqui non solus cum is etiam extendo de qui et extendo cos propono salvo deus status sum materia video ne irrideo ab nos proinde salvo status materia sum deus communis tamen status ambo salvus ergo sum et materia ut et ipse sum sed cum deus quia et deus solus sed cum ille et ipse primus cum deus quia et deus primus cum ille sed et ille incomparabilis cum deus quia et deus incomparabilis cum ille et auctrix cum deus et domina cum deus sic aliquis et non totus materia habeo ita ille nihil relinquo hermogenes qui non et materia confero ut non materia deus sed deus potis materia comparo atque adeo cum is qui proprius deus vindico semper sum sine initium sine finis et primus sum et solus et omnis auctor materia quoque competo quaero quis diverto et alienus ab deus atque per hic privo materia possederit per qui deus non comparo in qui omnis deus proprius recensentur satis praejudico de reliquus comparatio


Non potest dicere deum ut dominum materia usum ad opera mundi, dominus enim non potuit esse substantiae coaequalis. Sed precario forsitan usus est, et ideo precario, non dominio, ut, cum ea mala esset, de mala tamen sustinuerit uti, scilicet ex necessitate mediocritatis suae, qua non valebat ex nihilo uti, non ex potestate, quam si habuisset omnino, ut deus, in materiam, quam malam norat, ante eam in bonum convertisset, ut dominus et bonus, ut ita de bono, non de malo uteretur. Sed quia bonus quidem, dominus autem non, ideo qualem habuit tali usus necessitatem suam ostendit cedentem condicioni materiae, quam, si dominus fuisset, emendasset. Sic enim Hermogeni respondendum est, cum ex dominio defendit deum materia usum, et de re non sua, scilicet non facta ab ipso. Iam ergo malum ab ipso, qui est mali, si non auctor, quia non effector, certe permissor, quia dominator. Si vero materia non et ipsius, qua malum, dei non erit, de alieno ergo usus aut precario usus est, qua egens eius, aut et iniuria, qua praevalens eius. His enim tribus modis aliena sumuntur, iure, beneficio, impetu, id est dominio, precario, vi. Dominio non suppetente eligat Hermogenes quid deo congruat, precario an vi de materia cuncta fecisse. Non ergo melius censuisset deus nihil omnino faciendum quam precario aut vi faciendum, et quidem de malo?

non possum dico deus ut dominus materia usus ad opus mundus dominus enim non possum sum substantia coaequal sed precarius forsitan utor sum et ideo precarius non dominium ut cum is malus sum de malus tamen sustineo uti scilicet ex necessitas mediocritas suus qui non valeo ex nihilum uti non ex potestas quam si habeo omnino ut deus in materia quam malus norat ante is in bonus converto ut dominus et bonus ut ita de bonus non de malus uto sed quia bonus quidem dominus autem non ideo qual habeo talis utor necessitas suus ostendo cedo condicio materia quam si dominus sum emendo sic enim hermogeni respondeo sum cum ex dominium defendo deus materia usus et de res non suus scilicet non facio ab ipse iam ergo malus ab ipse qui sum malus si non auctor quia non effector certus permissor quia dominator si verus materia non et ipse qui malus deus non sum de alienus ergo utor aut precarius utor sum qui egeo is aut et iniuria qui praevaleo is hic enim tres modus alienus sumo ius beneficium impetus is sum dominium precarius vis dominium non suppeto eligo hermogenes quis deus congruo precarius an vis de materia cunctus facio non ergo bonus censeo deus nihil omnino facio quam precarius aut vis facio et quidem de malus


Sic et sequentia coniecturam Hermogenis instruere videbuntur: Et tenebrae super abyssum, et spiritus dei super aquas ferebatur; quasi et hae confusae substantiae massalis illius molis argumenta portendant. Atquin singillatim definiens tenebras, abyssum, spiritum dei, aquas, nihil confusum nec in confusions incertum aestimare facit tam diversa relatio certorum et distinctorum elementorum. Hoc quidem amplius, cum situs proprios eis adscribit, tenebras super abyssum, spiritum super aquas, negavit confusionem substantiarum, quarum demonstrando dispositionem demonstravit etiam distinctionem. Vanissimum denique ut materia, quae informis inducitur, de tot formarum vocabulis informis aseveretur, non edito quid sit illud corpus confusionis, quod unicum utique credendum est, si informe est. Uniforme etenim, quod informe est, informe autem, quod ex varietate confusum est, unam habeat necesse est speciem, quod non habet speciem, dum ex multis unam habet speciem. Ceterum aut habebat in se species istas materia, de quarum vocabulis intellegenda esset, tenebras dico et abyssum et spiritum et aquas, aut non habebat. Si enim habebat, quomodo inducitur non habens formas? si non habebat, agnoscitur?

sic et sequor conicio hermogenes instruo video et tenebra super abyssus et spiritus deus super aqua fero quasi et hic confundo substantia massal ille molio argumentum portendo atqui singillatim definio tenebrae abyssus spiritus deus aqua nihil confundo neque in confusions incertus aestimaris facio tam diverto relatio certor et distinctor elementor hic quidem amplus cum sino proprius is adscribo tenebrae super abyssus spiritus super aqua nego confusio substantiaris qui demonstro dispositio demonstro etiam distinctio vanus denique ut materia qui informis induco de tot formaris vocabulis informis aseveretur non edo quis sum ille corpus confusio qui unicus utique credo sum si informis sum uniformis etenim qui informis sum informis autem qui ex varietas confundo sum unus habeo necesse sum species qui non habeo species dum ex multus unus habeo species ceterum aut habeo in sui species iste materia de qui vocabulis intellego sum tenebrae dico et abyssus et spiritus et aqua aut non habeo si enim habeo quomodo induco non habeo forma si non habeo agnosco


De motu et illud notaverim. Nam secundum ollae similitudinem sic erat, inquis, materiae motus antequam disponeretur, concretus, inquietus, inadprehensibilis prae nimietate certaminis. Dehinc subicis, Stetit autem in dei compositionem, et inadprehensibilem habuit inconditum motum, prae tarditate inconditi motus. Supra certamen motui adscribis, hic tarditatem. Nam de natura materiae quotiens cadas accipe. Supra dicis, Si autem esset materia natura mala, non accepisset translationem in melius, nec deus aliquid compositionis accommodasset illi; in vacuum enim laborasset. Finisti igitur duas sententias, nec materiam natura malam, nec naturam eius a deo potuisse converti, horum immemor postea inferens, At ubi accepit compositionem a deo et ornata est, cessavit a natura. Si in bonum reformata est, utique de malo reformata est, et si per compositionem dei cessavit a natura mali, natura cessavit ergo, et mala fuit natura ante compositionem, et desinere potuit a natura post reformationem.

de motus et ille notaverim nam secundus ille similitudo sic sum inquam materia moueo antequam disponeretur concretus inquietus inadprehensibilis prae nimietas certamen dehinc subicio sto autem in deus compositio et inadprehensibilis habeo inconditus motus prae tarditas inconditus moueo supra certamen motui adscribo hic tarditas nam de natura materia quotiens cado accipio supra dico si autem sum materia natura malus non accipio translatio in bonus neque deus aliquis compositio accommodo ille in vacuus enim laboro finio igitur duo sententia neque materia natura malus neque natura is ab deus possum converto hic immemor postea infero at ubi accipio compositio ab deus et orno sum cesso ab natura si in bonus reformo sum utique de malus reformo sum et si per compositio deus cesso ab natura malus natura cesso ergo et malus sum natura ante compositio et desino possum ab natura post reformatio


Vult igitur duas proponi terras in ista scriptura, unam, quam in principio deus fecit, aliam, materiam ex qua fecit, de qua dictum sit: Terra autem erat invisibilis et rudis. Utique si quaeram ex duabus quae cui nomen terrae accommodare debeat, dicetur, hanc, quae facta sit, ex illa, ex qua facta est, vocabulum derivasse, quia veri similius sit ab origine sobolem potius quam originem a sobole vocitari. Hoc si ita est, alia nobis obvolvitur quaestio, an competat terram hanc quam deus fecit ex illa ex qua fecit cognomentum derivasse. Audio enim apud Hermogenem ceterosque materiarios haereticos terram quidem illam informem et invisibilem et rudem fuisse, hanc vero nostram proinde et formam et conspectum et cultum a deo consecutam, aliud ergo factam quam erat ea ex qua facta est. Porro aliud facta non potuit cum ea de nomine sociari a cuius condicione desciverat. Si nomen proprium materiae illius fuit terra, haec, quae non est materia, aliud scilicet facta, terrae quoque non capit nomen alienum et statu suo extraneum. Sed materia facta, id est terra, habuit cum sua origine consortium nominis, sicut et generis. Non adeo. Nam et testam, licet ex argilla confectam, iam non argillam vocabo, sed testam, et electrum, licet ex auro et argento foederatum, nec argentum tamen nec aurum appellabo, sed electrum. A cuius habitu quid divertit, pariter et a vocatu eius recedit, appellationis sicut et condicionis proprietate. Quam autem transierit de statu terrae illius, id est materiae, ista terra vel eo palam est quod haec apud Genesin testimonium boni accepit: Et vidit deus quia bonum: illa autem apud Hermogenem in originem et causam malorum deputatur. Postremo si ideo haec terra quia et illa, cur non et materia haec quoque quia et illa? Immo iam et caelum et omnia, si ex materia constant, et terrae et materiae vocari debuerunt. Satis ista de terrae nomine, in quo materiam intellegi voluit, quod nomen unius elementi omnes sciunt, natura primum, dehinc scriptura docente; nisi si et Sileno illi apud Midam regem adseveranti de alio orbe credendum est, auctore Theopompo. Sed et deos multos idem refert.

volo igitur duo propono terra in iste scribo unus quam in principium deus facio alius materia ex qui facio de qui dico sum terra autem sum invisibilis et rudis utique si quaero ex duo qui qui nomen terra accommodaris debeo dico hic qui facio sum ex ille ex qui facio sum vocabulis derivasse quia verus similis sum ab origo suboles potis quam origo ab sobole vocitaris hic si ita sum alius nos obvolvitur quaestio an competo terra hic quam deus facio ex ille ex qui facio cognomentum derivasse audio enim apud hermogenes ceter materiarios haereticos terra quidem ille informis et invisibilis et rudis sum hic verus noster proinde et forma et conspectus et cultus ab deus consequor alius ergo facio quam sum is ex qui facio sum porro alius facio non possum cum is de nomen sociaris ab qui condicio descio si nomen proprius materia ille sum terra hic qui non sum materia alius scilicet facio terra quoque non capio nomen alienus et status suus extraneus sed materia facio is sum terra habeo cum suus origo consortium nomen sicut et genus non adeo nam et testa licet ex argilla confacio iam non argilla voco sed testa et electrus licet ex aurum et argentum foedero neque argentum tamen neque aurum appello sed electrus ab qui habitus quis diverto pariter et ab voco is recedo appellatio sicut et condicio proprietas quam autem transeo de status terra ille is sum materia iste terra vel is palam sum qui hic apud genesis testimonium bonus accipio et video deus quia bonus ille autem apud hermogenes in origo et causa malus deputo postremo si ideo hic terra quia et ille cur non et materia hic quoque quia et ille immo iam et caelum et omnis si ex materia consto et terra et materia vocaris debeo satis iste de terra nomen in quo materia intellego volo qui nomen unus elementum omnis scio natura primus dehinc scribo doceo nisi si et silenus ille apud midas rex adseveranti de alius orbis credo sum auctor theopompos sed et deus multus idem refero


Nunc enim video te ad illam rursus rationem reverti quae tibi nihil certi renuntiare consuevit. Nam sicut nec corporalem nec incorporalem infers materiam, ita nec bonam nec malam adlegas, et proinde superargumentans, Si enim, inquis, esset bona, quae semper hoc fuerat, non desideraret compositionem dei: si esset natura mala, non accepisset translationem in melius, nec quicquam compositionis suae adplicuisset illi deus tali natura; in vacuum enim laborasset. Verba haec tua sunt, quorum te et alibi meminisse oportuerat, ne quid his contrarium inferres. Sed quoniam. de mali et boni ambiguitate super materiam in praeteritis aliquid retractavimus, nunc ad praesentem et solam propositionem et argumentationem tuam respondebo. Nec dicam et hic te certum aliquid debuisse pronuntiasse, aut bonam aut malam aut tertium aliquid, sed nec hic quod tibi libuit pronuntiasse custodisse. Rescindis enim quod pronuntiasti, nec bonam nec malam, quia, cum dicis, Si esset bona, non desideraret componi a deo, malam portendis, et cum adponis, Si esset mala natura, non admitteret in melius translationem, bonam subostendis. Atque ita et boni et mali adfinem constituisti, quam nec bonam nec malam pronuntiasti. Ut autem argumentationem, qua putasti te propositionem tuam confirmaturum, retundam, oppono etiam illud: Si bona fuisset materia semper, quare non desiderasset in melius reformari? Quod bonum non desiderat, aut non optat, aut non capit profectum, ut fiat de bono melius? Aeque si mala natura fuisset, quare non potuerit a deo converti, ut a potentiore, ut ab eo qui lapidum quoque naturam convertere valeat in filios Abrahae? Nempe ergo non tantum comparas dominum materiae, sed et subicis, a quo natura materiae devinci et edomari in melius non potuisset. Sed et quam hic non vis natura malam alibi te confessum negabis.

nunc enim video tu ad ille rursus ratio revorto qui tu nihil certus renuntiaris consuesco nam sicut neque corporal neque incorporal infero materia ita neque bonus neque malus adlego et proinde superargumentans si enim inquam sum bonus qui semper hic sum non desidero compositio deus si sum natura malus non accipio translatio in bonus neque quisquam compositio suus applico ille deus talis natura in vacuus enim laboro verbum hic tuus sum qui tu et alibi memini oportet ne quis hic contrarius infero sed quoniam de malus et bonus ambiguitas super materia in praetereo aliquis retractavimus nunc ad praesens et solus propositio et argumentatio tuus respondeo neque dico et hic tu certus aliquis debeo pronuntio aut bonus aut malus aut tertius aliquis sed neque hic qui tu libet pronuntio custodio rescindis enim qui pronuntio neque bonus neque malus quia cum dico si sum bonus non desidero compono ab deus malus portendis et cum appono si sum malus natura non admitto in bonus translatio bonus subostendis atque ita et bonus et malus affinis constituo quam neque bonus neque malus pronuntio ut autem argumentatio qui puto tu propositio tuus confirmo retundo oppono etiam ille si bonus sum materia semper quare non desidero in bonus reformaris qui bonus non desidero aut non opto aut non capio proficiscor ut fio de bonus bonus aequus si malus natura sum quare non possum ab deus converto ut ab potens ut ab is qui lapis quoque natura converto valeo in filius abrahae nempe ergo non tantus comparo dominus materia sed et subicio ab quo natura materia devinci et edomaris in bonus non possum sed et quam hic non volo natura malus alibi tu confiteor nego


Igitur in praestructione huius articuli, et alibi forsitan retractandi, equidem definio aut deo adscribendum et bonum et malum, quae ex materia fecit, aut materiae ipsi, ex qua fecit, aut utrumque utrique, quia ambo sibi obligantur, qui fecit et de qua fecit, aut alterum alteri; tertius enim praeter materiam et deum non est. Porro si dei erit utrumque, videbitur deus etiam mali auctor; deus autem, ut bonus, auctor mali non erit:. si materiae utrumque, videbitur materia etiam boni matrix; mala autem in totum materia boni non erit matrix: si utriusque erit utrumque, in hoc quoque comparabitur deo materia, et pares erunt ambo, ex aequo mali ac boni adfines; aequari autem deo materia non debet, ne duos deos efficiat: si alterum alterius, utique dei bonum et materiae malum, neque malum deo neque materiae bonum adscribetur; et bona autem et mala deus de materia faciendo cum ea facit. Haeo si ita sunt, nescio qua possit evadere sententia Hermogenes, qui deum, quoquo modo de materia malum condidit, sive voluntate, sive necessitate, sive ratione, non putet mali auctorem. Porro si mali auctor est ipse qui fecit, plane socia materia per substantiae suggestum, excusas iam causam materiae introducendae. Nihilominus enim et per materiam deus auctor mali ostenditur, si ideo materia praesumpta est ne deus mali auctor videretur, Exclusa itaque materia, dum excluditur causa eius, superest uti deum omnia ex nihilo fecisse constet. Videbimus an et mala, cum apparuerit quae mala, et an mala interim ea quae putas. Dignius enim de suo arbitrio produxit haec quoque producendo de nihilo, quam de praeiudicio alieno, si de materia produxisset. Libertas, non necessitas, deo competit. Malo voluerit mala a semetipso condidisse quam non potuerit non condidisse.

igitur in praestructio hic articulus et alibi forsitan retractandi equidem definio aut deus adscribo et bonus et malus qui ex materia facio aut materia ipse ex qui facio aut uterque uterque quia ambo sui obligo qui facio et de qui facio aut alter alter tertius enim praeter materia et deus non sum porro si deus sum uterque video deus etiam malus auctor deus autem ut bonus auctor malus non sum si materia uterque video materia etiam bonus matrix malus autem in totus materia bonus non sum matrix si uterque sum uterque in hic quoque comparo deus materia et par sum ambo ex aequus malus atque bonus affinis aequaris autem deus materia non debeo ne duo deus efficio si alter alter utique deus bonus et materia malus neque malus deus neque materia bonus adscribetur et bonus autem et malus deus de materia facio cum is facio haeo si ita sum nescio qui possum evado sententia hermogenes qui deus quisquis modo de materia malus condo sive voluntas sive necessitas sive ratio non puto malus auctor porro si malus auctor sum ipse qui facio planus socio materia per substantia suggero excuso iam causa materia introducendae nihilominus enim et per materia deus auctor malus ostendo si ideo materia praesumo sum ne deus malus auctor video excludo itaque materia dum excludo causa is supersum uti deus omnis ex nihilum facio consto video an et malus cum appareo qui malus et an malus interim is qui puto dignus enim de suus arbitrium produco hic quoque produco de nihilum quam de praejudicium alienus si de materia produco libertas non necessitas deus competo malus volo malus ab semetipso condo quam non possum non condo


De situ materiae id tracto quod et de modo, ut perversitatem tuam traducat. Subiacentem facis deo materiam, et utique locum illi, qui sit infra deum. In loco ergo materia. Si in loco, ergo intra locum: si intra locum, ergo determinatur a loco intra quem est: si determinatur, habet lineam extremam, quam, quantum proprie pictor, agnoscis finem esse omni rei cuius linea extrema est. Non ergo erit infinita materia, quae, dum in loco est, a loco determinatur, et dum determinatur ab illo, extrema eum linea patitur. At tu infinitam facis, dicens, Infinita est autem eo quod semper est. Et si qui discipulorum tuorum voluerit argumentari, quasi infinitam aevo, non modo corporis intellegi velis, atquin corporaliter infinitam, ut corporaliter immensam et incircumscriptam, sequentia ostendunt. Unde, inquis, nec tota fabricatur, sed partes eius. Adeo corpore infinita, non tempore est. Et obduceris corpore eam infinitam faciens, cum locum ei adscribens intra locum et extremam loci lineam includis. Sed tamen cur non totam eam formaverit deus non scio, nisi qua aut invalidus aut invidus. Itaque dimidium eius quae non tota formata sit quaero, ut qualis tota fuerit agnoscam. Debuerat enim deus ut exemplarium antiquitatis ad gloriam operis palam fecisse.

de sino materia is traho qui et de modo ut perversitas tuus traduco subjaceo facio deus materia et utique locus ille qui sum infra deus in locus ergo materia si in locus ergo intra locus si intra locus ergo determino ab locus intra qui sum si determino habeo linea extremus quam quantus proprius pictor agnosco finis sum omnis res qui lineus exter sum non ergo sum infinitus materia qui dum in locus sum ab locus determino et dum determino ab ille exter is lineus patior at tu infinitus facio dico infinitus sum autem is qui semper sum et si qui discipulus tuus volo argumentaris quasi infinitus aevum non modo corpus intellego velis atqui corporaliter infinitus ut corporaliter immensus et incircumscriptam sequor ostendo unde inquam neque totus fabrico sed pars is adeo corpus infinitus non tempus sum et obduceris corpus is infinitus facio cum locus is adscribens intra locus et extremus locus linea includo sed tamen cur non totus is formo deus non scio nisi qui aut invalidus aut invidus itaque dimidium is qui non totus formo sum quaero ut qualis totus sum agnosco debeo enim deus ut exemplaris antiquitas ad gloria opus palam facio


Nonne etiam si materia optima fuisset, aeque indecorum sibi existimasset de alieno, licet bono? Fatue satis itaque gloriae suae causa molitus est mundum, ut debitorem se alienae substantiae ostenderet, et quidem non bonae. Ergo, inquit, ex nihilo faceret, ut mala quoque arbitrio eius imputarentur? Magna, bona fide, caecitas haereticorum pro huiusmodi argumentatione, cum ideo aut alium deum bonum et optimum volunt credi quia mali auctorem existiment creatorem, aut materiam cum creatore proponunt ut malum a materia, non a creatore deducant, quando nullus omnino deus liberetur ista quaestione ut non auctor mali videri proinde possit quisquis ille est qui malum etsi non ipse fecit, tamen a quocunque et undeunde passus est fieri. Audiat igitur et Hermogenes, dum alibi de mali ratione distinguimus, interim se quoque nihil egisse hac sua iniectione. Ecce enim, etsi non auctor, sed assentator mali invenitur deus, qui malum materiae tanto sustinuit de bono ante mundi constitutionem, quam ut bonus et mali aemulus emendasse debuerat. Aut enim potuit emendare, sed noluit, aut voluit quidem, verum non potuit infirmus deus. Si potuit et noluit, malus et ipse, quia malo favit, et sic iam habetur reus, quod licet non instituerit, quia tamen, si noluisset illud esse, non esset, ipse iam fecit esse quod noluit non esse. Quo quid est turpius? Si id voluit esse quod ipse noluit fecisse, adversum semetipsum egit, cum et voluit esse quod noluit fecisse, et noluit fecisse quod voluit esse. Quasi bonum voluit esse, et quasi malum noluit fecisse. Quod non faciendo malum iudicavit, id sustinendo bonum praenuntiavit. Malum pro bono sustinendo, et non potius eradicando, assertor eius inventus est, male, si per voluntatem, turpiter, si per necessitatem. Aut famulus erit mali deus aut amicus, cum materiae malo conversatus, nedum etiam de malo eius operatus.

nonne etiam si materia bonus sum aequus indecorus sui existimo de alienus licet bonus fatuus satis itaque gloria suus causa molio sum mundus ut debitor sui alienus substantia ostendo et quidem non bonus ergo inquam ex nihilum facio ut malus quoque arbitrium is imputo magnus bonus fides caecitas haereticorum pro huiusmodi argumentatio cum ideo aut alius deus bonus et bonus volo credo quia malus auctor existimo creator aut materia cum creator propono ut malus ab materia non ab creator deduco quando nullus omnino deus libero iste quaestio ut non auctor malus video proinde possum quisquis ille sum qui malus etsi non ipse facio tamen ab quocunque et undeunde patior sum fio audio igitur et hermogenes dum alibi de malus ratio distinguo interim sui quoque nihil ago hic suus iniectio ecce enim etsi non auctor sed assentator malus invenio deus qui malus materia tantus sustineo de bonus ante mundus constitutio quam ut bonus et malus aemulus emendo debeo aut enim possum emendo sed nolo aut volo quidem verus non possum infirmus deus si possum et nolo malus et ipse quia malus faveo et sic iam habeo reus qui licet non instituo quia tamen si nolo ille sum non sum ipse iam facio sum qui nolo non sum quo quis sum turpis si is volo sum qui ipse nolo facio adverro semetipsum ago cum et volo sum qui nolo facio et nolo facio qui volo sum quasi bonus volo sum et quasi malus nolo facio qui non facio malus judico is sustineo bonus praenuntio mal pro bonus sustineo et non potis eradicando assertor is invenio sum malus si per voluntas turpis si per necessitas aut famulus sum malus deus aut amicus cum materia malus converso nedum etiam de malus is opero


Sed ex sequentibus argumentatur, quia scriptum sit, Terra autem erat invisibilis et incomposita. Nam et terrae nomen redigit in materiam, quia terra sit quae facta est ex illa. Et Erat in hoc dirigit, quasi quae semper retro fuerit innata et infecta. Invisibilis autem et rudis, quia informem et confusam et inconditam vult fuisse materiam. Has quidem opiniones eius singillatim revincam; sed interim volo sic ei respondere. Putamus his articulis materiam demonstrari. Numquid tamen, quia erat ante omnia, et tale aliquid esse ex ea factum scriptura significat? Atquin nihil tale significat. Fuerit licet materia, quantum sibi licet, vel potius Hermogeni: potuit et fuisse, et tamen nihil deus ex illa fecisse, vel quia non decebat deum alicuius eguisse, certe quia nec ostenditur quicquam ex materia fecisse. Sine causa ergo esset, inquis. Non plane adeo sine causa. Nam etsi mundus non est factus ex illa, sed haeresis facta est, et quidem hoc impudentior, quod non ex materia facta est haeresis, sed materiam ipsam potius haeresis fecit.

sed ex sequor argumentor quia scribo sum terra autem sum invisibilis et incompositus nam et terra nomen redigo in materia quia terra sum qui facio sum ex ille et sum in hic dirigo quasi qui semper retro sum innato et inficio invisibilis autem et rudis quia informis et confundo et inconditus volo sum materia hic quidem opinio is singillatim revinco sed interim volo sic is respondeo puto hic articulis materia demonstro numquid tamen quia sum ante omnis et talis aliquis sum ex is facio scribo significo atqui nihil talis significo sum licet materia quantus sui licet vel potis hermogeni possum et sum et tamen nihil deus ex ille facio vel quia non decet deus aliquis egeo certus quia neque ostendo quisquam ex materia facio sinis causa ergo sum inquam non planus adeo sine causa nam etsi mundus non sum facio ex ille sed haeresis facio sum et quidem hic impudens qui non ex materia facio sum haeresis sed materia ipse potis haeresis facio


Porro si bonum neque ex materia factum est, quia non erat in illa, ut in mala, neque ex deo, quia nihil potuit ex deo fieri, sicut definit Hermogenes, invenitur bonum iam ex nihilo factum, ut ex nullo factum, ut neque ex materia neque ex deo. Et si bonum ex nihilo, cur non et malum? immo cur non omnia ex nihilo, si aliquid ex nihilo? Nisi si insufficiens fuit divina virtus omnibus producendis, quae aliquid protulerit ex nihilo. Aut si ex materia mala bonum processit, quia neque ex nihilo neque ex deo, sequetur ut ex conversione processerit materiae contra denegatam aeterni conversionem. Ita unde bonum constitit, iam negabit Hermogenes illud constare potuisse. Necesse est autem ex aliquo eorum processerit ex quibus negavit procedere potuisse. Ceterum si ideo malum non ex nihilo, ne dei fiat, de cuius arbitrio videbitur factum, sed ex materia, ut ipsius sit de cuius substantia erit factum, et hic, ut dixi, auctor mali habebitur deus, qui cum eadem virtute et voluntate debuisset omnia bona ex materia protulisse, aut tantum bona, non omnia tamen bona protulit, sed .etiam mala, utique aut volens esse mala, si poterat efficere ne essent, aut non valens efficere omnia bona, si voluit et non fecit, dum nihil intersit per infirmitatem dominus auctor mali extiterit an per voluntatem. Aut quae fuit ratio ut cum bona fecisset quasi bonus, etiam mala protulisset quasi non bonus, cum non congruentia sibi solummodo edidit? Quid necesse erat suo opere prolato etiam materiae negotium curare proinde et malum proferendo, solus ut cognosceretur bonus de bono, materia autem ne cognosceretur mala de malo? Plus bonum floruisset sine mali afflatu. Nam et Hermogenes expugnat quorundam argumentationes, dicentium mala necessaria fuisse ad inluminationem bonorum ex contrariis intellegendorum. Ergo aut nec propterea locus mali proferendi fuit, aut si qua alia ratio exegit illud induci, cur non et ex nihilo potuerit induci, ipsa ratione excusatura dominum, ne mali auctor existimaretur, quae nunc, cum de materia operatur, mala excusat? Si excusat, adeo ubique et undique illuc compellitur quaestio quo nolunt, qui ipsam mali rationem non examinando, nec dinoscendo quomodo illud aut deo adtribuant aut a deo separent, pluribus et indignioribus destructionibus deum obiciunt.

porro si bonus neque ex materia facio sum quia non sum in ille ut in malus neque ex deus quia nihil possum ex deus fio sicut definio hermogenes invenio bonus iam ex nihilum facio ut ex nullus facio ut neque ex materia neque ex deus et si bonus ex nihilum cur non et malus immo cur non omnis ex nihilum si aliquis ex nihilum nisus si insufficiens sum divino virtus omnis producendis qui aliquis profero ex nihilum aut si ex materia malus bonus procedo quia neque ex nihilum neque ex deus sequor ut ex conversio procedo materia contra denego aeternus conversio ita unde bonus consto iam nego hermogenes ille constaris possum necesse sum autem ex aliquis is procedo ex qui nego procedo possum ceterum si ideo malus non ex nihilum ne deus fio de qui arbitrium video facio sed ex materia ut ipse sum de qui substantia sum facio et hic ut dico auctor malus habeo deus qui cum idem virtus et voluntas debeo omnis bonus ex materia profero aut tantus bonus non omnis tamen bonus profero sed etiam malus utique aut volo sum malus si possum efficio ne sum aut non valeo efficio omnis bonus si volo et non facio dum nihil intersum per infirmitas dominus auctor malus extiterit an per voluntas aut qui sum ratio ut cum bonus facio quasi bonus etiam malus profero quasi non bonus cum non congruo sui solummodo edo quis necesse sum suus opus profero etiam materia negotium curo proinde et malus profero solus ut cognosco bonus de bonus materia autem ne cognosco malus de malus multus bonus floreo sine malus afflo nam et hermogenes expugno quidam argumentatio dico malus necessarius sum ad inluminatio bonus ex contrarius intellego ergo aut neque propterea locus malus profero sum aut si qui alius ratio exigo ille induco cur non et ex nihilum possum induco ipse ratio excusatura dominus ne malus auctor existimo qui nunc cum de materia opero malus excuso si excuso adeo ubique et undique illic compello quaestio quo nolo qui ipse malus ratio non examinando neque dinoscendo quomodo ille aut deus adtribuo aut ab deus separo multus et indignioribus destructio deus obicio


Hinc denique incipiam de materia retractare, quod eam deus sibi comparet proinde non natam, proinde non factam, proinde aeternam, sine initio, sine fine propositam. Quis enim alius dei census quam aeternitas? Quis alius aeternitatis status quam semper fuisse et futurum esse ex praerogativa nullius initii et nullius finis? Hoc si dei est proprium, solius dei erit, cuius est proprium, scilicet quia si et alii adscribatur, iam non erit dei proprium, sed commune cum eo cui et adscribitur. Nam etsi sunt qui dicuntur dii sive in caelo sive in terra nomine, ceterum unus deus pater, ex quo omnia; quo magis apud nos solius dei esse debeat quod dei proprium est, et, ut dixi, iam non proprium esset, quia alterius esset. Quod si deus est, unicum sit necesse est, ut unius sit. Aut quid erit unicum et singulare, nisi cui nihil adaequabitur? quid principale, nisi quod super omnia, nisi quod ante omnia, et ex quo omnia? Haec deus solus habendo est, et solus habendo unus est. Si et alius habuerit, tot iam erunt dii quot habuerint quae dei sunt. Ita Hermogenes duos deos infert. Materiam parem deo infert. Deum autem unum esse oportet, quia quod summum sit deus est; summum autem non erit nisi quod unicum fuerit; unicum autem esse non poterit cui aliquid adaequabitur; adaequabitur autem deo materia cum aeterna censetur.

hinc denique incipio de materia retractaris qui is deus sui comparo proinde non nata proinde non facio proinde aeternus sine initium sine finis propono quis enim alius deus census quam aeternitas quis alius aeternitas status quam semper sum et sum sum ex praerogativa nullus initium et nullus finis hic si deus sum proprius solus deus sum qui sum proprius scilicet quia si et alius adscribo iam non sum deus proprius sed communis cum is qui et adscribo nam etsi sum qui dico dius sive in caelum sive in terra nomen ceterum unus deus pater ex quo omnis quo magis apud nos solus deus sum debeo qui deus proprius sum et ut dico iam non proprius sum quia alter sum qui si deus sum unicus sum necesse sum ut unus sum aut quis sum unicus et singularis nisi qui nihil adaequo quis principalis nisi qui super omnis nisi qui ante omnis et ex quo omnis hic deus solus habeo sum et solus habeo unus sum si et alius habeo tot iam sum dius quot habeo qui deus sum ita hermogenes duo deus infero materia par deus infero deus autem unus sum oportet quia qui superus sum deus sum superus autem non sum nisi qui unicus sum unicus autem sum non possum qui aliquis adaequo adaequo autem deus materia cum aeternus censeo


Sed et qualiter operatum facias deum sequitur ut ostendam. Plane a philosophis recedis; sed tamen et a prophetis. Stoici enim volunt deum sic per materiam decucurrisse quomodo mel per favos. At tu non, inquis, pertransiens illam facit mundum, sed solummodo apparens et adpropinquans ei, sicut facit quid decor solummodo apparens, et magnes lapis solummodo adpropinquans. Quid simile deus fabricans mundum et decor vulnerans animum, aut magnes attrahens ferrum? Nam et si apparuit deus materiae, sed non vulneravit illam, quod decor animum; et si adpropinquavit, sed non cohaesit illi, quod magnes ferro. Puta nunc exempla tua competere. Certe si apparendo et adpropinquando materiae fecit ex illa deus mundum, utique ex quo apparuit fecit, et ex quo adpropinquavit. Ergo quando non fecerat retro, nec apparuerat illi nec adpropinquaverat. Et cui credibile est deum non apparuisse materiae, vel qua consubstantiali suae per seternitatem? ab ea longe fuisse quem credimus ubique esse et ubique apparere, cui etiam inanimalia et incorporalia laudes canunt apud Danielem? Quantus hic locus in quo deus a materia tantum distabat ut neque appareret neque adpropinquaret ante mundi molitionem? Credo, peregrinatus est ad illam de longinquo, cum primum ei voluit apparere et adpropinquare.

sed et qualis opero facio deus sequor ut ostendo planus ab philosophus recedo sed tamen et ab propheta stoicus enim volo deus sic per materia decurro quomodo mel per favus at tu non inquam pertranseo ille facio mundus sed solummodo appareo et appropinquo is sicut facio quis decor solummodo appareo et magnes lapis solummodo appropinquo quis similis deus fabricans mundus et decor vulnero animus aut magnes attraho ferrum nam et si appareo deus materia sed non vulnero ille qui decor animus et si appropinquo sed non cohaereo ille qui magnes ferrum puta nunc exemplum tuus competo certus si apparendo et adpropinquando materia facio ex ille deus mundus utique ex quo appareo facio et ex quo appropinquo ergo quando non facio retro neque appareo ille neque adpropinquaverat et qui credibilis sum deus non appareo materia vel qui consubstantial suus per seternitas ab is longus sum qui credo ubique sum et ubique appareo qui etiam inanimalia et incorporale laus cano apud danielis quantus hic locus in quo deus ab materia tantus disto ut neque appareo neque appropinquo ante mundus molitio credo peregrinor sum ad ille de longinquus cum primus is volo appareo et adpropinquaris


Atquin etiam praeponit illam deo et deum potius subicit materiae, cum vult eum de materia cuncta fecisse. Si enim ex illa usus est ad opera mundi, iam et materia superior invenitur, quae illi copiam operandi subministravit, et deus subiectus materiae videtur, cuius substantiae eguit. Nemo enim non eget eo de cuius utitur; nemo non subicitur ei cuius eget ut possit uti: sic et nemo de alieno utendo non minor est eo de cuius utitur, et nemo, qui praestat de suo uti, non in hoc superior est eo cui praestat uti. Itaque materia ipsa quidem deo non eguit, sed egenti se deo praestitit, divitem et locupletem et liberalem, minori, opinor, et invalido et minus idoneo de nihilo facere quae velit. Grande revera beneficium deo contulit, ut haberet hodie per quem deus cognosceretur et omnipotens vocaretur, nisi quod iam non omnipotens, si non et hoc potens, ex nihilo omnia proferre. Sane et sibi praestitit aliquid materia, ut et ipsa cum deo possit agnosci, coaequalis deo, immo et adiutrix; nisi quod solus eam Hermogenes cognovit, et haereticorum patriarchae philosophi. Prophetis enim et apostolis usque adhuc latuit, puto et Christo.

atqui etiam praepono ille deus et deus potis subicio materia cum volo is de materia cunctus facio si enim ex ille utor sum ad opus mundus iam et materia superus invenio qui ille copia opero subministro et deus subicio materia video qui substantia egeo nemo enim non egeo is de qui uto nemo non subicio is qui egeo ut possum uti sic et nemo de alienus uto non paruus sum is de qui uto et nemo qui praesto de suus uti non in hic superus sum is qui praesto uti itaque materia ipse quidem deus non egeo sed egeo sui deus praesto dives et locupleto et liberal parvus opinor et invalidus et paruus idoneus de nihilum facio qui volo grandis revero beneficium deus confero ut habeo hodie per qui deus cognosco et omnipotens voco nisi qui iam non omnipotens si non et hic possum ex nihilum omnis profero sanus et sui praesto aliquis materia ut et ipse cum deus possum agnosco coaequal deus immo et adjutrix nisi qui solus is hermogenes cognosco et haereticorum patriarcha philosophus propheta enim et apostolus usque adhuc lateo puto et christus


Si minorem et inferiorem materiam deo, et idcirco diversam ab eo, et idcirco inco(??)parabilem illi contendit, ut maiori, ut superiori, praescribo non capere ullam diminutionem et humiliationem quod sit aeternum et innatum, quia hoc et deum faciat tantum quantus est, nullo minorem neque subiectiorem, immo omnibus maiorem et sublimiorem. Sicut enim cetera quae nascuntur aut finiunt et idcirco aeterna non sunt, semel opposita fini, qua et initio, admittunt ea quae deus non capit, diminutionem dico interim et subiectionem, quia nata et facta sunt, ita et deus ideo ea non capit quia nec natus omnino nec factus est. Et materiae autem status talis est. Igitur ex duobus aeternis, ut innatis, ut infectis, deo atque materia, ob eandem rationem communis status, ex aequo habentibus id quod neque diminui nec subici admittit, id est aeternitatem, neutrum dicimus altero esse minorem sive maiorem, neutrum altero humiliorem sive superiorem, sed stare ambo ex pari magna, ex pari sublimia, ex pari solidae et perfectae felicitatis, quae censetur aeternitas. Neque enim proximi erimus opinionibus nationum, quae si quando coguntur deum confiteri, tamen et alios infra illum volunt. Divinitas autem gradum non habet, utpote unica, quae si et in materia erit, ut proinde innata et infecta et aeterna, aderit utrobique, quia minor se nusquam poterit esse. Quomodo ergo discernere audebit Hermogenes, atque ita subicere deo materiam, aeternam aeterno, innatam innato, auctricem auctori? dicere audentem, Et ego prima, et ego ante omnia, et ego a qua omnia; pares fuimus, simul fuimus, ambo sine initio, sine fine, ambo sine auctore, sine deo. Quis me deus subicit contemporali, coaetaneo? Si quia deus dicitur, habeo et ego meum nomen. Aut ego sum deus aut ille materia, quia ambo sumus quod alter est nostrum. Putas itaque materiam deo non comparasse, quam scilicet subiciat illi?

si paruus et inferus materia deus et idcirco diverto ab is et idcirco inco parabilis ille contendo ut magnus ut superus praescribo non capio ullus diminutio et humiliatio qui sum aeternus et innascor quia hic et deus facio tantus quantus sum nullus paruus neque subiectiorem immo omnis magnus et sublimiorem sicut enim ceterus qui nascor aut finio et idcirco aeternus non sum semel oppono finio qui et initium admitto is qui deus non capio diminutio dico interim et subiectio quia nata et facio sum ita et deus ideo is non capio quia neque nascor omnino neque facio sum et materia autem status talis sum igitur ex duo aeternus ut innascor ut inficio deus atque materia ob idem ratio communis status ex aequus habeo is qui neque diminui neque subicio admitto is sum aeternitas neuter dico alter sum paruus sive magnus neuter alter humilis sive superus sed sto ambo ex par magnus ex par sublime ex par solidus et perficio felicitas qui censeo aeternitas neque enim propior sum opinio natio qui si quando cogo deus confiteor tamen et alius infra ille volo divinitas autem gradus non habeo utpote unicus qui si et in materia sum ut proinde innato et inficio et aeternus adsum utrobique quia paruus sui nusquam possum sum quomodo ergo discerno audeo hermogenes atque ita subicio deus materia aeternus aeternus innascor innatus auctrix auctor dico audeo et ego primus et ego ante omnis et ego ab qui omnis par sum simul sum ambo sine initium sine finis ambo sine auctor sine deus quis ego deus subicio contemporal coaetaneo si quia deus dico habeo et ego meus nomen aut ego sum deus aut ille materia quia ambo sum qui alter sum nos puta itaque materia deus non comparo quam scilicet subicio ille


Si necessaria est deo materia ad opera mundi, ut Hermogenes existimavit, habuit deus materiam longe digniorem et idoniorem, non apud philosophos aestimandam, sed apud prophetas intellegendam, sophiam suam scilicet; haec denique sola cognovit sensum domini. Quis enim scit quae sunt dei, et quae in ipso, nisi spiritus, qui in ipso? Sophia autem spiritus; haec illi consiliarius fuit, via intellegentiae et scientiae ipsa est; ex hac fecit, faciendo per illam, et faciendo cum illa. Cum pararet caelum, inquit, aderam illi, et cum fortia faciebat super ventos quae sursum nubila, et cum firmos ponebat fontes eius quae sub caelo est, ego eram compingens cum ipso. Ego eram, ad quem gaudebat; cottidie autem oblectabar in persona eius, quando oblectabatur, cum perfecisset orbem, et inoblectabatur in filiis hominum. Quis non hanc potius omnium fontem et originem commendet? materiam vero materiarum, non fini subditam, non statu diversam, non motu inquietam, non habitu informem, sed insitam et propriam et compositam et decoram, quali deus potuit eguisse, sui magis quam alieni egens. Denique ut necessariam sensit ad opera mundi, statim eam condit et generat in semetipso. Dominus, inquit, condidit me initium viarum suarum in opera sua: ante saecula fundavit me, priusquam faceret terram, priusquam montes collocarentur; ante omnes autem colles generavit me, prior autem abysso genita sum. Agnoscat ergo Hermogenes idcirco etiam sophiam dei natam et conditam praedicari, ne quid innatum et inconditum praeter solum deum crederemus. Si enim intra dominum quod ex ipso et in ipso fuit sine initio non fuit, sophia scilicet ipsius exinde nata et condita ex quo in sensu dei ad opera mundi disponenda coepit agitari, multo magis non capit sine initio quicquam fuisse quod extra dominum fuerit. Si vero sophia eadem dei sermo est, sensu sophiae, et sine quo factum est nibil, sicut et dispositum sine sophia, quale est ut filio dei, sermone unigenito et primogenito, aliquid fuerit praeter patrem antiquius, et hoc modo utique generosius, nedum quod innatum nato fortius, et quod infectum facto validius? quia quod ut esset nullius eguit auctoris multo sublimius erit eo quod ut esset aliquem habuit auctorem. Proinde si malum quidem innatum est, natus autem sermo dei Eructavit enim, inquit, sermonem optimum), non scio an a bono malum possit adduci, validius ab infirmo, ut innatum a nato. Ita et hoc nomine materiam deo praeponit Hermogenes, praeponendo eam filio. Filius enim sermo, et deus sermo, et, Ego et pater unum sumus. Nisi quod sustinebit aequo animo filius eam praeponi sibi quae patri adaequatur.

si necessarius sum deus materia ad opus mundus ut hermogenes existimo habeo deus materia longus dignus et idoniorem non apud philosophus aestimo sed apud propheta intellego sophia suus scilicet hic denique solus cognosco sensus dominus quis enim scio qui sum deus et qui in ipse nisi spiritus qui in ipse sophia autem spiritus hic ille consiliarius sum via intellegentia et scientia ipse sum ex hic facio facio per ille et facio cum ille cos paro caelum inquam adsum ille et cum fortis facio super venio qui sursum nubila et cum firmus pono fons is qui sub caelum sum ego sum compingens cum ipse ego sum ad qui gaudeo cottidie autem oblecto in persono is quando oblecto cum perficio orbis et inoblectabatur in filius homo quis non hic potis omnis fons et origo commendo materia verus materiaris non finio subdo non status diverto non motus inquietus non habitus informis sed inquiro et proprius et compono et decorus qual deus possum egeo suus magis quam alienus egeo denique ut necessaria sentio ad opus mundus statim is condio et genero in semetipso dominus inquam condo ego initium viaris suus in opus suus ante saeculum fundo ego priusquam facio terra priusquam mons colloco ante omnis autem collis genero ego prior autem abyssus gigno sum agnosco ergo hermogenes idcirco etiam sophia deus nata et condo praedicaris ne quis innascor et inconditus praeter solus deus credo si enim intra dominus qui ex ipse et in ipse sum sine initium non sum sophia scilicet ipse exinde nata et condio ex quo in sentio deus ad opus mundus dispono coepio agitaris multus magis non capio sine initium quisquam sum qui extra dominus sum si verus sophia idem deus sermo sum sentio sophia et sine quo facio sum nibil sicut et dispono sine sophia qualis sum ut filius deus sermo unigenitus et primogenitus aliquis sum praeter pater antiquus et hic modo utique generosus nedum qui innascor natus fortis et qui inficio facio validus quia qui ut sum nullus egeo auctor multus sublimis sum is qui ut sum aliquis habeo auctor proinde si malus quidem innascor sum nascor autem sermo deus eructo enim inquam sermo bonus non scio an ab bonus malus possum adduco validus ab infirmo ut innascor ab natus ita et hic nomen materia deus praepono hermogenes praeponendo is filius filius enim sermo et deus sermo et ego et pater unus sum nisus qui sustineo aequus animus filius is praepono sui qui pater adaequatur


Nam et si dicatur licet ex occasione materiae, suo tamen arbitrio bona protulisse, quasi nactus bonum materiae, quamquam et hoc turpe sit, certe cum ex eadem etiam mala profert, vel haec utique non de suo arbitrio proferendo servit materiae, aliud non habens facere quam ex malo proferre, invitus utique, qua bonus, ex necessitate, ut invitus, et ex servitute, ut ex necessitate. Quid ergo dignius, ex necessitate eum condidisse mala, an ex voluntate? Siquidem ex necessitate condidit, si ex materia, ex voluntate, si ex nihilo. Iam enim sine causa laboras, ne malorum auctor constituatur deus, quia et si de materia fecit, ipsi deputabuntur qui fecit, proinde quatenus fecit. Plane sic interest unde fecerit ac si de nihilo fecisset, nec interest unde fecerit, ut inde fecerit unde eum magis decuit. Magis autem eum decuit ex voluntate fecisse quam ex necessitate, id est ex nihilo potius quam ex materia. Dignius est deum etiam malorum auctorem liberum credere quam servum. Quaecunque potestas ei quam pusillitas competit. Si et sic concedimus materiam quidem nihil boni habuisse, dominum vero, si quid boni edidit, sua virtute edidisse, aliae aeque oborientur quaestiones. Primo, si bonum in materia omnino non fuit, non ex materia bonum factum; quod materia scilicet non habuit. Dehinc, si non ex materia, iam ergo ex deo factum. Si nec ex deo, iam ergo ex nihilo factum. Hoc enim superest secundum Hermogenis dispositionem.

nam et si dico licet ex occasio materia suus tamen arbitrium bonus profero quasi nanciscor bonus materia quamquam et hic turpis sum certus cum ex idem etiam malus profero vel hic utique non de suus arbitrium profero servio materia alius non habeo facio quam ex malus profero invitus utique qui bonus ex necessitas ut invitus et ex servitus ut ex necessitas quis ergo dignus ex necessitas is condo malus an ex voluntas siquidem ex necessitas condo si ex materia ex voluntas si ex nihilum iam enim sine causa laboro ne malus auctor constituo deus quia et si de materia facio ipse deputo qui facio proinde quatenus facio planus sic intersum unde facio atque si de nihilum facio neque intersum unde facio ut inde facio unde is magis decet magis autem is decet ex voluntas facio quam ex necessitas is sum ex nihilum potis quam ex materia dignus sum deus etiam malus auctor liber credo quam servus quicumque potestas is quam pusillitas competo si et sic concedo materia quidem nihil bonus habeo dominus verus si quis bonus edo suus virtus edo alius aequus oborientur quaestio primus si bonus in materia omnino non sum non ex materia bonus facio qui materia scilicet non habeo dehinc si non ex materia iam ergo ex deus facio si neque ex deus iam ergo ex nihilum facio hic enim supersum secundus hermogenes dispositio


Haec responderim pro scriptura praesenti, quatenus hic solorum corporum factitationem commendare videtur caeli et terrae. Sciat esse qui ultro in corporibus et membra cognoscerent, et ideo compendio usa est. Providit tamen et hebetes et insidiosos, qui dissimulato tacito intellectu ipsis quoque membris verbum factitationis significatorium exigerent. Itaque et propter istos singulas species factas docet aliis in locis. Habes Sophiam, Prior autem abysso genita sum, dicentem, ut credas abyssum quoque genitam, id est factam, quia et filios facimus, licet generemus. Nihil interest facta an nata sit abyssus, dum initium detur illi, quod non daretur si materiae subiecta esset. De tenebris vero ipse dominus per Esaiam: Ego, qui struxi lucem et feci tenebras. De spiritu aeque Amos: Qui solidat tonitruum et condit spiritum, et adnuntiat in homines Christum suum; eum spiritum conditum ostendens qui in terras conditas deputabatur, qui super aquas ferebatur, librator et adflator et animator universitatis, non, ut quidam putant, ipsum deum significans spiritum, quia deus spiritus; neque enim aquae dominum sustinere sufficerent: sed eum spiritum dicit de quo etiam venti constiterunt, ut ait per Esaiam: Quia spiritus a me exivit, et flatum omnem ego feci. Item de aquis eadem Sophia: Et cum firmos ponebat fontes quae sub caelo, ego eram modulans cum ipso. Cum ergo et eas species probamus a deo factas, etsi in Genesi tantummodo nominantur sine factitationis mentione, respondebitur fortasse ex diverso plane factas eas, sed ex materia, ut stilus quidem Moysi, Et tenebrae super abyssum, et spiritus dei super aquas ferebatur, materiam sonet, ceterae vero scripturae quae ex materia factae sunt species in disperso demonstrent. Ergo sicut terra de terra, ita et abyssus ex abysso, et tenebrae ex tenebris, et spiritus et aquae ex spiritu et aquis constiterunt. Et sicut supra diximus, non potuit informis fuisse materia, si species habebat, ut et aliae ex ea sint confectae; nisi quod non aliae, sed ipsae ex semetipsis. Siquidem non capit diversas fuisse quae iisdem nominibus eduntur, quod iam operatio divina otiosa videri possit, si quae erant fecit, cum generatio sola esset quae non erant facta si fierent. Igitur ut concludam, aut materiam tunc significavit Moyses, scribens, Et tenebrae super abyssum, et spiritus dei super aquas ferebatur, aut cum hae species alibi postea demonstrantur factae a deo, debuerunt aeque demonstrari ex materia quam Moyses praemiserat factae, aut. si species istas, et non materiam, significavit Moyses, ubi materia demonstrata sit quaero.

hic respondeo pro scribo praesens quatenus hic solus corpus factitatio commendaris video caelum et terra scio sum qui ultro in corpus et membrum cognosco et ideo compendium utor sum provideo tamen et hebeto et insidiosus qui dissimulo taceo intellego ipse quoque membrum verbum factitatio significatorium exigo itaque et propter iste singulus species facio doceo alius in locus habeo sophia prior autem abyssus gigno sum dico ut credo abyssus quoque gigno is sum facio quia et filius facio licet generemus nihil intersum facio an nata sum abyssus dum initium do ille qui non do si materia subiectum sum de tenebrae verus ipse dominus per esaias ego qui struo lux et facio tenebrae de spiritus aequus amos qui solido tonitrus et condio spiritus et adnuntio in homo christus suus is spiritus condio ostendo qui in terra condio deputo qui super aqua fero librator et adflator et animator universitas non ut quidam puto ipse deus significo spiritus quia deus spiritus neque enim aqua dominus sustineo sufficio sed is spiritus dico de quo etiam venio consto ut aio per esaias quia spiritus ab ego exeo et flo omnis ego facio item de aqua idem sophia et cum firmus pono fons qui sub caelum ego sum modulor cum ipse cos ergo et is species probo ab deus facio etsi in genesis tantummodo nomino sine factitatio mentio respondeo fortasse ex diverto planus facio is sed ex materia ut stilus quidem moysi et tenebra super abyssus et spiritus deus super aqua fero materia sono ceterus verus scribo qui ex materia facio sum species in dispermulceo demonstro ergo sicut terra de terra ita et abyssus ex abyssus et tenebra ex tenebrae et spiritus et aqua ex spiritus et aqua consto et sicut supra dico non possum informis sum materia si species habeo ut et alius ex is sum confacio nisi qui non alius sed ipse ex semetipsis siquidem non capio diverto sum qui idem nomen edo qui iam operatio divino otiosus video possum si qui sum facio cum generatio solus sum qui non sum facio si fio igitur ut concludo aut materia tunc significo moyses scribo et tenebra super abyssus et spiritus deus super aqua fero aut cum hic species alibi postea demonstro facio ab deus debeo aequus demonstro ex materia quam moyses praemitto facio aut si species iste et non materia significo moyses ubi materia demonstro sum quaero


Ergo, inquis, si tu ideo praeiudicas ex nihilo facta omnia quia non sit manifeste relatum de materia praecedenti factum quid, vide ne diversa pars ideo contendat ex materia omnia facta, quia proinde non aperte significatum sit ex nihilo quid factum. Plane retorqueri quaedam facile possunt, non statim et ex aequo admitti, ubi diversitas causae est. Dico enim, etsi non aperte scriptura pronuntiavit ex nihilo facta omnia, sicut nec ex materia, non tantam fuisse necessitatem aperte significandi de nihilo facta omnia, quanta esset, si ex materia facta fuissent, quoniam, quod fit ex nihilo, eo ipso, dum non ostenditur ex aliquo factum, manifestatur ex nihilo factum, et non periclitatur ne ex aliquo factum existimetur, quando non demonstretur ex quo sit factum. Quod autem ex aliquo fit. nisi hoc ipsum aperte declaratur, ex aliquo factum, illud, dum ex quo factum sit ostenditur, periclitabitur primo videri ex nihilo factum, quia non editur ex quo sit factum, debinc, etsi ea sit condicione ut omnino possit videri ex aliquo, proinde periclitabitur ex alio longe factum videri quam ex quo factum est, dum non proponitur unde sit factum. Ita si ex nihilo deus cuncta fecisse non potuit, scriptura non adiecisset illum ex nihilo fecisse. Ex materia eum fecisse omni modo debuit edixisse, si et ex materia fecisset; quia illud in totum habebat intellegi, et si non significaretur, at istud in dubio, nisi significaretur.

ergo inquam si tu ideo praeiudicas ex nihilum facio omnis quia non sum manifestus refero de materia praecedo facio quis video ne diverto pars ideo contendo ex materia omnis facio quia proinde non apertus significo sum ex nihilum quis facio planus retorqueo quidam facilis possum non statim et ex aequus admitto ubi diversitas causa sum dico enim etsi non apertus scribo pronuntio ex nihilum facio omnis sicut neque ex materia non tantus sum necessitas apertus significo de nihilum facio omnis quantus sum si ex materia facio sum quoniam qui fio ex nihilum is ipse dum non ostendo ex aliquis facio manifesto ex nihilum facio et non periclitor ne ex aliquis facio existimo quando non demonstro ex quo sum facio qui autem ex aliquis fio nisi hic ipse apertus declaro ex aliquis facio ille dum ex quo facio sum ostendo periclitor primus video ex nihilum facio quia non edo ex quo sum facio debinc etsi is sum condicio ut omnino possum video ex aliquis proinde periclitor ex alius longus facio video quam ex quo facio sum dum non propono unde sum facio ita si ex nihilum deus cunctus facio non possum scribo non adicio ille ex nihilum facio ex materia is facio omnis modo debeo edico si et ex materia facio quia ille in totus habeo intellego et si non significo at iste in dubius nisi significo


Sed ut nihil aliud significet Graeca vox quam principium, et principium nihil aliud capiat quam initium, habemus etiam illam initium agnoscere quae dicit, Dominus condidit me in opera sua. Si enim per sophiam dei omnia facta sunt, et caelum ergo et terram deus faciens in principio, id est initio, in sophia sua fecit. Denique si principium materiam significaret, non ita scriptura instruxisset: In principio deus fecit, sed Ex principio; non enim in materia, sed ex materia fecisset. De sophia autem potuit dici In principio. In sophia enim primo fecit, in qua cogitando et disponendo iam fecerat, quoniam et si ex materia facturus fuisset, ante in sophia cogitando et disponendo iam fecerat, quoniam erat initium viarum, quia cogitatio et dispositio prima sophiae fit operatio, de cogitatu viam operibus instituens. Hanc et inde auctoritatem scripturae mihi vindico, quod et deus qui fecit et ea quae fecit ostendens unde fecerit non proinde testatur. Nam cum in omni operatione tria sint principalia, qui facit, et quod fit, et ex quo fit, tria nomina sunt edenda in legitima operis enarratione, persona factoris, species facti, forma materiae. Si materia non edetur, ubi et opera et operae operator eduntur, apparet ex nihilo eum operatum. Proinde enim ederetur ex quo, si ex aliquo fuisset operatus. Denique evangelium ut supplementum instrumenti veteris adhibebo, in quo vel eo magis debuerat ostendi deus ex aliqua materia universa fecisse, quo illic etiam per quem omnia fecerit revelatur. In principio erat sermo; in quo principio scilicet deus fecit caelum et terram. Et sermo erat apud deum, et deus erat sermo. Omnia per illum facta sunt, et sine illo factum est nihil. Cum igitur et hic manifestetur et factor, id est deus, et facta, id est omnia, et per quem, id est sermo, nonne et unde omnia facta essent a deo per sermonem exegisset ordo profiteri, si ex aliquo facta essent? Ita quod non fuit, non potuit scriptura profiteri, et non profitendo satis probavit non fuisse, quia profiteretur, si fuisset.

sed ut nihil alius significo graecum vox quam principium et principium nihil alius capio quam initium habeo etiam ille initium agnosco qui dico dominus condo ego in opus suus si enim per sophia deus omnis facio sum et caelum ergo et terra deus facio in principium is sum initium in sophia suus facio denique si principium materia significo non ita scribo instruo in principium deus facio sed ex principium non enim in materia sed ex materia facio de sophia autem possum dico in principium in sophia enim primus facio in qui cogito et dispono iam facio quoniam et si ex materia facio sum ante in sophia cogito et dispono iam facio quoniam sum initium viaris quia cogitatio et dispositio primus sophia fio operatio de cogito via opus instituo hic et inde auctoritas scribo ego vindico qui et deus qui facio et is qui facio ostendo unde facio non proinde testor nam cum in omnis operatio tres sum principalis qui facio et qui fio et ex quo fio tres nomen sum edo in legitimus opus enarratio persono factor species facio forma materia si materia non edo ubi et opus et opera operator edo appareo ex nihilum is opero proinde enim edo ex quo si ex aliquis sum opero denique evangelium ut supplementum instrumentum veto adhibeo in quo vel is magis debeo ostendo deus ex aliqui materia universus facio quo illic etiam per qui omnis facio revelo in principium sum sermo in quo principium scilicet deus facio caelum et terra et sermo sum apud deus et deus sum sermo omnis per ille facio sum et sine ille facio sum nihil cos igitur et hic manifesto et factor is sum deus et facio is sum omnis et per qui is sum sermo nonne et unde omnis facio sum ab deus per sermo exigo ordo profiteor si ex aliquis facio sum ita qui non sum non possum scribo profiteor et non profiteor satis probo non sum quia profiteor si sum


De cetero vero statu materiae, etsi non est retractandum (prius enim erat ut eam esse constaret), tamen ac si constiterit, persequendus est ordo, quo magis eam non esse constet cuius nec reliquus status consistat, simul ut contrarietates suas agnoscat Hermogenes. Prima, inquit, facie videtur nobis incorporalis esse materia; exquisita autem ratione recta invenitur neque corporalis neque incorporalis. Quae est ista ratio recta, quae nihil recti renuntiat, id est nihil certi? Nisi fallor enim, omnis res aut corporalis aut incorporalis sit necesse est (ut concedam interim esse aliquid incorporale de substantiis duntaxat, cum ipsa substantia corpus sit rei cuiusque); certe post corporale et incorporale nihil tertium. Age nunc sit et tertium, quod illa recta ratio Hermogeniana compererit, quae neque corporalem neque incorporalem materiam facit, ubi est? quale est? quid vocatur? quid describitur? quid intellegitur? Tantum hoc ratio renuntiavit, nec corporalem materiam nec incorporalem.

de ceterus verus status materia etsi non sum retracto prior enim sum ut is sum consto tamen atque si consto persequor sum ordo quo magis is non sum consto qui neque reliquus status consisto simul ut contrarietas suus agnosco hermogenes primus inquam facies video nos incorporal sum materia exquaero autem ratio recta invenio neque corporal neque incorporal qui sum iste ratio recta qui nihil recingo renuntio is sum nihil certus nisus fallo enim omnis res aut corporal aut incorporal sum necesse sum ut concedo interim sum aliquis incorporal de substantia dumtaxat cum ipse substantia corpus sum res quisque certus post corporal et incorporal nihil tertius ago nunc sum et tertius qui ille recta ratio hermogeniana comperio qui neque corporal neque incorporal materia facio ubi sum qualis sum quis voco quis describo quis intellego tantus hic ratio renuntio neque corporal materia neque incorporal


Sed ecce contrarium subicit, aut alia fortasse ratio ei occurrit, ex parte corporalem renuntians materiam et ex parte incorporalem. Iam ergo ne neutrum sit, utrumque materia censenda est? Erit enim corporalis et incorporalis adversus renuntiationem reciprocationis illius, plane rationem non reddentis sententiae suae, sicut nec alia reddit. Corporale enim materiae vult esse de quo corpora edantur, incorporale vero inconditum motum eius. Si enim, ait, corpus tantummodo esset, nihil ei incorporale appareret, id est motus: si vero in tetum incorporalis fuisset, nullum corpus. ex ea fleret. Quanto haec rectior ratio! Nisi quod, si tam rectas lineas ducis, Hermogenes, quam ratiocinaris, pictor te bardior non est. Quis enim tibi concedit motum in secundam partem substatiae deputare, cum substantiva res non sit, quia nec corporalis, sed accidens, si forte, substantiae et corpori, ut actus et pulsus, ut lapsus, ut casus, ita et motus. Nam si vel a semetipso quid movetur, actus eius est motus, certe pars substantiae non est, sicut tu motum substantiam facis materiae incorporalem. Omnia denique moventur aut a semetipsis, ut animalia, aut ab aliis, ut inanimalia, tamen nec hominem nec lapidem et corporalem et incorporalem dicemus, quia et corpus habeat et motum, sed, unam omnibus formam solius corporalitatis, quae substantiae res est; si qua incorporalia eis adsunt, aut actus, aut passiones, aut officia, aut libidines, eorum non portiones deputamus. Quo ergo facit portionem materiae in motum disponere, qui non ad substantiam pertinet, sed ad substantiae habitum? Quid enim, si immobilem placuisset tibi inducere materiam, numquid immobilitas secunda pars formae videretur? Sic itaque nec motus. Sed de motu et alibi licebit.

sed ecce contrarius subicio aut alius fortasse ratio is occurro ex pars corporal renuntio materia et ex pars incorporal iam ergo ne neuter sum uterque materia censeo sum sum enim corporal et incorporal adverro renuntiatio reciprocatio ille planus ratio non reddo sententia suus sicut neque alius reddo corporal enim materia volo sum de quo corpus edo incorporal verus inconditus motus is si enim aio corpus tantummodo sum nihil is incorporal appareo is sum moueo si verus in tetum incorporal sum nullus corpus ex is fleo quantus hic recingo ratio nisus qui si tam recingo linea dux hermogenes quam ratiocinaris pictor tu bardior non sum quis enim tu concedo motus in secundus pars substatiae deputaris cum substantiva res non sum quia neque corporal sed accido si fors substantia et corpus ut ago et pello ut labor ut casus ita et moueo nam si vel ab semetipso quis moveo ago is sum moueo certus pars substantia non sum sicut tu motus substantia facio materia incorporal omnis denique moveo aut ab semetipsis ut animal aut ab alius ut inanimalia tamen neque homo neque lapis et corporal et incorporal dico quia et corpus habeo et motus sed unus omnis forma solus corporalitas qui substantia res sum si qui incorporale is adsum aut ago aut passio aut officium aut libido is non portio deputamus quo ergo facio portio materia in motus dispono qui non ad substantia pertineo sed ad substantia habitus quis enim si immobilis placeo tu induco materia numquid immobilitas secundus pars forma video sic itaque neque moueo sed de motus et alibi liceo


Unici dei status hanc regulam vindicat, non aliter unici, nisi quia solius, non aliter solius, nisi quia nibil cum illo. Sic et primus erit, quia omnia post illum: sic omnia post illum, quia omnia ab illo: sic ab illo, quia ex nihilo, ut illi quoque scripturae ratio constet. Quis cognovit sensum domini? aut quis illi consiliarius fuit? aut quem consultatus est? aut viam intellegentiae et scientiae quis demonstravit illi? quis tradidit et retribuetur ei? Nemo utique; quia nulla vis, nulla materia, nulla natura substantiae alterius aderat illi. Porro si de aliquo operatus est, necesse est ab ea ipsa acceperit et consilium et tractatum dispositionis, ut viam intellegentiae et scientiae. Pro qualitate enim rei operari habuit, et secundum ingenium materiae, non secundum suum arbitrium, adeo ut et mala pro natura non sua, sed substantiae fecerit.

unicus deus status hic regula vindico non aliter unicus nisi quia solus non aliter solus nisi quia nibil cum ille sic et primus sum quia omnis post ille sic omnis post ille quia omnis ab ille sic ab ille quia ex nihilum ut ille quoque scribo ratio consto quis cognosco sensus dominus aut quis ille consiliarius sum aut qui consultatus sum aut via intellegentia et scientia quis demonstro ille quis trado et retribuo is nemo utique quia nullus volo nullus materia nullus natura substantia alter adsum ille porro si de aliquis opero sum necesse sum ab is ipse accipio et consilium et tractas dispositio ut via intellegentia et scientia pro qualitas enim res operaris habeo et secundus ingenium materia non secundus suus arbitrium adeo ut et malus pro natura non suus sed substantia facio


Et tamen unde nobis persuadet Hermogenes malam esse materiam? Non enim poterit non malum dicere cui malum adscribit. Nam definimus diminutionem et subiectionem capere non posse quod sit aeternum, ut alii coaeterno inferius deputetur. Ita et nunc nec malum dicimus competere illi, quia nec subici ex hoc possit, quod nullo modo potest subici, quia aeternum est. Sed cum alias summum bonum constet esse quod sit aeternum ut deus, per quod solus est deus, dum aeternus est, et ita bonus, dum deus, quomodo materiae inerit malum, quam ut aeternam summum bonum credi necesse est? Aut si quod aeternum est poterit et mali capax esse, poterit hoc et in deum credi, et sine causa gestivit malum a deo transferre, si competit et aeterno, competendo materiae. Iam vero si quod aeternum est malum potest credi, invincibile et insuperabile erit malum ut aeternum, et tum nos frustra laboramus de auferendo malo ex nobis ipsis, tum et deus hoc frustra mandat et praecipit, immo et iudicium frustra constituit deus, iniustitia utique puniturus. Quodsi contra erit mali finis cum praeses eius diabolus abierit in ignem quem praeparavit illi deus et angelis eius, prius in puteum abyssi relegatus, cum revelatio filiorum dei redemerit conditionem a malo, utique vanitati subiectam, cum restituta innocentia et integritate conditionis pecora condixerint bestiis, et parvuli de serpentibus luserint, cum pater filio posuerit inimicos sub pedes, utique operarios mali, - itaque si finis malo competit, necesse est competierit initium, et erit materia habens initium, habendo et finem mali. Quae enim malo deputantur, secundum mali statum competunt.

et tamen unde nos persuadeo hermogenes malus sum materia non enim possum non malus dico qui malus adscribo nam definio diminutio et subiectio capio non possum qui sum aeternus ut alius coaeterno inferus deputo ita et nunc neque malus dico competo ille quia neque subicio ex hic possum qui nullus modo possum subicio quia aeternus sum sed cum alius superus bonus consto sum qui sum aeternus ut deus per qui solus sum deus dum aeternus sum et ita bonus dum deus quomodo materia insum malus quam ut aeternus superus bonus credo necesse sum aut si qui aeternus sum possum et malus capax sum possum hic et in deus credo et sine causa gestivit malus ab deus transfero si competo et aeternus competendo materia iam verus si qui aeternus sum malus possum credo invincibilis et insuperabilis sum malus ut aeternus et tum nos frustra laboro de aufero malus ex nos ipse tum et deus hic frustra mando et praecipio immo et iudicium frustra constituo deus injustitia utique puniturus quodsi contra sum malus finis cum praeses is diabolus abeo in ignis qui praeparo ille deus et angelus is prior in puteus abyssus relego cum revelatio filius deus reemo conditio ab malus utique vanitas subicio cum restituo innocens et integritas conditio pecus condixerint bestia et parvulis de serpens luserint cum pater filius pono inimicus sub pes utique operarius malus itaque si finis malus competo necesse sum competierit initium et sum materia habeo initium habeo et finis malus qui enim malus deputo secundus malus status competo


Sit nunc definitiva, sicut rectius tibi videtur, per demutationes suas et translationes, sit et comprehensibilis, ut quae fabricatur, inquis, a deo, quia et convertibilis et demutabilis et dispartibilis. Demutationes enim eius, inquis, dispartibilem eam ostendunt. Et hic a lineis tuis excidisti, quibus circa personam dei usus es, praescribens deum illam non ex semetipso fecisse, quia in partes venire non posset qui sit aeternus et manens in aevum ae per hoc immutabilis et indivisibilis. Si et materia eadem aeternitate censetur, neque initium habens neque finem, eadem ratione non poterit pati dispertitionem et demutationem, qua nec deus. In aeternitatis consortio posita participet cum illo necesse est et vires et leges et condiciones aeternitatis. Aeque cum dicis, Partes autem eius omnia simul ex omnibus habent, ut ex partibus totum dinoscatur, utique eas partes intellegi vis quae ex illa prolatae sunt, quae hodie videntur a nobis. Quomodo ergo omnia ex omnibus habent, utique ex pristinis, quando quae hodie videntur aliter habeant quam pristina fuerunt?

sum nunc definitivus sicut rectus tu video per demutatio suus et translatio sum et comprehensibilis ut qui fabrico inquam ab deus quia et convertibilis et demutabilis et dispartibilis demutatio enim is inquam dispartibilis is ostendo et hic ab linea tuus excido qui circa persona deus utor sum praescribo deus ille non ex semetipso facio quia in pars venio non possum qui sum aeternus et maneo in aevum ae per hic immutabilis et indivisibilis si et materia idem aeternitas censeo neque initium habeo neque finis idem ratio non possum patior dispertitio et demutatio qui neque deus in aeternitas consortio pono participo cum ille necesse sum et vireo et lex et condicio aeternitas aequus cum dico pars autem is omnis simul ex omnis habeo ut ex pars totus dignosco utique is pars intellego volo qui ex ille profero sum qui hodie video ab nos quomodo ergo omnis ex omnis habeo utique ex pristinus quando qui hodie video aliter habeo quam pristinus sum


Age nunc malam ac pessimam credamus esse materiam, utique natura, sicut deum bonum et optimum credimus, proinde natura. Porro naturam certam et fixam haberi oportet, tam in malo perseverantem apud materiam quam et in bono apud deum inconvertibilem et indemutabilem. Scilicet quia, si demutabitur natura in materia de malo in bonum, demutari poterit et in deo de bono in malum. Hoc loco dicet aliquis: Ergo de lapidibus filii Abrahae non suscitabuntur, et genimina viperarum non facient paenitentiae fructum, et filii irae non fient filii pacis, si natura mutabilis non erit? Temere ad ista exempla respicies, o homo. Non enim competunt ad causam materiae, quae (??)nnala est, ea quae nata sunt, lapides et viperae et homines; horum enim natura habendo institutionem habere poterit et cessationem. Materiam vero tene semel aeternam determinatam, ut infectam, ut innatam, et ideo indemutabilis et incorruptibilis naturae credendam, ex ipsius etiam sententia Hermogenis, quam opponit, cum deum negat ex semetipso facere potuisse, quia non demutetur quod sit aeternum, amissurum scilicet quod fuerat, dum fit ex demutatione quod non erat, si non esset aeternum; dominum vero aeternum aliud esse non posse quam quod est semper. Hac et ego definitione merito illum repercutiam. Materiam aeque reprehendo, cum ex illa mala, pessima etiam, bona atque optima a deo fiunt: Et vidit deus quia bona, et benedixit ea deus, utique quia optima, non certe quasi mala ac pessima. Demutationem igitur admisit materia, et si ita est, statum aeternitatis amisit; mortua est denique sua forma. Sed aeternitas amitti non potest, quia nisi amitti non possit, aeternitas non est. Ergo nec demutationem potuit admisisse, quia si aeternitas est, demutari nullo modo potest.

ago nunc malus atque malus credo sum materia utique natura sicut deus bonus et bonus credo proinde natura porro natura certus et figo habeo oportet tam in malus persevero apud materia quam et in bonus apud deus inconvertibilis et indemutabilis scilicet quia si demutabitur natura in materia de malus in bonus demutaris possum et in deus de bonus in malus hic locus dico aliquis ergo de lapis filius abrahae non suscito et genimen viperaris non facio paenitentia fructus et filius ira non fio filius pax si natura mutabilis non sum temere ad iste exemplum respicio o homo non enim competo ad causa materia qui nnala sum is qui nata sum lapis et vipera et homo hic enim natura habeo institutio habeo possum et cessatio materia verus teneo semel aeternus determinatam ut inficio ut innascor et ideo indemutabilis et incorruptibilis natura credo ex ipse etiam sententia hermogenes quam oppono cum deus nego ex semetipso facio possum quia non demutetur qui sum aeternus amitto scilicet qui sum dum fio ex demutatio qui non sum si non sum aeternus dominus verus aeternus alius sum non possum quam qui sum semper hic et ego definitio mereo ille repercutiam materia aequus reprehendo cum ex ille malus malus etiam bonus atque bonus ab deus fio et video deus quia bonus et benedico is deus utique quia bonus non certus quasi malus atque malus demutatio igitur admitto materia et si ita sum status aeternitas amitto morior sum denique suus forma sed aeternitas amitto non possum quia nisi amitto non possum aeternitas non sum ergo neque demutatio possum admitto quia si aeternitas sum demutaris nullus modo possum


Sed dum illam Hermogenes inter colores suos invenit (inter scripturas enim dei invenire non potuerit), satis est quod omnia et facta a deo constat, et ex materia facta non constat, quae etiam si fuisset, ipsam quoque a deo factam credidissemus, quia nibil innatum praeter deum praescribentes obtineremus. In hunc usque articulum locus est retractatui, donec ad scripturas provocata deficiat exhibitio materiae. Expedita summa est: Nihil invenio factum nisi ex nihilo, quia quod factum invenio, non fuisse cognosco. Etiamsi quid ex aliquo factum est, ex facto habet censum, ut ex terra herba et fructus et pecudes et figuratio hominis ipsius, ut ex aquis natatiles et volatiles animae. Huiusmodi origines rerum ex his prolatarum potero materias appellare, sed factas a deo et ipsas.

sed dum ille hermogenes inter color suus invenio inter scribo enim deus invenio non possum satis sum qui omnis et facio ab deus consto et ex materia facio non consto qui etiam si sum ipse quoque ab deus facio credo quia nibil innascor praeter deus praescribentes obtineo in hic usque articulis locus sum retractatui donec ad scribo provoco deficio exhibitio materia expedio summus sum nihil invenio facio nisi ex nihilum quia qui facio invenio non sum cognosco etiamsi quis ex aliquis facio sum ex facio habeo census ut ex terra herba et fructus et pecus et figuratio homo ipse ut ex aqua natatilis et volatilis anima huiusmodi origo res ex hic prolataris possum materio appello sed facio ab deus et ipse


Atque adeo spiritus sanctus hanc scripturae suae rationem constituit, ut, cum quid ex aliquo fit, et quod fit et unde fit referat. Fructificet, inquit, terra herbam foeni, seminantem semen secundum genus et secundum similitudinem, et lignum fructuosum faciens fructum, cuius semen in ipso in similitudinem. Et factum est sic. Et produxit terra herbam foeni seminantem semen secundum genus, et lignum fructuosum faciens fructum, cuius semen in ipso in similitudinem. Et rursus: Et dixit deus, Producant aquae repentia animarum vivarum, et volatilia volantia super terram per firmamentum caeli. Et factum est sic. Et fecit deos cetos magnos, et omnem animam animalium repentium, quae produxerunt aquae secundum genus ipsorum. Item post haec: Et dixit deus, Producat terra animam viventem secundum genus, quadrupedia et repentia et bestias terrae secundum genus ipsorum. Si ergo ex iam factis rebus alias res deus proferens ostendit per prophetam et dicit quid unde protulerit (quamquam possimus undeunde illas prolatas existimare, dumne ex nihilo; iam enim facta erant quaedam ex quibus prolatae videri possent), si tantam curam instructionis nostrae insumpsit spiritus sanctus, ut sciremus quid unde processerit, nonne proinde nos et de caelo et de terra compotes reddidisset significando unde ea esset operatus, si de aliqua materia origo constaret illorum, ut tanto magis ex nihilo ea videretur operatus quanto nihil adhuc erat factum ex quo operatus videretur? Itaque sicut ea quae de aliquo prolata sunt ostendit unde prolata sint, ita quae non ostendit unde prolata sint ex nihilo prolata confirmat. Igitur in principio deus fecit caelum et terram. Adoro scripturae plenitudinem, qua mihi et factorem manifestat et facta. In evangelio vero amplius et ministrum atque arbitrum factoris invenio sermonem. An autem de aliqua subiacenti materia facta sint omnia nusquam adhuc legi. Scriptum esse doceat Hermogenis officina. Si non est scriptum, timeat Vae illud adicientibus aut detrahentibus destinatum.

atque adeo spiritus sancio hic scribo suus ratio constituo ut cum quis ex aliquis fio et qui fio et unde fio refero fructificet inquam terra herba faenum seminantem semen secundus genus et secundus similitudo et lignum fructuosus facio fructus qui semen in ipse in similitudo et facio sum sic et produco terra herba faenum seminantem semen secundus genus et lignum fructuosus facio fructus qui semen in ipse in similitudo et rursus et dico deus produco aqua repentia anima vivaris et volatile volo super terra per firmamentum caelum et facio sum sic et facio deus cetus magnus et omnis anima animal repo qui produco aqua secundus genus ipse item post hic et dico deus produco terra anima vivo secundus genus quadrupedius et repentia et bestia terra secundus genus ipse si ergo ex iam facio res alius res deus profero ostendo per propheta et dico quis unde profero quamquam possum undeunde ille profero existimaris dumne ex nihilum iam enim facio sum quidam ex qui profero video possum si tantus cura instructio noster insumo spiritus sancio ut scio quis unde procedo nonne proinde nos et de caelum et de terra compotor reddo significo unde is sum opero si de aliqui materia origo consto ille ut tantus magis ex nihilum is video opero quantus nihil adhuc sum facio ex quo opero video itaque sicut is qui de aliquis profero sum ostendo unde profero sum ita qui non ostendo unde profero sum ex nihilum profero confirmo igitur in principium deus facio caelum et terra adoro scribo plenitudo qui ego et factor manifesto et facio in evangelium verus amplus et minister atque arbiter factor invenio sermo an autem de aliqui subjaceo materia facio sum omnis nusquam adhuc lego scribo sum doceo hermogenes officina si non sum scribo timeo vae ille adicio aut detraho destino


Ceterum omne ex nihilo constitisse illa postremo divina dispositio suadebit quae omnia in nihilum redactura est. Siquidem et caelum convolvetur ut liber, immo nusquam flet cum ipsa terra, cum qua primordio factum est. Caelum et terra praeteribunt, inquit, caelum primum et terra prima abierunt, et locus non est inventus illis, quia scilicet quod et finit locum amittit. Sic et David: Opera manuum tuarum caeli et ipsi peribunt. Nam et si mutabit illos velut opertorium, et mutabuntur, sed mutari perire est pristino statui, quem, dum mutantur, amittunt. Et stellae quidem de caelo ruent, sicut fici arbor cum valido commota vento acerba sua amittit, montes vero tanquam cera liquescent a conspectu domini, cum surrexerit scilicet confringere terram. Sed et paludes, inquit, arefaciam, et quaerent aquam, nec invenient; etiam mare hactenus. Quae omnia et si alter putaverit spiritaliter interpretanda, non tamen poterit auferre veritatem ita futurorum quomodo scripta sunt. Si quae enim figurae sunt, ex rebus consistentibus fiant necesse est, non ex vacantibus, quia nihil potest ad similitudinem de suo praestare nisi sit ipsum quod tali similitudine praestet. Revertor igitur ad causam, definientem omnia ex nihilo edita in nihilum perventura. Ex aeterno enim, id est ex materia, nihil deus interibile fecisset, nec ex maioribus minora condidisset, cui magis congruat ex minoribus maiora producere, id est ex interibili aeternum. Quod et carni nostrae pollicetur, cuius virtutis et potestatis suae hunc iam arrabonem voluit in nobis collocasse, ut credamus etiam illum universitatem ex nihilo velut emortuam, quae scilicet non erat, in hoc, ut esset, suscitasse.

ceterum omnis ex nihilum consto ille postremo divino dispositio suadeo qui omnis in nihilis redactura sum siquidem et caelum convolvo ut liber immo nusquam fleo cum ipse terra cum qui primordius facio sum caelis et terra praetereo inquam caelum primus et terra primus abeo et locus non sum invenio ille quia scilicet qui et finio locus amitto sic et david opus manus tuus caelum et ipse pereo nam et si muto ille velut opertorium et muto sed muto pereo sum pristinus statuo qui dum muto amitto et stella quidem de caelum ruo sicut fici arbor cum validus commoveo venio acerbus suus amitto mons verus tamquam cero liquesco ab conspectus dominus cum surgo scilicet confringo terra sed et palus inquam arefacio et quaero aqua neque invenio etiam mare hactenus qui omnis et si alter puto spiritalis interpretor non tamen possum aufero veritas ita sum quomodo scribo sum si qui enim figura sum ex res consistentibus fio necesse sum non ex vacantibus quia nihil possum ad similitudo de suus praesto nisi sum ipse qui talis similitudo praesto revorto igitur ad causa definientem omnis ex nihilum edo in nihilis pervenio ex aeternus enim is sum ex materia nihil deus interibilis facio neque ex magnus parvus condo qui magis congruo ex paruus magnus produco is sum ex interibilis aeternus qui et caro noster polliceor qui virtus et potestas suus hic iam arrhabo volo in nos colloco ut credo etiam ille universitas ex nihilum velut emorior qui scilicet non sum in hic ut sum suscitasse


Nobis autem unus deus et una est terra, quam in principio deus fecit. Cuius ordinem incipiens scriptura decurrere primo factam eam edicit, dehinc qualitatem ipsius edisserit. Sicut et caelum primo factum professa, In principio deus fecit caelum, dehinc dispositionem eius superinducit, et separavit inter aquam, quae erat infra firmamentum, et quae erat super firmamentum, et vocavit deus firmamentum caelum, ipsum quod in primordio fecerat. Proinde et de homine, Et fecit deus hominem, ad imaginem dei fecit illum. Dehinc qualiter fecerit reddit: Et finxit deus hominem de limo terrae, et adflavit in faciem eius flatum vitae, et factus est homo in animam vivam. Et utique sic decet narrationem inire, primo praefari, postea prosequi; nominare, deinde describere. Alioquin vanum si eius rei cuius nullam praemiserat mentionem, id est materiae, ne ipsum quidem nomen, subito formam et habitum promulgavit, ante enarrat qualis esset quam an esset, ostendit figuram deformati, nomen abscondit. At quanto credibilius secundum nos eius rei dispositionem scriptura subiunxit cuius institutionem simulque nominationem praemisit? Quam denique integer sensus est: In principio deus fecit caelum et terram, terra autem erat invisibilis et rudis; quam deus scilicet fecit, de qua scriptura cum maxime edixerat? Nam et Autem ipsum velut fibula coniunctivae particulae ad connexum narrationi adpositum est: Terra autem. Hoc enim verbo revertitur ad eam de qua supra dixerat, et alligat sensum. Adeo aufer hinc Autem, et soluta compago est, ut tunc possit de alia terra dictum videri: Terra erat invisibilis et rudis.

nos autem unus deus et unus sum terra quam in principium deus facio qui ordo incipio scribo decurro primus facio is edico dehinc qualitas ipse edissero sicut et caelum primus facio profiteor in principium deus facio caelum dehinc dispositio is superinducit et separo inter aqua qui sum infra firmamentum et qui sum super firmamentum et voco deus firmamentum caelum ipse qui in primordius facio proinde et de homo et facio deus homo ad imago deus facio ille dehinc qualis facio reddo et fingo deus homo de limus terra et afflo in facies is flo vita et facio sum homo in anima vivo et utique sic decet narratio ineo primus praefaris postea prosequor nominaris deinde describo alioqui vanus si is res qui nullus praemitto mentio is sum materia ne ipse quidem nomen subeo forma et habitus promulgo ante enarro qualis sum quam an sum ostendo figura deformo nomen abscondo at quantus credibilis secundus nos is res dispositio scribo subjungo qui institutio simul nominatio praemitto quam denique integer sensus sum in principium deus facio caelum et terra terra autem sum invisibilis et rudis quam deus scilicet facio de qui scribo cum magnus edico nam et autem ipse velut fibula coniunctivae particula ad connexum narratio appono sum terra autem hic enim verbum revorto ad is de qui supra dico et alligo sensus adeo aufero hinc autem et solvo compago sum ut tunc possum de alius terra dico video terra sum invisibilis et rudis