Siquidem omnia opera sua deus ordine consummavit, incultis primo elementis depalans quodammodo mundum, dehinc exornatis velut dedicans. Nam et lumen non statim splendore solis implevit, et tenebras non statim solatio lunae temperavit, et caelum non statim sideribus stellisque signavit, et maria non statim beluis frequentavit, et ipsam terram non statim varia fecunditate dotavit; sed primo esse ei contulit, dehinc non in vacuum esse supplevit. Sic enim et Esaias, Non in vacuum, ait, fecit illam, sed inhabitari. Postea ergo quam facta est, futura etiam perfecta, interim erat invisibilis et rudis, rudis quidem hoc quoque ipso quod invisibilis, ut nec visui perfecta simul et ut de reliquo nondum instructa, invisibilis vero, ut adhuc aquis tanquam munimento genitalis humoris obducta, qua forma etiam adfinis eius caro nostra producitur. Nam et David ita canit: Domini est terra et plenitudo eius, orbis terrae, et omnes qui habitant in illa; ipse super maria fundavit eam, et super flumina praeparavit eam. Segregatis enim aquis in cavationem sinuum emicantior facta est arida, quae antehac aquis tegebatur. Exinde itaque et visibilis efficitur, dicente deo: Congregetur aqua in congregatione una, et videatur arida. Videatur, inquit, non Fiat. Iam enim facta erat, sed invisibilis usque tunc videri sustinebat. Arida autem, quod erat futura ex divortio humoris, tamen terra. Et vocavit deus aridam terram, non materiam. Sic et perfectionem postea consecuta desinit rudis haberi, cum pronuntiat deus: Fructificet terra herbam foeni seminantem semen secundum genus, et secundum similitudinem, et lignum fructuosum faciens fructum, cuius semen in ipso in similitudinem. Item: Producat terra animam vivam secundum genus, et quadrupedia et repentia et bestias terrae secundum genus. Implevit igitur ordinem suum scriptura divina. Quam enim praedixerat invisibilem et rudem, ei et visionem reddidit et perfectionem. Non alia autem materia erat invisibilis et rudis. Ergo materia erit postea visibilis et perfecta. Volo itaque videre materiam; visibilis enim facta est. Volo et perfectam eam recognoscere, ut ex illa etiam foeni herbam et ex illa decerpam lignum fructuosum, et ex illa animalia usui meo famulentur. Sed materia quidem nusquam, terra vero haec, id est coram. Hanc video, hac perfruor, ex quo invisibilis et rudis esse desiit. De qua manifestissime Esaias: Haec dicit dominus, qui fecit caelum, iste deus, qui demonstravit terram et fecit illam. Certe eandem demonstravit quam et fecit. Quomodo demonstravit? utique dicendo, Videatur arida. Quare videri iubet, nisi quia retro non videbatur? ut sic quoque eam non in vacuum fecisset faciendo visibilem, et ita habilem. Et sic per omnia probatur nobis hanc, quam incolimus, eandem et factam esse a deo et ostensam, nec aliam fuisse rudem et invisibilem quam quae et facta et ostensa est. Atque ita, Terra autem erat invisibilis et rudis, ad eam pertinet quam deus cum caelo separavit.

siquidem omnis opus suus deus ordo consummo incultus primus elementum depalans quodammodo mundus dehinc exorno velut dedico nam et lumen non statim splendor sol impleo et tenebrae non statim solacium luna tempero et caelum non statim sidus stella signo et mare non statim belua frequento et ipse terra non statim vario fecunditas doto sed primus sum is confero dehinc non in vacuus sum suppleo sic enim et esaias non in vacuus aio facio ille sed inhabitaris postea ergo quam facio sum sum etiam perficio interim sum invisibilis et rudis rudis quidem hic quoque ipse qui invisibilis ut neque visus perficio simul et ut de reliquus nondum instruo invisibilis verus ut adhuc aqua tamquam munimentum genital humoris obduco qui forma etiam affinis is carus noster produco nam et david ita cano dominus sum terra et plenitudo is orbis terra et omnis qui habito in ille ipse super mare fundo is et super flumen praeparo is segrego enim aqua in cavatio sinuum emicantior facio sum aridus qui antehac aqua tego exinde itaque et visibilis efficio dico deus congrego aqua in congregatio unus et video aridus video inquam non fio iam enim facio sum sed invisibilis usque tunc video sustineo aridus autem qui sum sum ex divortium humoris tamen terra et voco deus aridus terra non materia sic et perfectio postea consequor desino rudis habeo cum pronuntio deus fructificet terra herba faenum seminantem semen secundus genus et secundus similitudo et lignum fructuosus facio fructus qui semen in ipse in similitudo item produco terra anima vivo secundus genus et quadrupedius et repentia et bestia terra secundus genus impleo igitur ordo suus scribo divino quam enim praedico invisibilis et rudis is et visio reddo et perfectio non alius autem materia sum invisibilis et rudis ergo materia sum postea visibilis et perficio volo itaque video materia visibilis enim facio sum volo et perficio is recognosco ut ex ille etiam faenum herba et ex ille decerpam lignum fructuosus et ex ille animal usus meus famulentur sed materia quidem nusquam terra verus hic is sum coram hic video hic perfruor ex quo invisibilis et rudis sum desino de qui manifestus esaias hic dico dominus qui facio caelum iste deus qui demonstro terra et facio ille certus idem demonstro quam et facio quomodo demonstro utique dico video aridus quaris video iubeo nisi quia retro non video ut sic quoque is non in vacuus facio facio visibilis et ita habilis et sic per omnis probo nos hic quam incolo idem et facio sum ab deus et ostendo neque alius sum rudis et invisibilis quam qui et facio et ostendo sum atque ita terra autem sum invisibilis et rudis ad is pertineo quam deus cum caelum separo


Solemus haereticis compendii gratia de posteritate praescribere. In quantum enim veritatis regula prior, quae etiam futuras haereses praenuntiavit, in tantum posteriores quaeque doctrinae haereses praeudicabuntur, quia sunt quae futurae veritatis antiquiore regula praenuntiabantur. Hermogenis autem doctrina tam novella est. Denique ad hodiernum homo in saeculo, et natura quoque haereticus, etiam turbulentus, qui loquacitatem facundiam existimet, et impudentiam constantiam deputet, et maledicere singulis officium bonae conscientiae iudicet. Praeterea pingit illicite, nubit assidue, legem dei in libidinem defendit, in artem contemnit, bis falsarius, et cauterio et stilo, totus adulter, et praedicationis et carnis, siquidem et nubentium contagio foetet nec ipse apostolicus Hermogenes in regula perseveravit. Sed viderit persona, cum doctrina mihi quaestio est. Christum dominum non alium videtur aliter agnoscere, alium tamen facit quem aliter agnoscit, immo totum quod est deus aufert, nolens illum ex nihilo universa fecisse. A Christianis enim conversus ad philosophos, de ecclesia in academiam et porticum, inde sumpsit a Stoicis materiam cum domino ponere, quae et ipsa semper fuerit, neque nata, neque facta, nec initium habens omnino nec finem, ex qua dominus omnia postea fecerit.

solo haereticis compendium gratia de posteritas praescribo in quantus enim veritas regula prior qui etiam sum haeresis praenuntio in tantus posterus quisque doctrina haeresis praeudicabuntur quia sum qui sum veritas antiquus regula praenuntiabantur hermogenes autem doctrina tam novellus sum denique ad hodiernus homo in saeculum et natura quoque haereticus etiam turbulentus qui loquacitas facundia existimo et impudentia constantia deputo et maledico singuli officium bonus conscientia iudico praeterea pingo illicitus nubo assiduus lex deus in libido defendo in ars contemno bis falsarius et cauterium et stilus totus adulter et praedicatio et caro siquidem et nubo contagio foetet neque ipse apostolicus hermogenes in regula persevero sed video persono cum doctrina ego quaestio sum christus dominus non alius video aliter agnosco alius tamen facio qui aliter agnosco immo totus qui sum deus aufero nolo ille ex nihilum universus facio ab christianus enim converro ad philosophus de ecclesia in academia et porticus inde sumo ab stoicus materia cum dominus pono qui et ipse semper sum neque nata neque facio neque initium habeo omnino neque finis ex qui dominus omnis postea facio


Dispersisti omnia, ne de proximo quam contraria sibi sint relucerent. At ego colligam singula et conferam. Inconditum adseveras motum materiae eamque adicis sectari informitatem; dehinc alibi, desiderare componi a deo. Desiderat formationem quae sectatur informitatem? Aut sectatur informitatem quae desiderat formationem? Non vis videri deum aequari materiae, et subicis habere illam cum deo communionem. Impossibile enim, inquis, non habentem illam commune aliquid cum deo ornari eam ab ipso. Atquin si commune aliquid habebat cum deo, non desiderabat exornari ab ipso, pars scilicet dei per communionem. Aut et deus poterat ornari a materia, habendo cum illa aliquid et ipse commune, et iam in hoc necessitati subicis deum, si fuit aliquid in materia propter quod eam formaret. Commune autem inter illos facis, quod a semetipsis moventur, et semper moventur. Quid minus materiae quam deo adscribis? Totum consortium divinitatis hoc erit, libertas et aeternitas motus. Sed deus composite, materia incondite moventur. Tamen divinum proinde, motu proinde libero et aeterno. Atquin plus materiae das, cui licuit sic moveri quomodo deo non licuit.

disperquiro omnis ne de propior quam contrarius sui sum relucerent at ego colligo singulus et confero inconditus adseveras motus materia eo adicio sectaris informitas dehinc alibi desideraris compono ab deus desidero formatio qui sector informitas aut sector informitas qui desidero formatio non volo video deus aequaris materia et subicio habeo ille cum deus communio impossibilis enim inquam non habeo ille communis aliquis cum deus ornaris is ab ipse atqui si communis aliquis habeo cum deus non desidero exornaris ab ipse pars scilicet deus per communio aut et deus possum ornaris ab materia habeo cum ille aliquis et ipse communis et iam in hic necessitas subicio deus si sum aliquis in materia propter qui is formo communis autem inter ille facio qui ab semetipsis moveo et semper moveo quis paruus materia quam deus adscribo totus consortium divinitas hic sum libertas et aeternitas moueo sed deus compono materia inconditus moveo tamen divinus proinde motus proinde liber et aeternus atqui multus materia do qui licet sic moveo quomodo deus non licet


At enim prophetae et apostoli non ita tradunt mundum a deo factum, apparente solummodo et adpropinquante materiae, quia nec materiam ullam nominaverunt, sed primo sophiam conditam, initia viarum in opera ipsius, dehinc et sermonem prolatum, per quem omnia facta sunt et sine quo factum est nihil. Denique sermone eius caeli confirmati sunt et spiritu ipsius universae virtutes eorum. Hic est dei dextera et manus ambae, per quas operatus est atque molitus est. Opera enim manuum tuarum, inquit, caeli, per quas et mensus est caelum et palmo terram. Noli ita deo adulari, ut velis illum solo visu et solo accessu tot ac tantas substantias protulisse, et non propriis viribus instituisse. Sic enim et Hi(??)remias commendat: Deus faciens terram in valentia sua, parans orbem in intellegentia sua, et suo sensu extendit caelos. Hae sunt vires eius quibus enixus totum hoc condidit. Maior est gloria eius si laboravit. Denique septima die requievit ab operibus. Utrumque suo more. Aut si apparens solummodo et adpropinquans fecit hunc mundum, numquid, cum facere desiit, rursus apparere et adpropinquare cessavit? Atquin magis apparere coepit et ubique conveniri deus ex. quo factus est mundus. Vides ergo quemadmodum operatione dei universa consistunt, valentia facientis terram, intellegentia parantis orbem, et sensu extendentis caelum, non apparentis solummodo, nec adpropinquantis, sed adhibentis tantos animi sui nisus, sophiam, valentiam, sensum, sermonem, spiritum, virtutem. Quae illi non erant necessaria ut apparendo tantummodo et adpropinquando perfectus fuisset. Haec autem sunt invisibilia eius, quae secundum apostolum ab institutione mundi de factis eius conspiciuntur, non materiae nescio quae, sed sensualia ipsius. Quis enim cognovit sensum domini, de quo exclamat, Profundum divitiarum et sophiae, ut ininventibilia iudicia eius et ininvestigabiles viae eius. Quid haec magis sapiunt quam ut ex nihilo omnia facta sint? quae nec inveniri nec investigari nisi soli deo possent, alioquin investigabilia, si ex materia sunt investigata et inventa. Igitur in quantum constitit materiam nullam fuisse, ex hoc etiam quod nec talem competat fuisse qualis inducitur, in tantum probatur omnia a deo ex nihilo facta. Nisi quod Hermogenes eundem statum describendo materiae quo est ipse, inconditum, confusum, turbulentum, ancipitis et praecipitis et fervidi motus, documentum artis suae dum ostendit, ipse se pinxit.

at enim propheta et apostolus non ita trado mundus ab deus facio appareo solummodo et appropinquo materia quia neque materia ullus nomino sed primus sophia condo initium viaris in opus ipse dehinc et sermo profero per qui omnis facio sum et sine quo facio sum nihil denique sermo is caelum confirmo sum et spiritus ipse universus virtus is hic sum deus dextera et manus ambo per qui opero sum atque molio sum opus enim manus tuus inquam caelum per qui et metior sum caelum et palmo terra nolo ita deus adularis ut velis ille solum video et solum accedo tot atque tantus substantia profero et non proprius vis instituo sic enim et hic remias commendo deus facio terra in valeo suus paro orbis in intellego suus et suus sentio extendo caelus hic sum vireo is qui enitor totus hic condo magnus sum gloria is si laboro denique septimus dies requiesco ab opus uterque suus mos aut si appareo solummodo et appropinquo facio hic mundus numquid cum facio desino rursus appareo et adpropinquaris cesso atqui magis appareo coepio et ubique convenio deus ex quo facio sum mundus video ergo quemadmodum operatio deus universus consisto valeo facio terra intellego paro orbis et sentio extendentis caelum non appareo solummodo neque appropinquo sed adhibeo tantus animus suus nitor sophia valentia sensus sermo spiritus virtus qui ille non sum necessarius ut apparendo tantummodo et adpropinquando perficio sum hic autem sum invisibilis is qui secundus apostolus ab institutio mundus de facio is conspicio non materia nescio qui sed sensualia ipse quis enim cognosco sensus dominus de quo exclamo profundum divitiaris et sophia ut ininventibilia iudicium is et ininvestigabilis via is quis hic magis sapio quam ut ex nihilum omnis facio sum qui neque invenio neque investigaris nisi solus deus possum alioqui investigabilia si ex materia sum investigo et invenio igitur in quantus consto materia nullus sum ex hic etiam qui neque talis competo sum qualis induco in tantus probo omnis ab deus ex nihilum facio nisus qui hermogenes idem status describo materia quo sum ipse inconditus confundo turbulentus anceps et praecipio et fervidus moueo documentum ars suus dum ostendo ipse sui pingo


Sed et ad originale instrumentum Moysi provocabo, unde et diversa pars suspiciones suas ingratis fulcire conatur, ne scilicet non inde instrui videretur unde oportet. Itaque occasiones sibi sumpsit quorundam verborum, ut haereticis fere mos est simplicia quaeque torquere. Nam et ipsum principium, in quo deus fecit et caelum et terram, aliquid volunt fuisse quasi substantivum et corpulentum, quod in materiam interpretari possit. Nos autem unicuique vocabulo proprietatem suam vindicamus, principium initium esse, et competisse ita poni rebus incipientibus fieri. Nihil enim quod fieri habet sine initio esse, quin initium sit illi ipsum dum incipit fieri; ita principium sive initium inceptionis esse verbum, non alicuius substantiae nomen. Iam nunc si principalia dei opera caelum et terra sunt, quae ante omnia deus fecit suorum esse proprie principium, quae priora sunt facta, merito sic praefatur scriptura, In principio fecit deus caelum et terram, quemadmodum dixisset, In finem deus fecit caelum et terram, si post universe fecisset. Aut si principium aliqua substantia est, erit et finis aliqua materia. Plane licebit etiam substantivum aliquid principium esse alii rei, quae ex ipso sit futura, ut argilla principium testae, ut semen principium herbae. Sed cum ita utimur vocabulo principii, quasi originis, non quasi ordinis nomine, adicimus et mentionem ipsius rei specialiter quam volumus principium alterius rei. De cetero si sic ponamus, verbi gratia, In principio fecit figulus pelvim vel urnam, iam non materiam significabit principium, non enim argillam nominavi principium, sed ordinem operis, quia figulus ante cetera primum pelvim et urnam fecit, exinde facturus et cetera; ad ordinationem operum principii vocabulum pertinebit, non ad originem substantiarum. Possum et aliter principium interpretari, non ab re tamen; nam et in Graeco principii vocabulum, quod est APXH, non tantum ordinativum, sed et potestativum capit principatum, unde et Archontes dicunt principes et magistratus. Ergo secundum hanc quoque significationem principium pro principatu et potestate sumetur. In principatu enim et in potestate deus fecit caelum et terram.

sed et ad original instrumentum moysi provoco unde et diverto pars suspicio suus ingratus fulcio conor ne scilicet non inde instruo video unde oportet itaque occasio sui sumo quidam verbum ut haereticis fere mos sum simplicia quisque torqueo nam et ipse principium in quo deus facio et caelum et terra aliquis volo sum quasi substantivum et corpulentus qui in materia interpretaris possum nos autem uniquique vocabulum proprietas suus vindico principium initium sum et competo ita pono res incipio fio nihil enim qui fio habeo sine initium sum quin initium sum ille ipse dum incipio fio ita principium sive initium inceptio sum verbum non aliquis substantia nomen iam nunc si principalis deus opus caelum et terra sum qui ante omnis deus facio suus sum proprius principium qui prior sum facio mereo sic praefor scribo in principium facio deus caelum et terra quemadmodum dico in finis deus facio caelum et terra si post universus facio aut si principium aliqui substantia sum sum et finis aliqui materia planus liceo etiam substantivum aliquis principium sum alius res qui ex ipse sum sum ut argilla principium testa ut semen principium herba sed cum ita utor vocabulum principium quasi origo non quasi ordo nomen adicio et mentio ipse res specialis quam volo principium alter res de ceterus si sic pono verbum gratia in principium facio figulus pelvis vel urna iam non materia significo principium non enim argilla nomino principium sed ordo opus quia figulus ante ceterus primus pelvis et urna facio exinde facio et ceterus ad ordinatio opus principium vocabulis pertineo non ad origo substantiaris possum et aliter principium interpretaris non ab res tamen nam et in graecum principium vocabulis qui sum apxh non tantus ordinativum sed et potestativum capio principatus unde et archontes dico princeps et magistratus ergo secundus hic quoque significatio principium pro principatus et potestas sumo in principatus enim et in potestas deus facio caelum et terra


Sed tu supercilia capitis, nutu digiti accommodato, altius tollens et quasi retro iactans, Erat, inquis, quasi semper fuerit, scilicet innata et infecta, et idcirco materia credenda. At ego sine ullo lenocinio pronuntiationis simpliciter respondebo de omni re posse dici Erat, etiam de ea quae facta, quae nata sit quae aliquando non fuerit, et quae materia non sit. Omne enim quod habet esse, undeunde habet, sive per initium sive sine initio, hoc ipso quod est etiam Erat dicetur. Cui competit prima verbi positio in definitionem, eiusdem etiam declinatio verbi decurret in relationem. Est definitionis caput, Erat relationis facit. Hae sunt argutiae et subtilitates haereticorum, simplicitatem communium verborum torquentes in quaestionem. Magna scilicet quaestio est, si erat terra, quae facta est. Sane discutiendum an ei competat invisibilem et rudem fuisse quae facta est, an ei ex qua facta est, ut eiusdem sit Erat cuius et quod erat.

sed tu supercilium capio nutus digitus accommodo altus tollo et quasi retro iacto sum inquam quasi semper sum scilicet innato et inficio et idcirco materia credo at ego sine ullus lenocinium pronuntiatio simplex respondeo de omnis res possum dico sum etiam de is qui facio qui nata sum qui aliquando non sum et qui materia non sum omnis enim qui habeo sum undeunde habeo sive per initium sive sine initium hic ipse qui sum etiam sum dico qui competo primus verbum positio in definitio idem etiam declinatio verbum decurro in relatio sum definitio caput sum relatio facio hic sum argutiae et subtilitas haereticorum simplicitas communis verbum torqueo in quaestio magnus scilicet quaestio sum si sum terra qui facio sum sanus discutio an is competo invisibilis et rudis sum qui facio sum an is ex qui facio sum ut idem sum sum qui et qui sum


Adicit et aliud: deum semper deum etiam dominum fuisse nunquam non deum. Nullo porro modo potuisse illum semper dominum haberi, sicut et semper deum, si non fuisset aliquid retro semper cuius semper dominus haberetur. Fuisse itaque materiam semper deo domino. Hanc coniecturam eius iam hinc destruere properabo, quam hactenus propter non intellegentes adiecisse duxi, ut sciant cetera quoque argumenta tam intellegi quam revinci. Dei nomen dicimus semper fuisse apud semetipsum et in semetipso, dominum vero non semper. Diversa enim utriusque condicio. Deus substantiae ipsius nomen, id est divinitatis, dominus vero non substantiae, sed potestatis. Substantiam semper fuisse cum suo nomine, quod est deus; postea dominus, accedentis scilicet rei mentio. Nam ex quo esse coeperunt in quae potestas domini ageret, ex illo per accessionem potestatis et factus et dictus est dominus, quia et pater deus est et index deus est, non tamen ideo pater et iudex semper, quia deus semper. Nam nec pater potuit esse ante filium, nec iudex ante delictum. Fuit autem tempus cum ei delictum et filius non fuit quod iudicem et qui patrem dominum faceret. Sic et dominus non ante ea quorum dominus existeret, sed dominus tantum futurus quandoque, sicut pater per filium, sicut iudex per delictum, ita et dominus per ea quae sibi servitura fecisset. Argumentari tibi videor, Hermogenes? Naviter scriptura nobis patrocinatur, quae utrumque nomen ei distinxit, et suo tempore ostendit. Nam deus quidem, quod erat semper, statim nominat: In principio fecit deus caelum et terram; ac deinceps quamdiu faciebat quorum dominus futurus erat, deus solummodo ponit. Et dixit deus, et fecit deus, et vidit deus, et nusquam adhuc dominus. At ubi universa perfecit, ipsumque vel maxime hominem, qui proprie dominum intellecturus erat, dominus etiam cognominatur. Tunc etiam dominus nomen adiunxit: Et accepit deus dominus hominem, quem finxit; Et praecepit dominus deus Adae. Exinde dominus qui retro deus tantum, ex quo habuit cuius esset. Nam deus sibi erat, rebus autem tunc deus cum et dominus. Igitur in quantum putabit ideo materiam semper fuisse quia dominus semper esset, in tantum constabit nihil fuisse, quia constat dominum non semper fuisse. Adiciam et ego propter non intellegentes, quorum Hermogenes extrema linea est, et quidem experimenta illius retorquebo adversus illum. Cum enim neget materiam natam aut factam, sic quoque invenio domini nomen deo non competisse in materiam, quia libera fuerit necesse est quae originem non habendo non habuit auctorem; quod erat nemini debet, ideoque nemini serviens. Itaque ex quo deus potestatem suam exercuit in eam, faciendo ex materia, ex illo materia dominum deum passa demonstrat hoc illum tamdiu non fuisse quamdiu fuit hoc utique.

adicio et alius deus semper deus etiam dominus sum numquam non deus nullus porro modo possum ille semper dominus habeo sicut et semper deus si non sum aliquis retro semper qui semper dominus habeo sum itaque materia semper deus dominus hic conicio is iam hinc destruo propero quam hactenus propter non intellego adiicio duco ut scio ceterus quoque argumentum tam intellego quam revinci deus nomen dico semper sum apud semetipsum et in semetipso dominus verus non semper diverto enim uterque condicio deus substantia ipse nomen is sum divinitas dominus verus non substantia sed potestas substantia semper sum cum suus nomen qui sum deus postea dominus accedentis scilicet res mentior nam ex quo sum coepio in qui potestas dominus ago ex ille per accessio potestas et facio et dico sum dominus quia et pater deus sum et index deus sum non tamen ideo pater et iudex semper quia deus semper nam neque pater possum sum ante filius neque iudex ante delinquo sum autem tempus cum is delinquo et filius non sum qui judico et qui pater dominus facio sic et dominus non ante is qui dominus exsisto sed dominus tantus sum quandoque sicut pater per filius sicut iudex per delinquo ita et dominus per is qui sui servio facio argumentaris tu video hermogenes naviter scribo nos patrocinor qui uterque nomen is distinguo et suus tempus ostendo nam deus quidem qui sum semper statim nomino in principium facio deus caelum et terra atque deinceps quamdiu facio qui dominus sum sum deus solummodo pono et dico deus et facio deus et video deus et nusquam adhuc dominus at ubi universus perficio ipse vel magnus homo qui proprius dominus intellego sum dominus etiam cognomino tunc etiam dominus nomen adjungo et accipio deus dominus homo qui fingo et praecipio dominus deus adae exinde dominus qui retro deus tantus ex quo habeo qui sum nam deus sui sum res autem tunc deus cum et dominus igitur in quantus puto ideo materia semper sum quia dominus semper sum in tantus consto nihil sum quia consto dominus non semper sum adicio et ego propter non intellego qui hermogenes exter lineus sum et quidem experimentum ille retorquebo adverro ille cos enim nego materia nata aut facio sic quoque invenio dominus nomen deus non competo in materia quia liber sum necesse sum qui origo non habeo non habeo auctor qui sum nemo debeo ideo nemo servio itaque ex quo deus potestas suus exerceo in is facio ex materia ex ille materia dominus deus patior demonstro hic ille tamdiu non sum quamdiu sum hic utique


Revertor ad motum, ut ubique te lubricum ostendam. Inconditus et inconfusus et turbulentus fuit materiae motus. Sic enim et ollae undique ebullientis similitudinem opponis. Et quomodo alibi alius a te adfirmatur? Cum enim vis materiam nec bonam nec malam inducere, Igitur, inquis, subiacens materia, aequalis momenti habens motum neque ad bonum neque ad malum plurimum vergit. Si aequalis momenti, iam non turbulentus, nec cacabacius, sed compositus et temperatus, scilicet qui inter bonum et malum suo arbitrio agitatus, in neutram tamen partem pronus et praeceps, mediae, quod aiunt, aginae aequilibrato impetu ferebatur. Haec inquies non est, haec turbulentia et passivitas non est, sed moderatio et modestia et iustitia motationis neutram in partem inclinantis. Plane si huc et illuc aut in alterum magis proclinaret, tunc inconcinnitatis et inaequalitatis et turbulentiae denotari mereretur. Porro si neque ad bonum neque ad malum pronior erat motus, utique inter bonum et malum agebatur: ut ex hoc quoque materiam determinabilem appareat, cuius motus nec malo nec bono pronus, eo quod in neutrum vergebat, intra utrumque ab utroque pendebat, et hoc nomine ab utroque determinabatur. Sed et bonum et malum in loco facis, cum dicis motum materiae in neutrum eorum fuisse propensum. Materia enim, quae in loco erat, neque huc neque illuc devergens in loca non devergebat in quibus erat bonum et malum. Dans autem locum bono et malo corporalia ea facis, faciendo localia, quia quae locum habent prius est ut corporalia sint. Denique incorporalia proprium locum non haberent nisi in corpore, cum corpori accedunt. Ad bonum autem et malum non devergens materia utut corporalia aut localia non devergebat. Bonum ergo et malum erras si substantias esse vis. Substantias enim facis quibus loca adsignas; Loca autem adsignas cum materiae motum ab utraque regione suspendis.

revorto ad motus ut ubique tu lubricus ostendo inconditus et inconfusus et turbulentus sum materia moueo sic enim et ille undique ebullientis similitudo oppono et quomodo alibi alius ab tu adfirmo cos enim volo materia neque bonus neque malus induco igitur inquam subjaceo materia aequalis momentum habeo motus neque ad bonus neque ad malus multus vergo si aequalis momentum iam non turbulentus neque cacabacius sed compono et tempero scilicet qui inter bonus et malus suus arbitrium agito in neuter tamen pars pronus et praeceps medius qui aio aginae aequilibrato impetus fero hic inquam non sum hic turbulentia et passivitas non sum sed moderatio et modestia et iustitia motatio neuter in pars inclino planus si huc et illic aut in alter magis proclinaret tunc inconcinnitas et inaequalitas et turbulentiae denotaris mereo porro si neque ad bonus neque ad malus pronus sum moueo utique inter bonus et malus ago ut ex hic quoque materia determinabilis appareo qui moueo neque malus neque bonus pronus is qui in neuter vergo intra uterque ab uterque pendo et hic nomen ab uterque determinabatur sed et bonus et malus in locus facio cum dico motus materia in neuter is sum propendeo materia enim qui in locus sum neque huc neque illic devergens in locum non devergebat in qui sum bonus et malus do autem locus bonus et malus corporalis is facio facio localis quia qui locus habeo prior sum ut corporalis sum denique incorporale proprius locus non habeo nisi in corpus cum corpus accedo ad bonus autem et malus non devergens materia utut corporalis aut localis non devergebat bonus ergo et malus erro si substantia sum volo substantia enim facio qui locum adsigno locum autem adsigno cum materia motus ab uter regio suspendo


Atquin non tantum probabimus istum habitum huic terrae competisse, sed et illi alii non competisse. Nam si nuda sic materia deo subiacebat, nullo scilicet elemento obstruente, siquidem nondum quicquam erat praeter ipsam et deum, utique invisibilis esse non poterat, quia etsi tenebras volet in substantia fuisse materiae, cui articulo respondere debebimus suo ordine, etiam homini tenebrae visibiles sunt (hoc enim ipsum, quod sunt tenebrae, videtur), nedum deo. Et utique si invisibilis esset, nullo modo cognosceretur qualitas eius. Unde ergo compertus est Hermogenes informem et confusam et inquietam illam fuisse, quae ut invisibilis latebat? Aut si hoc a deo revelatum est, probare debet. Sic et an rudis dici potuerit expostulo. Certe enim rude illud est quod imperfectum est. Certe imperfectum non potest esse nisi quod factum est; quod enim minus factum est, imperfectum est. Certe, inquis. Ergo materia, quae facta non erat in totum, imperfecta esse non potuit; quae imperfecta non fuit, etiam rudis non fuit. Initium non habens, quia facta non fuit, caruit et rudimento. Initii enim accidens est rudimentum. Terra vero, quae facta est, meruit et rudis dici. Statim enim ut facta est, babuit imperfectae locum, ante perfectionem.

atqui non tantus probo iste habitus hic terra competo sed et ille alius non competo nam si nudo sic materia deus subjaceo nullus scilicet elementum obstruente siquidem nondum quisquam sum praeter ipse et deus utique invisibilis sum non possum quia etsi tenebrae volo in substantia sum materia qui articulus respondeo debeo suus ordo etiam homo tenebra visibilis sum hic enim ipse qui sum tenebra video nedum deus et utique si invisibilis sum nullus modo cognosco qualitas is unde ergo comperio sum hermogenes informis et confundo et inquietus ille sum qui ut invisibilis lateo aut si hic ab deus revelo sum probaris debeo sic et an rudis dico possum expostulo certus enim rudo ille sum qui imperfectus sum certus imperfectus non possum sum nisi qui facio sum qui enim paruus facio sum imperfectus sum certus inquam ergo materia qui facio non sum in totus imperfectus sum non possum qui imperfectus non sum etiam rudis non sum initium non habeo quia facio non sum careo et rudimentum initium enim accido sum rudimentum terra verus qui facio sum mereo et rudis dico statim enim ut facio sum babuit imperfectus locus ante perfectio


Hanc primam umbram plane sine lumine pessimus pictor illis argumentationibus coloravit, praestruens aut dominum de semetipso fecisse cuncta aut de nihilo aut de aliquo, ut, cum ostenderit neque ex semetipso fecisse potuisse neque ex nihilo, quod superest exinde confirmet, ex aliquo eum fecisse, atque ita aliquid illud materiam fuisse. Negat illum ex semetipso facere potuisse, quia partes ipsius fuissent quaecunque ex semetipso fecisset dominus, porro in partes non devenire, ut indivisibilem et indemutabilem et eundem semper, qua dominus. Ceterum si de semetipso fecisset aliquid, ipsius fuisset aliquid. Omne autem, et quod fieret et quod faceret, imperfectum habendum, quia ex parte fieret et ex parte faceret. Aut si totus totum fecisset, oportuisset illum simul et totum esse et non totum, quia oporteret et totum esse, ut faceret semetipsum, et totum non esse, ut fieret de semetipso. Porro difficillimum. Si enim esset, non fieret, esset enim; si vero non esset, non faceret, quia nihil esset. Eum autem, qui semper sit, non fieri, sed esse illum in aevum aevorum. Igitur non de semetipso fecisse illum qui non eius fieret condicionis ut de semetipso facere potuisset. Proinde ex nihilo non potuisse eum facere sic contendit, bonum et optimum definiens dominum, qui bona atque optima tam velit facere quam sit; immo nihil non bonum atque optimum et velle eum et facere. Igitur omnia ab eo bona et optima oportuisse fleri secundum condicionem ipsius. Inveniri autem et mala ab eo facta, utique non ex arbitrio nec ex voluntate; quia si ex arbitrio et voluntate, nihil incongruens et indignum sibi faceret. Quod ergo non arbitrio suo fecerit, intellegi oportere ex vitio alicuius rei factum, ex materia esse sine dubio.

hic primus umbra planus sine lumen malus pictor ille argumentatio coloro praestruens aut dominus de semetipso facio cunctus aut de nihilum aut de aliquis ut cum ostendo neque ex semetipso facio possum neque ex nihilum qui supersum exinde confirmo ex aliquis is facio atque ita aliquis ille materia sum nego ille ex semetipso facio possum quia pars ipse sum quicumque ex semetipso facio dominus porro in pars non devenio ut indivisibilis et indemutabilis et idem semper qui dominus ceterum si de semetipso facio aliquis ipse sum aliquis omnis autem et qui fio et qui facio imperfectus habeo quia ex pars fio et ex pars facio aut si totus totus facio oportet ille simul et totus sum et non totus quia oportet et totus sum ut facio semetipsum et totus non sum ut fio de semetipso porro difficilis si enim sum non fio sum enim si verus non sum non facio quia nihil sum eos autem qui semper sum non fio sed sum ille in aevum aevorum igitur non de semetipso facio ille qui non is fio condicio ut de semetipso facio possum proinde ex nihilum non possum is facio sic contendo bonus et bonus definio dominus qui bonus atque bonus tam volo facio quam sum immo nihil non bonus atque bonus et volo is et facio igitur omnis ab is bonus et bonus oportet fleo secundus condicio ipse invenio autem et malus ab is facio utique non ex arbitrium neque ex voluntas quia si ex arbitrium et voluntas nihil incongruo et indignus sui facio qui ergo non arbitrium suus facio intellego oportet ex vitio aliquis res facio ex materia sum sine dubius


Revertor nunc ad singulos articulos, per quos putavit significatam esse materiam, et primo de nominibus expostulabo. Horum enim alterum legimus, quod est terrae, alterum non invenimus, quod est materiae. Quaero ergo, cum materiae nominatio non extet in scriptura, quomodo ei etiam terrae appellatio accommodetur in alio iam genere substantiae nota. Quo magis materiae quoque nominatio extitisse debuerat, consecuta etiam terrae appellationem, ut scirem terram commune cum materia esse nomen, ne illud ei soli substantiae vindicarem cuius et proprium, in qua magis notum est, vel ne illud in quamcunque aliam speciem, nec utique omni materiae, communicare possem, si vellem. Cum enim non extat proprium vocabulum eius rei cui commune vocabulum adscribitur, quanto non comparet cui adscribatur, cuicunque alii poterit adscribi. Ita Hermogenes, etsi materiam ostenderet nominatam, deberet eandem probare terram quoque cognominatam, ut ita utrumque illi vocabulum vindicaret.

revorto nunc ad singuli articulus per qui puto significo sum materia et primus de nomen expostulo horus enim alter lego qui sum terra alter non invenio qui sum materia quaero ergo cum materia nominatio non extet in scribo quomodo is etiam terra appellatio accommodo in alius iam genus substantia nosco quo magis materia quoque nominatio extitisse debeo consequor etiam terra appellatio ut scio terra communis cum materia sum nomen ne ille is solus substantia vindicaris qui et proprius in qui magis notus sum vel ne ille in quicumque alius species neque utique omnis materia communicaris possum si volo cos enim non extat proprius vocabulis is res qui communis vocabulis adscribo quantus non comparo qui adscribo quicumque alius possum adscribo ita hermogenes etsi materia ostendo nomino debeo idem probaris terra quoque cognomino ut ita uterque ille vocabulis vindico


Sed et illud utique captabitur, de caelo solo et de terra ista scripturam significasse, quod eam in principio deus fecerit, de speciebus autem supra dictis nihil tale, et ideo eas quae factae non significentur ad infectam materiam pertinere. Respondebimus huic quoque scrupulo. Scriptura divina satis dissereret, si summas ipsas rerum a deo factas commendasset caelum et terram, habentes utique suggestus suos proprios, qui in ipsis summis intellegi possent. Suggestus autem caeli et terrae primo tunc fuerint tenebrae et abyssus et spiritus et aquae. Nam terrae quidem suberat abyssus et tenebrae. Si enim abyssus infra terram, tenebrae autem super abyssum, sine dubio et tenebrae et abyssus infra terram. Caelo vero spiritus et aquae subiacebant. Nam si aquae super terram, quae eam texerant, spiritus autem super aquas, pariter et spiritus et aquae super terram. Quae vero super terram, ea utique infra caelum. Et sicut terra abysso et tenebris, ita et caelum spiritui et aquis incubabat et complectebatur. Et ita novum non est ut id solum quod continet nominetur, qua summale, in isto autem intellegatur et quod continetur, qua portionale. Ecce, si dicam, civitas exstruxit theatrum et circum, scena autem erat talis et talis, et statuae super euripum, et obeliscus super omnia ferebatur, quia non et has species edixerim factas civitate, non erunt ab ea cum circo et theatro? an ideo non adieci factas has quoque species quia inerant eis quae facta praedixeram, et inesse quibus inerant intellegi poterant? Sed vacet hoc exemplum, ut humanum; aliud de auctoritate scripturae ipsius arripiam. Fecit, inquit, deus hominem de terra, et adflavit in faciem eius flatum vitae, et factus est homo in animam vivam. Faciem quidem eius hic nominat, sed nec ipsam factam a deo dixit, cutem vero et ossa et carnem et oculos et sudorem et sanguinem postea Ioquitur, quae nec tunc facta a deo significavit. Quid respondebit Hermogenes? Numquid et membra hominis ad materiam pertinebunt, quia non nominatim facta referuntur? An et haec in hominis factitatione censentur? Proinde membra erant caeli et terrae abyssus et tenebrae, spiritus et aquae. In corporibus enim membra sunt facta, in corporibus et membra sunt nominata. Nullum elementum non membrum est eius elementi quo continetur. Omnia autem elementa caelo aut terra continentur.

sed et ille utique capto de caelum solum et de terra iste scribo significo qui is in principium deus facio de species autem supra dictum nihil talis et ideo is qui facio non significo ad inficio materia pertineo respondeo hic quoque scrupulus scribo divino satis dissero si superus ipse res ab deus facio commendo caelum et terra habeo utique suggero suus proprius qui in ipse summus intellego possum suggero autem caelum et terra primus tunc sum tenebra et abyssus et spiritus et aqua nam terra quidem subsum abyssus et tenebra si enim abyssus infra terra tenebra autem super abyssus sine dubius et tenebra et abyssus infra terra caelum verus spiritus et aqua subjaceo nam si aqua super terra qui is tego spiritus autem super aqua pariter et spiritus et aqua super terra qui verus super terra is utique infra caelum et sicut terra abyssus et tenebrae ita et caelum spiritus et aqua incubo et complector et ita novus non sum ut is solus qui contineo nomino qui summal in iste autem intellego et qui contineo qui portional ecce si dico civitas exstruo theatrum et circum scena autem sum talis et talis et statua super euripus et obeliscus super omnis fero quia non et hic species edixerim facio civitas non sum ab is cum circus et theatrum an ideo non adiicio facio hic quoque species quia insum is qui facio praedico et insum qui insum intellego possum sed vaco hic exemplum ut humanus alius de auctoritas scribo ipse arripio facio inquam deus homo de terra et afflo in facies is flo vita et facio sum homo in anima vivo facies quidem is hic nomino sed neque ipse facio ab deus dico cutis verus et os et caro et oculus et sudor et sanguis postea ioquitur qui neque tunc facio ab deus significo quis respondeo hermogenes numquid et membrum homo ad materia pertineo quia non nominatim facio refero an et hic in homo factitatio censeo proinde membrum sum caelum et terra abyssus et tenebra spiritus et aqua in corpus enim membrum sum facio in corpus et membrum sum nomino nullus elementum non membrum sum is elementum quo contineo omnis autem elementum caelum aut terra contineo