De Anima

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Sed ne illi quidem praetereundi qui vel modico temporis viduant animam intellectu. Proinde enim viam sternunt postea inducendi eius, sicut et animi, a quo scilicet proveniat intellectus. Volunt infantiam sola anima contineri, qua tantummodo vivat, non ut pariter sapiat, quia nec omnia sapiant quae vivant. Denique arbores vivere, nec tamen sapere, secundum Aristotelem, et si quis alius substantiam animalem in universa communicat, quae apud nos in homine privata res est, non modo ut dei opus, quod et cetera, sed ut dei flatus, quod haec sola quam dicimus cum omni instructu suo nasci. Et si ad arbores provocamur, amplectemur exemplum, siquidem et illis necdum arbusculis, sed stipitibus adhuc et surculis etiamnunc, simul de scrobibus oriuntur, inest propria vis animae. Verum pro temporis ratione remoratur coalescens et coadulescens robori suo, donec aetas adimpleat habitum, quo natura fungatur. Aut unde mox illis et frutices inoculantur et folia formantur et germina inflantur et flosculi inornantur et suci condiuntur, si non in ipsis omnis paratura generis quiescit, et partibus promota grandescit? Inde igitur et sapiunt unde vivunt, tam vivendi quam sapiendi proprietate, et quidem ab infantia et ipsae sua. Video enim et vitem adhuc teneram et inpuberem intellegentem tamen iam opera sua et volentem alicui adhaerere, cui innixa et innexa proficiat. Denique non expectata rustica disciplina, sine arundine, sine cervo, si quid attigerit, ultro amabit, et quidem viriosius amplexabitur de suo ingenio quam de tuo arbitrio. Properat esse secura. Video et hederas quantum velis primas statim ad superna conari et nullo praeeunte suspendi, quod malint parietibus invehi textili silva quam humi teri voluntaria iniuria. Contra quibus de aedificio male est, ut crescendo recedunt, ut refugiunt? Sentias ramos aliorsum destinatos, et animationem arboris de divortio parietis intellegas; contenta sua est parvitate, quam ex primordio providentissimi fruticis edidicit, timens etiam ruinam. Has ego sapientias et scientias arborum cur non contendam? Vivant ut philosophi volunt, sapiant ut philosophi nolunt, intellegat et infantia ligni, quo magis hominis? cuius anima velut surculus quidam ex matrice Adam in propaginem deducta et genitalibus feminae foveis commendata cum omni sua paratura pullulavit tam intellectu quam et sensu? Mentior si non statim infans, ut vitam vagitu salutavit, hoc ipsum se testatur sensisse atque intellexisse quod natus est, omnes simul ibidem dedicans sensus, et luce visum et sono auditum et humore gustum et aÃ«re odoratum et terra tactum. Ita prima illa vox de primis sensuum vocibus et de primis intellectuum pulsibus cogitur. Plus est quod de prospectu lacrimabilis vitae quidam augurem incommodorum vocem illam flebilem interpretantur, quo etiam praesciens habenda sit ab ingressu nativitatis, nedum intellegens. Exinde et matrem spiritu probat, et nutricem spiritu examinat, et gerulam spiritu agnoscit, fugiens extranea ubera, et recusans ignota cubilia, neminem appetens nisi ex usu. Unde illi iudicium novitatis et moris, si non sapit? unde illi et offendi et demulceri, si non intellegit? Mirum satis ut infantia naturaliter animosa sit non habens animum, et naturaliter affectiosa sit non habens intellectum. At enim Christus ex ore lactantium et parvulorum experiendo laudem nec pueritiam nec infantiam hebetes pronuntiavit, quarum altera cum suffragio occurrens testimonium ei potuit offerre, altera pro ipso trucidata utique vim sensit.

sed ne ille quidem praetereo qui vel modicus tempus viduant anima intellego proinde enim via sterno postea induco is sicut et animus ab quo scilicet provenio intellego volo infantia solus anima contineo qui tantummodo vivo non ut pariter sapio quia neque omnis sapio qui vivo denique arbor vivo neque tamen sapio secundus aristotelis et si quis alius substantia animal in universus communico qui apud nos in homo privo res sum non modo ut deus opus qui et ceterus sed ut deus flo qui hic solus quam dico cum omnis instruo suus nascor et si ad arbor provocamur amplectemur exemplum siquidem et ille necdum arbusculis sed stipes adhuc et surculis etiamnum simul de scrobis orior insum proprius volo anima verus pro tempus ratio remoror coalesco et coadulescens robur suus donec aetas adimpleat habitus quo natura fungor aut unde mox ille et frutico inoculantur et folium formo et germino inflo et flosculis inornantur et sucus condio si non in ipse omnis paratura genus quiesco et pars promoveo grandesco indus igitur et sapio unde vivo tam vivo quam sapiendi proprietas et quidem ab infer et ipse suus video enim et vito adhuc tener et inpuberem intellego tamen iam opus suus et volo aliqui adhaereo qui innitor et innecto proficio denique non expecto rusticus disciplina sine arundo sine cervus si quis attingo ultro amo et quidem viriosius amplexor de suus ingenium quam de tuus arbitrium propero sum securus video et hedera quantus velis primus statim ad supernus conor et nullus praeeo suspendo qui malo paries inveho textilis silva quam humus tero voluntarius iniuria contra qui de aedificium malus sum ut cresco recedo ut refugio sentio ramus aliorsum destino et animatio arbor de divortium pario intellego contineo suus sum parvitas quam ex primordius providentissimi frutex edisco timeo etiam ruina hic ego sapientia et scientia arbor cur non contendo vivo ut philosophus volo sapio ut philosophus nolo intellego et infer lignum quo magis homo qui anima velut surculus quidam ex matrix adam in propago deduco et genital femina fovea commendo cum omnis suus paratura pullulavit tam intellego quam et sentio mentior si non statim infer ut vita vagitus saluto hic ipse sui testor sentio atque intellego qui nascor sum omnis simul ibidem dedico sensus et lux video et sonus audio et humore gustus et aa res odoro et terra tango ita primus ille vox de primus sensus vox et de primus intellectuum pulsus cogo multus sum qui de prospectus lacrimabilis vita quidam auguro incommodus voco ille flebilis interpretor quo etiam praesciens habeo sum ab ingredior nativitas nedum intellego exinde et mater spiritus probo et nutrix spiritus examino et gerulam spiritus agnosco fugio extraneus uber et recuso ignotus cubile nemo appeto nisi ex usus unde ille iudicium novitas et mos si non sapio unde ille et offendo et demulceri si non intellego mirus satis ut infer naturalis animosus sum non habeo animus et naturalis affectiosa sum non habeo intellego at enim christus ex os lacto et parvulus experior laus neque pueritia neque infantia hebeto pronuntio qui alter cum suffragium occurro testimonium is possum offero alter pro ipse trucido utique vis sentio


Omnes ergo animae penes inferos, inquis? Velis ac nolis, et supplicia iam illic et refrigeria; habes pauperem et divitem. Et quia distuli nescio quid ad hanc partem, iam opportune in clausula reddam. Cur enim non putes animam et puniri et foveri in inferis interim sub expectatione utriusque iudicii in quadam usurpatione et candida eius? Quia salvum debet esse, inquis, in iudicio divino negotium suum sine ulla praelibatione sententiae; tum quia et carnis operienda est restitutio ut consortis operarum atque mercedum. Quid ergo fiet in tempore isto? dormiemus? At enim animae nec in viventibus dormiunt; corporum enim est somnus, quorum et ipsa mors cum speculo suo somno. Aut nihil vis agi illic, quo universa humanitas trahitur, quo spes omnis sequestratur? Delibari putas iudicium, an incipi? praecipitari, an praeministrari? Iam vero quam iniquissimum etiam apud inferos, si et nocentibus adhuc illic bene est, et innocentibus nondum? Quid, amplius vis esse post mortem confusam spem et incerta expectatione ludentem, an vitae recensum iam et ordinationem iudicii inhorrentem? Semper autem expectat anima corpus, ut doleat aut gaudeat? Nonne et de suo sufficit sibi ad utrumque titulum passionis? Quotiens inlaeso corpore anima sola torquetur bile, ira, taedio, plerumque nec sibi noto? Quotiens item corpore afflicto furtivum sibi anima gaudium exquirit, et a corporis importuna tunc societate secedit? Mentior si non de ipsis cruciatibus corporis et gloriari et gaudere sola consuevit. Respice ad Mutii animam, cum dexteram suam ignibus solvit; respice ad Zenonis, cum illam Dionysii tormenta praetereunt. Morsus ferarum ornamenta sunt iuventutis, ut in Cyro ursi cicatrices. Adeo novit et apud inferos anima et gaudere et dolere sine carne, quia et in carne et inlaesa si velit dolet, et laesa si velit gaudet. Hoc si ex arbitrio suo in vita, quanto magis ex iudicio dei post mortem? Sed nec omnia opera cum carnis ministerio anima partitur; nam et solos cogitatus et nudas voluntates censura divina persequitur. Qui viderit ad concupiscendum, iam adulteravit in corde. Ergo vel propter hoc congruentissimum est animam, licet non expectata carne, puniri quod non sociata carne commisit. Sic et ob cogitatus pios et benevolos, in quibus carne non eguit, sine carne recreabitur. Quid nunc, si et in carnalibus prior est quae concipit, quae disponit, quae mandat, quae impellit? Et si quando invita, prior tamen tractat quod per corpus actura est. Nunquam denique conscientia posterior erit facto. Ita huic quoque ordini competit eam priorem pensare mercedes cui priori debeantur. In summa, cum carcerem illum, quem evangelium demonstrat, inferos intellegimus, et novissimum quadrantem modicum quoque delictum mora resurrectionis illic luendum interpretamur, nemo dubitabit animam aliquid pensare penes inferos salva resurrectionis plenitudine per carnem quoque. Hoc etiam paracletus frequentissime commendavit, si qui sermones eius ex agnitione promissorum charismatum admiserit. Ad omnem, ut arbitror, humanam super anima opinionem ex doctrina fidei congressi iustae dumtaxat ac necessariae curiositati satisfecimus. Enormi autem et otiosae tantum deerit discere quantum libuerit inquirere.

omnis ergo anima penis inferi inquam velis atque nolo et supplicium iam illic et refrigeria habeo paupero et dives et quia distulis nescio quis ad hic pars iam opportunus in clausula reddo cur enim non puto anima et punior et foveo in inferi interim sub expectatio uterque iudicium in quidam usurpatio et candidus is quia salvus debeo sum inquam in iudicium divino negotium suus sine ullus praelibatio sententia tum quia et caro operio sum restitutio ut consortio operaris atque merces quis ergo fio in tempus iste dormio at enim anima neque in vivo dormio corpus enim sum somnus qui et ipse mors cum speculum suus somnus aut nihil volo ago illic quo universus humanitas traho quo spes omnis sequestratur delibaris puto iudicium an incipio praecipitaris an praeministraris iam verus quam iniquus etiam apud inferi si et noceo adhuc illic bene sum et innocens nondum quis amplus volo sum post mors confundo spes et incertus expectatio ludo an vita recensus iam et ordinatio iudicium inhorrentem semper autem expecto anima corpus ut doleo aut gaudeo nonne et de suus sufficio sui ad uterque titulis passio quotiens illaesus corpus anima solus torqueo bilis ira taedium plerusque neque sui nosco quotiens item corpus affligo furtivus sui anima gaudium exquiro et ab corpus importunus tunc societas secedo mentior si non de ipse cruciatus corpus et glorior et gaudeo solus consuesco respicio ad mutii anima cum dexter suus ignis solvo respicio ad zeno cum ille dionysius tormentum praetereo mordeo ferus ornamentum sum iuventus ut in cyrus ursus cicatrix adeo nosco et apud inferi anima et gaudeo et doleo sine carnis quia et in carnis et illaesus si volo doleo et laedo si volo gaudeo hic si ex arbitrium suus in vito quantus magis ex iudicium deus post mors sed neque omnis opus cum caro ministerium anima partio nam et solus cogito et nudo voluntas censeo divino persequor qui video ad concupisco iam adultero in cor ergo vel propter hic congruentissimum sum anima licet non expecto carnis punior qui non socio carnis committo sic et ob cogito pius et benevolus in qui carnis non egeo sine carnis recreo quis nunc si et in carnal prior sum qui concipio qui dispono qui mando qui impello et si quando invito prior tamen tracto qui per corpus ago sum numquam denique conscientia posterus sum facio ita hic quoque ordo competo is prior pensaris merces qui prior debeo in summus cum carcer ille qui evangelium demonstro inferi intellego et novus quadrans modicus quoque delinquo mora resurrectio illic luo interpretor nemo dubito anima aliquis pensaris penis inferi salvo resurrectio plenitudo per caro quoque hic etiam paracletus frequens commendo si qui sermo is ex agnitio promissor charismatum admitto ad omnis ut arbitror humanus super anima opinio ex doctrina fides congredior iustus dumtaxat atque necessaria curiositas satisfecimus enormis autem et otiosus tantus desum disco quantus libet inquiro


Quidam de caelis devenisse se credunt, tanta persuasione quanta et illuc indubitate regressuros repromittunt, ut Saturninus Menandri Simoniani discipulus induxit, hominem affirmans ab angelis factum primoque opus futile et invalidum et instabile in terra vermis instar palpitasse, quod consistendi vires deessent, dehinc ex misericordia summae potestatis, ad cuius effigiem nec tamen plene perspectam temere structus fuisset, scintillulam vitae consecutum, quae illud exsuscitarit et erexerit et constantius animarit et post decessum vitae ad matricem relatura sit. Sed et Carpocrates tantundem sibi de superioribus vindicat, ut discipuli eius animas suas iam et Christo, nedum apostolis, et peraequent et cum volunt praeferant, quas proinde de sublimi virtute conceperint, despectrice mundi potentium principatuum. Apelles sollicitatas refert animas terrenis escis de supercaelestibus sedibus ab igneo angelo, deo IsraÃ«lis et nostro, qui exinde illis peccatricem circumfinxerit carnem. Examen Valentini semen Sophiae infulcit animae, per quod historias atque Milesias Aeonum suorum ex imaginibus visibilium recognoscunt. Doleo bona fide Platonem omnium haereticorum condimentarium factum. Illius est enim et in Phaedone quod animae bine euntes sint illuc, et inde huc. Item in Timaeo, quod genimina dei delegata sibi mortalium genitura accepto initio animae immortali mortale ei circumgelaverint corpus; tum quod mundus hic imago sit alterius alicuius. Quae omnia ut fidei commendet, et animam retro in superioribus cum deo egisse in commercio idearum, et inde huc transvenire, et hic quae retro norit de exemplaribus recensere, novum elaboravit argumentum, Î¼Î±Î¸á½µÏÎµÎ¹Ï á¼Î½Î±Î¼Î½á½µÏÎµÎ¹Ï, id est discentias reminiscentias esse. Venientes enim inde huc animas oblivisci eorum in quibus prius fuerint, dehinc ex his visibilibus edoctas recordari. Cum igitur huiusmodi argumento illa insinuentur a Platone quae haeretici mutuantur, satis haereticos repercutiam, si argumentum Platonis elidam.

quidam de caelis devenio sui credo tantus persuasio quantus et illic indubitas regredior repromitto ut saturninus menandri simoniani discipulus induco homo affirmo ab angelus facio primus opus futilis et invalidus et instabilis in terra vermis instar palpito qui consisto vireo desum dehinc ex misericordia summa potestas ad qui effigies neque tamen plenus perspicio temere struo sum scintillulam vita consequor qui ille exsuscitarit et erigo et consto animarit et post decedo vita ad matrix refero sum sed et carpocrates tantus sui de superus vindico ut discipulis is anima suus iam et christus nedum apostolus et peraequent et cum volo praefero qui proinde de sublimis virtus concapit despectrix mundus potens principatuum apello sollicitatas refero anima terrenus esca de supercaelestibus sedes ab igneus angelus deus israa lis et noster qui exinde ille peccatrix circumfinxerit caro examen valentini semen sophia infulcio anima per qui historia atque milesia aeonum suus ex imago visibilis recognoscunt doleo bonus fides plato omnis haereticorum condimentarium facio ille sum enim et in phaedo qui anima bine eo sum illic et inde huc item in timaeus qui genimen deus delego sui mortalis gigno accipio initium anima immortal mortalis is circumgelaverint corpus tum qui mundus hic imago sum alter aliquis qui omnis ut fides commendo et anima retro in superus cum deus ago in commercium idearis et inde huc transvenire et hic qui retro nosco de exemplaris recenseo novus elaboro argumentum i i i a i i i i a i i i i a i i i i is sum discentias reminiscentias sum venio enim inde huc anima obliviscor is in qui prior sum dehinc ex hic visibilis edoctas recordaris cos igitur huiusmodi argumentum ille insinuo ab plato qui haeretici mutuo satis haereticos repercutiam si argumentum plato elidam


Post definitionem census quaestionem status patitur. Consequens enim est ut ex dei flatu animam professi initium ei deputemus. Hoc Plato excludit, innatam et infectam animam volens. Et natam autem docemus et factam ex initii constitutione. Nec statim erravimus utrumque dicentes, quia scilicet aliud sit natum, aliud factum, utpote illud animalibus competens. Differentiae autem sua habendo loca et tempora habent aliquando et passivitatis commercia. Capit itaque et facturam provenisse poni, siquidem omne quod quoquo modo accipit esse generatur. Nam et factor ipse parens facti potest dici; sic et Plato utitur. Igitur quantum ad fidem nostram factae nataeve animae, depulsa est philosophi opinio auctoritate prophetiae quoque.

post definitio census quaestio status patior consequor enim sum ut ex deus flo anima profiteor initium is deputemus hic plato excludo innascor et inficio anima volo et nata autem doceo et facio ex initium constitutio neque statim erro uterque dico quia scilicet alius sum natus alius facio utpote ille animal competo differentia autem suus habeo locum et tempus habeo aliquando et passivitas commercium capio itaque et factura provenio pono siquidem omnis qui quisquis modo accipio sum genero nam et factor ipse parens facio possum dico sic et plato uto igitur quantus ad fides noster facio nata anima depello sum philosophus opinio auctoritas prophetia quoque


Quo igitur deducetur anima iam hinc reddimus. Omnes ferme philosophi, qui immortalitatem animae, qualiterqualiter volunt, tamen vindicant, ut Pythagoras, ut Empedocles, ut Plato, quique aliquod illi tempus indulgent ab excessu usque in conflagrationem universitatis, ut Stoici, suas solas, id est sapientum, animas in supernis mansionibus collocant. Plato quidem non temere philosophorum animabus hoc praestat, sed eorum qui philosophiam scilicet exornaverint amore puerorum. Adeo etiam inter philosophos magnum habet privilegium impuritas. Itaque apud illum in aetherem sublimantur animae sapientes, apud Arium in aÃ«rem, apud Stoicos sub lunam. Quos quidem miror quod imprudentes animas circa terram prosternant, cum illas a sapientibus multo superioribus erudiri affirment. Ubi erit scholae regio in tanta distantia diversoriorum? qua ratione discipulae ad magistras conventabunt, tanto discrimine invicem absentes? quis autem illis postumae eruditionis usus ac fructus, iamiam conflagratione perituris? Reliquas animas ad inferos deiciunt. Hos Plato velut gremium terrae describit in Phaedone, quo omnes labes mundialium sordium confluendo et ibi desidendo exhalent, et quasi coeno immunditiarum suarum crassiorem haustum et privatum illic aÃ«rem stipent.

quo igitur deduco anima iam hinc reddo omnis ferme philosophus qui immortalitas anima qualiterqualiter volo tamen vindico ut pythagoras ut empedocles ut plato quisque aliqui ille tempus indulgeo ab excedo usque in conflagratio universitas ut stoicus suus solo is sum sapiens anima in supernus mansio colloco plato quidem non temere philosophus animabus hic praesto sed is qui philosophia scilicet exornaverint amor puer adeo etiam inter philosophus magnus habeo privilegium impuritas itaque apud ille in aether sublimantur anima sapio apud arius in aa res apud stoicus sub luna qui quidem miro qui imprudens anima circa terra prosterno cum ille ab sapio multus superus erudio affirmo ubius sum schola regius in tantus disto diversoriorum qui ratio discipula ad magistro convento tantus discrimen invicem absum quis autem ille postumus eruditio utor atque fructus jamjam conflagratio pereo reliquus anima ad inferi deicio hic plato velut gremium terra describo in phaedo quo omnis labo mundialium sordium confluendo et ibi desideo exhalent et quasi caenum immunditiaris suus crassus haurio et privo illic aa res stipent


Quodsi uniformis natura animae ab initio in Adam ante tot ingenia, ergo non multiformis per tot ingenia, nec qua triformis, ut adhuc trinitas Valentiniana caedatur, quae nec ipsa in Adam recognoscitur. Quid enim spiritale in illo? Si quia prophetavit magnum illud sacramentum in Christum et ecclesiam: Hoc os ex ossibus meis, et caro ex carne mea, vocabitur mulier; propterea relinquet homo patrem et matrem, et agglutinabitur mulieri suae, et erunt duo in carnem unam; hoc postea obvenit, cum in illum deus amentiam immisit, spiritalem vim, qua constat prophetia. Si et malum in eo apparuit transgressionis admissum, nec hoc naturale deputandum est, quod instinctu serpentis operatus est, tam non naturale quam nec materiale, quia et materiae fidem iam exclusimus. Quodsi nec spiritale nec quod dicitur materiale proprium in illo fuit (et si ex materia, fuisset mali semen), superest ut solum in illo et unicum fuerit naturale quod censetur animale, quod statu simplex et uniforme defendimus. De hoc plane relinquitur quaeri an demutabile debeat credi, quod naturale dicatur. Idem enim convertibilem negant naturam, ut trinitatem suam in singulis proprietatibus figant; quia arbor bona malos non ferat fructus nec mala bonos, et nemo de spinis metat ficus et de tribulis uvas. Ergo si ita est neque de lapidibus filios Abrahae suscitare poterit deus, nec genimina viperarum facere paenitentiae fructus. Et erravi apostolus scribens: Eratis et vos aliquando tenebrae, et fuimus et nos aliquando natura filii irae, et in his vos quoque fuistis, sed abluti estis. Sed nunquam discordabunt sententiae sanctae. Non dabit enim arbor mala bonos fructus, si non inseratur, et bona malos dabit, si non colatur. Et lapides filii Abrahae fient, si in fidem Abrahae formentur. Et genimina viperarum fructum paenitentiae facient, si venena malignitatis exspuerint. Haec erit vis divinae gratiae, potentior utique natura, habens in nobis subiacentem sibi liberam arbitrii potestatem, quod Î±á½ÏÎµÎ¾Î¿á½»ÏÎ¹Î¿Î½ dicitur; quae cum sit et ipsa naturalis atque mutabilis, quoquo vertitur, natura convertitur. Inesse autem nobis Ïá½¸ Î±á½ÏÎµÎ¾Î¿á½»ÏÎ¹Î¿Î½ naturaliter iam et Marcioni ostendimus et Hermogeni. Quid nunc, si naturae condicio sic erit definienda, ut duplex determinetur, natorum et innatorum, factorum et infectorum? atque ita quod natum factumque constiterit, eius natura capiet demutationem; et renasci enim poterit et refici. Innatum autem et infectum immobile stabit. Quod cum soli deo competat, ut soli innato et infecto et idcirco immortali et inconvertibili, absolutum est ceterorum omnium natorum atque factorum convertibilem et demutabilem esse naturam, ut, et si trinitas animae adscribenda esset, ex mutatione accidentiae, non ex institutione naturae deputaretur.

quodsi uniformis natura anima ab initium in adam ante tot ingenium ergo non multiformis per tot ingenium neque qui triformis ut adhuc trinitas valentiniana caedo qui neque ipse in adam recognosco quis enim spirital in ille si quia prophetavit magnus ille sacramentum in christus et ecclesia hic os ex os meus et carus ex carnis meus voco mulier propterea relinquo homo pater et mater et agglutinabitur mulier suus et sum duo in caro unus hic postea obvenio cum in ille deus amentia immitto spirital vis qui consto prophetia si et malus in is appareo transgressio admitto neque hic natural deputandum sum qui instinguo serpens opero sum tam non natural quam neque material quia et materia fides iam excludo quodsi neque spirital neque qui dico material proprius in ille sum et si ex materia sum malus semen supersum ut solus in ille et unicus sum natural qui censeo animal qui status simplex et uniformis defendo de hic planus relinquo quaero an demutabilis debeo credo qui natural dico idem enim convertibilis nego natura ut trinitas suus in singuli proprietas figo quia arbor bonus malus non fero fructus neque malus bonus et nemo de spina meto ficus et de tribulis labrusca ergo si ita sum neque de lapis filius abrahae suscitaris possum deus neque genimen viperaris facio paenitentia fructus et erro apostolus scribo sum et tu aliquando tenebra et sum et nos aliquando natura filius ira et in hic tu quoque sum sed abluo sum sed numquam discordo sententia sancio non do enim arbor malus bonus fructus si non insero et bonus malus do si non colo et lapis filius abrahae fio si in fides abrahae formo et genimen viperaris fructus paenitentia facio si veneno malignitas exspuerint hic sum volo divina gratia possum utique natura habeo in nos subjaceo sui liber arbitrium potestas qui i a i i i i a i i i i dico qui cum sum et ipse natural atque mutabilis quisquis verto natura converto insum autem nos i a i a i i i i a i i i i naturalis iam et marcio ostendo et hermogeni quis nunc si natura condicio sic sum definio ut duplex determino nascor et innator factor et infector atque ita qui natus facio consto is natura capio demutatio et renascor enim possum et reficio innascor autem et inficio immobilis sto qui cum solus deus competo ut solus innatus et inficio et idcirco immortal et inconvertibilis absolvo sum ceterus omnis nascor atque factor convertibilis et demutabilis sum natura ut et si trinitas anima adscribo sum ex mutatio accidentiae non ex institutio natura deputaretur


Primo quidem oblivionis capacem animam non cedam, quia tantam illi concessit divinitatem, ut deo adaequetur. Innatam eam facit, quod et solum armare potuissem ad testimonium plenae divinitatis; adicit immortalem, incorruptibilem, incorporalem, quis hoc et deum credidit, invisibilem, ineffigiabilem, uniformem, principalem, rationalem, intellectualem. Quid amplius proscriberet animam, si eam deum nuncuparet? Nos autem, qui nihil deo adpendimus, hoc ipso animam longe infra deum expendimus quod natam eam agnoscimus, ac per hoc dilutioris divinitatis, et exilioris felicitatis, ut flatum, non ut spiritum, et si immortalem, ut hoc sit divinitatis, tamen passibilem, ut hoc sit nativitatis, ideoque et a primordio exorbitationis capacem, et inde etiam oblivionis affinem. Satis de isto cum Hermogene. Ceterum quae, ut haberi merito possit ex peraequatione omnium proprietatum deus, nulli passioni subiacebit, ita nec oblivioni, cum tanta sit iniuria oblivio quanta est gloria eius cuius iniuria est, memoria scilicet, quam et ipse Plato sensuum et intellectuum salutem, et Cicero thesaurum omnium studiorum praedicavit. Nec hoc iam in dubium deducetur, an tam divina anima memoriam potuerit amittere, sed an quam amiserit recuperare denuo possit. Quae enim non debuit oblivisci, si oblita sit, nescio an valeat recordari. Ita utrumque meae animae, non Platonicae congruet. Secundo gradu opponam: Natura compotem animam facis idearum illarum, an non? Immo natura, inquis. Nemo ergo concedet naturalem scientiam naturalium excidere artium. Excidet studiorum, excidet doctrinarum, disciplinarum; excidet fortasse et ingeniorum et affectuum, quae naturae videntur, non tamen sunt, quia, ut praemisimus, et pro locis et pro institutionibus et pro corpulentiis ac valetudinibus et pro potestatibus dominatricibus et pro libertatibus arbitrii ex accidentibus constant. Naturalium vero scientia ne in bestiis quidem deficit. Plane obliviscetur feritatis leo, mansuetudinis eruditione praeventus, et cum toto suggestu iubarum delicium fiet Berenices alicuius reginae, lingua genas eius emaculans. Mores bestiam relinquent, scientia naturalium permanebit. Non obliviscetur idem naturalium pabulorum, naturalium remediorum, naturalium terrorum; et si de piscibus, et si de placentis regina ei obtulerit, carnem desiderabit, et si languenti theriacam composuerit, simiam leo requiret, et si nullum illi venabulum offirmabit, gallum tamen formidabit. Perinde et homini omnium forsitan obliviosissimo inobliterata perseverabit sola scientia naturalium, ut sola scilicet naturalis, memor semper manducandi in esurie et bibendi in siti, et oculis videndum et auribus audiendum et naribus odorandum et ore gustandum et manu contrectandum. Hi sunt certe sensus, quos philosophia depretiat intellectualium praelatione. Igitur si naturalis scientia sensualium permanet, quomodo intellectualium, quae potior habetur, intercidit? Unde nunc ipsa vis oblivionis antecedentis recordationem? Ex multitudine, ait, temporis. Satis inprospecte. Quantitas enim temporis non pertinebit ad eam rem quae innata dicatur, ac per hoc potissimum aeterna credatur. Quod enim aeternum est, eo quia et innatum est neque initium neque finem temporis admittendo nullum modum temporis patitur. Cui temporis modus nullus est, nec ulla demutatione tempori subest, nec ea de multitudine temporis vis est. Si tempus in causa est oblivionis, cur ex quo anima corpori inducitur, memoria delabitur, quasi exinde tempus anima sustineat, quae sine dubio prior corpore non fuit utique sine tempore? Ingressa vero corpus statimne obliviscitur, an aliquanto post? Si statim, ecquae erit temporis nondum subputandi multitudo? infantia scilicet. Si aliquando post, ergo illo in spatio ante tempora oblivionis memor adhuc aget anima? Et quale est ut postea obliviscatur, et rursus postea recordetur? Quoquo autem tempore illam oblivio inruerit, quantus hic etiam habebitur modus temporis? tota, opinor, vitae decursio satis non erit ad evertendam memoriam tanti ante corpus aevi. Sed rursus Plato causam demutat in corpus, quasi et hoc fide dignum, ut nata substantia innatae vim extinguat. Magnae autem ac multae differentiae corporum pro gentilitate, pro magnitudine, pro habitudine, pro aetate, pro valetudine. Num ergo et oblivionum differentiae aestimabuntur? Sed uniformis oblivio est; ergo non erit corporalitas multiformis in causa exitus uniformis. Multa item documenta, teste ipso Platone, divinationem animae probaverunt, quae proposuimus iam Hermogeni. Sed nec quisquam hominum non et ipse aliquando praesagam animam suam sentit, aut ominis aut periculi aut gaudii augurem. Si divinationi non obstrepit corpus, nec memoriae opinor officiet. In eodem certe corpore et obliviscuntur animae et recordantur. Si qua corporis ratio incutit oblivionem, quomodo contrariam eius admittet recordationem? quia et ipsa post oblivionem recordatio memoria recidiva est. Quod primae memoriae adversatur, cur non et secundae refragetur? Postremo, qui magis reminiscerentur quam pueruli, ut recentiores animae, ut nondum immersae domesticis ae publicis curis, ut ipsis solis deditae studiis, quorum discentiae reminiscentiae fiunt? Immo cur non ex aequo omnes recordamur, cum ex aequo omnes obliviscamur? Sed tantummodo philosophi. Ne hi quidem omnes. Plato scilicet solus in tanta gentium silva, in tanto sapientium prato, idearum et oblitus et recordatus est. Igitur si nullo modo consistit argumentatio ista praecipua, totum illud pariter eversum est cui accommodata est, ut animae et innatae et in caelestibus conversatae et consciae divinorum illic et inde delatae et hic recordatae crederentur, ad occasiones plane haereticis subministrandas.

primus quidem oblivio capax anima non cedo quia tantus ille concedo divinitas ut deus adaequo innascor is facio qui et solus armaris possum ad testimonium plenus divinitas adicio immortal incorruptibilis incorporal quis hic et deus credo invisibilis ineffigiabilis uniformem principal rational intellectual quis amplus proscribo anima si is deus nuncupo nos autem qui nihil deus adpendimus hic ipse anima longus infra deus expendo qui nata is agnosco atque per hic dilutioris divinitas et exilioris felicitas ut flo non ut spiritus et si immortal ut hic sum divinitas tamen passibilis ut hic sum nativitas ideo et ab primordius exorbitatio capax et inde etiam oblivio affinis satis de iste cum hermogenes ceterum qui ut habeo mereo possum ex peraequatio omnis proprietas deus nullus passio subjaceo ita neque oblivio cum tantus sum iniuria oblivio quantus sum gloria is qui iniuria sum memoria scilicet quam et ipse plato sensus et intellectuum salus et cicero thesaurus omnis studium praedico neque hic iam in dubius deduco an tam divino anima memoria possum amitto sed an quam amitto recuperaris denuo possum qui enim non debeo obliviscor si obliviscor sum nescio an valeo recordaris ita uterque meus anima non platonicus congruo secundus gradus oppono natura compos anima facio idearis ille an non immo natura inquam nemo ergo concedo natural scientia naturalis excido ars excido studium excido doctrinaris disciplinaris excido fortasse et ingeniosus et affectuum qui natura video non tamen sum quia ut praemitto et pro locus et pro institutio et pro corpulentiis atque valetudo et pro potestas dominatrix et pro libertas arbitrium ex accido consto naturalis verus scientia ne in bestia quidem deficio planus obliviscor feritas leo mansuetudo eruditio praevenio et cum totus suggero iubaris delicium fio berenice aliquis regina lingua gena is emaculans mos bestia relinquo scientia naturalis permaneo non obliviscor idem naturalis pabulum naturalis remedium naturalis terror et si de piscis et si de placenta regina is offertor caro desidero et si langueo theriaca compono simia leo requiro et si nullus ille venabulis offirmo gallus tamen formido perinde et homo omnis forsitan obliviosissimo inobliterata persevero solus scientia naturalis ut solus scilicet natural memor semper manduco in esurie et bibo in sitis et oculus video et auris audio et naris odoro et os gusto et manus contrecto hic sum certus sensus qui philosophia depretiat intellectualium praelatio igitur si natural scientia sensualium permaneo quomodo intellectualium qui potis habeo intercisi unde nunc ipse volo oblivio antecedo recordatio ex multitudo aio tempus satis inprospecte quantitas enim tempus non pertineo ad is res qui innato dico atque per hic potis aeternus credo qui enim aeternus sum is quia et innascor sum neque initium neque finis tempus admitto nullus modus tempus patior qui tempus modus nullus sum neque ullus demutatio tempus subsum neque is de multitudo tempus volo sum si tempus in causa sum oblivio cur ex quo anima corpus induco memoria delabor quasi exinde tempus anima sustineo qui sine dubius prior corpus non sum utique sine tempus ingredior verus corpus statim obliviscor an aliquantus post si statim ecqui sum tempus nondum subputandi multitudo infer scilicet si aliquando post ergo ille in spatium ante tempus oblivio memor adhuc ago anima et qualis sum ut postea obliviscor et rursus postea recordor quisquis autem tempus ille oblivio inruo quantus hic etiam habeo modus tempus totus opinor vita decursio satis non sum ad everto memoria tantus ante corpus aevum sed rursus plato causa demuto in corpus quasi et hic fides dignus ut nata substantia innascor vis extinguat magnus autem atque multus differentia corpus pro gentilitas pro magnitudo pro habitudo pro aetas pro valetudo num ergo et oblivio differentia aestimo sed uniformis oblivio sum ergo non sum corporalitas multiformis in causa exitus uniformis multus item documentum testis ipse plato divinatio anima probo qui propono iam hermogeni sed neque quisquam homo non et ipse aliquando praesagam anima suus sentio aut omen aut periculum aut gaudium auguro si divinatio non obstrepo corpus neque memoria opinor officio in idem certus corpus et obliviscor anima et recordor si qui corpus ratio incutio oblivio quomodo contrarius is admitto recordatio quia et ipse post oblivio recordatio memoria recidivus sum qui primus memoria adverso cur non et secundus refragor postremo qui magis reminisco quam puerulis ut recens anima ut nondum immersae domesticus ae publicus cura ut ipse sol dedo studium qui discentiae reminiscentiae fio immo cur non ex aequus omnis recordor cum ex aequus omnis obliviscamur sed tantummodo philosophus ne hic quidem omnis plato scilicet solus in tantus gens silva in tantus sapiens pratum idearis et obliuiscor et recordor sum igitur si nullus modo consisto argumentatio iste praecipuus totus ille pariter everro sum qui accommodo sum ut anima et innascor et in caelestis conversatae et conscius divinus illic et inde defero et hic recordor credo ad occasio planus haereticis subministrandas


Inprimis an sit aliqui summus in anima gradus vitalis et sapientialis, quod á¼¡Î³ÎµÎ¼Î¿Î½Î¹Îºá½¸Î½ appellant, id est principale, quia si negetur, totus animae status periclitatur. Denique qui negant principale, ipsam prius animam nihil censuerunt. Messenius aliqui Dicaearchus, ex medicis autem Andreas et Asclepiades, ita abstulerunt principale, dum in animo ipso volunt esse sensus, quorum vindicatur principale. Asclepiades etiam illa argumentatione vectatur, quod pleraque animalia ademptis eis partibus corporis, in quibus plurimum existimatur principale consistere, et insuper vivant aliquatenus et sapiant nihilominus, ut muscae et vespae et locustae si capita decideris, ut caprae et testudines et anguillae, si corda detraxeris; itaque principale non esse, quod si fuisset, amissus cum suis sedibus vigor animae non perseveraret. Sed plures et philosophi adversus Dicaearchum, Plato, Strato, Epicurus, Democritus, Empedocles, Socrates, Aristoteles, et medici adversus Andrean et Asclepiaden, Herophilus, Erasistratus, Diocles, Hippocrates, et ipse Soranus, iamque omnibus plures Christiani, qui apud deum de utroque deducimur, et esse principale in anima et certo in corporis recessu consecratum. Si enim scrutatorem et dispectorem cordis deum legimus, si etiam prophetes eius occulta cordis traducendo probatur, si deus ipse recogitatus cordis in populo praevenit, Quid cogitatis in cordibus vestris nequam? si et David, Cor mundum conde in me deus, et Paulus corde ait credi in iustitiam, et Ioannes corde ait suo unumquemque reprehendi, si postremo qui viderit feminam ad concupiscendum, iam adulteravit in corde, simul utrumque dilucet, et esse principale in anima, quod intentio divina conveniat, id est vim sapientialem atque vitalem (quod enim sapit, vividum est), et in eo thesauro corporis haberi ad quem deus respicit, ut neque extrinsecus agitari putes principale istud secundum Heraclitum, neque per totum corpus ventilari secundum Moschionem, neque in capite concludi secundum Platonem, neque in vertice potius praesidere secundum Xenocratem, neque in cerebro cubare secundum Hippocraten, sed nec circa cerebri fundamentum, ut Herophilus, nec in membranulis, ut Strato et Erasistratus, nec in superciliorum meditullio, ut Strato Physicus, nec in tota lorica pectoris, ut Epicurus, sed quod et Aegyptii renuntiaverunt, et qui divinarum commentatores videbantur, ut et ille versus Orphei vel Empedoclis: Namque homini sanguis circumcordialis est sensus. Etiam Protagoras, etiam Apollodorus et Chrysippus haec sapiunt, ut vel ab istis retusus Asclepiades capras suas quaerat sine corde balantes et muscas suas abigat sine capite volitantes, et omnes iam sciant se potius sine corde et cerebro vivere qui dispositionem animae humanae de condicione bestiarum praeiudicarint.

imprimis an sum aliqui summus in anima gradus vital et sapiential qui a i i i i i i i a i appello is sum principalis quia si nego totus anima status periclitor denique qui nego principalis ipse prior anima nihil censeo messenius aliqui dicaearchus ex medicus autem andreas et asclepias ita aufero principalis dum in animus ipse volo sum sensus qui vindico principalis asclepias etiam ille argumentatio vecto qui plerusque animal adimo is pars corpus in qui multus existimo principalis consisto et insuper vivo aliquatenus et sapio nihilominus ut musca et vespa et locusta si caput decido ut capra et testudo et anguilla si cor detraho itaque principalis non sum qui si sum amitto cum suus sedes vigor anima non persevero sed multus et philosophus adverro dicaearchus plato stratum epicurus democritus empedocles socrates aristotelis et medicus adverro andrean et asclepiades herophilus erasistratus diocles hippocrates et ipse soranus iam omnis multus christianus qui apud deus de uterque deduco et sum principalis in anima et certus in corpus recessus consecro si enim scrutator et dispector chordus deus lego si etiam prophetes is occulo chordus traduco probo si deus ipse recogitatus chordus in populus praevenio quis cogitas in cor vester nequam si et david cor mundus condo in ego deus et paulus cor aio credo in iustitia et joannis cor aio suus unumquemque reprehendo si postremo qui video femina ad concupisco iam adultero in cor simul uterque diluceo et sum principalis in anima qui intentio divino convenio is sum vis sapiential atque vital qui enim sapio vividus sum et in is thesaurus corpus habeo ad qui deus respicio ut neque extrinsecus agitaris puto principalis iste secundus heraclitus neque per totus corpus ventilaris secundus moschio neque in caput concludo secundus plato neque in vertex potis praesideo secundus xenocrates neque in cerebrum cubaris secundus hippocrates sed neque circa cerebrum fundamentum ut herophilus neque in membranulis ut stratum et erasistratus neque in supercilium meditullium ut stratum physicus neque in totus lorica pectus ut epicurus sed qui et aegyptius renuntio et qui divinaris commentator video ut et ille verro orpheus vel empedocles namque homo sanguis circumcordial sum sensus etiam protagoras etiam apollodorus et chrysippus hic sapio ut vel ab iste retundo asclepias capra suus quaero sine cor balo et musca suus abigo sine caput volito et omnis iam scio sui potis sine cor et cerebrum vivo qui dispositio anima humanus de condicio bestia praeiudicarint


Aut optimum est hic retineri secundum aoros, aut pessimum secundum biaeothanatos, ut ipsis iam vocabulis utar quibus auctrix opinionum istarum magia sonat, Ostanes et Typhon et Dardanus et Damigeron et Nectabis et Berenice. Publica iam litteratura est quae animas etiam iusta aetate sopitas, etiam proba morte disiunctas, etiam prompta humatione dispunctas evocaturam se ab inferum incolatu pollicetur. Quid ergo dicemus magian? quod omnes paene, fallaciam. Sed ratio fallaciae solos non fugit Christianos, qui spiritalia nequitiae, non quidem socia conscientia, sed inimica scientia novimus, nec invitatoria operatione, sed expugnatoria dominatione tractamus multiformem luem mentis humanae, totius erroris artificem, salutis pariter animaeque vastatorem. Sic etiam magiae, secundae scilicet idololatriae, in qua se daemones perinde mortuos fingunt quemadmodum in illa deos (quidni? cum et dii mortui), aeque invocantur quidem aori et biaeothanati sub illo fidei argumento, quod credibile videatur eas potissimum animas ad vim et iniuriam facere quas per vim et iniuriam saevus et immaturus finis extorsit, quasi ad vicem offensae. Sed daemones operantur sub obtentu earum, et hi vel maxime qui in ipsis tunc fuerunt cum adviverent, quique illas in huiusmodi impegerant exitus. Nam et suggessimus nullum paene hominem carere daemonio, et pluribus notum est daemoniorum quoque opera et immaturas et atroces effici mortes, quas incursibus deputant. Hanc quoque fallaciam spiritus nequam sub personis defunctorum delitescentis, nisi fallor, etiam rebus probamus, cum in exorcismis interdum aliquem se ex parentibus hominis sui affirmat, interdum gladiatorem vel bestiarium, sicut et alibi deum, nihil magis curans quam hoc ipsum excludere quod praedicamus, ne facile credamus animas universas ad inferos redigi, ut et iudicii et resurrectionis fidem turbent. Et tamen ille daemon, postquam circumstantes circumvenire temptavit, instantia divinae gratiae victus id quod in vero est invitus confitetur. Sic et in illa alia specie magiae, quae iam quiescentes animas evellere ab inferis creditur et conspectui exhibere, non alia fallaciae vis est operantior. Plane, quia et phantasma praestatur, quia et corpus affingitur; nec magnum illi exteriores oculos circumscribere cui interiorem mentis aciem excaecare perfacile est. Corpora denique videbantur Pharaoni et Aegyptiis magicarum virgarum dracones. Sed Mosei veritas mendacium devoravit. Multa utique et adversus apostolos Simon et Elymas magi; sed plaga caecitatis de praestigiis non fuit. Quid novi aemulatio veritatis a spiritu immundo? Ecce hodie eiusdem Simonis haereticos tanta praesumptio artis extollit, ut etiam prophetarum animas ab inferis movere se spondeant. Et credo quia mendacio possunt. Nec enim pythonico tunc spiritui minus licuit animam Samuelis effingere, post deum mortuos consulente Saule. Absit alioquin ut animam cuiuslibet sancti, nedum prophetae, a daemonio credamus extractam, edocti quod ipse satanas transfiguretur in angelum lucis, nedum in hominem lucis, etiam deum se adseveraturus in fine, signaque portentosiora editurus ad evertendos, si fieri possit, electos. Dubitavit, si forte, tunc prophetam se dei adseverare, et utique Sauli, in quo iam ipse morabatur. Ne putes alium fuisse qui phantasma administrabat, alium qui commendabat, sed eundem spiritum et in pseudoprophetide et in apostata facile mentiri quod fecerat credi, per quem Saulis thesaurus illic erat ubi et cor ipsius, ubi scilicet deus non erat. Et ideo per quem visurum se credidit, vidit, quia per quem vidit, et credidit. Si et de nocturnis imaginibus opponitur saepe non frustra mortuos visos (nam et Nasamonas propria oracula apud parentum sepulchra mansitando captare, ut Heraclides scribit vel Nymphodorus vel Herodotus, et Celtas apud virorum fortium busta eadem de causa abnoctare, ut Nicander affirmat), non magis mortuos vere patimur in somnis quam vivos, sed eadem ratione mortuos qua et vivos et omnia quae videntur. Non enim quia videntur vera sunt, sed quia adimplentur. Fides somniorum de effectu, non de conspectu renuntiatur. Nulli autem animae omnino inferos patere satis dominus in argumento illo pauperis requiescentis et divitis ingemiscentis ex persona Abrahae sanxit, non posse inde relegari renuntiatorem dispositionis infernae, quod vel tunc licere potuisset, ut Moysi et prophetis crederetur. Sed etsi quasdam revocavit in corpora dei virtus, in documenta iuris sui, non idcirco communicabitur fidei et audaciae magorum et fallaciae somniorum et licentiae poÃ«tarum. Atquin in resurrectionis exemplis, cum dei virtus sive per prophetas sive per Christum sive per apostolos in corpora animas repraesentat, solida et contrectabili et satiata veritate praeiudicatum est hanc esse formam veritatis, ut omnem mortuorum exhibitionem incorporalem praestigias iudices.

aut bonus sum hic retineo secundus aoros aut malus secundus biaeothanatos ut ipse iam vocabulis uto qui auctrix opinio istaris magia sono ostanes et typhon et dardanus et damigeron et necto et berenice publicus iam litteratura sum qui anima etiam iustus aetas sopio etiam probus mors disjungo etiam promptus humatio dispunctas evocaturam sui ab inferus incolatus polliceor quis ergo dico magia qui omnis paene fallacia sed ratio fallacia solus non fugio christianus qui spiritalis nequitia non quidem socio conscientia sed inimicus scientia nosco neque invitatoria operatio sed expugnatoria dominatio tracto multiformis lues mens humanus totus error artifex salus pariter animaequus vastator sic etiam magia secundus scilicet idololatriae in qui sui daemon perinde mortuus fingo quemadmodum in ille deus quis cum et dius mortuus aequus invoco quidem aori et biaeothanati sub ille fides argumentum qui credibilis video is potis anima ad vis et iniuria facio qui per vis et iniuria saevus et immaturus finis extorqueo quasi ad vicis offendo sed daemon opero sub obtendo is et hic vel magnus qui in ipse tunc sum cum advivo quisque ille in huiusmodi impegerant exitus nam et suggero nullus paene homo careo daemonium et multus notus sum daemonium quoque opus et immaturus et atrox efficio mors qui incursus deputo hic quoque fallacia spiritus nequam sub persona defunctor delitescentis nisi fallo etiam res probo cum in exorcismis interdum aliquis sui ex parens homo suus affirmo interdum gladiator vel bestiarium sicut et alibi deus nihil magis curo quam hic ipse excludo qui praedico ne facilis credo anima universus ad inferi redigo ut et iudicium et resurrectio fides turbo et tamen ille daemon postquam circumsto circumvenio tento insto divina gratia vinco is qui in verus sum invitus confiteor sic et in ille alius species magia qui iam quiesco anima evello ab inferi credo et conspectus exhibeo non alius fallacia volo sum operantior planus quia et phantasma praesto quia et corpus affingitur neque magnus ille exter oculus circumscribo qui interior mens acies excaecaris perfacilis sum corpus denique video pharao et aegyptius magicaris virgaris draco sed mosei vereor mendacium devoro multus utique et adverro apostolus simon et elymas magus sed plaga caecitas de praestigiae non sum quis nosco aemulatio veritas ab spiritus immundus ecce hodie idem simo haereticos tantus praesumptio ars extollo ut etiam propheta anima ab inferi moveo sui spondeo et credo quia mendacium possum neque enim pythonico tunc spiritus paruus licet anima samuelis effingo post deus mortuus consulo saulis absum alioqui ut anima qui sanctus nedum propheta ab daemonium credo extraho edoceo qui ipse satanas transfiguretur in angelus lucus nedum in homo lucus etiam deus sui adseveraturus in finis signo portentosus edo ad evertendos si fio possum eligo dubito si fors tunc propheta sui deus adseveraris et utique saulis in quo iam ipse moror ne puto alius sum qui phantasma administro alius qui commendo sed idem spiritus et in pseudoprophetide et in apostato facilis mentior qui facio credo per qui saulis thesaurus illic sum ubi et cor ipse ubi scilicet deus non sum et ideo per qui video sui credo video quia per qui video et credo si et de nocturnus imago oppono saepe non frustra mortuus video nam et nasamonas proprius oraculum apud parens sepulcrum mansitando captaris ut heraclides scribo vel nymphodorus vel herodotus et celtae apud vir fors bustum idem de causa abnoctaris ut nicander affirmo non magis mortuus verus patior in somnus quam vivus sed idem ratio mortuus qui et vivus et omnis qui video non enim quia video verus sum sed quia adimplentur fides somnium de effectus non de conspectus renuntio nullus autem anima omnino inferi pateo satis dominus in argumentum ille pauper requiescentis et dives ingemiscentis ex persono abrahae sancio non possum inde relegaris renuntiator dispositio infernus qui vel tunc licet possum ut moysi et propheta credo sed etsi quidam revoco in corpus deus virtus in documentum ius suus non idcirco communico fides et audacia magus et fallacia somnium et licentia poa taris atqui in resurrectio exemplum cum deus virtus sive per propheta sive per christus sive per apostolus in corpus anima repraesento solidus et contrectabilis et satio veritas praejudico sum hic sum forma veritas ut omnis morior exhibitio incorporal praestigiae iudex


Sed ut animam spiritum dicam praesentis quaestionis ratio compellit, quia spirare alii substantiae adscribitur. Hoc dum animae vindicamus, quam uniformem et simplicem agnoscimus, spiritum necesse est certa condicione dicamus, non status nomine, sed actus, nec substantiae titulo, sed operae, quia spirat, non quia spiritus proprie est. Nam et flare spirare est. Ita et animam, quam flatum ex proprietate defendimus, spiritum nunc ex necessitate pronuntiamus. Ceterum adversus Hermogenem, qui eam ex materia, non ex dei flatu contendit, flatum proprie tuemur. Ille enim adversus ipsius scripturae fidem flatum in spiritum vertit, ut, dum incredibile est spiritum dei in delictum et mox in indicium devenire, ex materia potius anima credatur quam ex dei spiritu. Idcirco nos et illic flatum eam defendimus, non spiritum, secundum scripturam et secundum spiritus distinctionem, et hic spiritum ingratis pronuntiamus secundum spirandi et flandi communionem. Illic de substantia quaestio est; spirare enim substantiae actus est. Nec diutius de isto, nisi propter haereticos, qui nescio quod spiritale semen infulciunt animae de Sophiae matris occulta liberalitate conlatum ignorante factore; cum scriptura factoris magis dei sui conscia nihil amplius promulgaverit quam deum flantem in faciem hominis flatum vitae, et hominem factum in animam vivam, per quam exinde et vivat et spiret, satis declarata differentia spiritus et animae in sequentibus instrumentis, ipso deo pronuntiante, Spiritus ex me prodivit, et flatum omnem ego feci. Et anima enim flatus factus ex spiritu. Et rursus, Qui dedit flatum populo super terram, et spiritum calcantibus eam. Primo enim anima, id est flatus, populo in terra incedenti, id est in carne carnaliter agenti, postea spiritus eis qui terram calcant, id est opera carnis subigunt, quia et apostolus non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Nam etsi Adam statim prophetavit magnum illud sacramentum in Christum et ecclesiam: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro ex carne mea; propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et agglutinabit se uxori suae, et erunt duo in unam carnem, accidentiam spiritus passus est. Cecidit enim ecstasis super illum, sancti spiritus vis operatrix prophetiae. Nam et malus spiritus accidens res est. Denique Saulem tam dei spiritus postea vertit in alium virum, id est in propheten, cum dictum est, Quid hoc filio Cis? an et Saul in prophetis? quam et malus spiritus postea vertit in alium virum, in apostatam scilicet. Iudam quoque aliquamdiu cum electis deputatum usque ad loculorum officium, etsi iam fraudatorem, traditorem tamen nondum postea diabolus intravit. Igitur si neque dei neque diaboli spiritus ex nativitate conseritur animae, solam eam constat ante eventum spiritus utriusque; si solam, et simplicem et uniformem substantiae nomine, atque ita non aliunde spirantem quam ex substantiae suae sorte.

sed ut anima spiritus dico praesum quaestio ratio compello quia spiraris alius substantia adscribo hic dum anima vindico quam uniformem et simplex agnosco spiritus necesse sum certus condicio dico non status nomen sed ago neque substantia titulus sed opera quia spiro non quia spiritus proprius sum nam et flaris spiraris sum ita et anima quam flo ex proprietas defendo spiritus nunc ex necessitas pronuntio ceterum adverro hermogenes qui is ex materia non ex deus flo contendo flo proprius tueor ille enim adverro ipse scribo fides flo in spiritus verto ut dum incredibilis sum spiritus deus in delinquo et mox in indicium devenio ex materia potis anima credo quam ex deus spiritus idcirco nos et illic flo is defendo non spiritus secundus scribo et secundus spiritus distinctio et hic spiritus ingratus pronuntio secundus spiro et flo communio illic de substantia quaestio sum spiraris enim substantia ago sum neque diu de iste nisi propter haereticos qui nescio qui spirital semen infulciunt anima de sophia mater occulo liberalitas confero ignoro factor cum scribo factor magis deus suus conscius nihil amplus promulgaverit quam deus flo in facies homo flo vita et homo facio in anima vivo per quam exinde et vivo et spiro satis declaro differentia spiritus et anima in sequor instrumentum ipse deus pronuntio spiritus ex ego prodivit et flo omnis ego facio et anima enim flo facio ex spiritus et rursus qui do flo populus super terra et spiritus calceo is primus enim anima is sum flo populus in terra incedo is sum in carnis carnalis ago postea spiritus is qui terra calceo is sum opus caro subigo quia et apostolus non primus qui spirital sum sed qui animal postea spirital nam etsi adam statim prophetavit magnus ille sacramentum in christus et ecclesia hic nunc os ex os meus et carus ex carnis meus propter hic relinquo homo pater et mater et agglutino sui uxor suus et sum duo in unus caro accidentiam spiritus patior sum cado enim ecstasis super ille sanctus spiritus volo operatrix prophetia nam et malus spiritus accido res sum denique saulis tam deus spiritus postea verto in alius vir is sum in prophetes cum dico sum quis hic filius cos an et saul in propheta quam et malus spiritus postea verto in alius vir in apostatam scilicet judas quoque aliquamdiu cum eligo deputas usque ad loculus officium etsi iam fraudator traditor tamen nondum postea diabolus intro igitur si neque deus neque diabolus spiritus ex nativitas consero anima solus is consto ante evenio spiritus uterque si solus et simplex et uniformem substantia nomen atque ita non aliunde spiro quam ex substantia suus sors


Et hic itaque concludimus omnia naturalia animae ut substantiva eius ipsi inesse et cum ipsa procedere atque proficere, ex quo ipsa censetur. Sicut et Seneca saepe noster: Insita sunt nobis omnium artium et aetatum semina, magisterque ex occulto deus producit ingenia, ex seminibus scilicet insitis et occultis per infantiam, quae sunt et intellectus. Ex his enim producuntur ingenia. Porro et frugum seminibus una generis cuiusque forma est, processus tamen varii, alia integro statu evadunt, alia etiam meliora respondent, alia degenerant pro condicione caeli et soli, pro ratione operis et curae, pro temporum eventu, pro licentia casuum: ita et animam licebit semine uniformem, fetu multiformem. Nam et hic etiam de locis interest. Thebis hebetes et brutos nasci relatum est, Athenis sapiendi dicendique acutissimos; ubi penes Colyttum pueri mense citius eloquuntur praecoca lingua. Siquidem et Plato in Timaeo Minervam affirmat, cum urbem illam moliretur, nihil aliud quam regionis naturam prospexisse, talia ingenia pollicitam, unde et ipse in Legibus Megillo et Cliniae praecipit condendae civitati locum procurare. Sed Empedocles causam argutae indolis et obtusae in sanguinis qualitate constituit; perfectum ac profectum de doctrina disciplinaque deducit. Tamen vulgata iam res est gentilium proprietatum. Comici Phrygas timidos inludunt, Sallustius vanos Mauros et feroces Dalmatas pulsat, mendaces Cretas etiam apostolus inurit. Fortassean et de corpore et de valetudine aliquid accedat. Opimitas sapientiam impedit, exilitas expedit, paralysis mentem prodigit, phthisis servat. Quanto magis de accidentibus habebuntur, quae citra corpulentiam et valentiam vel acuunt vel obtundunt. Acuunt doctrinae, disciplinae, artes et experientiae, negotia, studia, obtundunt inscitiae, ignaviae, desidiae, libidines, inexperientiae, otia, vitia; super haec si et alia quae praesunt potestates. Enimvero praesunt; secundum nos quidem deus dominus et diabolus aemulus, secundum communem autem opinionem et providentiae fatum et necessitas, et fortunae arbitrii libertas. Nam haec et philosophi distinguunt, et nos secundum fidem disserenda suo iam vovimus titulo. Apparet quanta sint quae unam animae naturam varie collocarint, ut vulgo naturae deputentur, quando non species sint, sed sortes naturae et substantiae unius, illius scilicet quam deus in Adam contulit et matricem omnium fecit; atque adeo sortes erunt, non species substantiae unius, item varietas ista moralis, quae quanta nunc est, tanta non fuerit in ipso principe generis Adam. Debuerant enim fuisse haec omnia in illo, ut in fonte naturae, atque inde cum tota varietate manasse, si varietas naturae fuisset.

et hic itaque concludo omnis naturale anima ut substantiva is ipse insum et cum ipse procedo atque proficio ex quo ipse censeo sicut et seneco saepe noster inquiro sum nos omnis ars et aetas semen magister ex occulo deus produco ingenium ex semen scilicet inquiro et occulo per infantia qui sum et intellego ex hic enim produco ingenium porro et frugum semen unus genus quisque forma sum procedo tamen varius alius integer status evado alius etiam bonus respondeo alius degenero pro condicio caelum et solus pro ratio opus et cura pro tempus evenio pro licentia casus ita et anima liceo semen uniformem fetus multiformis nam et hic etiam de locus intersum thebae hebeto et brutus nascor refero sum athenae sapiendi dico acutissimos ubi penis colyttum puer mensis cieo eloquor praecoca lingua siquidem et plato in timaeus minerva affirmo cum urbs ille molio nihil alius quam regio natura prospicio talis ingenium polliceor unde et ipse in lex megillo et clinia praecipio condo civitas locus procuro sed empedocles causa arguo indoles et obtundo in sanguis qualitas constituo perficio atque proficiscor de doctrina disciplina deduco tamen vulgo iam res sum gentilis proprietas comicus phrygas timidus illudo sallustius vanus mauri et ferox dalmatae pulso mendax creta etiam apostolus inurit fortassean et de corpus et de valetudo aliquis accedo opimitas sapientia impedio exilitas expedio paralysis mens prodigo phthisis servo quantus magis de accido habeo qui citer corpulentiam et valentia vel acuo vel obtundo acuo doctrina disciplina ars et experientia negotium studium obtundo inscitia ignavia desidia libido inexperientiae otium vitio super hic si et alius qui praesum potestas enimvero praesum secundus nos quidem deus dominus et diabolus aemulus secundus communis autem opinio et providentia fatum et necessitas et fortuna arbitrium libertas nam hic et philosophus distinguo et nos secundus fides dissero suus iam voveo titulus appareo quantus sum qui unus anima natura varius colloco ut vulgo natura deputo quando non species sum sed sors natura et substantia unus ille scilicet quam deus in adam confero et matrix omnis facio atque adeo sors sum non species substantia unus item varietas iste moral qui quantus nunc sum tantus non sum in ipse princeps genus adam debeo enim sum hic omnis in ille ut in fons natura atque inde cum totus varietas manasse si varietas natura sum


Quomodo igitur animal conceptum? simulne conflata utriusque substantia corporis animaeque, an altera earum praecedeute? Immo simul ambas et concipi et confici et perfici dicimus, sicut et promi, nec ullum intervenire momentum in conceptu quo locus ordinetur. Recogita enim de novissimis prima. Si mors non aliud determinatur quam disiunctio corporis animaeque, contrarium morti vita non aliud definietur quam coniunctio corporis animaeque. Si disiunctio simul utrique substantiae accidit per mortem, hoc debet coniunctionis forma mandasse pariter obvenientis per vitam utrique substantiae. Porro vitam a conceptu agnoscimus, quia animam a conceptu vindicamus; exinde enim vita, quo anima. Pariter ergo in vitam compinguntur quae pariter in mortem separantur. Tunc si alteri primatum damus, alteri secundatum, seminis quoque discernenda sunt tempora pro statu ordinis. Et quando collocabitur corporis semen, quando animae? Immo si tempora seminum dividentur, et materiae diversae habebuntur, ex distantia temporum. Nam etsi duas species confitebimur seminis, corporalem et animalem, indiscretas tamen vindicamus, et hoc modo contemporales eiusdemque momenti. Ne itaque pudeat necessariae interpretationis. Natura veneranda est, non erubescenda. Concubitum libido, non condicio foedavit. Excessus, non status est impudicus, siquidem benedictus status apud deum: Crescite et in multitudinem proficite. Excessus vero maledictus, adulteria et stupra et lupanaria. In hoc itaque sollemni sexuum officio quod marem ac feminam miscet, in concubitu dico communi, scimus et animam et carnem simul fungi, animam concupiscentia, carnem opera, animam instinctu, carnem actu. Unico igitur impetu utriusque toto homine concusso despumatur semen totius hominis, habens ex corporali substantia humorem, ex animali calorem. Et si frigidum nomen est anima Graecorum, quare corpus exempta ea friget? Denique, ut adhuc verecundia magis pericliter quam probatione, in illo ipso voluptatis ultimae aestu, quo genitale virus expellitur, nonne aliquid de anima quoque sentimus exire? atque adeo marcescimus et devigescimus cum lucis detrimento? Hoc erit semen animale protinus ex animae destillatione, sicut et virus illud corporale semen ex carnis defaecatione. Fidelissima primordii exempla. De limo caro in Adam. Quid aliud limus quam liquor opimus? inde erit genitale virus. Ex afflatu dei anima. Quid aliud afflatus dei quam vapor spiritus? inde erit quod per virus illud efflamus. Cum igitur in primordio duo diversa atque divisa, limus et flatus, unum hominem coÃ«gissent, confusae substantiae ambae iam in uno semina quoque sua miscuerunt, atque exinde generi propagando formam tradiderunt, ut et nunc duo, licet diversa, etiam unita pariter effluant, pariterque insinuata sulco et arvo suo pariter hominem ex utraque substantia effruticent, in quo rursus semen suum insit secundum genus, sicut omni conditioni genitali praestitutum est. Igitur ex uno homine tota haec animarum redundantia, observante scilicet natura dei edictum: Crescite et in multitudinem proficite. Nam et in ipsa praefatione operis unius, Faciamus hominem, universa posteritas pluraliter praedicata est: Et praesint piscibus maris. Nihil mirum; repromissio segetis in semine.

quomodo igitur animal concipio simulne conflo uterque substantia corpus animaequus an alter is praecedeute immo simul ambo et concipio et conficio et perficio dico sicut et promo neque ullus intervenio momentum in concipio quo locus ordino recogito enim de novus primus si mors non alius determino quam disjunctio corpus animaequus contrarius mors vito non alius definio quam conjunctio corpus animaequus si disjunctio simul uterque substantia accido per mors hic debeo coniunctio forma mando pariter obvenientis per vita uterque substantia porro vita ab concipio agnosco quia anima ab concipio vindico exinde enim vito quo anima pariter ergo in vita compinguntur qui pariter in mors separo tunc si alter primatus do alter secundatum semen quoque discerno sum tempus pro status ordo et quando colloco corpus semen quando anima immo si tempus semen divido et materia diverto habeo ex disto tempus nam etsi duo species confiteor semen corporal et animal indiscretus tamen vindico et hic modo contemporal idem momentum ne itaque pudeo necessaria interpretatio natura veneror sum non erubesco concubo libido non condicio foedo excedo non status sum impudicus siquidem benedico status apud deus cresco et in multitudo proficite excedo verus maledico adulterium et stuprum et lupanaris in hic itaque sollemnis sexuum officium qui maris atque femina misceo in concubo dico communis scio et anima et caro simul fungor anima concupisco caro opus anima instinguo caro actus unicus igitur impetus uterque totus homo concutio despumo semen totus homo habeo ex corporal substantia humorem ex animal calor et si frigidus nomen sum anima graecum quare corpus eximo is frigeo denique ut adhuc verecundia magis periclitor quam probatio in ille ipse voluptas ulter aestus quo genital virus expello nonne aliquis de anima quoque sentio exeo atque adeo marcescimus et devigescimus cum lucus detrimentum hic sum semen animal protinus ex anima destillatio sicut et virus ille corporal semen ex caro defaecatio fidelis primordii exemplum de limus carus in adam quis alius limus quam liquo opimus inde sum genital virus ex afflo deus anima quis alius afflo deus quam vapor spiritus inde sum qui per virus ille efflamus cos igitur in primordius duo diverto atque divido limus et flo unus homo coa gissent confundo substantia ambo iam in unus semen quoque suus misceo atque exinde gener propago forma trado ut et nunc duo licet diverto etiam unita pariter effluo parito insinuo sulco et arvum suus pariter homo ex uter substantia effruticent in quo rursus semen suus insum secundus genus sicut omnis conditio genital praestitus sum igitur ex unus homo totus hic anima redundo observante scilicet natura deus edictum cresco et in multitudo proficite nam et in ipse praefatio opus unus facio homo universus posteritas pluralis praedico sum et praesum piscis mare nihil mirus repromissio seges in semen


De somno prius disputemus, post, mortem qualiter anima decurrat. Non utique extranaturale est somnus, ut quibusdam philosophis placet, cum ex bis eum deputant causis quae praeter naturam haberi videntur. Stoici somnum resolutionem sensualis vigoris affirmant, Epicurei deminutionem spiritus animalis, Anaxagoras cum Xenophane defetiscentiam, Empedocles et Parmenides refrigerationem, Strato segregationem consati spiritus, Democritus indigentiam spiritus, Aristoteles marcorem circumcordialis caloris. Ego me nunquam ita dormisse praesumo ut ex his aliquid agnoscam. Neque enim credendum est defetiscentiam esse somnum, contrarium potius defetiscentiae, quam scilicet tollit, siquidem homo somno magis refieitur quam fatigatur. Porro nec semper ex fatigatione concipitur somnus, et tamen cum ex illa est, illa iam non est. Sed nec refrigescentiam admittam aut marcorem aliquem caloris, cum adeo corpora somno concalescant, ut dispensatio ciborum per somnum non facile procederet calore properabili et rigore tardabili, si somno refrigeraremur. Plus est quod etiam sudor digestionis aestuantis est index. Denique concoquere dicimur, quod caloris, non frigoris operatio est. Perinde deminutionem animalis spiritus aut indigentiam spiritus aut segregationem consati spiritus immortalitas animae non sinit credi. Perit anima si minoratur. Superest, si forte, cum Stoicis resolutionem sensualis vigoris somnum determinemus, quia corporis solius quietem procuret, non et animae. Animam enim ut semper mobilem et semper exercitam numquam succidere quieti, alienae scilicet a statu immortalitatis; nihil enim immortale finem operis sui admittit, somnus autem finis est operis. Denique corpori cui mortalitas competit, ei soli quies finem operis adulatur. Qui ergo de somni naturalitate dubitabit, habet quidem dialecticos in dubium deducentes totam naturalium et extranaturalium discretionem, ut et quae putaverit citra naturam esse naturae vindicari sciat posse, a qua ita esse sortita sunt, ut citra eam haberi videantur, et utique aut natura omnia aut nulla natura. Apud nos autem id poterit audiri quod dei contemplatio suggerit, auctoris omnium de quibus quaeritur. Credimus enim, si quid est natura, rationale aliquod opus dei esse. Porro somnum ratio praeit, tam aptum, tam utilem, tam necessarium, ut absque illo nulla anima sufficiat recreatorem corporum, redintegratorem virium, probatorem valetudinum, pacatorem operum, medicum laborum, cui legitime fruendo dies cedit, nox legem facit, auferens rerum etiam colorem. Quodsi vitale, salutare, auxiliare somnus, nihil eiusmodi non rationale, nihil non naturale. Sic et medici omne contrarium vitali, salutari, auxiliari extra naturales cardines relegant. Nam et aemulas somno valetudines, phreneticam atque cardiacam, praeter naturam iudicando naturalem somnum praeiudicaverunt; etiam in lethargo non naturalem notantes testimonio naturali respondent, cum in suo temperamento est. Omnis enim natura aut defraudatione aut enormitate rescinditur, proprietate mensurae conservatur. Ita naturale erit statu, quod non naturale effici potest decessu vel excessu. Quid, si et esum et potum do naturae sortibus eximas? nam et in his plurima somni praeparatura est. Certe his a primordio naturae suae homo inbutus est. Si apud deum discas, ille fons generis, Adam, ante ebibit soporem quam sitiit quietem, ante dormiit quam laboravit, immo quam et edit, immo quam et profatus est, ut videant naturalem indicem somnum omnibus naturalibus principaliorem. Inde deducimur etiam imaginem mortis iam tunc eum recensere. Si enim Adam de Christo figuram dabat, somnus Adae mors erat Christi dormituri in mortem, ut de iniuria perinde lateris eius vera mater viventium figuraretur ecclesia. Ideo et somnus tam salutaris, tam rationalis, etiam in publicae et communis iam mortis effingitur exemplar. Voluit enim deus, et alias nihil sine exemplaribus in sua dispositione molitus, paradigmate Platonico plenius humani vel maxime initii ac finis lineas quotidie agere nobiscum, manum porrigens fidei facilius adiuvandae per imagines et parabolas, sicut sermonum, ita et rerum. Proponit igitur tibi corpus amica vi soporis elisum, blanda quietis necessitate prostratum, immobile situ, quale ante vitam iacuit, et quale post vitam iacebit, ut testationem plasticae et sepulturae, expectans animam quasi nondum conlatam et quasi iam ereptam. Sed et illa sic patitur, ut alibi agere videatur, dissimulatione praesentiae futuram absentiam ediscens: de Hermotimo sciemus. Et tamen interim somniat: unde tunc somnia? Nec quiescit nec ignavescit omnino, nec naturam immortalitatis feriis soporis addicit. Probat se mobilem semper; terra, mari peregrinatur, negotiatur, agitatur, laborat, ludit, dolet, gaudet, licita atque inlicita persequitur, ostendit quod sine corpore etiam plurimum possit, quod et suis instructa sit membris, sed nihilominus necessitatem habeat rursus corporis agitandi. Ita cum evigilaverit corpus, redditum officiis eius resurrectionem mortuorum tibi affirmat. Haec erit somni et ratio naturalis et natura rationalis. Etiam per imaginem mortis fidem initiaris, spem meditaris, discis mori et vivere, discis vigilare, dum dormis.

de somnus prior disputo post mors qualis anima decurro non utique extranatural sum somnus ut quidam philosophus placeo cum ex bis is deputo causa qui praeter natura habeo video stoicus somnus resolutio sensual vigor affirmo epicureus deminutio spiritus animal anaxagoras cum xenophane defetiscentiam empedocles et parmenides refrigeratio stratum segregatio consati spiritus democritus indigentia spiritus aristotelis marcorem circumcordial calor ego ego numquam ita dormio praesumo ut ex hic aliquis agnosco neque enim credo sum defetiscentiam sum somnus contrarius potis defetiscentiae quam scilicet tollo siquidem homo somnus magis refieitur quam fatigo porro neque semper ex fatigatio concipio somnus et tamen cum ex ille sum ille iam non sum sed neque refrigescentiam admitto aut marcorem aliquis calor cum adeo corpus somnus concalesco ut dispensatio cibus per somnus non facilis procedo calor properabilis et rigor tardabilis si somnus refrigeraremur multus sum qui etiam sudor digestio aestuo sum index denique concoquo dico qui calor non frigor operatio sum perinde deminutio animal spiritus aut indigentia spiritus aut segregatio consati spiritus immortalitas anima non sino credo pereo anima si minoro supersum si fors cum stoicus resolutio sensual vigor somnus determino quia corpus solus quies procuro non et anima anima enim ut semper mobilis et semper exerceo numquam succido quiesco alienus scilicet ab status immortalitas nihil enim immortal finis opus suus admitto somnus autem finis sum opus denique corpus qui mortalitas competo is solus quies finis opus adulo qui ergo de somnium naturalitas dubito habeo quidem dialecticus in dubius deduco totus naturalis et extranaturalium discretio ut et qui puto citer natura sum natura vindicaris scio possum ab qui ita sum sortio sum ut citer is habeo video et utique aut natura omnis aut nullus natura apud nos autem is possum audio qui deus contemplatio suggero auctor omnis de qui quaero credo enim si quis sum natura rational aliqui opus deus sum porro somnus ratio praeeo tam aptus tam utilis tam necessarius ut absque ille nullus anima sufficio recreator corpus redintegrator vis probator valetudo pacator opus medicus labor qui legitimus fruor dies cedo nox lex facio aufero res etiam color quodsi vital salutaris auxiliaris somnus nihil eiusmodi non rational nihil non natural sic et medicus omnis contrarius vital salutaris auxiliaris extra natural cardo relego nam et aemulo somnus valetudo phreneticam atque cardiacam praeter natura judico natural somnus praeiudicaverunt etiam in lethargus non natural noto testimonium natural respondeo cum in suus temperamentum sum omnis enim natura aut defraudatio aut enormitas rescindo proprietas metior conservo ita natural sum status qui non natural efficio possum decedo vel excedo quis si et edo et potus do natura sors eximo nam et in hic multus somnium praeparatura sum certus hic ab primordius natura suus homo inbuo sum si apud deus disco ille fons genus adam ante ebibo sopor quam sitiit quies ante dormio quam laboro immo quam et edo immo quam et profor sum ut video natural index somnus omnis natural principaliorem indus deduco etiam imago mors iam tunc is recenseo si enim adam de christus figura do somnus adae mors sum christus dormituri in mors ut de iniuria perinde lateo is verus mater vivo figuraretur ecclesia ideo et somnus tam salutaris tam rational etiam in publicus et communis iam mors effingo exemplar volo enim deus et alius nihil sine exemplaris in suus dispositio molio paradigmate platonicus plenus humanus vel magnus initium atque finis linea quotidie ago nos manus porrigo fides facilis adjuvo per imago et parabola sicut sermo ita et res propono igitur tu corpus amicus vis soporus elido blandus quiesco necessitas prosterno immobilis sino qualis ante vita iaceo et qualis post vita jaceo ut testatio plastice et sepultura expectans anima quasi nondum confero et quasi iam eripio sed et ille sic patior ut alibi ago video dissimulatio praesentia sum absentia ediscens de hermotimo scio et tamen interim somnio unde tunc somnio neque quiesco neque ignavescit omnino neque natura immortalitas feriae soporus addico probo sui mobilis semper terra mare peregrinor negotior agito laboro ludo doleo gaudeo liceo atque illicitus persequor ostendo qui sine corpus etiam multus possum qui et suus instruo sum membrum sed nihilominus necessitas habeo rursus corpus agito ita cum evigilaverit corpus reddo officium is resurrectio morior tu affirmo hic sum somnium et ratio natural et natura rational etiam per imago mors fides initiaris spes meditaris disco morior et vivo disco vigilaris dum dormio


Quantum ad philosophos satis haec, quia quantum ad nostros, ex abundanti; quibus corporalitas animae in ipso evangelio relucebit. Dolet apud inferos anima cuiusdam, et punitur in flamma, et cruciatur in lingua, et de digito animae felicioris implorat solatium roris. Imaginem existimas exitum illum pauperis laetantis et divitis maerentis? et quid illic Lazari nomen, si non in veritate res est? Sed etsi imago credenda est, testimonium erit veritatis. Si enim non haberet anima corpus, non caperet imago animae imaginem corporis, nec mentiretur de corporalibus membris scriptura, si non erant. Quid est autem illud quod ad inferna transfertur post divortium corporis, quod detinetur illic, quod in diem iudicii reservatur, ad quod et Christus moriendo descendit? Puto, ad animas patriarcharum. Sed quamobrem, si nihil anima sub terris? Nihil enim, si non corpus. Incorporalitas enim ab omni genere custodiae libera est, immunis et a poena et a fovella. Per quod enim punitur aut fovetur, hoc erit corpus. Reddam de isto plenius et opportunius. Igitur si quid tormenti sive solatii anima praecerpit in carcere seu diversorio inferum, in igni vel in sinu Abrahae, probata erit corporalitas animae. Incorporalitas enim nihil patitur, non habens per quod pati possit, aut si habet, hoc erit corpus. In quantum enim omne corporale passibile est, in tantum quod passibile est corporale est.

quantus ad philosophus satis hic quia quantus ad noster ex abundo qui corporalitas anima in ipse evangelium relucebit doleo apud inferi anima quidam et punior in flamma et crucio in lingua et de digitus anima felix imploro solacium roris imago existimo exitus ille pauper laeto et dives maereo et quis illic lazaris nomen si non in veritas res sum sed etsi imago credo sum testimonium sum veritas si enim non habeo anima corpus non capio imago anima imago corpus neque mentior de corporal membrum scribo si non sum quis sum autem ille qui ad infernus transfero post divortium corpus qui detineo illic qui in dies iudicium reservo ad qui et christus morior descendo puto ad anima patriarcharis sed quamobrem si nihil anima sub terra nihil enim si non corpus incorporalitas enim ab omnis genus custodia liber sum immunis et ab poena et ab fovella per qui enim punior aut foveo hic sum corpus reddo de iste plenus et opportunus igitur si quis tormentum sive solacium anima praecerpit in carcer seu diversorio inferus in ignis vel in sinus abrahae probo sum corporalitas anima incorporalitas enim nihil patior non habeo per qui patior possum aut si habeo hic sum corpus in quantus enim omnis corporal passibilis sum in tantus qui passibilis sum corporal sum


Est et illud ad fidem pertinens, quod Plato bifariam partitur animam, per rationale et inrationale. Cui definitioni et nos quidem applaudimus, sed non ut naturae deputetur utrumque. Naturale enim rationale credendum est quod animae a primordio sit ingenitum, a rationali videlicet auctore. Quid enim non rationale quod deus iussu quoque ediderit, nedum id quod proprie affiatu suo emiserit? Inrationale autem posterius intellegendum est, ut quod acciderit ex serpentis instinctu, ipsum illud transgressionis admissum, atque exinde inoleverit et coadoleverit in anima ad instar iam naturalitatis, quia statim in naturae primordio accidit. Ceterum cum idem Plato solum rationale dicat, ut in anima dei ipsius, si nos etiam inrationale naturae adscripserimus, quam a deo anima nostra sortita est, aeque inrationale de deo erit, utpote naturale, quia naturae deus auctor est. Sed enim a diabolo immissio delicti, inrationale autem omne delictum, igitur a diabolo inrationale, a quo et delictum, extraneum a deo, a quo est inrationale alienum. Proinde diversitas horum ex distantia auctorum. Proinde cum Plato soli deo segregans rationale duo genera subdividit ex rationali, indignativum, quod appellant Î¸Ï Î¼Î¹Îºá½¸Î½, et concupiscentivum, quod vocant á¼ÏÎ¹Î¸Ï Î¼Î·ÏÎ¹Îºá½¸Î½, ut illud quidem commune sit nobis et leonibus, istud vero cum muscis, rationale porro cum deo, video et de hoc mihi esse retractandum propter ea quae in Christo deprehenduntur. Ecce enim tota haec trinitas et in domino, et rationale, quo docet, quo disserit, quo salutis vias sternit, et indignativum, quo invehitur in scribas et pharisaeos, et concupiscentivum, quo pascha cum discipulis suis edere concupiscit. Igitur apud nos non semper ex inrationali censenda sunt indignativum et concupiscentivum, quae certi sumus in domino rationaliter decucurrisse. Indignabitur deus rationaliter, quibus scilicet debet, et concupiscet deus rationaliter, quae digna sunt ipso. Nam et malo indignabitur, et bono concupiscet salutem. Dat et apostolus nobis concupiscentiam. Si quis episcopatum concupiscit, bonum opus concupiscit. Sed bonum opus dicens rationalem concupiscentiam ostendit. Concedit et indignationem. Quidni, quam et ipse suscepit? Utinam et praecidantur, inquit, qui vos subvertunt. Rationalis est indignatio quae ex affectu disciplinae est. At cum dicit, Fuimus aliquando natura filii irae, inrationale indignativum suggillat, quod non sit ex ea natura quae a deo est, sed ex illa quam diabolus induxit, dominus et ipse dictus sui ordinis: Non potestis duobus dominis servire, pater et ipse cognominatus: Vos ex diabolo patre estis. Ne timeas et illi proprietatem naturae alterius adscribere posterioris et adulterae, quem legis avenarum super seminatorem et frumentariae segetis nocturnum interpolatorem.

sum et ille ad fides pertineo qui plato bifarius partio anima per rational et inrational qui definitio et nos quidem applaudimus sed non ut natura deputo uterque natural enim rational credo sum qui anima ab primordius sum ingenitus ab rational videlicet auctor quis enim non rational qui deus iussus quoque edo nedum is qui proprius affiatu suus emitto inrational autem posterus intellego sum ut qui accido ex serpens instinguo ipse ille transgressio admitto atque exinde inoleverit et coadoleverit in anima ad instar iam naturalitas quia statim in natura primordius accido ceterum cum idem plato solus rational dico ut in anima deus ipse si nos etiam inrational natura adscripserimus quam ab deus anima noster sortio sum aequus inrational de deus sum utpote natural quia natura deus auctor sum sed enim ab diabolus immissio delictum inrational autem omnis delinquo igitur ab diabolus inrational ab quo et delinquo extraneus ab deus ab quo sum inrational alienus proinde diversitas hic ex disto auctor proinde cum plato solus deus segrego rational duo genus subdividit ex rational indignativum qui appello i i i i i a i et concupiscentivum qui voco a i i i i i i i i i a i ut ille quidem communis sum nos et leo iste verus cum musca rational porro cum deus video et de hic ego sum retracto propter is qui in christus deprehendo ecce enim totus hic trinitas et in dominus et rational quo doceo quo dissero quo salus via sterno et indignativum quo inveho in scribo et pharisaeos et concupiscentivum quo pascha cum discipulis suus edo concupisco igitur apud nos non semper ex inrational censeo sum indignativum et concupiscentivum qui certus sum in dominus rationalis decurro indignor deus rationalis qui scilicet debeo et concupisco deus rationalis qui dignus sum ipse nam et malus indignor et bonus concupisco salus do et apostolus nos concupiscentia si quis episcopatus concupisco bonus opus concupisco sed bonus opus dico rational concupiscentia ostendo concedo et indignatio quis quam et ipse suscipio utinam et praecido inquam qui tu subverto rational sum indignatio qui ex afficio disciplina sum at cum dico sum aliquando natura filius ira inrational indignativum suggillat qui non sum ex is natura qui ab deus sum sed ex ille quam diabolus induco dominus et ipse dico suus ordo non possum duo dominus servio pater et ipse cognomino tu ex diabolus pater sum ne timeo et ille proprietas natura alter adscribo posterus et adultera qui lex avenaris super seminator et frumentarius seges nocturnus interpolator


Hoc igitur opus mortis, separationem carnis atque animae, seposita quaestione fatorum et fortuitorum, bifariam distinxit humanus affectus, in ordinariam et extraordinariam formam, ordinariam quidem naturae deputans, placidae cuiusque mortis, extraordinariam vero praeter naturam iudicans, violenti cuiusque finis. Qui autem primordia hominis novimus, audenter determinamus mortem non ex natura secutam hominem, sed ex culpa, ne ipsa quidem naturali; facile autem usurpari naturae nomen in ea quae videntur a nativitate ex accidentia adhaesisse. Nam si homo in mortem directo institutus fuisset, tunc demum mors naturae adscriberetur. Porro non in mortem institutum eum probat ipsa lex. condicionali comminatione suspendens, et arbitrio hominis addicens mortis eventum. Denique si non deliquisset, nequaquam obisset. Ita non erit natura quod ex oblationis potestate accidit per voluntatem, non ex instituti auctoritate per necessitatem. Proinde etsi varii exitus mortis, ut est multimoda condicio causarum, nubum ita dicimus lenem ut non vi agatur. Ipsa illa ratio operatrix mortis, simplex licet, vis est. Quid enim? quae tantam animae et carnis societatem, tantam a conceptu concretionem sororum substantiarum divellit ac dirimit. Nam etsi prae gaudio quis spiritum exhalet, ut Chilon Spartanus, dum victorem Olympiae filium amplectitur, etsi prae gloria, ut Clidemus Atheniensis, dum ob historici stili praestantiam auro coronatur, etsi per somnium, ut Plato, etsi per risum, ut P. Crassus, multo violentior mors quae per aliena grassatur, quae animam per commoda expellit, quae tunc mori affert cum iocundius vivere est in exultatione, in honore, in requie, in voluptate. Vis est illa navigiis, cum longe a Caphareis saxis, nullis depugnata turbinibus, nullis quassata decumanis, adulante flatu, labente cursu, laetante comitatu, intestino repente perculsu cum tota securitate desidunt. Non secus naufragia sunt vitae, etiam tranquillae mortis eventus. Nihilo refert integram abire corporis navem, an dissipatam, dum animae navigatio evertatur.

hic igitur opus mors separatio caro atque anima sepono quaestio fatum et fortuitus bifarius distinguo humanus afficio in ordinarius et extraordinarius forma ordinarius quidem natura deputans placidus quisque mors extraordinarius verus praeter natura judico violens quisque finis qui autem primordius homo nosco audenter determinamus mors non ex natura sequor homo sed ex culpa ne ipse quidem natural facilis autem usurparis natura nomen in is qui video ab nativitas ex accido adhaereo nam si homo in mors dirigo instituo sum tunc demum mors natura adscribo porro non in mors institus is probo ipse lex condicional comminatio suspendo et arbitrium homo addicens mors evenio denique si non delinquo nequaquam obeo ita non sum natura qui ex oblatio potestas accido per voluntas non ex institus auctoritas per necessitas proinde etsi varius exitus mors ut sum multimodus condicio causaris nubum ita dico lenis ut non vis ago ipse ille ratio operatrix mors simplex licet volo sum quis enim qui tantus anima et caro societas tantus ab concipio concretio soror substantiaris divello atque dirimo nam etsi prae gaudium quis spiritus exhalo ut chilo spartanus dum victor olympia filius amplector etsi prae gloria ut clidemus atheniensis dum ob historicus stilis praestantia aurum corono etsi per somnium ut plato etsi per risus ut p crassus multus violens mors qui per alienus grassor qui anima per commodus expello qui tunc morior affero cum jocundus vivo sum in exultatio in honor in requie in voluptas volo sum ille navigium cum longus ab caphareis saxum nullus depugnata turbo nullus quasso decimanus adulante flo labor cursus laeto comito intestinus repens perculsu cum totus securitas desido non secus naufragium sum vita etiam tranquillus mors evenio nihilum refero integer abeo corpus navo an dissipatam dum anima navigatio everto


Nobis inferi non nuda cavositas nec subdivalis aliqua mundi sentina creduntur, sed in fossa terrae et in alto vastitas et in ipsis visceribus eius abstrusa profunditas, siquidem Christo in corde terrae triduum mortis legimus expunctum, id est in recessu intimo et interno et in ipsa terra operto et intra ipsam clauso et inferioribus adhuc abyssis superstructo. Quodsi Christus deus, quia et homo mortuus secundum scripturas et sepultus secundum easdem, huic quoque legi satisfecit forma humanae mortis apud inferos functus, nec ante ascendit in sublimiora caelorum quam descendit in inferiora terrarum, ut illic patriarchas et prophetas compotes sui faceret, habes et regionem inferum subterraneam credere, et illos cubito pellere qui satis superbe non putent animas fidelium inferis dignas. Servi super dominum, et discipuli super magistrum, aspernati, si forte, in Abrahae sinu expectandae resurrectionis solatium capere. Sed in hoc, inquiunt, Christus inferos adiit, ne nos adiremus. Ceterum quod discrimen ethnicorum et Christianorum, si carcer mortuis idem? Quomodo ergo anima exhalabit in caelum, Christo illic adhuc sedente ad dexteram patris, nondum dei iussu per tubam archangeli audito, nondum illis, quos domini adventus in saeculo invenerit, obviam ei ereptis in aÃ«rem, cum his qui mortui in Christo primi resurgent? Nulli patet caelum, terra adhuc salva, ne dixerim clausa. Cum transactione enim mundi reserabuntur regna caelorum. Sed in aethere dormitio nostra cum puerariis Platonis, aut in aÃ«re cum Ario, aut circa lunam cum Endymionibus Stoicorum. Immo, inquis, in paradiso, quo iam tunc et patriarchae et prophetae appendices dominicae resurrectionis ab inferis migraverint. Et quomodo Ioanni in spiritu paradisi regio revelata, quae subicitur altari, nullas alias animas apud se praeter martyrum ostendit? Quomodo Perpetua fortissima martyr sub die passionis in revelatione paradisi solos illic commartyres suos vidit, nisi quia nullis romphaea paradisi ianitrix cedit nisi qui in Christo decesserint, non in Adam? Nova mors pro deo et extraordinaria pro Christo alio et privato excipitur hospitio. Agnosce itaque differentiam ethnici et fidelis in morte, si pro deo occumbas, ut paracletus monet, non in mollibus febribus et in lectulis, sed in martyriis, si crucem tuam tollas et sequaris dominum, ut ipse praecepit. Tota paradisi clavis tuus sanguis est. Habes etiam de paradiso a nobis libellum, quo constituimus omnem animam apud inferos sequestrari in diem domini.

nos inferus non nudo cavositas neque subdival aliqui mundus sentina credo sed in fossa terra et in altus vastitas et in ipse viscera is abstrudo profunditas siquidem christus in cor terra triduum mors lego expunctum is sum in recessus intimo et internus et in ipse terra operio et intra ipse claudo et inferus adhuc abyssus superstructo quodsi christus deus quia et homo mortuus secundus scribo et sepelio secundus idem hic quoque lego satisfecit forma humanus mors apud inferi fungor neque ante ascendo in sublimis caelum quam descendo in inferus terra ut illic patriarcha et propheta compotor suus facio habeo et regio inferus subterraneam credo et ille cubo pello qui satis superbus non puto anima fidelis inferi digno servius super dominus et discipulis super magister aspernor si fors in abrahae sinus exspecto resurrectio solacium capio sed in hic inquam christus inferi adeo ne nos adeo ceterum qui discrimen ethnicorum et christianorum si carcer morior idem quomodo ergo anima exhalo in caelum christus illic adhuc sedeo ad dexter pater nondum deus iussus per tuba archangelis audio nondum ille qui dominus advenio in saeculum invenio obvius is eripio in aa res cum hic qui mortuus in christus primus resurgo nullus pateo caelum terra adhuc salvo ne dico claudo cos transactio enim mundus reserabuntur regnum caelum sed in aether dormitio noster cum puerariis plato aut in aa res cum arius aut circa luna cum endymio stoicus immo inquam in paradisus quo iam tunc et patriarcha et propheta appendices dominicus resurrectio ab inferi migraverint et quomodo ioanni in spiritus paradisus regius revelo qui subicio altare nullus alius anima apud sui praeter martyrum ostendo quomodo perpetuus fortis martyr sub dies passio in revelatio paradisus solus illic commartyres suus video nisi quia nullus romphaea paradisus janitrix cedo nisi qui in christus decedo non in adam novo mors pro deus et extraordinarius pro christus alius et privo excipio hospitium agnosco itaque differentia ethnicus et fidelis in mors si pro deus occumbo ut paracletus moneo non in mollis febris et in lectulis sed in martyriis si crux tuus tollo et sequaris dominus ut ipse praecipio totus paradisus clavus tuus sanguis sum habeo etiam de paradisus ab nos libellus quo constituo omnis anima apud inferi sequestraris in dies dominus


In has quaestiones inde, opinor, excessimus quo nunc revertendum est. Constitueramus animam in ipso et ex ipso seri homine, et unum esse a primordio semen, sicut et carnis in totum generis examen, propter aemulas scilicet opiniones philosophorum et haereticorum, et illum sermonem Platonis veternosum. Nunc ordinem seq(??)entium exinde tractatuum teximus. Anima in utero seminata parier cum carne pariter cum ipsa sortitur et sexum, ita pariter, ut in causa sexus neutra substantia teneatur. Si enim in seminibus utriusque substantiae aliquam intercapedinem eorum conceptus admitteret, ut aut caro aut anima prior seminaretur, esset etiam sexus proprietatem alteri substantiae adscribere per temporalem intercapedinem seminum, ut aut caro animae aut anima carni insculperet sexum, quoniam et Apelles, non pictor, sed haereticus, ante corpora constituens animas viriles ac muliebres, sicut ab Philumena didicit, utique carnem ut posteriorem ab anima facit accipere sexum. Et qui animam post partum carni superducunt, utique ante formatae marem aut feminam de carne sexum praeiudicant animae. Utriusque autem substantiae indiscreta semina et unita suffusio eorum communem subeunt generis eventum, qua lineas duxerit quaecumque illa est ratio naturae. Certe et hic se primordiorum forma testatur, cum masculus temperius effingitur, prior enim Adam; femina aliquanto serius, posterior enim Eva. Ita diu caro informis est, qualis ex Adae latere decerpta est, animal tamen et ipsa iam, quia et illam tunc Adae portionem animam agnoscam. Ceterum et ipsam dei afflatus animasset, si non ut carnis, ita et animae ex Adam tradux fuisset in femina.

in hic quaestio inde opinor excedo quo nunc revorto sum constituo anima in ipse et ex ipse sero homo et unus sum ab primordius semen sicut et caro in totus genus examen propter aemulo scilicet opinio philosophus et haereticorum et ille sermo plato veternosus nunc ordo seq entium exinde tractatuum tego anima in uterus semino parier cum carnis pariter cum ipse sortio et sexus ita pariter ut in causa sexus neuter substantia teneo si enim in semen uterque substantia aliqui intercapedo is concipio admitto ut aut carus aut anima prior seminaretur sum etiam sexus proprietas alter substantia adscribo per temporal intercapedo semen ut aut carus anima aut anima caro insculperet sexus quoniam et apello non pictor sed haereticus ante corpus constituo anima virilis atque muliebris sicut ab philumena disco utique caro ut posterus ab anima facio accipio sexus et qui anima post pario caro superducunt utique ante formo maris aut femina de carnis sexus praejudico anima uterque autem substantia indiscretus semen et unita suffusio is communis subeo genus evenio qui linea duco quicumque ille sum ratio natura certus et hic sui primordiorum forma testor cum masculus temperius effingo prior enim adam femina aliquantus serus posterus enim eva ita diu carus informis sum qualis ex adae lateo decerpo sum animal tamen et ipse iam quia et ille tunc adae portio anima agnosco ceterum et ipse deus afflo animasset si non ut caro ita et anima ex adam tradux sum in femina