Ecce rursus urgemur etiam de ipsorum somniorum retractatu quibus anima iactatur exprimere. Et quando perveniemus ad mortem? Et hic dixerim, Cum dens dederit, nullae longae morae eius quod eveniet. Vana in totum somnia Epicurus iudicavit, liberans a negotiis divinitatem et dissolvens ordinem rerum et in passivitate omnia spargens, ut eventui exposita et fortuita. Porro si ita est, ergo erit aliquis et veritatis eventus, quia non capit solam eam eventui omnibus debito eximi. Homerus duas portas divisit somniis, corneam veritatis, fallaciae eburneam. Respicere est enim, inquiunt, per cornu, ebur autem caecum est. Aristoteles maiori sententiam mendacio recitans agnoscit et verum. Telmessenses nulla somnia evacuant, imbecillitatem coniectationis incusant. Quis autem tam extraneus humanitatis ut non aliquam aliquando visionem fidelem senserit? Pauca de insignioribus perstringens Epicuro pudorem imperabo. Astyages Medorum regnator quod filiae Mandanae adhuc virginis vesicam in diluvionem Asiae fluxisse somnio viderit Herodotus refert; item anno post nuptias eius ex isdem locis vitem exortam toti Asiae incubasse. Hoc etiam Charon Lampsacenus Herodoto prior tradit. Qui filium eius tanto operi interpretati sunt, non fefellerunt; siquidem Asiam Cyrus et mersit et pressit. Philippus Macedo nondum pater Olympiadis uxoris naturam obsignasse viderat anulo, leo erat signum. Crediderat praeclusam genituram (opinor, quia leo semel pater est), Aristodemus vel Aristophon, coniectans immo nihil vacuum obsignari, filium et quidem maximi impetus portendi. Alexandrum qui sciunt, leonem anuli recognoscunt. Ephorus scribit. Sed et Dionysii Siciliae tyrannidem Himeraea quaedam somniavit. Heraclides prodidit. Et Seleuco regnum Asiae Laodice mater nondum eum enixa praevidit. Euphorion provulgavit. Mithridaten quoque ex somnio Ponti potitum a Strabone cognosco, et Baralirem Illyricum a Molossis usque Macedoniam ex somnio dominatum de Callisthene disco. Noverunt et Romani veritatis huiusmodi somnia. Reformatorem imperii, puerulum adhuc et privatum loci, et Iulium Octavium tantum, et sibi ignotum Marcus Tullius iam et Augustum et civilium turbinum sepultorem de somnio norat. In Vitellii commentariis conditum est. Nec haec sola species erit summarum praedicatrix potestatum, sed et periculorum et exitiorum: ut cum Caesar in proelio perduellium Bruti et Cassi Philippis aeger alias, maius tamen ratus discrimen ab hostibus relaturum se, Artori visione destituto tabernaculo evadit: ut cum Polycrati Samio filia crucem prospicit de solis unguine et lavacro Iovis. Revelantur et honores et ingenia per quietem, praestantur et medellae, produntur et furta, conferuntur et thesauri. Ciceronis denique dignitatem, parvuli etiamnunc, gerula iam sua inspexerat. Cycnus de sinu Socratis demulcens homines discipulus Plato est. Leonymus pyctes ab Achille curatur in somniis. Coronam auream cum ex arce Athenae perdidissent, Sophocles tragicus somniando redinvenit. Neoptolemus tragoedus apud Rhoiteum Troiae sepulchrum Aiacis monitus in somnis ab ipso ruina liberat, et cum lapidum senia deponit, dives inde auro redit. Quanti autem commentatores et affirmatores in hanc rem? Artemon, Antiphon, Strato, Philochorus, Epicharmus, Serapion, Cratippus et Dionysius Rhodius, Hermippus, tota saeculi litteratura. Solum, si forte, ridebo qui se existimavit persuasurum quod prior omnibus Saturnus somniarit; nisi si et prior omnibus vixit Aristoteles, ignosce ridenti. Ceterum Epicharmus etiam summum apicem inter divinationes somniis extulit cum Philochoro Atheniensi. Nam et oraculis hoc genus stipatus est orbis, ut Amphiarai apud Oropum, Amphilochi apud Mallum, Sarpedonis in Troade, Throphonii in Boeotia, Mopsi in Cilicia, Hermionae in Macedonia, Pasiphaae in Laconica. Cetera cum suis et originibus et ritibus et relatoribus, cum omni deinceps historia somniorum Hermippus Berytensis quinione voluminum satiatissime exhibebit. Sed et Stoici deum malunt providentissimum humanae institutioni inter cetera praesidia divinatricum artium et disciplinarum somnia quoque nobis indidisse, peculiare solatium naturalis oraculi. Haec quantum ad fidem somniorum a nobis quoque consignandam, et aliter interpretandam. Nam de oraculis etiam ceteris, apud quae nemo dormitat, quid aliud pronuntiabimus quam daemonicam esse rationem eorum spirituum qui iam tunc in ipsis hominibus habitaverint, vel memorias eorum affectaverint ad omnem malitiae suae scenam, in ista aeque specie divinitatem mentientes, eademque industria etiam per beneficia fallentes medicinarum et admonitionum et praenuntiationum, quo magis laedant iuvando, dum per ea quae iuvant ab inquisitione verae divinitatis abducunt ex insinuatione falsae? Et utique non clausa vis est, nec sacrariorum circumscribitur terminis; vaga et pervolatica et interim libera est. Quo nemo dubitaverit domus quoque daemoniis patere, nec tantum in adytis, sed in cubiculis homines imaginibus circumvenire.

ecce rursus urgeo etiam de ipse somnium retractatu qui anima jacto exprimo et quando pervenio ad mors et hic dico cos dens do nullus longus mora is qui evenio vanus in totus somnio epicurus judico libero ab negotium divinitas et dissolvo ordo res et in passivitas omnis spargo ut eventus expono et fortuitus porro si ita sum ergo sum aliquis et veritas evenio quia non capio solus is eventus omnis debeo eximo homerus duo porta divido somnium corneus veritas fallacia eburneam respicio sum enim inquam per cornu ebur autem caecus sum aristotelis magnus sententia mendacium recitans agnosco et verus telmessenses nullus somnio evacuant imbecillitas coniectatio incuso quis autem tam extraneus humanitas ut non aliqui aliquando visio fidelis sentio paucus de insignioribus perstringo epicurus pudor impero astyages medus regnator qui filia mandanae adhuc virgo vesica in diluvio asia fluo somnio video herodotus refero item annus post nuptiae is ex idem locus vito exorior totus asia incubasse hic etiam charon lampsacenus herodotus prior trado qui filius is tantus operio interpretas sum non fallo siquidem asia cyrus et mergo et premo philippus macedo nondum pater olympias uxor natura obsigno video anulus leo sum signum credo praecludo gigno opinor quia leo semel pater sum aristodemus vel aristophon conjecto immo nihil vacuus obsignaris filius et quidem magnus impetus portendo alexander qui scio leo anulis recognoscunt ephorus scribo sed et dionysius sicilia tyrannis himeraea quidam somnio heraclides prodo et seleucus regnum asia laodice mater nondum is enitor praevideo euphorio provulgavit mithridates quoque ex somnio pontus potior ab strabo cognosco et baralirem illyricus ab molossus usque macedonia ex somnio dominor de callisthenes disco nosco et romanus veritas huiusmodi somnio reformator imperium puerulis adhuc et privo locus et julius octavius tantus et sui ignotus marcus tullius iam et augustus et civilis turbo sepultor de somnio norat in vitellius commentarius condio sum neque hic solus species sum summaris praedicatrix potestas sed et periculum et exeo ut cum caesar in proelium perduellis brutus et casseius philippi aeger alius magnus tamen reor discrimen ab hostis refero sui artor visio destituo tabernaculum evado ut cum polycrates samius filia crux prospicio de sol unguis et lavacrum iuppiter revelantur et honor et ingenium per quies praesto et medela prodo et furtum confero et thesaurus cicero denique dignitas parvulis etiamnum gerulum iam suus inspicio cycnus de sinus socrates demulcens homo discipulus plato sum leonymus pyctes ab achilles curo in somnium corone aureus cum ex arx athenae perdo sophocles tragicus somnio redinvenit neoptolemus tragoedus apud rhoiteum troius sepulcrum ajax moneo in somnus ab ipse ruina libero et cum lapis senium depono dives inde aurum redeo quantus autem commentator et affirmator in hic res artemo antiphon stratum philochorus epicharmus serapio cratippus et dionysius rhodius hermippus totus saeculis litteratura soli si fors rideo qui sui existimo persuadeo qui prior omnis saturnus somniarit nisi si et prior omnis vivo aristotelis ignosco rideo ceterum epicharmus etiam superus apex inter divinatio somnium effero cum philochoro atheniensis nam et oraculis hic genus stipo sum orbis ut amphiaraus apud oropus amphilochi apud mallos sarpedon in troade throphonii in boeotius mopsus in cilicium hermiona in macedonius pasiphaa in laconicum ceterus cum suus et origo et ritus et relator cum omnis deinceps historia somnium hermippus berytenses quinio volumen satiatissime exhibeo sed et stoicus deus malo provideo humanus institutio inter ceterus praesidium divinatrix ars et disciplinaris somnio quoque nos indo peculiaris solacium natural oraculis hic quantus ad fides somnium ab nos quoque consignandam et aliter interpretor nam de oraculis etiam ceterus apud qui nemo dormito quis alius pronuntio quam daemonicam sum ratio is spiritus qui iam tunc in ipse homo habito vel memoria is affectaverint ad omnis malitia suus scena in iste aequus species divinitas mentior idem industria etiam per beneficium fallo medicinaris et admonitio et praenuntiatio quo magis laedo juvo dum per is qui juvo ab inquisitio verus divinitas abduco ex insinuatio fallo et utique non claudo volo sum neque sacrariorum circumscribo terminus vago et pervolatica et interim liber sum quo nemo dubito domus quoque daemonium pateo neque tantus in adytum sed in cubiculis homo imago circumvenio


Contingit nos illorum etiam quinque sensuum quaestio, quos in primis litteris discimus, quoniam et hinc aliquid haereticis procuratur. Visus est et auditus et odoratus et gustus et tactus. Horum fidem Academici durius damnant, secundum quosdam et Heraclitus et Diocles et Empedocles; certe Plato in Timaeo, inrationalem pronuntians sensualitatem et opinioni coimplicitam. Itaque mendacium visui obicitur, quod remos in aqua inflexos vel infractos adseverat adversus conscientiam integritatis, quod turrem quadrangulatam de longinquo rotundam persuadeat, quod aequalissimam porticum angustiorem in ultimo infamet, quod caelum tanta sublimitate suspensum mari iungat. Perinde auditus fallaciae reus, ut cum caeleste murmur putamus, et plaustrum est, vel tonitru meditante pro certo de plaustro credimus sonitum. Sic et odoratus et gustus arguuntur, siquidem eadem unguenta eademque vina posteriore quoque usu depretiantur. Sic et tactus reprehenditur, siquidem eadem pavimenta manibus asperiora, pedibus laeviora creduntur, et in lavacris idem calidae lacus ferventissimus primo, dehinc temperatissimus renuntiatur. Adeo, inquiunt, sic quoque fallimur sensibus, dum sententias vertimus. Moderantius Stoici non omnem sensum nec semper de mendacio onerant. Epicurei constantius parem omnibus atque perpetuam defendunt veritatem, sed alia via. Non enim sensum mentiri, sed opinionem. Sensum enim pati, non opinari; animam enim opinari. Absciderunt et opinionem a sensu et sensum ab anima. Et unde opinio, si non a sensu? Denique nisi visus rotundam senserit turrem, nulla opinio rotunditatis. Et unde sensus, si non ab anima? Denique carens anima corpus carebit et sensu. Ita et sensus ex anima est, et opinio ex sensu, et anima totum. Ceterum optime proponetur esse utique aliquid quod efficiat aliter quid a sensibus renuntiari quam sit in rebus. Porro si potest id renuntiari quod non sit in rebus, cur non perinde possit per id renuntiari quod non sit in sensibus, sed in eis rationibus quae interveniant suo nomine? Atque adeo licebit eas recognosci. Nam ut in aqua remus inflexus vel infractus appareat, aqua in causa est; denique extra aquam integer visui remus. Teneritas autem substantiae illius, qua speculum ex lumine efficitur, prout icta seu mota est, ita et imaginem vibrans evertit lineam recti. Item ut turris habitus eludat, intervalli condicio compellit in aperto; aequalitas enim circumfusi aeris pari luce vestiens angulos obliterat lineas. Sic et uniformitas porticus acuitur in fine, dum acies in concluso stipata illic tenuatur quo et extenditur. Sic et caelum mari unitur, ubi visio absumitur, quae quamdiu viget, tamdiu dividit. Auditum vero quid aliud decipiet quam sonorum similitudo? Et si postea minus spirat unguentum, et minus sapit vinum, et minus lacus fervet, in omnibus ferme prima vis tota est. Ceterum de scabro ac laevi merito manus ac pedes tenera scilicet et callosa membra dissentiunt. Igitur hoc modo nulla sensuum frustratio causa carebit. Quodsi causae fallunt sensus et per sensus opiniones, iam nec in sensibus constituenda fallacia est, qui causas sequuntur, nec in opinionibus, quae a sensibus diriguntur sequentibus causas. Qui insaniunt, alios in aliis vident, ut Orestes matrem in sorore, et Aiax Ulixen in armento, ut Athamas et Agaue in filiis bestias. Oculisne hoc mendacium exprobrabis, an furiis? Qui redundantia fellis auruginant, amara sunt omnia. Num ergo gustui praevaricationem exprobrabis, an valetudinem? Omnes itaque sensus evertuntur vel circumveniuntur ad tempus, ut proprietate fallaciae careant. Immo iam ne ipsis quidem causis adscribendum est fallaciae elogium. Si enim ratione haec accidunt, ratio fallacia perhiberi non meretur. Quod sic fieri oportet, mendacium non est. Itaque si et ipsae causae infamia liberantur, quanto magis sensus, quibus iam et causae libere praeeunt, cum hinc potissimum et veritas et fides et integritas sensibus vindicanda sit, quod non aliter renuntient quam illa ratio mandavit quae efficiat aliter quid a sensibus renuntiari quam sit in rebus. Quid agis, Academia procacissima? Totum vitae statum evertis, omnem na- turae ordinem turbas, ipsius dei providentiam excaecas, qui cunctis operibus suis intellegendis, incolendis, dispensandis fruendisque fallaces et mendaces dominos praefecerit sensus. An non istis universa conditio subministratur? An non per istos secunda quoque mundo instructio accessit, tot artes, tot ingenia, tot studia, negotia, officia, commercia, remedia, consilia, solatia, victus, cultus ornatusque? Omnia totum vitae saporem condierunt, dum per hos sensus solus omnium homo animal rationale dinoscitur intellegentiae et scientiae capax, et ipsius Academiae. Sed enim Plato, ne quod testimonium sensibus signet, propterea et in Phaedro ex Socratis persona negat se cognoscere posse semetipsum, ut monet Delphica inscriptio, et in Theaeteto adimit sibi scire atque sentire, et in Phaedro post mortem differt sententiam, veritatis postumam scilicet, et tamen nondum mortuus philosophabatur. Non licet, non licet nobis in dubium sensus istos devocare, ne et in Christo de fide eorum deliberetur, ne forte dicatur quod falso satanan prospectarit de caelo praecipitatum, aut falso vocem patris audierit de ipso testificatam, aut deceptus sit cum Petri socrum tetigit, aut alium postea unguenti senserit spiritum quod in sepulturam suam acceptavit, alium postea vini saporem quod in sanguinis sui memoriam consecravit. Sic enim et Marcion phantasma eum maluit credere, totius corporis in illo dedignatus veritatem. Atquin ne in apostolis quidem eius ludificata natura est. Fidelis fuit et visus et auditus in monte, fidelis et gustus vini illius, licet aquae ante, in nuptiis Galilaeae, fidelis et tactus exinde creduli Thomae. Recita Ioannis testationem: Quod vidimus, inquit, quod audivimus, oculis nostris vidimus, et manus nostrae contrectaverunt, de sermone vitae. Falsa utique testatio, si oculorum et aurium et manuum sensus natura mentitur.

contingo nos ille etiam quinque sensus quaestio qui in primus littera disco quoniam et hinc aliquis haereticis procuro video sum et audio et odoro et gustus et tango horus fides academicus durus damno secundus quidam et heraclitus et diocles et empedocles certus plato in timaeus inrational pronuntio sensualitas et opinio coimplicitam itaque mendacium visus obicio qui remus in aqua inflecto vel infringo assero adverro conscientia integritas qui turris quadrangulatam de longinquus rotundus persuadeo qui aequalissimam porticus angustus in ultimo infamo qui caelum tantus sublimitas suspendo mare jungo perinde audio fallacia reus ut cum caelestis murmur puto et plaustrum sum vel tonitrus meditor pro certus de plaustrum credo sonitus sic et odoro et gustus arguo siquidem idem unguentum idem vinum posterus quoque usus depretiantur sic et tango reprehendo siquidem idem pavimentum manus asper pes laeviora credo et in lavacrum idem calida lacus ferventissimus primus dehinc tempero renuntio adeo inquam sic quoque fallo sensus dum sententia verto moderantius stoicus non omnis sensus neque semper de mendacium onero epicureus consto par omnis atque perpetuus defendo veritas sed alius via non enim sensus mentior sed opinio sensus enim patior non opinor anima enim opinor abscido et opinio ab sentio et sensus ab anima et unde opinio si non ab sentio denique nisi video rotundus sentio turris nullus opinio rotunditas et unde sensus si non ab anima denique careo anima corpus careo et sentio ita et sensus ex anima sum et opinio ex sentio et anima totus ceterum optume propono sum utique aliquis qui efficio aliter quis ab sensus renuntiaris quam sum in res porro si possum is renuntiaris qui non sum in res cur non perinde possum per is renuntiaris qui non sum in sensus sed in is ratio qui intervenio suus nomen atque adeo liceo is recognosco nam ut in aqua reor inflecto vel infringo appareo aqua in causa sum denique extra aqua integer visus reor teneritas autem substantia ille qui speculum ex lumen efficio prout iacio seu moueo sum ita et imago vibro everto linea recingo item ut turris habitus eludo intervallum condicio compello in aperio aequalitas enim circumfundo aer par lux vestio angulus obliterat linea sic et uniformitas porticus acuo in finis dum acies in concludo stipo illic tenuo quo et extendo sic et caelum mare unitur ubi visio absumo qui quamdiu vigeo tamdiu divido audio verus quis alius decipio quam sonorus similitudo et si postea paruus spiro unguentum et paruus sapio vinum et paruus lacus ferveo in omnis ferme primus volo totus sum ceterum de scabro atque laevus mereo manus atque pes tener scilicet et callosus membrum dissentio igitur hic modo nullus sensus frustratio causa careo quodsi causa fallo sensus et per sensus opinio iam neque in sensus constituo fallacia sum qui causa sequor neque in opinio qui ab sensus dirigo sequor causa qui insanio alius in alius video ut orestes mater in soror et ajax ulixes in armentum ut athamas et agave in filius bestia oculisne hic mendacium exprobro an furia qui redundo fellis auruginant amarus sum omnis num ergo gustus praevaricatio exprobro an valetudo omnis itaque sensus everto vel circumvenio ad tempus ut proprietas fallacia careo immo iam ne ipse quidem causa adscribo sum fallacia elogium si enim ratio hic accido ratio fallacia perhibeo non mereo qui sic fio oportet mendacium non sum itaque si et ipse causa infamia libero quantus magis sensus qui iam et causa libo praeeo cum hinc potis et vereor et fides et integritas sensus vindico sum qui non aliter renuntio quam ille ratio mando qui efficio aliter quis ab sensus renuntiaris quam sum in res quis ago academia procacissima totus vita status everto omnis no turae ordo turbo ipse deus providentia excaeco qui cunctus opus suus intellegendis incolendis dispenso fruendisque fallax et mendax dominus praeficio sensus an non iste universus condicio subministro an non per iste secundus quoque mundus instructio accedo tot ars tot ingenium tot studium negotium officium commercium remedio consilium solacium vinco cultus orno omnis totus vita sapor condierunt dum per hic sensus solus omnis homo animal rational dignosco intellegentia et scientia capax et ipse academia sed enim plato ne qui testimonium sensus signo propterea et in phaedrus ex socrates persono nego sui cognosco possum semetipsum ut moneo delphicus inscriptio et in theaeteto adimo sui scio atque sentio et in phaedrus post mors differo sententia veritas postumus scilicet et tamen nondum mortuus philosophor non licet non licet nos in dubius sensus iste devocaris ne et in christus de fides is delibero ne fors dico qui fallo satanan prospectarit de caelum praecipitas aut fallo voco pater audio de ipse testificatam aut decipio sum cum petri socer tango aut alius postea unguentum sentio spiritus qui in sepultura suus acceptavit alius postea vinum sapor qui in sanguis suus memoria consecro sic enim et marcion phantasma is malo credo totus corpus in ille dedigno veritas atqui ne in apostolus quidem is ludifico natura sum fidelis sum et video et audio in mons fidelis et gustus vinum ille licet aqua ante in nuptiae galilaea fidelis et tango exinde credulis thomae recito ioannis testatio qui video inquam qui audio oculus noster video et manus noster contrectaverunt de sermo vita fallo utique testatio si oculus et auris et manus sensus natura mentior


Definimus enim a daemoniis plurimum incuti somnia, etsi interdum vera et gratiosa, sed, de qua industria diximus, affectantia atque captantia, quanto magis vana et frustratoria et turbida et ludibriosa et immunda. Nec mirum si eorum sunt imagines quorum et res. A deo autem, pollicito scilicet et gratiam spiritus sancti in omnem carnem, et sicut prophetaturos, ita et somniaturos servos suos et ancillas suas, ea deputabuntur quae ipsi gratiae comparabuntur, si qua honesta, sancta, prophetica, revelatoria, aedificatoria, vocatoria, quorum liberalitas soleat et in profanos destillare, imbres etiam et soles suos peraequante deo iustis et iniustis, siquidem et Nabuchodonosor divinitus somniat, et maior paene vis hominum ex visionibus deum discunt. Sicut ergo dignatio dei et in ethnicos, ita et temptatio mali in sanctos, a quibus nec interdiu absistit, ut vel dormientibus obrepat qua potest, si vigilantibus non potest. Tertia species erunt somnia quae sibimet ipsa anima videtur inducere ex intentione circumstantiarum. Porro quoniam non est ex arbitrio somniare (nam et Epicharmus ita sentit), quomodo ipsa erit sibi causa alicuius visionis? Num ergo haec species naturali formae relinquenda est, servans animae etiam in ecstasi res suas perpeti? Ea autem, quae neque a deo neque a daemonio neque ab anima videbuntur accidere, et praeter opinionem et praeter interpretationem et praeter enarrationem facultatis, ipsi proprie ecstasi et rationi eius separabuntur.

definio enim ab daemonium multus incutio somnio etsi interdum verus et gratiosus sed de qui industria dico affectantia atque capto quantus magis vanus et frustratoria et turbidus et ludibriosus et immundus neque mirus si is sum imago qui et res ab deus autem polliceor scilicet et gratia spiritus sanctus in omnis caro et sicut prophetaturos ita et somniaturos servus suus et ancilla suus is deputo qui ipse gratia comparo si qui honestus sancio prophetica revelatoria aedificatoria vocatoria qui liberalitas soleo et in profanus destillaris imber etiam et soleo suus peraequante deus iustus et injustus siquidem et nabuchodonosor divinitus somnio et magnus paene volo homo ex visio deus disco sicut ergo dignatio deus et in ethnicos ita et temptatio malus in sancio ab qui neque interdiu absisto ut vel dormio obrepo qui possum si vigilo non possum tertius species sum somnio qui sui ipse anima video induco ex intentio circumstantiaris porro quoniam non sum ex arbitrium somniaris nam et epicharmus ita sentio quomodo ipse sum sui causa aliquis visio num ergo hic species natural forma relinquo sum servo anima etiam in ecstasi res suus perpetior is autem qui neque ab deus neque ab daemonium neque ab anima video accido et praeter opinio et praeter interpretatio et praeter enarratio facultas ipse proprius ecstasi et ratio is separo


Haec Platonici subtilitate potius quam veritate conturbant. Omne, inquiunt, corpus aut animale sit necesse est aut inanimale. Et si quidem inanimale est, extrinsecus movebitur, si vero animale, intrinsecus. Anima autem nec extrinsecus movebitur, ut quae non sit inanimalis, nec intrinsecus, ut quae ipsa potius moveat corpus. Itaque non videri eam corpus, quae non corporalium forma ex aliqua regione moveatur. Ad hoc nos mirabimur incongruentiam primo definitionis provocantis ad ea quae in animam non conveniunt. Non enim potest anima animale corpus dici aut inanimale, cum ipsa sit quae aut faciat corpus animale, si adsit, aut inanimale, si absit ab illo. Itaque quod facit non potest esse ipsa, ut dicatur animale vel inanimale. Anima enim dicitur substantiae suae nomine. Quodsi non capit animale corpus dici aut inanimale, quod est anima, quomodo provocabitur ad animalium et inanimalium corporum formam? Dehinc si corporis est moveri extrinsecus ab aliquo, ostendimus autem supra moveri animam et ab alio, cum vaticinatur, cum furit, utique extrinsecus, cum ab alio, merito quod movebitur extrinsecus ab alio secundum exempli propositionem corpus agnoscam. Enimvero si ab alio moveri corporis est, quanto magis movere aliud? Anima autem movet corpus, et conatus eius extrinsecus foris parent. Ab illa est enim impingi et pedes in incessum et manus in contactum et oculos in conspectum et linguam in effatum, velut sigillario motu superficiem intus agitante. Unde haec vis incorporali animae? unde vacuae rei solida propellere? Sed quomodo divisi videntur in homine sensus corporales et intellectuales? Corporalium aiunt rerum qualitates, ut terrae, ut ignis, corporalibus sensibus renuntiari, ut tactui, ut visui, incorporalium vero intellectualibus conveniri, ut benignitatis, ut malignitatis. Itaque incorporalem esse animam constat, cuius qualitates non corporalibus, sed intellectualibus sensibus comprehendantur. Plane, si non huius definitionis gradum exclusero. Ecce enim incorporalia ostendo corporalibus sensibus subici, sonum auditui, colerem conspectui, odorem odoratui, quorum exemplo etiam anima corpori accedit, ne dicas idcirco ea per corporales renuntiari sensus quia corporalibus accedant. Igitur si constat incorporalia quoque a corporalibus comprehendi, cur non et anima, quae corporalis, ab incorporalibus renuntietur? Certe definitio exclusa sit. De insignioribus argumentationibus erit etiam illa, quod omne corpus corporalibus ali iudicant, animam vero ut incorporalem incorporalibus, sapientiae scilicet studiis. Sed nec hic gradus stabit, etiam Sorano methodicae medicinae instructissimo auctore respondente animam corporalibus quoque ali, denique deficientem eam cibo plerumque fulciri. Quidni? quo adempto in totum dilabitur ex corpore. Ita etiam ipse Soranus plenissime super anima commentatus quatuor voluminibus, et cum omnibus philosophorum sententiis expertus, corporalem animae substantiam vindicat, etsi illam immortalitate fraudavit. Non enim omnium est credere quod Christianorum est. Sicut ergo Soranus ipse rebus ostendit animam corporalibus ali, proinde et philosophus exhibeat illam incorporalibus pasci. Sed nemo unquam cunctanti de exitu animae mulsam aquam de eloquio Platonis infudit aut micas de minutiloquio Aristotelis infersit. Quid autem facient tot ac tantae animae rupicum et barbarorum, quibus alimenta sapientiae desunt, et tamen indocta prudentia pollent, et sine academiis et porticibus Atticis et carceribus Socratis denique ieiunantes a philosophia nihilominus vivunt? Non enim substantiae ipsi alimenta proficiunt studiorum, sed disciplinae, quia nec opimiorem animam efficiunt, sed ornatiorem. Bene autem quod et artes Stoici corporales affirmant. Adeo sic quoque anima corporalis, si et artibus ali creditur. Sed enormis intentio philosophiae solet plerumque nec prospicere pro pedibus. Sic Thales in puteum. Solet et sententias suas non intellegendo valetudinis corruptelam suspicari. Sic Chrysippus ad elleborum. Tale aliquid opinor ei accidit, cum duo in unum corpora negavit, alienato a prospectu et recogitatu praegnantum, quae non singula quotidie corpora, sed et bina et terna in unius uteri ambitu perferunt. Invenitur etiam in iure civili Graeca quaedam quinionem enixa filiorum, semel omnium mater, unici fetus parens multiplex, unici uteri puerpera numerosa, quae tot stipata corporibus, paene dixerim populo, sextum ipsa corpus fuit. Universa conditio testabitur corpora de corporibus processura iam illic esse unde procedunt. Secundum sit necesse est quod ex alio est. Nihil porro ex alio est nisi dum gignitur; sed tunc duo sunt.

hic platonicus subtilitas potis quam veritas conturbo omnis inquam corpus aut animal sum necesse sum aut inanimal et si quidem inanimal sum extrinsecus moveo si verus animal intrinsecus anima autem neque extrinsecus moveo ut qui non sum inanimal neque intrinsecus ut qui ipse potis moveo corpus itaque non video is corpus qui non corporalis forma ex aliqui regio moveo ad hic nos miro incongruentiam primus definitio provoco ad is qui in anima non convenio non enim possum anima animal corpus dico aut inanimal cum ipse sum qui aut facio corpus animal si adsum aut inanimal si absum ab ille itaque qui facio non possum sum ipse ut dico animal vel inanimal anima enim dico substantia suus nomen quodsi non capio animal corpus dico aut inanimal qui sum anima quomodo provoco ad animal et inanimalis corpus forma dehinc si corpus sum moveo extrinsecus ab aliquis ostendo autem supra moveo anima et ab alius cum vaticinor cum furio utique extrinsecus cum ab alius mereo qui moveo extrinsecus ab alius secundus exemplum propositio corpus agnosco enimvero si ab alius moveo corpus sum quantus magis moveo alius anima autem moveo corpus et conor is extrinsecus foris pareo ab ille sum enim impingo et pes in incedo et manus in contingo et oculus in conspectus et lingua in effor velut sigillario motus superficies intus agito unde hic volo incorporal anima unde vacuus res solidus propello sed quomodo divido video in homo sensus corporal et intellectual corporalis aio res qualitas ut terra ut ignis corporal sensus renuntiaris ut tactui ut visus incorporale verus intellectual convenio ut benignitas ut malignitas itaque incorporal sum anima consto qui qualitas non corporal sed intellectual sensus comprehendo planus si non hic definitio gradus exclusero ecce enim incorporale ostendo corporal sensus subicio sonus auditus colo conspectus odor odoratui qui exemplum etiam anima corpus accedo ne dico idcirco is per corporal renuntiaris sensus quia corporal accedo igitur si consto incorporale quoque ab corporal comprehendo cur non et anima qui corporal ab incorporal renuntio certus definitio excludo sum de insignioribus argumentatio sum etiam ille qui omnis corpus corporal al judico anima verus ut incorporal incorporal sapientia scilicet studium sed neque hic gradus sto etiam soranus methodicae medicina instruo auctor respondeo anima corporal quoque al denique deficio is cibus plerusque fulcio quis quo adimo in totus dilabor ex corpus ita etiam ipse soranus plenus super anima commento quattuor volumen et cum omnis philosophus sententia experior corporal anima substantia vindico etsi ille immortalitas fraudo non enim omnis sum credo qui christianorum sum sicut ergo soranus ipse res ostendo anima corporal al proinde et philosophus exhibeo ille incorporal pascor sed nemo umquam cuncto de exeo anima mulceo aqua de eloquium plato infundo aut mico de minutiloquio aristotelis infersit quis autem facio tot atque tantus anima rupex et barbarus qui alimentum sapientia desum et tamen indoctus prudentia polleo et sine academiis et porticus atticus et carcer socrates denique jejuno ab philosophia nihilominus vivo non enim substantia ipse alimentum proficio studium sed disciplina quia neque opimiorem anima efficio sed orno bene autem qui et ars stoicus corporal affirmo adeo sic quoque anima corporal si et ars al credo sed enormis intentio philosophia soleo plerusque neque prospicio pro pes sic thal in puteus soleo et sententia suus non intellego valetudo corruptela suspicaris sic chrysippus ad elleborus tal aliquis opinor is accido cum duo in unus corpus nego alieno ab prospectus et recogitatu praegnantum qui non singulus quotidie corpus sed et bini et terni in unus uterus ambitus perfero invenio etiam in ius civilis graecum quidam quinio enitor filius semel omnis mater unicus fetus parens multiplex unicus uterus puerpera numerosus qui tot stipo corpus paene dico populus sextus ipse corpus sum universus condicio testo corpus de corpus procedo iam illic sum unde procedo secundus sum necesse sum qui ex alius sum nihil porro ex alius sum nisi dum gigno sed tunc duo sum


Quis ille nunc vetus sermo apud memoriam Platonis de animarum reciproco discursu, quod hinc abeuntes eant illuc, et rursus huc veniant et vivant, et dehinc e vita abeant, rursus ex mortuis effici vivos? Pythagoricus, ut volunt quidam; divinum Albinus existimat, Mercurii forsitan Aegyptii. Sed nullus sermo divinus nisi dei unius, quo prophetae, quo apostoli, quo ipse Christus intonuit. Multo antiquior Moyses etiam Saturno nongentis circiter annis, nedum pronepotibus eius, certe divinior multo, qui decursus generis humani ab exordio mundi quoque per singulas nativitates nominatim temporatimque digessit, satis probans divinitatem operis ex divinatione vocis. Si vero Samius sophista Platoni auctor est de animarum recidivatu revolubili semper ex alterna mortuorum atque viventium suffectione, certe ille Pythagoras, etsi bonus cetera, tamen ut hanc sententiam exstrueret, non turpi modo, verum etiam temerario mendacio incubuit. Cognosce, qui nescis, et crede nobiscum. Mortem simulat, subterraneo latitat, septennio illic patientiam damnat, interea quae de posteris defunctis ad fidem rerum esset relaturus ab unica conscia et ministra matre cognoscit; ut satis sibi visus est corpulentiam interpolasse ad omnem mortui veteris horrorem, de adytis fallaciae emergit, ut ab inferis redditus. Quis non crederet revixisse quem crediderat obisse, audiens praesertim ab eo quae de posteris mortuis nisi apud inferos non videretur cognoscere potuisse? Sic ex mortuis vivos effici senior sermo est. Quid enim, si et iunior? Neque veritas desiderat vetustatem, neque mendacium devitat novellitatem. Teneo plane falsum, antiquitate generosum; quidni falsum, cuius testimonium quoque ex falso est? Quomodo credam non mentiri Pythagoram, qui mentitur ut credam? quomodo mihi persuadebit Aethalidem et Euphorbum et Pyrrhum piscatorem et Hermotimum se retro ante Pythagoram fuisse, ut persuadeat vivos ex mortuis effici, qui iterum se Pythagoram peieravit? Quanto enim credibilius ipse ex semetipso semel redisset in vitam quam totiens alius atque alius, tanto et in durioribus fefellit, qui molliora mentitus est. Sed clypeum Euphorbi olim Delphis consecratum recognovit, et suum dixit, et de signis vulgo ignotis probavit. Respice ad hypogeum eius, et si capit, crede. Nam qui talem commentus est stropham, cum iniuria bonae valetudinis, cum fraude vitae septennio excruciatae infra terram inedia, ignavia, umbra, cui tanti fuit fastidium caeli, quam non accesserit temeritatem, quam non temptaverit curiositatem, ut ad notam clypei illius perveniret? Quid autem, si in historiis aliquibus occultioribus repperit? Quid si defectae iam traditionis superstites aliquas famae aurulas hausit? Quid si ab aedituo redempta clam inspectione cognovit? Scimus etiam magiae licere explorandis occultis per catabolicos et paredros et pythonicos spiritus. Non enim et Pherecydes, Pythagorae magister, his forsitan artibus divinabat, ne dicam somniabat? Quid si idem daemon in illo fuit qui et in Euphorbo res sanguinis gessit? Denique qui se Euphorbum ex argumento clypei probarat, cur neminem Troianorum commilitonum aeque recognovit? Nam et illi iam revixissent, si vivi ex mortuis fierent.

quis ille nunc vetus sermo apud memoria plato de anima reciproco discursus qui hinc abeo eo illic et rursus huc venio et vivo et dehinc e vito abeo rursus ex morior efficio vivus pythagoricus ut volo quidam divinus albinus existimo mercurius forsitan aegyptius sed nullus sermo divinus nisi deus unus quo propheta quo apostolus quo ipse christus intono multus antiquus moyses etiam saturnus nongenti circiter annus nedum pronepos is certus divinus multus qui decurro genus humanus ab exordior mundus quoque per singulus nativitas nominatim temporatimque digero satis probo divinitas opus ex divinatio vox si verus samius sophistes plato auctor sum de anima recidivatu revolubilis semper ex alternus morior atque vivo suffectio certus ille pythagoras etsi bonus ceterus tamen ut hic sententia exstruo non turpis modo verus etiam temerarius mendacium incumbo cognosco qui nescio et credo nos mors simulo subterraneus latito septennio illic patientia damno interea qui de posterus defungor ad fides res sum refero ab unicus conscius et ministro mater cognosco ut satis sui video sum corpulentiam interpolasse ad omnis mortuus veto horror de adytum fallacia emergo ut ab inferi reddo quis non credo revivo qui credo obeo audio praesertim ab is qui de posterus morior nisi apud inferi non video cognosco possum sic ex morior vivus efficio senex sermo sum quis enim si et iunior neque vereor desidero vetustas neque mendacium devito novellitas teneo planus falsus antiquitas generosus quis falsus qui testimonium quoque ex fallo sum quomodo credo non mentior pythagoras qui mentior ut credo quomodo ego persuadeo aethalidem et euphorbus et pyrrhus piscator et hermotimum sui retro ante pythagoras sum ut persuadeo vivus ex morior efficio qui iterum sui pythagoras peieravit quantus enim credibilis ipse ex semetipso semel redeo in vita quam totiens alius atque alius tantus et in durus fallo qui mollis mentior sum sed clipeus euphorbi olim delphi consecro recognosco et suus dico et de signum vulgo ignosco probo respicio ad hypogeum is et si capio credo nam qui talis comminiscor sum stropha cum iniuria bonus valetudo cum fraus vita septennio excruciatae infra terra inedia ignavia umbra qui tantus sum fastidium caelum quam non accedo temeritas quam non tento curiositas ut ad nota clipeus ille pervenio quis autem si in historia aliqui occultioribus reperio quis si deficio iam traditio superstito aliqui fama aurulas haurio quis si ab aedituus redempto clam inspectio cognosco scio etiam magia licet exploro occulo per catabolicos et paredros et pythonicos spiritus non enim et pherecydes pythagoras magister hic forsitan ars divino ne dico somniabat quis si idem daemon in ille sum qui et in euphorbus res sanguis gero denique qui sui euphorbus ex argumentum clipeus probo cur nemo trojanum commilito aequus recognosco nam et ille iam revivo si vivo ex morior fio


Etiam cum iudicii nomine vindicatur hoc dogma, quod animae humanae pro vita et meritis genera animalium sortiantur, iugulandae quaeque in occisoriis, et subigendae quaeque in famulatoriis, et fatigandae in operariis, et foedandae in immundis, proinde honorandae et diligendae et curandae et appetendae in speciosissimis et probissimis et utilissimis et delicatissimis, et hic dicam, si demutantur, non ipsae dispungentur quae merebuntur, et evacuabitur ratio iudicii, si meritorum deerit sensus. Deerit autem sensus meritorum, si status verterit animarum; vertit autem status animarum, si non eaedem perseveraverint. Aeque si perseveraverint in iudicium, quod et Mercurius Aegyptius novit, dicens animam digressam a corpore non refundi in animam universi, sed manere determinatam, Uti rationem, inquit, patri reddat eorum quae in corpore gesserit, - volo iudicii utique divini iustitiam, gravitatem, maiestatem, dignitatem recensere, si non sublimiore fastigio praesidet humana censura, plenior utriusque sententiae honore poenarum et gratiarum, severior in ulciscendo et liberalior in largiendo. Quid putas futuram animam homicidae? aliquod, credo, pecus lanienae et macello destinatum, ut perinde iuguletur, quia et ipsa iugulaverit, perinde decorietur, quia et ipsa despoliaverit, perinde in pabulum proponatur, quia et ipsa bestiis obiecerit eos quos in silvis et aviis trucidaverit. Si ita iudicabitur, nonne illa anima plus solatii quam supplicii relatura est quod funus inter cocos pretiosissimos invenit, quod condimentis Apicianis et Lurconianis humatur, quod mensis Ciceronianis infertur, quod lancibus splendidissimis Syllanis effertur, quod exsequias convivium patitur, quod a coaequalibus devoratur potius quam a milvis et lupis, ut in hominis corpore tumulata et in suum genus regressa resurrexisse videatur, exsultans adversus humans iudicia, si ea experta est? Namque illa sicarium variis et exquisitis et iam praeter naturam eruditis feris dissipant, et quidem viventem, immo nec facile morientem, curata mora finis ad plenitudinem poenae. Sed et si anima praefugerit ultimo gladio, ne corpus quoque evaserit ferrum; nihilominus iugulo ventreque confossis costisque transfixis compensatio proprii facinoris exigitur. Inde in ignem datur, ut et sepultura puniatur. Aliter denique non licet Nec tamen tanta est rogi cura, ut reliquias aliae bestiae inveniant; certe nec ossibus parcitur, nec cineribus indulgetur nuditate plectendis. Tanta eat apud homines homicidii vindicta quanta ipsa quae vindicatur natura. Quis non praeferat saeculi iustitiam, quam et apostolus non frustra gladio armatam contestatur, quae pro homine saeviendo religiosa est? Si ceterorum quoque scelerum mercedem cogitemus, patibula et vivicomburia et culleos et uncos et scopulos, cui non expediat apud Pythagoran et Empedoclem sententiam pati? Nam et qui laboribus atque servitiis puniendi in asinos utique et mulos recorporabuntur, quantum sibi de pistrinis et aquilegis rotis gratulabuntur, si metallorum et ergastulorum et operum publicorum ipsorumque carcerum, licet otiosorum, recordentur! Perinde qui integre morati commendaverint iudici vitam, quaero praemia, sed potius invenio supplicia. Nimirum magna merces bonis in animalia quaecunque restitui. Pavum se meminit Homerus Ennio somniante: sed poetis nec vigilantibus credam. Etsi pulcherrimus pavus et quo velit colore cultissimus: sed tacent pennae, sed displicet vox, et poetae nihil aliud quam cantare malunt. Damnatus est igitur Homerus in pavum, non honoratus. Plus de saeculi remuneratione gaudebit, pater habitus liberalium disciplinarum, ut malit famae suae ornamenta quam caudae. Age nunc, ut poetae in pavos vel in cycnos transeant, si vel cycnis decora vox est, quod animal indues viro iusto Aeaco? quam bestiam integrae feminae Didoni? quam volucrem patientia, quam pecudem sanctimonia, quem piscem innocentia sortientur? Omnia famula sunt hominis, omnia subiecta, omnia mancipata. Si quid horum futurus est, deminoratur illic ille cui ob merita vitae imagines, statuae et tituli, honores publici, privilegia rependuntur, cui curia, cui populus suffragiis immolat. O indicia divina post mortem humanis mendaciora, contemptibilia de poenis, fastidibilia de gratiis, quae nec pessimi metuant nec optimi cupiant, ad quae magis scelesti quam sancti quique properabunt, illi, ut iustitiam saeculi citius evadant, isti, ut tardius eam capiant. Bene philosophi docetis, utiliter suadetis, leviora post mortem supplicia vel praemia, cum, si quod iudicium animas manet, gravius debeat credi in dispunctione vitae quam in administratione, quia nihil plenius quam quod extremius, nihil autem plenius quam quod divinius. Deus itaque indicabit plenius, quia extremius per sententiam aeternam tam supplicii quam refrigerii, nec in bestias, sed in sua corpora revertentibus animabus. Et hoc semel, et in eum diem quem solus pater novit, ut pendula expectatione sollicitudo fidei probetur, semper diem observans, dum semper ignorat, quotidie timens, quod quotidie sperat.

etiam cum iudicium nomen vindico hic dogma qui anima humanus pro vito et meritum genus animal sortio iugulandae quisque in occisoriis et subigo quisque in famulatoriis et fatigandae in operarius et foedandae in immundus proinde honoro et diligendae et curo et appetendae in speciosus et probissimis et utilis et delicatus et hic dico si demutantur non ipse dispungentur qui mereo et evacuo ratio iudicium si meritor desum sensus desum autem sensus meritor si status verto anima verto autem status anima si non idem persevero aequus si persevero in iudicium qui et mercurius aegyptius nosco dico anima digredior ab corpus non refundo in anima universus sed maneo determinatam uti ratio inquam pater reddo is qui in corpus gero volo iudicium utique divinus iustitia gravitas maiestas dignitas recenseo si non sublimis fastigium praesideo humanus censeo plenus uterque sententia honor poena et gratia severus in ulciscor et liberalis in largior quis puto sum anima homicida aliqui credo pecus laniena et macellum destino ut perinde jugulo quia et ipse jugulo perinde decorietur quia et ipse despoliaverit perinde in pabulis propono quia et ipse bestia objacio is qui in silva et avia trucido si ita judico nonne ille anima multus solacium quam supplicium refero sum qui funus inter coquus pretiosus invenio qui condimentum apicianis et lurconianis humo qui mensis ciceronianis infero qui lanx splendidus syllanis effero qui exsequiae convivium patior qui ab coaequal devoro potis quam ab milvis et lupus ut in homo corpus tumulo et in suus genus regredior resurgo video exsulto adverro humans iudicium si is experior sum namque ille sicarius varius et exquaero et iam praeter natura erudio fera dissipant et quidem vivo immo neque facilis morior curo mora finis ad plenitudo poena sed et si anima praefugerit ultimo gladius ne corpus quoque evado ferrum nihilominus jugulo ventreque confossus costisque transfigo compensatio proprius facinus exigo indus in ignis do ut et sepelio punior aliter denique non licet neque tamen tantus sum rogus cura ut reliquiae alius bestia invenio certus neque os parco neque cinis indulgeo nuditas plectendis tantus eo apud homo homicidium vindicta quantus ipse qui vindico natura quis non praefero saeculis iustitia quam et apostolus non frustra gladius armo contestor qui pro homo saeviendo religiosus sum si ceterus quoque scelus merces cogito patibulus et vivicomburia et culleus et uncus et scopulus qui non expedio apud pythagoras et empedocles sententia patior nam et qui labor atque servitium punior in asinus utique et mulus recorporabuntur quantus sui de pistrinum et aquilegis rota gratulabuntur si metallum et ergastula et opus publicus ipse carcer licet otiosus recordor perinde qui integer moror commendaverint judicium vita quaero praemium sed potis invenio supplicium nimirum magnus merces bonus in animal quicumque restituo pavum sui memini homerus ennius somnio sed poeta neque vigilo credo etsi pulcher pavus et quo volo color colo sed taceo penna sed displiceo vox et poeta nihil alius quam canto malo damno sum igitur homerus in pavum non honoro multus de saeculis remuneratio gaudeo pater habitus liberalis disciplinaris ut malo fama suus ornamentum quam cauda ago nunc ut poeta in pavus vel in cycnus transeo si vel cycnus decus vox sum qui animal induo vir justus aeacus quam bestia integer femina dido quam volucris patientia quam pecus sanctimonia qui piscis innocens sortio omnis famulo sum homo omnis subiectum omnis mancipo si quis hic sum sum deminoratur illic ille qui ob mereo vita imago statua et titulis honor publicus privilegium rependo qui curia qui populus suffragium immolo o indicium divino post mors humanus mendaciora contemptibilis de poenio fastidibilia de gratia qui neque malus metuo neque bonus cupio ad qui magis scelestus quam sanctus quisque propero ille ut iustitia saeculis cieo evado iste ut tardus is capio bene philosophus doceo utilis suadeo levis post mors supplicium vel praemium cum si qui iudicium anima maneo gravis debeo credo in dispunctio vita quam in administratio quia nihil plenus quam qui extremus nihil autem plenus quam qui divinus deus itaque indico plenus quia extremus per sententia aeternus tam supplicium quam refrigerium neque in bestia sed in suus corpus revorto animabus et hic semel et in is dies qui solus pater nosco ut pendulus expectatio sollicitudo fides probo semper dies observo dum semper ignoro quotidie timeo qui quotidie spero


Abruptum alioquin et absurdum idcirco quid de corporalium eximere ceusu quia ceteris corporalibus exemplis non adaequet. Et ubi proprietatum privata discrimina, per quae magnificentia auctoris ex operum eorundem diversitate signatur, ut sint tam discreta quam paria, tam amica quam et aemula? Siquidem et ipsi philosophi ex contrariis universa constare condicunt secundum amicitiam et inimicitiam Empedoclis. Sic igitur etsi corporalia incorporalibus obiacent, ipsa quoque ita inter se differunt, ut differentia species eorum ampliet, non genus mutet, ut sint corporalia, sic multa in dei gloriam, dum varia, sic varia, dum diversa, sic diversa, dum his alii qualitatum sensus, alii illis, dum his alia alimenta, alia illis, dum haec invisibilia, ilia visibilia, dum haec gravia, ilia levia. Aiunt enim et idcirco animam incorporalem renuntiandam, quia digressa ea graviora efficiantur corpora defunctorum, cum leviora esse deberent, unius corporis pondere exempto, si anima corpus. Quid enim, inquit Soranus, si mare negent corpus, quia extra mare immobilis et gravis navis efficitur? Quanto ergo validius corpus animae, quod tanti postea ponderis corpus levissima mobilitate circumfert? Ceterum et si invisibilis anima, est pro condicione corporis sui et pro proprietate substantiae et pro natura etiam eorum quibus invisibilis esse sortita est. Solem noctuae nesciunt oculis: aquilae ita sustinent ut natorum suorum generositatem de pupillarum audacia iudicent; alioquin non educabunt, ut degenerem, quem solis radius averterit. Est adeo alteri quid invisibile, alteri non, quod non ideo incorporale sit quia non ex aequo vis valet. Sol enim corpus, siquidem ignis; sed quod aquila confiteatur, neget noctua, non tamen praeiudicans aquilae. Tantundem et animae corpus invisibile carni, si forte, spiritui vero visibile est. Sic Ioannes in spiritu dei factus animas martyrum conspicit.

abrumpo alioqui et absurdus idcirco quis de corporalis eximo ceusu quia ceterus corporal exemplum non adaequet et ubi proprietas privo discrimino per qui magnificentia auctor ex opus idem diversitas signo ut sum tam discerno quam par tam amicus quam et aemulo siquidem et ipse philosophus ex contrarius universus constaris condico secundus amicitia et inimicitia empedocles sic igitur etsi corporalis incorporal objaceo ipse quoque ita inter sui differo ut differentia species is amplio non genus muto ut sum corporalis sic multus in deus gloria dum vario sic vario dum diverto sic diverto dum hic alius qualitas sensus alius ille dum hic alius alimentum alius ille dum hic invisibilis ilia visibilis dum hic gravis ilia levis aio enim et idcirco anima incorporal renuntio quia digredior is gravis efficio corpus defunctor cum levis sum debeo unus corpus pondus eximo si anima corpus quis enim inquam soranus si mare nego corpus quia extra mare immobilis et gravis navus efficio quantus ergo validus corpus anima qui tantus postea pondus corpus levis mobilitas circumfero ceterum et si invisibilis anima sum pro condicio corpus suus et pro proprietas substantia et pro natura etiam is qui invisibilis sum sortio sum sol noctua nescio oculus aquila ita sustineo ut nascor suus generositas de pupillaris audacia judico alioqui non educo ut degenero qui sol radius averto sum adeo alter quis invisibilis alter non qui non ideo incorporal sum quia non ex aequus volo valeo sol enim corpus siquidem ignis sed qui aquila confiteor nego noctua non tamen praeiudicans aquila tantus et anima corpus invisibilis caro si fors spiritus verus visibilis sum sic joannis in spiritus deus facio anima martyrum conspicio


Singularis alioquin et simplex et de suo tota est non magis instructilis aliunde quam divisibilis ex se, quia nec dissolubilis. Si enim structilis et dissolubilis, iam non immortalis. Itaque quia iam non mortalis, neque dissolubilis neque divisibilis. Nam et dividi dissolvi est, et dissolvi mori est. Dividitur autem in partes, nunc in duas a Platone, nunc in tres a Zenone, nunc in quinque et in sex a Panaetio, in septem a Sorano, etiam in octo penes Chrysippum, etiam in novem penes Apollophanem, sed et in duodecim apud quosdam Stoicorum, et in duas amplius apud Posidonium, qui a duobus exorsus titulis, principali, quod aiunt á¼¡Î³ÎµÎ¼Î¿Î½Î¹Îºá½¸Î½, et a rationali, quod aiunt Î»Î¿Î³Î¹Îºá½¸Î½, in decem et septem exinde prosecuit; ita aliae ex aliis species dividunt animam. Huiusmodi autem non tam partes animae habebuntur quam vires et efficaciae et operae, sicut de quibusdam et Aristoteles iudicavit. Non enim membra sunt substantiae animalis, sed ingenia, ut motorium, ut actorium, ut cogitatorium, et si qua in hunc modum distinguunt, ut et ipsi illi quinque notissimi sensus, visus, auditus, gustus, tactus, odoratus. Quibus omnibus etsi certa singulis domicilia in corpore determinaverunt, non idcirco haec quoque distributio animae ad animae sectiones pertinebit, quando ne ipsum quidem corpus ita dividatur in membra ut isti volunt animam. Atquin ex multitudine membrorum unum corpus efficitur, ut concretio sit potius ipsa divisio. Specta portentosissimam Archimedis munificentiam, organum hydraulicum dico, tot membra, tot partes, tot compagines, tot itinera vocum, tot compendia sonorum, tot commercia modorum, tot acies tibiarum, et una moles erunt omnia. Sic et spiritus, qui illic de tormento aquae anhelat, non ideo separabitur in partes, quia per partes administratur, substantia quidem solidus, opera vero divisus. Non longe hoc exemplum est a Stratone et Aenesidemo et Heraclito; nam et ipsi unitatem animae tuentur, quae in totum corpus diffusa, et ubique ipsa, velut flatus in calamo per cavernas, ita per sensualia variis modis emicet, non tam concisa quam dispensata. Haec omnia quibus titulis nuncupentur, et quibus ex se divisionibus detineantur, et quibus in corpore metationibus sequestrentur, medici potius cum philosophis considerabunt, nobis pauca convenient.

singularis alioqui et simplex et de suus totus sum non magis instructilis aliunde quam divisibilis ex sui quia neque dissolubilis si enim structilis et dissolubilis iam non immortal itaque quia iam non mortalis neque dissolubilis neque divisibilis nam et divido dissolvo sum et dissolvo morior sum divido autem in pars nunc in duo ab plato nunc in tres ab zeno nunc in quinque et in sex ab panaetius in septem ab soranus etiam in octo penis chrysippus etiam in novo penis apollophanem sed et in duodecim apud quidam stoicus et in duo amplus apud posidonius qui ab duo exordior titulus principal qui aio a i i i i i i i a i et ab rational qui aio i i i i i a i in decem et septem exinde proseco ita alius ex alius species divido anima huiusmodi autem non tam pars anima habeo quam vireo et efficacia et opera sicut de quidam et aristotelis judico non enim membrum sum substantia animal sed ingenium ut motorium ut actorium ut cogitatorium et si qui in hic modus distinguo ut et ipse ille quinque nosco sensus video audio gustus tango odoro qui omnis etsi certus singuli domicilium in corpus determinaverunt non idcirco hic quoque distributio anima ad anima sectio pertineo quando ne ipse quidem corpus ita divido in membrum ut iste volo anima atqui ex multitudo membrum unus corpus efficio ut concretio sum potis ipse divisio specto portentosissimam archimedes munificentia organum hydraulicum dico tot membrum tot pars tot compago tot iter vox tot compendium sonorus tot commercium modus tot acies tibiaris et unus moles sum omnis sic et spiritus qui illic de tormentum aqua anhelo non ideo separo in pars quia per pars administro substantia quidem solidus opus verus divido non longus hic exemplum sum ab strato et aenesidemo et heraclitus nam et ipse unitas anima tueor qui in totus corpus diffundo et ubique ipse velut flo in calamus per caverna ita per sensualia varius modus emico non tam concaedes quam dispenso hic omnis qui titulus nuncupo et qui ex sui divisio detineo et qui in corpus metatio sequestrentur medicus potis cum philosophus considero nos paucus convenio


Malum igitur animae, praeter quod ex obventu spiritus nequam superstruitur, ex originis vitio antecedit, naturale quodammodo. Nam, ut diximus, naturae corruptio alia natura est, habens suum deum et patrem, ipsum scilicet corruptionis auctorem, ut tamen insit et bonum animae illud principale, illud divinum atque germanum, et proprie naturale. Quod enim a deo est, non tam extinguitur quam obumbratur. Potest enim obumbrari, quia non est deus, extingui non potest, quia a deo est. Itaque sicut lumen aliquo obstaculo impeditum manet, sed non comparet, si tanta densitas obstaculi fuerit, ita et bonum in anima a malo oppressum pro qualitate eius aut in totum vacat occultata luce, aut qua datur radiat inventa libertate. Sic pessimi et optimi quidam, et nihilominus unum omnes animae genus. Sic et in pessimis aliquid boni, et in optimis nonnihil pessimi. Solus enim deus sine peccato, et solus homo sine peccato Christus, quia et deus Christus. Sic et divinitas animae in praesagia erumpit ex bono priore, et conscientia dei in testimonium prodit, Deus bonus, et, Deus videt, et, Deo commendo. Propterea nulla anima sine crimine, quia nulla sine boni semine. Proinde cum ad fidem pervenit reformata per secundam nativitatem ex aqua et superna virtute, detracto corruptionis pristinae aulaeo totam lucem suam conspicit. Excipitur etiam a spiritu sancto, sicut in pristina nativitate a spiritu profano. Sequitur animam nubentem spiritui caro, ut dotale mancipium, et iam non animae famula, sed spiritus. O beatum conubium, si non admiserit adulterium!

mal igitur anima praeter qui ex obventu spiritus nequam superstruitur ex origo vitio antecedo natural quodammodo nam ut dico natura corruptio alius natura sum habeo suus deus et pater ipse scilicet corruptio auctor ut tamen insum et bonus anima ille principalis ille divinus atque germanus et proprius natural qui enim ab deus sum non tam extinguitur quam obumbratur possum enim obumbraris quia non sum deus extingui non possum quia ab deus sum itaque sicut lumen aliquis obstaculo impedio maneo sed non comparo si tantus densitas obstaculis sum ita et bonus in anima ab malus opprimo pro qualitas is aut in totus vaco occulto lux aut qui do radio invenio libertas sic malus et bonus quidam et nihilominus unus omnis anima genus sic et in malus aliquis bonus et in bonus nonnihil malus solus enim deus sine pecco et solus homo sine pecco christus quia et deus christus sic et divinitas anima in praesagium erumpo ex bonus prior et conscientia deus in testimonium prodeo deus bonus et deus video et deus commendo propterea nullus anima sine crimen quia nullus sine bonus semen proinde cum ad fides pervenio reformo per secundus nativitas ex aqua et supernus virtus detraho corruptio pristinus aulaeum totus lux suus conspicio excipio etiam ab spiritus sancio sicut in pristinus nativitas ab spiritus profano sequor anima nubo spiritus carus ut dotal mancipium et iam non anima famulo sed spiritus o beatus conubium si non admitto adulterium


Infantes qui non putant somniare, cum omnia animae pro modo aetatis expungantur in vita, animadvertant succussus et nutus et renidentias eorum per quietem, ut ex re comprehendant motus animae somniantis facile per carnis teneritatem erumpere in superficiem. Sed et quod Libyca gens Atlantes caeco somno noctem transigere dicuntur, animae utique natura taxatur. Porro aut Herodoto fama mentita est, nonnunquam in barbaros calumniosa, aut magna vis eiusmodi daemonum in illo climate dominatur. Si enim et Aristoteles heroem quendam Sardiniae notat incubatores fani sui visionibus privantem, erit et hoc in daemonum libidinibus, tam auferre somnia quam inferre, ut Neronis quoque seri somniatoris et Thrasymedis insigne inde processerit. Sed et a deo deducimus somnia. Quid ergo nec a deo Atlantes somniarent, vel quia nulla iam gens dei extranea est, in omnem terram et in terminos orbis evangelio coruscante? Num ergo aut fama mentita est Aristoteli, aut daemonum adhuc ratio est, dum ne animae aliqua natura credatur immunis somniorum?

infer qui non puto somniaris cum omnis anima pro modo aetas expungantur in vito animadverto succussus et nutus et renidentias is per quies ut ex res comprehendant moueo anima somnio facilis per caro teneritas erumpo in superficies sed et qui libycus gens atlantes caecus somnus nox transigo dico anima utique natura taxo porro aut herodotus fama mentior sum nonnunquam in barbarus calumniosus aut magnus volo eiusmodi daemon in ille clima dominor si enim et aristotelis heroem quidam sardinia noto incubator fanum suus visio privantem sum et hic in daemon libido tam aufero somnio quam infero ut nero quoque sero somniator et thrasymedis insignis inde procedo sed et ab deus deduco somnio quis ergo neque ab deus atlantes somnio vel quia nullus iam gens deus extraneus sum in omnis terra et in terminus orbis evangelium corusco num ergo aut fama mentior sum aristotelis aut daemon adhuc ratio sum dum ne anima aliqui natura credo immunis somnium


Ad hoc dispicere superest principalitas ubi sit, id est quid cui praeest, ut cuius principalitas apparuerit, illa sit substantiae massa, id autem, cui massa substantiae praeerit, in officium naturale substantiae deputetur. Enimvero quis non animae dabit summam omnem cuius nomine totius hominis mentio titulata est? Quantas animas pasco, ait dives, non animos, et animas salvas optat gubernator, non animos, et rusticus in opere, et in proelio miles animam se, non animum, ponere affirmat. Cuius nominatiora pericula aut vota sunt, animi an animae? Quid autem agere dicuntur moribundi, animum an animem? Ipsi postremo philosophi ipsique medici, quamvis de animo quoque disputaturi, faciem tamen operis frontemque materiae de anima unusquisque proscripsit. Ut autem et a deo discas, animam semper deus alloquitur, animam compellat atque advocat, ut animum sibi advertat. Illam salvam venit facere Christus, illam perdere in gehennam comminatur, illam pluris fieri vetat, illam et ipse bonus pastor pro pecudibus suis ponit. Habes animae principalitatem, habes in illa et substantiae unionem, cuius intellegas instrumentum esse animum, non patrocinium.

ad hic dispicio supersum principalitas ubi sum is sum quis qui praesum ut qui principalitas appareo ille sum substantia massa is autem qui massa substantia praesum in officium natural substantia deputo enimvero quis non anima do summa omnis qui nomen totus homo mentior titulata sum quantus anima pasco aio dives non animus et anima salvo opto gubernator non animus et rusticus in opus et in proelium miles anima sui non animus pono affirmo qui nominatiora periculum aut veto sum animus an anima quis autem ago dico moribundus animus an animem ipse postremo philosophus ipse medicus quivis de animus quoque disputo facies tamen opus frons materia de anima unusquisque proscribo ut autem et ab deus disco anima semper deus alloquor anima compello atque advoco ut animus sui advertat ille salvus venio facio christus ille perdo in gehenna commino ille multus fio veto ille et ipse bonus pastor pro pecus suus pono habeo anima principalitas habeo in ille et substantia unio qui intellego instrumentum sum animus non patrocinium


Proinde et animum, sive mens est, ÎÎÎ¥Î£ apud Graecos, non aliud quid intellegimus quam suggestum animae ingenitum et insitum et nativitus proprium, quo agit, quo sapit, quem secum habens ex semetipsa se commoveat in semetipsa, atque ita moveri videatur ab illo tanquam substantia alia, ut volunt qui etiam universitatis motatorem animum decernunt, illum deum Socratis, illum Valentini Unigenitum ex patre ÎÎ¥ÎÎ© et matre Î£ÎÎÎÎ. Quam Anaxagorae turbata sententia est! Initium enim omnium commentatus animum, et universitatis oscillum de illius axe suspendens, purumque eum affirmans et simplicem et incommiscibilem, hoc vel maxime titulo segregat ab animae commixtione, et tamen eundem alibi animae addicit. Hoc etiam Aristoteles denotavit, nescio an sua paratior implere quam aliena inanire. Denique et ipse definitionem animi cum differret, interim alterum animi genus pronuntiavit, illum divinum, quem rursus et inpassibilem subostendens abstulit et ipse eum a consortio animae. Cum enim animam passibilem constet eorum quae sortita est pati, aut per animum et cum animo patietur; si concreta est animo, non potest animus inpassibilis induci, aut si non per animum, nec cum animo patietur anima, non erit concreta illi, cum quo nihil et qui nihil patitur. Porro si nihil per illum et cum illo anima patietur, iam nec sentiet nec sapiet nec movebitur per illum, ut volunt. Nam et sensus passiones facit Aristoteles. Quidni? et sentire enim pati est, quia pati sentire est. Proinde et sapere sentire est, et moveri sentire est, ita totum pati est. Videmus autem nihil istorum animam experiri ut non et animo deputetur, quia per illum et cum illo transigitur. Iam ergo et commiscibilis est animus adversus Anaxagoran, et passibilis adversus Aristotelem. Ceterum si discretio admittitur, ut substantia duae res sint, animus atque anima, alterius erit et passio et sensus et sapor omnis et actus et motus, alterius autem otium et quies et stupor et nulla iam causa, et aut animus vacabit aut anima. Quodsi constat ambobus haec omnia reputari, ergo unum erunt utrumque, et Democritus obtinebit differentiam tollens, et quaeretur quomodo unum utrumque, ex duarum substantiarum confusione, an ex unius dispositione. Nos autem animum ita dicimus animae concretum, non ut substantia alium, sed ut substantiae officium.

proinde et animus sive mens sum i i i i apud graeci non alius quis intellego quam suggero anima ingenitus et inquiro et nativitus proprius quo ago quo sapio qui sui habeo ex semetipsa sui commoveo in semetipsa atque ita moveo video ab ille tamquam substantia alius ut volo qui etiam universitas motator animus decerno ille deus socrates ille valentini unigenitus ex pater i i i i et mater i i i i i quam anaxagoras turbo sententia sum initium enim omnis commento animus et universitas oscillum de ille axis suspendo purus is affirmo et simplex et incommiscibilis hic vel magnus titulus segrego ab anima commixtio et tamen idem alibi anima addico hic etiam aristotelis denoto nescio an suus paro impleo quam alienus inanire denique et ipse definitio animus cum differo interim alter animus genus pronuntio ille divinus qui rursus et inpassibilis subostendens aufero et ipse is ab consortio anima cos enim anima passibilis consto is qui sortio sum patior aut per animus et cum animus patior si concretum sum animus non possum animus inpassibilis induco aut si non per animus neque cum animus patior anima non sum concretum ille cum quo nihil et qui nihil patior porro si nihil per ille et cum ille anima patior iam neque sentio neque sapio neque moveo per ille ut volo nam et sensus passio facio aristotelis quis et sentio enim patior sum quia patior sentio sum proinde et sapio sentio sum et moveo sentio sum ita totus patior sum video autem nihil iste anima experior ut non et animus deputo quia per ille et cum ille transigo iam ergo et commiscibilis sum animus adverro anaxagoras et passibilis adverro aristotelis ceterum si discretio admitto ut substantia duo res sum animus atque anima alter sum et passio et sensus et sapor omnis et ago et moueo alter autem otium et quies et stupor et nullus iam causa et aut animus vaco aut anima quodsi consto ambo hic omnis reputaris ergo unus sum uterque et democritus obtineo differentia tollo et quaero quomodo unus uterque ex duaris substantiaris confusio an ex unus dispositio nos autem animus ita dico anima concretum non ut substantia alius sed ut substantia officium


Certiora et colatiora somniari affirmant sub extimis noctibus, quasi iam emergente animarum vigore prodacto sopore. Ex temporibus autem anni verno magis quieta, quod aestas dissolvat animas et hiems quodammodo obduret, et autumnus, temptator alias valetudinum, sucis pomorum vinosissimis diluat. Item ex ipsius quietis situ, si neque resupina neque dextero latere decumbat, neque conresupinatis internis, quasi refusis loculis, statio sensuum fluitet, aut compressa iecoris angina sit mentis. Sed haec ingeniose aestimari potius quam constanter probari putem (etsi Plato est qui ea aestimavit); et fortassean casu procedant. Alioquin ex arbitrio erunt somnia, si dirigi poterunt. Nam quod et de cibis distinguendis vel derogandis nunc praesumptio nunc superstitio disciplinam somniis praescribit, examinandum est. Superstitio, it cum apud oracula incubaturis ieiunium indicitur, ut castimoni(??) inducat, praesumptio, ut cum Pythagorici ob hanc quoque speciem fabam respuunt onerosum et inflatui pabulum. Atquin trina illa cum Daniele fraternitas legumine solo contenti, ne regiis ferculis contaminarentur, praeter sapientiam reliquam somniorum praecipue gratiam a deo redemerunt et impetrandorum et disserendorum. Ieiuniis autem nescio an ego solus plurimum ita somniem ut me somniasse non sentiam. Nihil ergo sobrietas, inquis, ad hanc partem? Immo tanto magis ad hanc quantum et ad omnem; si et ad superstitionem, multo amplius ad religionem. Sic enim et daemonia expostulant eam a suis somniatoribus, ad lenocinium scilicet divinitatis, quia familiarem dei norunt, quia et Daniel rursus trium hebdomadum statione aruit victu, sed ut deum inliceret humiliationis officiis, non ut animae somniaturae sensum et sapientiam strueret, quasi non in ecstasi acturae. Ita non ad ecstasin summovendam sobrietas proficiet, sed ad ipsam ecstasin commendandam, ut in deo fiat.

certus et colatiora somniaris affirmo sub extimis nox quasi iam emergo anima vigor prodacto soporus ex tempus autem annus vernus magis quietus qui aestas dissolvo anima et hiems quodammodo obduro et auctumnus temptator alius valetudo sucus pomum vinosissimis diluo item ex ipse quiesco sino si neque resupino neque dexter lateo decumbo neque conresupinatis internus quasi refundo loculis statio sensus fluito aut comprimo jecur angina sum mens sed hic ingeniosus aestimaris potis quam consto probaris puto etsi plato sum qui is aestimo et fortassean casus procedo alioqui ex arbitrium sum somnio si dirigo possum nam qui et de cibus distinguo vel derogandis nunc praesumptio nunc superstitio disciplina somnium praescribo examino sum superstitio eo cum apud oraculum incubaturis ieiunium indico ut castimoni induco praesumptio ut cum pythagoricus ob hic quoque species faba respuo onerosus et inflatui pabulis atqui trini ille cum danielis fraternitas legumen solum contendo ne regius ferculis contamino praeter sapientia reliquus somnium praecipuus gratia ab deus reemo et impetrandorum et disserendorum jejunium autem nescio an ego solus multus ita somniem ut ego somnio non sentio nihil ergo sobrietas inquam ad hic pars immo tantus magis ad hic quantus et ad omnis si et ad superstitio multus amplus ad religio sic enim et daemonium expostulo is ab suus somniator ad lenocinium scilicet divinitas quia familiaris deus nosco quia et daniel rursus tres hebdomas statio aruo vinco sed ut deus inliceo humiliatio officium non ut anima somniaturae sensus et sapientia struo quasi non in ecstasi ago ita non ad ecstasin summovendam sobrietas proficio sed ad ipse ecstasin commendo ut in deus fio


Ita omnia anima eo usque in Adam censetur, donec in Christo recenseatur, tamdiu immunda, quamdiu recenseatur; peccatrix autem, quia immunda, respuens ignominiam suam et in carnem ex societate. Nam etsi caro peccatrix, secundum quam incedere prohibemur, cuius opera damnantur concupiscentis adversus spiritum, ob quam carnales notantur, non tamen suo nomine caro infamis. Neque enim de proprie sapit quid aut sentit ad suadendam vel imperandam peccatelam. Quidni? quae ministerium est, et ministerium non quale servus vel minor amicus, animati et homines, sed quale calix, vel quid aliud eiusmodi, corpus, non anima. Nam et calix ministerium sitientis est; nisi tamen qui sitit calicem sibi accommodarit, nihil calix ministrabit. Adeo nulla proprietas hominis in choico, nec ita caro homo tanquam alia vis animae et alia persona, sed res est alterius plane substantiae et alterius condicionis, addicta tamen animae ut suppellex, ut instrumentum in officia vitae. Caro igitur increpatur in scripturis, quia nihil anima sine carne in operatione libidinis, gulae, vinolentiae, saevitiae, idololatriae ceterisque carnalibus non sensibus, sed effectibus. Denique sensus delictorum etiam sine effectibus imputari solent animae. Qui viderit ad concupiscentiam, iam adulteravit in corde. Ceterum quid caro sine anima perinde in operatione probitatis, iustitiae, tolerantiae, pudicitiae? Porro quale est ut cui nec bona documenta propria subscribas, ei crimina adpingas? Sed ea per quam delinquitur convenitur ut illa a qua delinquitur oneretur, etiam in ministerii accusationem. Gravior invidia est in praesidem cum officia pulsantur. Plus caeditur qui iubet quando nec qui obsequitur excusatur.

ita omnis anima is usque in adam censeo donec in christus recenseatur tamdiu immundus quamdiu recenseatur peccatrix autem quia immundus respuo ignominia suus et in caro ex societas nam etsi carus peccatrix secundus quam incedo prohibeo qui opus damno concupiscentis adverro spiritus ob quam carnal noto non tamen suus nomen carus infamis neque enim de proprius sapio quis aut sentio ad suadendam vel imperandam peccatelam quis qui ministerium sum et ministerium non qualis servus vel paruus amicus animo et homo sed qualis calix vel quis alius eiusmodi corpus non anima nam et calix ministerium sitio sum nisi tamen qui sitio calix sui accommodarit nihil calix ministro adeo nullus proprietas homo in choico neque ita carus homo tamquam alius volo anima et alius persono sed res sum alter planus substantia et alter condicio addico tamen anima ut suppellex ut instrumentum in officium vita carus igitur increpatur in scribo quia nihil anima sine carnis in operatio libido gula vinolentia saevitia idololatriae ceter carnal non sensus sed effectus denique sensus delictum etiam sine effectus imputaris soleo anima qui video ad concupiscentia iam adultero in cor ceterum quis carus sine anima perinde in operatio probitas justitia tolerantia pudicitia porro qualis sum ut qui neque bonus documentum proprius subscribas is crimen adpingas sed is per quam delinquo convenitur ut ille ab qui delinquo onero etiam in ministerium accusatio gravis invidia sum in praesidem cum officium pulso multus caedo qui iubeo quando neque qui obsequor excuso


Nulla quidem ad hodiernum dementiae huiusmodi sententia erupit sub nomine haeretico quae humanas animas refingat in bestias. Sed necessarie hanc quoque speciem intulimus et exclusimus ut superioribus cohaerentem, quo perinde in pavo retunderetur Homerus sicut in Pythagora Euphorbus, atque ita hac etiam metempsychosi sive metensomatosi repercussa illa rursus caederetur quae aliquid haereticis sumministravit. Nam et Simon Samarites in Actis Apostolorum redemptor spiritus sancti, posteaquam damnatus ab ipso cum pecunia sua interitum frustra flevit, conversus ad veritatis expugnationem quasi pro solatio ultionis, fultus etiam artis suae viribus, ad praestigias virtutis alicuius, Helenen quandam Tyriam de loco libidinis publicae eadem pecunia redemit, dignam sibi mercedem pro spiritu sancto. Et se quidem fingit summum patrem, illam vero iniectionem suam primam, qua iniecerat angelos et archangelos condere: huius eam propositi compotem exsilisse de patre et in inferiora desultasse, atque illic praevento patris proposito angelicas potestates genuisse, ignaras patris artificis mundi huius; ab his compari inde animo retentam, ne digressa ea alterius genimina viderentur, et idcirco omni contumeliae addictam, ut nusquam discedere depretiatam liberet, humanae quoque formae succidisse velut vinculis carnis coercendam; ita multis aevis per alios atque alios habitus femininos volutatam etiam illam Helenam fuisse exitiosissimam Priamo, et Stesichori postea oculis, quem et excaecasset ob convicium carminis, dehinc reluminasset ob satisfactionem laudis; proinde migrantem eam de corporibus in corpora postrema dedecoratione sub titulo prostitisse Helenam viliorem. Hanc igitur esse ovem perditam, ad quam descenderit pater summus, Simon scilicet, et primum recuperata ea et revecta, nescio humeris an feminibus, exinde ad hominum respexerit salutem quasi per vindictam liberandorum ex illis angelicis potestatibus, quibus, fallendis et ipse configuratus aeque, et hominibus hominem ementitus, in Iudaea quidem filium, in Samaria vero patrem gesserit. O Helenam inter poetas et haereticos laborantem, tunc adulterio, nunc stupro infamem! Nisi quod de Troia gloriosius eruitur quam de lupanari; mille navibus de Troia, nec mille denariis forsitan de lupanari. Erubesce, Simon, tardior in requirendo, inconstantior in retrahendo. At Menelaus statim insequitur amissam, statim repetit ereptam, decenni proelio extorquet, non latens, non fallens, non cavillabundus. Vereor ne ille magis pater fuerit qui circa Helenae recuperationem et vigilantius et audentius et diutius laboraverit.

nullus quidem ad hodiernus dementia huiusmodi sententia erumpo sub nomen haeretico qui humanus anima refingat in bestia sed necessarius hic quoque species infero et excludo ut superus cohaereo quo perinde in pavus retunderetur homerus sicut in pythagoras euphorbus atque ita hic etiam metempsychosis sive metensomatosi repercutio ille rursus caedo qui aliquis haereticis sumministro nam et simon samarites in acte apostolus redemptor spiritus sanctus posteaquam damno ab ipse cum pecunia suus interitus frustra fleo converro ad veritas expugnatio quasi pro solacium ultio fulcio etiam ars suus vis ad praestigiae virtus aliquis helene quidam tyrius de locus libido publicus idem pecunia redimo dignus sui merces pro spiritus sancio et sui quidem fingo superus pater ille verus iniectio suus primus qui injacio angelus et archangelos condo hic is propono compos exsilisse de pater et in inferus desultasse atque illic praevento pater propono angelicas potestas gigno ignarus pater artifex mundus hic ab hic comparis inde animus retendo ne digredior is alter genimen video et idcirco omnis contumelia addico ut nusquam discedo depretiatam libero humanus quoque forma succido velut vinculis caro coerceo ita multus aevum per alius atque alius habitus femininos volutatam etiam ille helena sum exitiosissimam priamus et stesichorus postea oculus qui et excaeco ob convicium carmen dehinc reluminasset ob satisfactio laus proinde migro is de corpus in corpus postremo dedecoratio sub titulus prosto helena vilis hic igitur sum ovo perdo ad quam descendo pater summus simon scilicet et primus recipero is et reveho nescio humo an feminibus exinde ad homo respicio salus quasi per vindicta libero ex ille angelicis potestas qui fallo et ipse configuro aequus et homo homo ementior in judaeus quidem filius in samaria verus pater gero o helena inter poeta et haereticos laboro tunc adulterium nunc stuprum infamo nisus qui de troius gloriosus eruo quam de lupanaris mille navis de troius neque mille denarius forsitan de lupanaris erubesco simon tardus in requiro inconsto in retrahendo at menelaus statim insequor amitto statim repeto eripio decennis proelium extorqueo non lateo non fallo non cavillabundus vereor ne ille magis pater sum qui circa helena recuperatio et vigilo et audeo et diu laboro


Quae omnia nativitus animae collata idem, qui in primordio invidit, nunc quoque obumbrat atque depravat, quominus aut ultro prospiciantur aut qua oportet administrentur. Cui enim hominum non adhaerebit spiritus nequam, ab ipsa etiam ianua nativitatis animas aucupabundus, vel qua invitatus tota illa puerperii superstitione? Ita omnes idololatria obstetrice nascuntur, dum ipsi adhuc uteri infulis apud idola confectis redimiti genimina sua daemoniorum candidata profitentur, dum in partu Lucinae et Dianae eiulatur, dum per totam hebdomadam Iunoni mensa proponitur, dum ultima die Fata Scribunda advocantur, dum prima etiam constitutio infantis super terram Statinae deae sacrum est. Quis non exinde aut totum filii caput reatui vovet, aut aliquem excipit crinem, aut tota novacula prosecat, aut sacrificio obligat, aut sacro obsignat, pro gentica, pro avita, pro publica aut privata devotione. Sic igitur et Socraten puerum adhuc spiritus daemonicus invenit. Sic et omnibus genii deputantur, quod daemonum nomen est. Adeo nulla ferme nativitas munda est, utique ethnicorum. Hinc enim et apostolus ex sanctificato alterutro sexu sanctos procreari ait, tam ex seminis praerogativa quam ex institutionis disciplina. Ceterum, inquit, immundi nascerentur, quasi designatos tamen sanctitatis ac per hoc etiam salutis intellegi volens fidelium filios, ut huius spei pignore matrimoniis, quae retinenda censuerat, patrocinaretur. Alioquin meminerat dominicae definitionis: Nisi quis nascetur ex aqua et spiritu, non introibit in regnum dei, id est non erit sanctus.

qui omnis nativitus anima confero idem qui in primordius invideo nunc quoque obumbro atque depravo quominus aut ultro prospicio aut qui oportet administro qui enim homo non adhaerebit spiritus nequam ab ipse etiam ianua nativitas anima aucupabundus vel qui invito totus ille puerperium superstitio ita omnis idololatria obstetrix nascor dum ipse adhuc uterus infulis apud idolum conficio redimio genimen suus daemonium candidata profiteor dum in partus lucina et diana eiulatur dum per totus hebdomada juno mensa propono dum ulter dies fatum scribunda advoco dum primus etiam constitutio infer super terra statinae dea sacer sum quis non exinde aut totus filius caput reatus voveo aut aliquis excipio crinis aut totus novacula prosecat aut sacrificium obligo aut sacro obsigno pro gentica pro avitus pro publicus aut privo devotio sic igitur et socrates puer adhuc spiritus daemonicus invenio sic et omnis genius deputo qui daemon nomen sum adeo nullus ferme nativitas mundo sum utique ethnicorum hinc enim et apostolus ex sanctifico alteruter sexu sancio procrearis aio tam ex semen praerogativa quam ex institutio disciplina ceterum inquam immundus nasco quasi designo tamen sanctitas atque per hic etiam salus intellego volo fidelis filius ut hic spes pignus matrimonium qui retineo censeo patrocinaretur alioqui memini dominicus definitio nisus quis nasco ex aqua et spiritus non introibit in regnum deus is sum non sum sancio


Pertinet ad statum fidei simplicem animam determinare secundum Platonem, id est uniformem, duntaxat substantiae nomine. Viderint artes et disciplinae, viderint et effigies. Quidam enim volunt aliam illi substantiam naturalem inesse spiritum, quasi aliud sit vivere, quod venit ab anima, aliud spirare, quod fiat a spiritu. Nam et animalibus non omnibus utrumque adesse. Pleraque enim vivere solummodo, non etiam spirare, eo quod non habeant organa spiritus, pulmones et arterias. Quale est autem in examinatione humanae animae culicis atque formicae argumenta respicere, quando et vitalia pro cuiusque generis dispositione omnibus propria animalibus temperaverit artifex deus, ut nulla inde coniectura captanda sit? Nam neque homo, si pulmonibus et arteriis structus est, idcirco aliunde spirabit, aliunde vivet, neque formica, si membris huiusmodi caret, idcirco negabitur spirare, quasi solummodo vivens. Cui vero tantum patuit in dei opera, ut alicui haec deesse praesumpserit? Heropbilus ille medicus aut lanius, qui sexcentos exsecuit, ut naturam scrutaretur, qui hominem odit, ut nosset, nescio an omnia interna eius liquido explorarit, ipsa morte mutante quae vixerant, et morte non simplici, sed ipsa inter artificia exsectionis errante. Philosophi pro certo renuntiaverunt culicibus et formicis et tineis deesse pulmones et arterias. Dic mihi, inspector curiosissime, oculos habent ad videndum? Atquin et pergunt quo volunt, et vitant et appetunt quae videndo sciunt; designa oculos, denota pupillas. Sed et exedunt tineae: demonstra mandibulas, deprome genuinos. Sed et personant culices, ne in tenebris quidem aurium caeci: tubam pariter et lanceam oris illius ostende. Quodvis animal unius licet puncti aliquo alatur necesse est: exhibe pabuli transmittendi, decoquendi defaecandique membra. Quid ergo dicemus? Si per haec vivitur, erunt haec in omnibus utique quae vivent, etsi non videntur, etsi non apprehenduntur pro mediocritate. Hoc magis credas, si deum recogites tantum artificem in modicis quantum et in maximis. Si vero non putas capere tam minuta corpuscula dei ingenium, sic quoque magnificentiam eius agnoscas, quod modicis animalibus sine necessariis membris nihilominus vivere instruxerit, salvo etiam visu sine oculis, et esu sine denticulis, et digestu sine alveis, quemadmodum et incedunt quaedam sine pedibus manante impetu, quod angues, et insurgente conatu, quod vermes, et spumante reptatu, quod limaces. Ita et spirari cur non putes sine pulmonum follibus et sine fistulis arteriarum, ut pro magno amplectaris argumento idcirco animae humanae spiritum accedere, quia sint quae spiritu careant, et idcirco ea spiritu carere, quia flaturalibus artibus structa non sint? Vivere sine spiritu existimas aliquid, spirare sine pulmonibus non putas? Quid est, oro te, spirare? flatum, opinor, ex semetipso agere. Quid est non vivere? flatum, opinor, ex semetipso non agere. Hoc enim respondere debebo, si non idem est spirare quod vivere. Sed mortui erit non agere flatum: ergo viventis est agere flatum. Sed et spirantis est agere flatum: ergo et spirare viventis est. Utrumque si sine anima decurrere potuisset, non fuisset animae spirare, sed solummodo vivere. At enim vivere spirare est, et spirare vivere est. Ergo totum hoc et spirare et vivere eius est cuius et vivere, id est animae. Denique si separas spiritum et animam, separa et opera. Agant in discreto aliquid ambo, seorsum anima, seorsum spiritus; anima sine spiritu vivat, spiritus sine anima spiret; alterum relinquat corpora, alterum remaneat, mors et vita conveniant. Si enim duo sunt anima et spiritus, dividi possunt, ut divisione eorum alterius discedentis, alterius manentis, mortis et vitae concursus eveniat. Sed nullo modo eveniet: ergo duo non erunt, quae dividi non possunt, quae dividi possent, si fuissent. Sed licet et duo esse concreta. Sed non erunt concreta, si aliud est vivere, aliud spirare. Distinguunt substantias opera. Et quanto nunc firmius est ut unum credas, cum distantiam non das ut ipsa sit anima spiritus, dum ipsius est spirare cuius et vivere? Quid enim, si diem aliud haberi velis, aliud lucem, quae accidat diei, cum dies ipsa lux sit? Plane erunt et alia genera lucis, ut ex ignium ministerio. Erunt enim et aliae spiritus species, ut ex deo, ut ex diabolo. Ita cum de anima et spiritu agitur, ipsa erit anima spiritus, sicut ipsa dies lux. Ipsum est enim quid per quod est quid.

pertineo ad status fides simplex anima determinaris secundus plato is sum uniformem dumtaxat substantia nomen video ars et disciplina video et effigio quidam enim volo alius ille substantia natural insum spiritus quasi alius sum vivo qui venio ab anima alius spiraris qui fio ab spiritus nam et animal non omnis uterque adsum plerusque enim vivo solummodo non etiam spiraris is qui non habeo organum spiritus pulmo et arteria qual sum autem in examinatio humanus anima culex atque formica argumentum respicio quando et vitalia pro quisque genus dispositio omnis proprius animal tempero artifex deus ut nullus inde conicio capto sum nam neque homo si pulmo et arteria struo sum idcirco aliunde spiro aliunde vivo neque formica si membrum huiusmodi careo idcirco nego spiraris quasi solummodo vivo qui verus tantus pateo in deus opus ut aliqui hic desum praesumo heropbilus ille medicus aut lanius qui sexcentos exseco ut natura scrutor qui homo odi ut nosco nescio an omnis internus is liquidus explorarit ipse mors muto qui vivo et mors non simplex sed ipse inter artificium exsectio erro philosophus pro certus renuntio culex et formica et tinea desum pulmo et arteria dico ego inspecto curiosus oculus habeo ad video atqui et pergo quo volo et vito et appeto qui video scio designo oculus denota pupillo sed et exedo tinea demonstro mandibulas depromo genuinus sed et persono culex ne in tenebrae quidem auris caecus tuba pariter et lancea ora ille ostendo quivis animal unus licet pungo aliquis alo necesse sum exhibeo pabulum transmittendi decoquendi defaecandique membrum quis ergo dico si per hic vivo sum hic in omnis utique qui vivo etsi non video etsi non apprehenduntur pro mediocritas hic magis credo si deus recogito tantus artifex in modicus quantus et in magnus si verus non puto capio tam minuo corpusculum deus ingenium sic quoque magnificentia is agnosco qui modicus animal sine necessarius membrum nihilominus vivo instruo salvo etiam video sine oculus et edo sine denticulis et digestu sine alveus quemadmodum et incedo quidam sine pes mano impetus qui anguis et insurgente conatus qui vermis et spumo repto qui limaces ita et spiraris cur non puto sine pulmo follis et sine fistulis arteriaris ut pro magnus amplectaris argumentum idcirco anima humanus spiritus accedo quia sum qui spiritus careo et idcirco is spiritus careo quia flatural ars struo non sum vivo sine spiritus existimo aliquis spiraris sine pulmo non puto quis sum oro tu spiraris flo opinor ex semetipso ago quis sum non vivo flo opinor ex semetipso non ago hic enim respondeo debeo si non idem sum spiraris qui vivo sed mortuus sum non ago flo ergo vivo sum ago flo sed et spiro sum ago flo ergo et spiraris vivo sum uterque si sine anima decurro possum non sum anima spiraris sed solummodo vivo at enim vivo spiraris sum et spiraris vivo sum ergo totus hic et spiraris et vivo is sum qui et vivo is sum anima denique si separo spiritus et anima separo et opus ago in discerno aliquis ambo seorsus anima seorsus spiritus anima sine spiritus vivo spiritus sine anima spiro alter relinquo corpus alter remaneo mors et vito convenio si enim duo sum anima et spiritus divido possum ut divisio is alter discedo alter maneo mors et vita concursus evenio sed nullus modo evenio ergo duo non sum qui divido non possum qui divido possum si sum sed licet et duo sum concretum sed non sum concretum si alius sum vivo alius spiraris distinguo substantia opus et quantus nunc firmus sum ut unus credo cum distantia non do ut ipse sum anima spiritus dum ipse sum spiraris qui et vivo quis enim si dies alius habeo velis alius lux qui accido dies cum dies ipse lux sum planus sum et alius genus lucus ut ex ignis ministerium sum enim et alius spiritus species ut ex deus ut ex diabolus ita cum de anima et spiritus ago ipse sum anima spiritus sicut ipse dies lux ipse sum enim quis per qui sum quis


De solo censu animae congressus Hermogeni, quatenus et istum ex materiae potius suggestu quam ex dei flatu constitisse praesumpsit, nunc ad reliquas conversus quaestiones plurimum videbor cum philosophis dimicaturus. Etiam in carcere Socratis de animae statu velitatum est. Nescio iam hoc primum, an opportuno in tempore magistri, etsi nihil de loco interest. Quid enim liquido saperet anima tunc Socratis, iam sacro navigio regresso, iam cicutis damnationis exhaustis, iam morte praesente utique consternata ad aliquem motum, secundum naturam, aut externata, si non secundum naturam? Quamvis enim placida atque tranquilla, quam nec coniugis fletus statim viduae nec liberorum conspectus exinde pupillorum lege pietatis inflexerat, vel in hoc tamen mota, ne moveretur, ipsa constantia concussa est adversus inconstantiae concussionem. Quid autem aliud saperet vir quilibet iniuria damnatus praeter iniuriae solamen? nedum philosophus, gloriae animal cui nec consolanda est iniuria, sed potius insultanda. Denique post sententiam obviae coniugi et muliebriter inclamanti, Iniuste damnatus es Socrates! iam et de gratulatione responderat, Volebas autem iuste? Quo nihil mirandum, si et in carcere inviscatas Anyti et Meliti palmas gestiens infringere ipsa morte coram immortalitatem vindicat animae necessaria praesumptione ad iniuriae frustrationem. Adeo omnis illa tunc sapientia Socratis de industria venerat consultae aequanimitatis, non de fiducia compertae veritatis. Cui enim veritas comperta sine deo? cui deus cognitus sine Christo? cui Christus exploratus sine spiritu sancto? cui spiritus sanctus accommodatus sine fidei sacramento? Sane Socrates facilius diverso spiritu agebatur. Siquidem aiunt daemonium illi a puero adhaesisse, pessimum revera paedagogum, etsi post deos et cum deis daemonia deputantur penes poÃ«tas et philosophos. Nondum enim Christianae potestatis documenta processerant, quae vim istam perniciosissimam nec unquam bonam, atquin omnis erroris artificem, omnis veritatis avocatricem sola traducit. Quodsi idcirco sapientissimus Socrates secundum Pythii quoque daemonis suffragium, scilicet negotium navantis socio suo, quanto dignior atque constantior Christianae sapientiae adsertio, cuius adflatui tota vis daemonum cedit? Haec sapientia de schola caeli deos quidem saeculi negare liberior, quae nullum Aesculapio gallinaceum reddi iubens praevaricetur, nec nova inferens daemonia, sed vetera depellens, nec adulescentiam vitians, sed omni bono pudoris informans, ideoque non unius urbis, sed universi orbis iniquam sententiam sustinens pro nomine veritatis, tanto scilicet perosioris quanto plenioris, ut et mortem non de poculo per habitum iocunditatis absorbeat, sed de patibulo et vivicomburio per omne ingenium crudelitatis exhauriat, interea in isto tenebrosiore carcere saeculi inter suos Cebetas et suos Phaedonas, si quid de anima examinandum est, ad dei regulas diriget. Certe nullum alium potiorem animae demonstras demonstratorem quam auctorem. A deo discas quod a deo habeas, aut nec ab alio, si nec a deo. Quis enim revelabit quod deus texit? Inde sciscitandum est unde et ignorare tutissimum est. Praestat per deum nescire, quia non revelaverit, quam per hominem scire, quia ipse praesumpserit.

de solum census anima congredior hermogeni quatenus et iste ex materia potis suggero quam ex deus flo consto praesumo nunc ad reliquus converro quaestio multus video cum philosophus dimico etiam in carcer socrates de anima status velitas sum nescio iam hic primus an opportunus in tempus magister etsi nihil de locus intersum quis enim liquidus sapio anima tunc socrates iam sacro navigium regredior iam cicuta damnatio exhaurio iam mors praesens utique consterno ad aliquis motus secundus natura aut externata si non secundus natura quivis enim placidus atque tranquillus quam neque coniunx fletus statim vidua neque liberi conspicio exinde pupillus lex pietas inflecto vel in hic tamen moueo ne moveo ipse constantia concutio sum adverro inconstantia concussio quis autem alius sapio vir qui iniuria damno praeter iniuria solamen nedum philosophus gloria animal qui neque consolo sum iniuria sed potis insultanda denique post sententia obvius conjunx et muliebris inclamanti injustus damno sum socrates iam et de gratulatio respondeo volo autem justus quo nihil miror si et in carcer inviscatas anytus et meliti palmo gestio infringo ipse mors coram immortalitas vindico anima necessarius praesumptio ad iniuria frustratio adeo omnis ille tunc sapientia socrates de industria venio consultae aequanimitas non de fiducia comperio veritas qui enim vereor comperio sine deus qui deus cognosco sine christus qui christus exploro sine spiritus sancio qui spiritus sancio accommodo sine fides sacramentum sanus socrates facilis diverto spiritus ago siquidem aio daemonium ille ab puer adhaereo malus revero paedagogus etsi post deus et cum deus daemonium deputo penis poa tas et philosophus nondum enim christianus potestas documentum procedo qui vis iste perniciosus neque umquam bonus atqui omnis error artifex omnis veritas avocatrix solus traduco quodsi idcirco sapio socrates secundus pythius quoque daemon suffragium scilicet negotium navantis socius suus quantus dignus atque consto christianus sapientia assertio qui adflatui totus volo daemon cedo hic sapientia de schola caelum deus quidem saeculis nego liber qui nullus aesculapius gallinaceus reddo jubeo praevarico neque novo infero daemonium sed vetero depello neque adulescentia vitians sed omnis bonus pudor informo ideo non unus urbs sed universus orbis iniquus sententia sustineo pro nomen veritas tantus scilicet perosioris quantus plenus ut et mors non de poculum per habitus iocunditas absorbeo sed de patibulus et vivicomburio per omnis ingenium crudelitas exhaurio interea in iste tenebrosiore carcer saeculis inter suus cebetas et suus phaedonas si quis de anima examino sum ad deus regula dirigo certus nullus alius potis anima demonstro demonstrator quam auctor ab deus disco qui ab deus habeo aut neque ab alius si neque ab deus quis enim revelo qui deus tego indus sciscitandum sum unde et ignoro tueor sum praesto per deus nescio quia non revelo quam per homo scio quia ipse praesumo