De Paenitentia

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Si de exomologesi retractas, gehennam in corde considera, quam tibi exomologesis extinguet, et poenae prius magnitudinem imaginare, ut de remedii adoptione non dubites. Quid illum thesaurum ignis aeterni aestimamus, cum fumariola quaedam eius tales flammarum ictus suscitent, ut proximae urbes aut iam nullae extent aut idem sibi de die sperent? Dissiliunt superbissimi montes ignis intrinsecus fetu, et quod nobis iudicii perpetuitatem probat, cum dissiliant, cum devorentur, nunquam tamen finiuntur. Quis haec supplicia interim montium non iudicii minantis exemplaria deputabit? quis scintillas tales non magni alicuius et inaestimabilis foci missilia quaedam et exercitoria iacula consentiet? Igitur cum scias adversus gehennam post prima illa intinctionis dominicae munimenta esse adhuc in exomologesi secunda subsidia, cur salutem tuam deseris? cur cessas aggredi quod scias mederi tibi? Mutae quidem animae et irrationales medicinas sibi divinitus attributas in tempore agnoscunt. Cervus sagitta transfixus, ut ferrum et irrevocabiles moras eius de vulnere expellat, scit sibi dictamno medendum. Hirundo, si excaecaverit pullos, novit illos oculare rursus de sua chelidonia. Peccator restituendo sibi institutam a domino exomologesin sciens praeteribit illam, quae Babylonium regem in regna restituit? Diu enim paenitentiam domino immolarat, septenni squalore exomologesin operatus, unguium aquilinum in modum efferatione et capilli incuria horrorem leoninum praeferente. Proh malae tractationis! Quem homines perhorrebant, deus recipiebat. Contra autem Aegyptius imperator, qui populum dei aliquando afflictum, diu domino suo denegatum, persecutus in proelium irruit, post tot documenta plagarum discidio maris, quod soli populo pervium licebat, revolutis fluctibus periit. Paenitentiam enim et ministerium eius exomologesin abiecerat. Quid ego ultra de istis duabus humanae salutis quasi plancis, stili potius negotium quam officium conscientiae meae curans? Peccator enim omnium notarum cum sim, nec ulli rei nisi paenitentiae natus, non facile possum super illa tacere, quam ipse quoque et stirpis humanae et offensae in dominum princeps Adam, exomologesi restitutus in paradisum suum, non tacet.

si de exomologesi retraho gehenna in cor considero quam tu exomologesis extinguet et poena prior magnitudo imaginaris ut de remedium adoptio non dubito quis ille thesaurus ignis aeternus aestimo cum fumariola quidam is talis flammaris iacio suscitent ut proximus urbs aut iam nullus exsto aut idem sui de dies spero dissiliunt superbus mons ignis intrinsecus fetus et qui nos iudicium perpetuitas probo cum dissiliant cum devorentur numquam tamen finio quis hic supplicium interim mons non iudicium mino exemplaris deputo quis scintillo talis non magnus aliquis et inaestimabilis focus missile quidam et exercitorius jaculus consentio igitur cum scio adverro gehenna post primus ille intinctio dominicus munimentum sum adhuc in exomologesi secundus subsidium cur salus tuus desero cur cesso aggredio qui scio medeor tu muta quidem anima et irrational medicina sui divinitus attribuo in tempus agnosco cervus sagitta transfigo ut ferrum et irrevocabilis mora is de vulnus expello scio sui dictamnus medeor hirundo si excaeco pullus nosco ille ocularis rursus de suus chelidonias peccator restituo sui instituo ab dominus exomologesis scio praetereo ille qui babylonius rex in regnum restituo diu enim paenitentia dominus immolo septenni squalor exomologesis opero unguis aquilinus in modus efferatio et capillus incuria horror leoninum praefero proh malus tractatio qui homo perhorrebant deus recipio contra autem aegyptius imperator qui populus deus aliquando affligo diu dominus suus denego persequor in proelium irruo post tot documentum plagaris discidium mare qui solus populus pervius licet revolutis fluctus pereo paenitentia enim et ministerium is exomologesis abicio quis ego ultra de iste duo humanus salus quasi plancus stilis potis negotium quam officium conscientia meus curo peccator enim omnis notaris cum sum neque ullus res nisi paenitentia nascor non facilis possum super ille taceo quam ipse quoque et stirps humanus et offendo in dominus princeps adam exomologesi restituo in paradisus suus non taceo


Omnibus ergo delictis seu carne seu spiritu seu facto seu voluntate commissis qui poenam per iudicium destinavit, idem et veniam per paenitentiam spopondit, dicens ad populum, Paenitere, et salvum faciam te. Et iterum, Vivo, inquit, dominus, et paenitentiam malo quam mortem. Ergo paenitentia vita est, cum praeponitur morti. Eam tu peccator, mei similis (immo me minor, ego enim praestantiam in delictis meam agnosco), ita invade, ita amplexare, ut naufragus alicuius tabulae fidem. Haec te peccatorum fluctibus mersum prolevabit et in portum divinae clementiae protelabit. Rape occasionem inopinatae felicitatis, ut ille tu nihil quondam penes deum nisi stilla situlae et areae pulvis et vasculum figuli arbor exinde fias illa quae penes aquas seritur et in foliis perennat et tempore suo fructus agit, quae non ignem, non securem videbit. Paeniteat errorum reperta veritate, paeniteat amasse quae deus non amat, quando ne nos quidem ipsi servulis nostris ea quibus offendimur non odisse permittimus. Obsequii enim ratio in similitudine animorum constituta est. De bono paenitentiae enumerando diffusa et pro hoc magno eloquio committenda materia est Nos vero pro nostris angustiis unum inculcamus, bonum atque optimum esse quod deus praecipit. Audaciam existimo de bono divini praecepti disputare. Neque enim quia bonum est, idcirco auscultare debemus, sed quia deus praecepit. Ad exhibitionem obsequii prior est maiestas divinae potestatis, prior est auctoritas imperantis quam utilitas servientis. Bonum est paenitere, an non? Quid revolvis? deus praecipit. At enim ille non praecipit tantum, sed etiam hortatur. Invitat praemio, salute; iurans etiam, Vivo, dicens, cupit credi sibi. O beatos nos, quorum causa deus iurat! O miserrimos, si nec iuranti domino credimus! Quod igitur deus tantopere commendat, quod etiam humano more sub deieratione testatur, summa utique gravitate et aggredi et custodire debemus, ut in asseveratione divinae gratiae permanentes in fructu quoque eius et emolumento proinde perseverare possimus.

omnis ergo delinquo seu carnis seu spiritus seu facio seu voluntas committo qui poena per iudicium destino idem et venio per paenitentia spopondit dico ad populus paeniteo et salvus facio tu et iterum vivo inquam dominus et paenitentia malus quam mors ergo paenitentia vito sum cum praepono mors is tu peccator meus similis immo ego paruus ego enim praestantia in delinquo meus agnosco ita invado ita amplexaris ut naufragus aliquis tabula fides hic tu peccator fluctus mergo prolevo et in portus divina clementia protelo rapio occasio inopinor felicitas ut ille tu nihil quondam penis deus nisi stillo situla et areae pulvis et vasculis figulus arbor exinde fio ille qui penis aqua sero et in folium perenno et tempus suus fructus ago qui non ignis non securis video paeniteo error reperio veritas paeniteo amo qui deus non amo quando ne nos quidem ipse servulis noster is qui offendo non odi permitto obsequium enim ratio in similitudo animus constituo sum de bonus paenitentia enumero diffundo et pro hic magnus eloquium committo materia sum nos verus pro noster angustia unus inculco bonus atque bonus sum qui deus praecipio audacia existimo de bonus divinus praecipio disputaris neque enim quia bonus sum idcirco auscultaris debeo sed quia deus praecipio ad exhibitio obsequium prior sum maiestas divina potestas prior sum auctoritas impero quam utilitas servio bonus sum paeniteo an non quis revolvis deus praecipio at enim ille non praecipio tantus sed etiam hortor invito praemium salus juro etiam vivo dico cupio credo sui o beatus nos qui causa deus juro o miser si neque juro dominus credo qui igitur deus tantopere commendo qui etiam humanus mos sub deieratio testor summus utique gravitas et aggredio et custodio debeo ut in asseveratio divina gratia permaneo in fructus quoque is et emolumentum proinde perseveraris possum


Id si dubitas, evolve quae spiritus ecclesiis dicat. Desertam dilectionem Ephesiis imputat, stuprum et idolothytorum esum Thyatirenis exprobrat, Sardos non plenorum operum incusat, Pergamenos docentes perversa reprehendit, Laodicenos fidentes divitiis obiurgat, et tamen omnes ad paenitentiam commonet, sub comminationibus quidem. Non comminaretur autem non paenitenti, si non ignosceret paenitenti. Dubium, si non et alibi hanc clementiae suae profusionem demonstrasset. Non ait, Qui ceciderit, resurget, et qui aversatus fuerit, convertetur? Ille est scilicet, ille est qui misericordiam mavult quam sacrificia. Laetantur caeli, et qui illic angeli, paenitentia hominis. Heus tu, peccator, bono animo sis! vides, ubi de tuo reditu gaudeatur. Quid illa similitudinum dominicarum argumenta nobis volunt? Quod mulier drachmam perdidit et requirit et reperit et amicas ad gaudium invitat, nonne restituti peccatoris exemplum est? Errat et una pastoris ovicula, sed grex una carior non erat: una illa conquiritur, una pro omnibus desideratur, et tandem invenitur et humeris pastoris ipsius refertur; multum enim errando laboraverat. Illum etiam mitissimum patrem non tacebo, qui prodigum filium revocat, et post inopiam paenitentem libens suscipit, immolat vitulum praeopimum, convivio gaudium suum exornat. Quidni? filium enim invenerat quem amiserat, cariorem senserat quem lucri fecerat. Quis ille nobis intellegendus pater? Deus scilicet. Tam pater nemo, tam pius nemo. Is ergo te filium suum, etsi acceptum ab eo prodegeris, etsi nudus redieris, recipiet, quia redisti, magisque de regressu tuo quam de alterius sobrietate laetabitur; sed si paeniteat ex animo, si famem tuam cum saturitate mercenariorum paternorum compares, si porcos immundum relinquas pecus, si patrem repetas vel offensum, Deliqui, dicens, pater, nec dignus ego iam vocari tuus. Tantum relevat confessio delictorum, quantum dissimulatio exaggerat. Confessio enim satisfactionis consilium est, dissimulatio contumaciae.

is si dubito evolvo qui spiritus ecclesia dico desero dilectio ephesius imputo stuprum et idolothytor edo thyatireni exprobro sardi non plenorum opus incuso pergameni doceo perverto reprehendo laodiceni fido divitiae objurgo et tamen omnis ad paenitentia commoneo sub comminatio quidem non commino autem non paeniteo si non ignosco paeniteo dubis si non et alibi hic clementia suus profusio demonstro non aio qui caedo resurgo et qui aversor sum converto ille sum scilicet ille sum qui misericordia malo quam sacrificium laeto caelum et qui illic angelus paenitentia homo heus tu peccator bonus animus sum video ubi de tuus reditus gaudeatur quis ille similitudo dominicaris argumentum nos volo qui mulier drachmam perdo et requiro et reperio et amica ad gaudium invito nonne restitus peccator exemplum sum erro et unus pastor ovicula sed grex unus carus non sum unus ille conquaero unus pro omnis desidero et tandem invenio et humo pastor ipse refero multus enim erro laboro ille etiam mitis pater non taceo qui prodigus filius revoco et post inopia paeniteo libet suscipio immolo vitulis praeopimum convivium gaudium suus exorno quis filius enim invenio qui amitto carus sentio qui lucrum facio quis ille nos intellego pater deus scilicet tam pater nemo tam pius nemo is ergo tu filius suus etsi accipio ab is prodigo etsi nudus redeo recipio quia redeo magus de regredior tuus quam de alter sobrietas laeto sed si paeniteo ex animus si fames tuus cum saturitas mercenariorum paternus comparis si porcus immundus relinquo pecus si pater repeto vel offendo delinquo dico pater neque dignus ego iam vocaris tuus tantus relevo confessio delictum quantus dissimulatio exaggero confessio enim satisfactio consilium sum dissimulatio contumacia


Quod si dei ac per hoc rationis quoque compotes agerent, merita primo paenitentiae expenderent, nec unquam eam ad argumentum perversae emendationis adhiberent; modum denique paenitendi temperarent, quia et delinquendi tenerent, timentes dominum scilicet. Sed ubi metus nullus, emendatio proinde nulla: ubi emendatio nulla, paenitentia necessario vana; quia caret fructu suo cui eam deus sevit, id est hominis saluti. Nam deus post tot ac tanta delicta humanae temeritatis a principe generis Adam auspicata, post condemnatum hominem cum saeculi dote, post eiectum paradiso mortique subiectum, cum rursus ad suam misericordiam maturavisset, iam inde in semetipso paenitentiam dedicavit, rescissa sententia irarum pristinarum, ignoscere pactus operi et imagini suae. Itaque et populum sibi congregavit, et multis bonitatis suae largitionibus fovit, et ingratissimum totiens expertus ad paenitentiam semper hortatus est, et prophetando universorum prophetarum emisit ora: mox gratiam pollicitus, quam in extremitatibus temporum per spiritum suum universo orbi illuminaturus esset, praeire intinctionem paenitentiae iussit, si quos per gratiam vocaret ad promissionem semini Abraham destinatam per paenitentiae subsignationem ante componeret. Non tacet Ioannes, Paenitentiam initote, dicens, iam enim salus nationibus appropinquabit, dominus scilicet, afferens secundum dei promissum. Cui praeministrans paenitentiam destinabat purgandis mentibus praepositam, uti quicquid error vetus inquinasset, quicquid in corde hominis ignorantia contaminasset, id paenitentia verrens et radens et foras abiciens mundam pectoris domum superventuro spiritui sancto paret, quo se ille cum caelestibus bonis libens inferat. Horum bonorum unus est titulus, salus hominis, criminum pristinorum abolitione praemissa. Haec paenitentiae causa, haec opera negotium divinae misericordiae curans. Quod homini proficit, deo servit. Ceterum ratio eius, quam cognito domino discimus, certam formam tenet, ne bonis unquam factis cogitatisve quasi violenta aliqua manus iniciatur. Deus enim reprobationem bonorum ratam non habens, utpote suorum, quorum cum auctor, et defensor sit necesse est, proinde et acceptator, si acceptator, etiam remunerator. Viderit ergo ingratia hominum, si etiam bonis factis paenitentiam cogit. Viderit et gratia, si captatio eius ad benefaciendum incitamento est, terrena, mortalis utraque. Quantulum enim compendii, si grato benefeceris? vel dispendii, si ingrato? Bonum factum deum habet debitorem, sicuti et malum, quia iudex omnis remunerator est causae. At cum index deus iustitiae carissimae sibi exigendae tuendaeque praesideat, et in eam omnem summam disciplinae suae sanciat, dubitandum est, sicut in universis actibus nostris, ita in paenitentiae quoque causa iustitiam deo praestandam esse? quod quidem ita impleri licebit, si peccatis solummodo adhibeatur. Porro peccatum nisi malum factum dici non meretur, nec quisquam benefaciendo delinquit. Quodsi non delinquit, cur paenitentiam invadit, delinquentium privatum? Cur malitiae officium bonitati suae imponit? Ita evenit, ut, cum aliquid ubi non oportet adhibetur, illic ubi oportet neglegatur.

qui si deus atque per hic ratio quoque compotor ago mereo primus paenitentia expendo neque umquam is ad argumentum perverto emendatio adhibeo modus denique paeniteo tempero quia et delinquo teneo timeo dominus scilicet sed ubi metus nullus emendatio proinde nullus ubi emendatio nullus paenitentia necessarius vanus quia careo fructus suus qui is deus sero is sum homo salus nam deus post tot atque tantus delictum humanus temeritas ab princeps genus adam auspicata post condemno homo cum saeculis dos post eicio paradisus mors subicio cum rursus ad suus misericordia maturavisset iam inde in semetipso paenitentia dedico rescissa sententia ira pristinaris ignosco paciscor operio et imago suus itaque et populus sui congrego et multus bonitas suus largitio foveo et ingratus totiens experior ad paenitentia semper hortor sum et prophetando universor propheta emitto os mox gratia polliceor quam in extremitas tempus per spiritus suus universus orbus illuminaturus sum praeeo intinctio paenitentia iubeo si qui per gratia voco ad promissio semen abraham destino per paenitentia subsignatio ante compono non taceo joannis paenitentia initote dico iam enim salus natio appropinquo dominus scilicet affero secundus deus promitto qui praeministrans paenitentia destino purgo mens praepono uti quisquis error vetus inquino quisquis in cor homo ignoro contaminasset is paenitentia verro et rado et foras abiciens mundus pectus domus superventuro spiritus sancio pareo quo sui ille cum caelestis bonus libet infero horus bonus unus sum titulus salus homo crimen pristinus abolitio praemitto hic paenitentia causa hic opus negotium divina misericordia curo qui homo proficio deus servio ceterum ratio is quam cognosco dominus disco certus forma teneo ne bonus umquam facio cogitatisve quasi violentus aliqui manus inicio deus enim reprobatio bonus reor non habeo utpote suus qui cum auctor et defenso sum necesse sum proinde et acceptator si acceptator etiam remunerator video ergo ingratia homo si etiam bonus facio paenitentia cogo video et gratia si captatio is ad benefacio incitamentum sum terrenus mortalis uter quantulis enim compendium si gratus benefacio vel dispendium si ingratus bonus facio deus habeo debitor sicut et malus quia iudex omnis remunerator sum causa at cum index deus justitia carus sui exigo tueor praesideo et in is omnis summa disciplina suus sancio dubito sum sicut in universus actus noster ita in paenitentia quoque causa iustitia deus praesto sum qui quidem ita impleo liceo si peccatum solummodo adhibeo porro peccatum nisi malus facio dico non mereo neque quisquam benefacio delinquo quodsi non delinquo cur paenitentia invado delinquentium privo cur malitia officium bonitas suus impono ita evenio ut cum aliquis ubi non oportet adhibeo illic ubi oportet neglego


Hoc enim dico, paenitentiam, quae per dei gratiam ostensa et indicta nobis in gratiam nos domino revocat, semel cognitam atque susceptam nunquam posthac iteratione delicti resignari oportere. Iam quidem nullum ignorantiae praetextum tibi patrocinatur, quod domino agnito praeceptisque eius admissis denique paenitentia delictorum functus rursus te in delicta restituis. Ita in quantum ignorantia segregaris, in tantum contumaciae adglutinaris. Nam si idcirco te deliquisse paenituerat, quia dominum coeperas timere, cur, quod metus gratia gessisti, rescindere maluisti, nisi quia metuere desisti? Neque enim timorem alia res quam contumacia subvertit. Cum etiam ignorantes dominum nulla exceptio tueatur ad poenam, quia deum in aperto constitutum et vel ex ipsis caelestibus bonis comprehensibilem ignorari non licet, quanto cognitum despici periculosum est? Despicit porro qui bonorum ac malorum intellectum ab illo consecutus quod intellegit fugiendum quodque iam fugit resumens intellectui suo, id est dei dono, contumeliam facit: respuit datorem, cum datum deserit, negat beneficum, cum beneficium non honorat. Quemadmodum ei potest placere cuius munus sibi displicet? Ita in dominum non modo contumax, sed etiam ingratus appare. Ceterum non leviter in dominum peccat qui, cum aemulo eius diabolo paenitentia renuntiasset et hoc nomine illum domino subiecisset rursus eundem regressu suo erigit et exultationem eius seipsum facit, ut denuo malus recuperata praeda sua adversus dominum gaudeat. Nonne, quod dicere quoque periculosum est, sed ad aedificationem proferendum est, diabolum domino praeponit? Comparationem enim videtur egisse qui utrumque cognoverit, et iudicato pronuntiasse eum meliorem cuius se rursus esse maluerit. Ita qui per delictorum paenitentiam instituerat domino satisfacere, diabolo per aliam paenitentiae paenitentiam satisfaciet, eritque tanto magis perosus deo, quanto aemulo eius acceptus. Sed aiunt quidam satis deum habere, si corde et animo suspiciatur, licet actu minus fiat; itaque se salvo metu et fide peccare, hoc est salva castitate matrimonia violare, salva pietate parenti venenum temperare. Sic ergo et ipsi salva venia in gehennam detrudentur, dum salvo metu peccant. Primum exemplum perversitatis: quia timent, delinquunt. Opinor, non delinquerent, si non timerent. Igitur qui deum nolit offensum, nec revereatur omnino, si timor offendendi patrocinium est. Sed ista ingenia de semine hypocritarum pullulare consuerunt, quorum individua cum diabolo amicitia est, quorum paenitentia nunquam fidelis.

hic enim dico paenitentia qui per deus gratia ostendo et indico nos in gratia nos dominus revoco semel cognosco atque suscipio numquam posthac iteratio delictum resignaris oportet iam quidem nullus ignorantia praetextus tu patrocinor qui dominus agnito praecipio is admitto denique paenitentia delictum fungor rursus tu in delictum restituo ita in quantus ignoro segregaris in tantus contumacia adglutinaris nam si idcirco tu delinquo paeniteo quia dominus coepio timeo cur qui metus gratia gero rescindo malo nisi quia metuo desisto neque enim timor alius res quam contumacia subverto cos etiam ignoro dominus nullus exceptio tueor ad poena quia deus in aperio constituo et vel ex ipse caelestis bonus comprehensibilis ignoraris non licet quantus cognosco despicio periculosus sum despicio porro qui bonus atque malus intellego ab ille consequor qui intellego fugio quisque iam fugio resumo intellectus suus is sum deus donum contumelia facio respuo dator cum do desero nego beneficus cum beneficium non honoro quemadmodum is possum placeo qui munus sui displiceo ita in dominus non modo contumax sed etiam ingratus apparis ceterum non levis in dominus pecco qui cum aemulo is diabolus paenitentia renuntio et hic nomen ille dominus subicio rursus idem regredior suus erigo et exultatio is seipsum facio ut denuo malus recipero praeda suus adverro dominus gaudeo nonne qui dico quoque periculosus sum sed ad aedificatio profero sum diabolus dominus praepono comparatio enim video ago qui uterque cognosco et iudico pronuntio is bonus qui sui rursus sum malo ita qui per delictum paenitentia instituo dominus satisfacere diabolus per alius paenitentia paenitentia satisfaciet sum tantus magis perosus deus quantus aemulo is accipio sed aio quidam satis deus habeo si cor et animus suspiciatur licet actus paruus fio itaque sui salvo metus et fides peccaris hic sum salvo castitas matrimonium violaris salvo pietas parens venenum temperaris sic ergo et ipse salvo venia in gehenna detrudentur dum salvo metus pecco primus exemplum perversitas quia timeo delinquo opinor non delinquo si non timeo igitur qui deus nolo offendo neque reverendus omnino si timor offendo patrocinium sum sed iste ingenium de semen hypocritaris pullularis consuo qui individuus cum diabolus amicitia sum qui paenitentia numquam fidelis


Quid si praeter pudorem, quem potiorem putant, etiam incommoda corporis reformident, quod inlotos, quod sordulentos, quod extra laetitiam oportet deversari in asperitudine sacci et horrore cineris et oris de ieiunio vanitate? Num ergo in coccino et Tyrio pro delictis supplicare nos condecet? Cedo acum crinibus distinguendis et pulverem dentibus elimandis et bisulcum aliquid ferri vel aeris unguibus repastinandis, si quid ficti nitoris, si quid coacti ruboris in labia aut genas urgeat. Praeterea exquirito balneas laetiores hortulani maritimive secessus, adiicito ad sumptum, conquirito altilium enormem saginam, defaecato senectutem vini, cumque quis interrogarit, cuinam ea largiaris, Deliqui, dicito, in deum, et periclitor in aeternum perire; itaque nunc pendeo et maceror et excrucior, ut deum reconciliem mihi, quem delinquendo laesi. Sed enim illos, qui ambitu obeunt capessendi magistratus, neque pudet neque piget incommodis animae et corporis, nec incommodis tantum, verum et contumeliis omnibus eniti in causa votorum suorum. Quas non ignobilitates vestium affectant? quae non atria nocturnis et crudis salutationibus occupant? ad omnem occursum maioris cuiusque personae decrescentes, nullis conviviis celebres, nullis comessationibus congreges, sed exules a libertatis et laetitiae felicitate, idque totum propter unius anni volaticum gaudium. Nos, quod securium virgarumve petitio sustinet, in periculo aeternitatis tolerare dubitamus? et castigationem victus atque cultus offenso domino praestare cessabimus, quae gentiles nemine omnino laeso sibi irrogant? Hi sunt de quibus scriptura commemorat: Vae illis qui delicta sua velut procero fune nectunt.

quis si praeter pudor qui potis puto etiam incommodus corpus reformido qui inlotos qui sordulentos qui extra laetitia oportet deversaris in asperitudo saccus et horror cinis et ora de jejunium vanitas num ergo in coccinum et tyrius pro delinquo supplicaris nos condecet cedo acus crinis distinguo et pulvis dens elimandis et bisulcus aliquis fero vel aer unguis repastino si quis fingo nitor si quis cogo rubor in labium aut gena urgeo praeterea exquirito balneae laetus hortulani maritimive secedo adiicito ad sumo conquirito altilis enormis sagina defaeco senectus vinum cum quis interrogarit quisnam is largiaris delinquo dico in deus et periclitor in aeternus pereo itaque nunc pendeo et macero et excrucio ut deus reconcilio ego qui delinquo laedo sed enim ille qui ambitus obeo capesso magistratus neque pudeo neque pigeo incommodus anima et corpus neque incommodus tantus verus et contumelia omnis enitor in causa votor suus qui non ignobilitas vestis affecto qui non atrium nocturnus et crudus salutatio occupo ad omnis occurro magnus quisque persona decresco nullus convivium celeber nullus comessatio congrego sed exulis ab libertas et laetitia felicitas is totus propter unus annus volaticus gaudium nos qui securis virgarumve petitio sustineo in periculum aeternitas tolero dubito et castigatio vinco atque cultus offendo dominus praesto cesso qui gentilis nemo omnino laedo sui irrogo hic sum de qui scribo commemoro vae ille qui delictum suus velut procerus funis necto


Plerosque tamen hoc opus, ut publicationem sui, aut suffugere aut de die in diem differre. Praesumo, pudoris magis memores quam salutis; velut illi qui in partibus verecundioribus corporis contracta vexatione conscientiam medentium vitant et ita cum erubescentia sua pereunt. Intolerandum scilicet pudori domino offenso satisfacere, saluti prodactae reformari. Nae tu verecundia bonus, ad delinquendum expandens frontem, ad deprecandum vero subducens. Ego rubori locum non facio, cum plus de detrimento eius acquiro, cum ipse hominem quodammodo exhortatur, Ne me respexeris, dicens, per te mihi melius est perire. Certe periculum eius tunc, si forte, onerosum est, cum penes insultaturos in risiloquio consistit, ubi de alterius ruina alter attollitur, ubi prostrato superscenditur: ceterum inter fratres atque conservos, ubi communis spes, metus, gaudium, dolor, passio, quia communis spiritus de communi domino et patre, quid tu hos aliud quam te opinaris? Quid consortes casuum tuorum ut plausores fugis? Non potest corpus de unius membri vexatione laetum agere; condoleat universum et ad remedium conlaboret necesse est. In uno et altero ecclesia est, ecclesia vero Christus. Ergo cum te ad fratrum genua protendis, Christum contrectas, Christum exoras. Aeque illi cum super te lacrimas agunt, Christus patitur, Christus patrem deprecatur. Facile impetratur semper quod filius postulat. Grande plane emolumentum verecundiae occultatio delicti pollicetur. Videlicet si quid humanae notitiae subduxerimus, proinde et deum celabimus? Adeone existimatio hominum et dei conscientia comparantur? An melius est damnatum latere quam palam absolvi? Miserum est sic ad exomologesin pervenire! Malo enim ad miseriam pervenitur; sed ubi paenitendum est, desinit miserum, quia factum est salutare. Miserum est secari et cauterio exuri et pulveris alicuius mordacitate anxiari; tamen quae per insuavitatem medentur, et emolumento curationis offensam sui excusant et praesentem iniuriam superventurae utilitatis gratia commendant.

plerus tamen hic opus ut publicatio suus aut suffugio aut de dies in dies differo praesumo pudor magis memor quam salus velut ille qui in pars verecundioribus corpus contraho vexatio conscientia medeor vito et ita cum erubescentia suus pereo intolero scilicet pudor dominus offendo satisfacere salus prodactae reformaris nautilus tu verecundia bonus ad delinquo expando frons ad deprecor verus subducens ego rubor locus non facio cum multus de detrimentum is acquiro cum ipse homo quodammodo exhortor ne ego respicio dico per tu ego bonus sum pereo certus periculum is tunc si fors onerosus sum cum penis insulto in risiloquio consisto ubi de alter ruina alter attollo ubi prosterno superscenditur ceterum inter frater atque conservus ubi communis spes metus gaudium dolor passio quia communis spiritus de communis dominus et pater quis tu hic alius quam tu opinaris quis consortes casus tuus ut plausor fugio non possum corpus de unus membrum vexatio laetus ago condoleat universus et ad remedium conlaboret necesse sum in unus et alter ecclesia sum ecclesia verus christus ergo cum tu ad frater genu protendis christus contrectas christus exoro aequus ille cum super tu lacrima ago christus patior christus pater deprecor facilis impetro semper qui filius postulo grandis planus emolumentum verecundia occultatio delictum polliceor videlicet si quis humanus notitia subduxerimus proinde et deus celo adeo existimatio homo et deus conscientia comparo an bonus sum damno lateo quam palam absolvo miser sum sic ad exomologesis pervenio malus enim ad miseria pervenio sed ubi paeniteo sum desino miser quia facio sum salutaris miser sum secaris et cauterium exuro et pulvis aliquis mordacitas anxiaris tamen qui per insuavitas medeor et emolumentum curatio offendo suus excuso et praesens iniuria superventurae utilitas gratia commendo


Quicquid ergo mediocritas nostra ad paenitentiam semel capessendam et perpetuo continendam suggerere conata est, omnes quidem deditos domino spectat, ut omnes salutis in promerendo deo petitores, sed praecipue novitiolis istis imminet, qui cum maxime incipiunt divinis sermonibus aures rigare, quique catuli infantiae adhuc recentis nec perfectis luminibus incerta reptant, et dicunt quidem pristinis renuntiare et paenitentiam assumunt, sed includere eam neglegunt. Interpellat enim illos ad desiderandum ex pristinis aliquid ipse finis desiderandi, velut poma, cum iam in acorem vel amaritudinem senescere incipiunt, ex parte aliqua tamen adhuc ipsi gratiae suae adulantur. Omne praeterea cunctationis et tergiversationis erga paenitentiam vitium praesumptio intinctionis importat. Certi enim indubitatae veniae delictorum medium tempus interim furantur et commeatum sibi faciunt delinquendi quam eruditionem non delinquendi. Quam porro ineptum, quam paenitentiam non adimplere, ei veniam delictorum sustinere? Hoc est pretium non exhibere, ad mercem manum emittere. Hoc enim pretio dominus veniam addicere instituit; hac paenitentiae compensatione redimendam proponit impunitatem. Si ergo qui venditant prius numum quo paciscuntur examinant, ne scalptus neve rasus, ne adulter, etiam dominum credimus paenitentiae probationem prius inire, tantam nobis mercedem perennis scilicet vitae concessurum. Sed differamus tantisper paenitentiae veritatem. Tunc, opinor, emendatos liquebit, cum absolvimur. Nullo pacto. Sed cum pendente venia poena prospicitur, cum adhuc liberari non meretur, ut possimus mereri, cum deus comminatur, non cum ignoscit. Quis enim servus, posteaquam libertate mutatus est, furta sua et fugas sibi imputat? Quis miles, postquam castris suis emissus, pro notis suis satagit? Peccator ante veniam deflere se debet, quia tempus paenitentiae idem quod periculi et timoris. Neque ego renuo divinum beneficium, id est abolitionem delictorum, inituris aquam omnimodo salvum esse: sed ut eo pervenire contingat elaborandum est. Quis enim tibi tam infidae paenitentiae viro asperginem unam cuiuslibet aquae commodabit? Furto quidem aggredi et praepositum huius rei asseverationibus tuis circumduci facile est: sed deus thesauro suo providet, nec sinit obrepere indignos. Quid denique ait? Nihil occultum, quod non revelabitur. Quantascunque tenebras factis tuis superstruxeris, deus lumen est. Quidam autem sic opinantur, quasi deus necesse lrabeat praestare etiam indignis quod spopondit, et liberalitatem eius faciunt servitutem. Quodsi necessitate nobis symbolum mortis indulget, ergo invitus facit. Quis autem permittit permansurum id quod tribuerit invitus? Non enim multi postea excidunt? non a multis donum illud aufertur? Hi sunt scilicet, qui obrepunt, qui paenitentiae fidem aggressi super arenas domum ruituram collocant. Nemo ergo sibi aduletur quia inter auditorum tirocinia deputatur, quasi eo etiam nunc sibi delinquere liceal. Dominum simul cognoveris, timeas, simul inspexeris, reverearis. Ceterum quid te cognovisse interest, cum iisdem incubas quibus retro ignarus? Quid autem te a perfecto servo dei separat? An alius est intinctis Christus, alius audientibus? Num spes alia vel merces, alia formido iudicii, alia necessitas paenitentiae? Lavacrum illud obsignatio est fidei, quae fides a paenitentiae fide incipitur et commendatur. Non ideo abluimur, ut delinquere desinamus, sed quia desiimus, quoniam iam corde loti sumus. Haec enim prima audientis intinctio est, metus integer. Exinde, quoad dominum senseris, fides sana, conscientia semel paenitentiam amplexata. Ceterum si ab aquis peccare desistimus, necessitate, non sponte, innocentiam induimus. Quis ergo in bonitate praecellens? cui non licet, aut cui displicet malo esse? qui iubetur, an qui delectatur a crimine vacare? Ergo nec a furto manus avertamus, nisi claustrorum duritia repugnet, nec oculos a stupri concupiscentiis refrenemus, nisi a custodibus corporum abstracti, si nemo domino deditus delinquere desinet nisi intinctione alligatus. Quod si qui ita senserit, nescio an intinctus magis contristetur, quod peccare desierit, quam laetetur, quod evaserit. Itaque audientes optare intinctionem, non praesumere oportet. Qui enim optat, honorat: qui praesumit, superbit. In illo verecundia, in isto petulantia apparet. Ille satagit, hic neglegit. Ille mereri cupit, at hic ut debitum sibi repromittit. Ille sumit, hic invadit. Quem censeas digniorem nisi emendatiorem? quem emendatiorem, nisi timidiorem, et idcirco vera paenitentia functum? Timuit enim adhuc delinquere, ne non mereretur accipere. At ille praesumptor, cum sibi repromitteret, securus scilicet, timere non potuit: sic nec paenitentiam implevit, quia instrumento paenitentiae, id est metu, caruit. Praesumptio inverecundiae portio est: inflat petitorem, despicit datorem. Itaque decipit nonnunquam. Ante enim quam debeatur repromittit, quo semper is qui est praestaturus offenditur.

quisquis ergo mediocritas noster ad paenitentia semel capesso et perpetuus contineo suggero conor sum omnis quidem dedo dominus specto ut omnis salus in promereo deus petitor sed praecipuus novitiolis iste immineo qui cum magnus incipio divinus sermo auris rigaris quisque catulis infantia adhuc recens neque perficio lumen incertus repto et dico quidem pristinus renuntiaris et paenitentia assumo sed includo is neglego interpello enim ille ad desidero ex pristinus aliquis ipse finis desidero velut pomum cum iam in acor vel amaritudo senesco incipio ex pars aliqui tamen adhuc ipse gratia suus adulo omnis praeterea cunctatio et tergiversatio erga paenitentia vitium praesumptio intinctio importo certus enim indubito venia delictum medius tempus interim furo et commeatus sui facio delinquo quam eruditio non delinquo quam porro ineptus quam paenitentia non adimpleo is venio delictum sustineo hic sum pretium non exhibeo ad merx manus emitto hic enim pretium dominus venio addico instituo hic paenitentia compensatio redimo propono impunitas si ergo qui vendito prior numum quo pacisco examino ne scalptus neve rado ne adulter etiam dominus credo paenitentia probatio prior ineo tantus nos merces perennis scilicet vita concedo sed differo tantisper paenitentia veritas tunc opinor emendo liqueo cum absolvimur nullus pacisco sed cum pendeo venia poena prospicio cum adhuc liberaris non mereo ut possum mereo cum deus commino non cum ignosco quis enim servus posteaquam libertas muto sum furtum suus et fugo sui imputo quis miles postquam castrum suus emitto pro nosco suus satagit peccator ante venio defleo sui debeo quia tempus paenitentia idem qui periculum et timor neque ego renuo divinus beneficium is sum abolitio delictum ineo aqua omnimodus salvus sum sed ut is pervenio contingo elaboro sum quis enim tu tam infidus paenitentia vir aspergo unus qui aqua commodo furtum quidem aggredio et praepono hic res asseveratio tuus circumduco facilis sum sed deus thesaurus suus provideo neque sino obrepo indignus quis denique aio nihil occulo qui non revelo quantascunque tenebrae facio tuus superstruo deus lumen sum quidam autem sic opinor quasi deus necesse lrabeat praesto etiam indignus qui spopondit et liberalitas is facio servitus quodsi necessitas nos symbolus mors indulgeo ergo invitus facio quis autem permitto permaneo is qui tribuo invitus non enim multus postea excido non ab multus donum ille aufero hic sum scilicet qui obrepo qui paenitentia fides aggredior super harena domus ruituram colloco nemo ergo sui aduletur quia inter auditor tirocinium deputo quasi is etiam nunc sui delinquo liceal dominus simul cognosco timeo simul inspicio reverearis ceterum quis tu cognosco intersum cum idem incubo qui retro ignarus quis autem tu ab perficio servo deus separo an alius sum intinctis christus alius audio num spes alius vel merces alius formido iudicium alius necessitas paenitentia lavacrum ille obsignatio sum fides qui fides ab paenitentia fides incipio et commendo non ideo abluimur ut delinquo desino sed quia desino quoniam iam cor lotos sum hic enim primus audio intinctio sum metus integer exinde quoad dominus sentio fides sano conscientia semel paenitentia amplexata ceterum si ab aqua peccaris desisto necessitas non sponte innocentia induo quis ergo in bonitas praecello qui non licet aut qui displiceo malus sum qui jubeo an qui delecto ab crimen vacaris ergo neque ab furtum manus avertamus nisi claustra duritia repugno neque oculus ab stuprum concupiscentia refreno nisi ab custos corpus abstraho si nemo dominus dedo delinquo desino nisi intinctio alligo qui si qui ita sentio nescio an intingo magis contristetur qui peccaris desino quam laeto qui evado itaque audio optaris intinctio non praesumo oportet qui enim opto honoro qui praesumo superbio in ille verecundia in iste petulantia appareo ille satagit hic neglego ille mereo cupio at hic ut debeo sui repromitto ille sumo hic invado qui censeo dignus nisi emendo qui emendo nisi timidus et idcirco verus paenitentia fungor timeo enim adhuc delinquo ne non mereo accipio at ille praesumptor cum sui repromitteret securus scilicet timeo non possum sic neque paenitentia impleo quia instrumentum paenitentia is sum metus careo praesumptio inverecundia portio sum inflo petitor despicio dator itaque decipio nonnunquam ante enim quam debeo repromitto quo semper is qui sum praesto offendo


Paenitentiam hoc genus hominum, quod et ipsi retro fuimus, caeci, sine domini lumine, natura tenus norunt passionem animi quandam esse quae veniat de offensa sententiae peioris. Ceterum a ratione eius tantum absunt, quantum ab ipso rationis auctore. Quippe res dei ratio; quia deus omnium conditor, nihil non ratione providit, disposuit, ordinavit, nihil non ratione tractari intellegique voluit. Igitur ignorantes quique deum rem quoque eius ignorent necesse est, quia nullus omnino thesaurus extraneis patet. Itaque universam vitae conversationem sine gubernaculo rationis transfretantes imminentem saeculo procellam vitare non norunt. Quam autem in paenitentiae actu irrationabiliter diversentur, vel uno isto satis erit expedire, cum illam etiam in bonis factis suis adhibent. Paenitet fidei, amoris, simplicitatis, patientiae, misericordiae, prout quid in ingratiam cecidit. Semetipsos exsecrantur, quia benefecerint, eamque maxime paenitentiae speciem quae optimis operibus irrogatur in corde figunt, meminisse curantes, ne quid boni rursus praestent; contra paenitentiae malorum levius incubant. Denique facilius per eandem delinquunt quam per eandem recte faciunt.

paenitentia hic genus homo qui et ipse retro sum caecus sine dominus lumen natura tenus nosco passio animus quidam sum qui venio de offendo sententia malus ceterum ab ratio is tantus absum quantus ab ipse ratio auctor quippe res deus ratio quia deus omnis conditor nihil non ratio provideo dispono ordino nihil non ratio tractaris intellegique volo igitur ignoro quisque deus res quoque is ignoro necesse sum quia nullus omnino thesaurus extraneus pateo itaque universus vita conversatio sine gubernaculum ratio transfreto immineo saeculum procella vitaris non nosco quam autem in paenitentia actus irrationabiliter diversentur vel unus iste satis sum expedio cum ille etiam in bonus facio suus adhibeo paeniteo fides amor simplicitas patientia misericordia prout quis in ingratiam cado semetipsos exsecror quia benefecerint eo magnus paenitentia species qui bonus opus irrogo in cor figo memini curo ne quis bonus rursus praesto contra paenitentia malus levis incubo denique facilis per idem delinquo quam per idem rectus facio


Quorum ergo paenitentia iusta et debita videatur, id est quae delicto deputanda sint, locus quidem expostulat denotare, sed otiosum videri potest. Domino enim cognito ultro spiritus a suo auctore respectus emergit ad notitiam veritatis, et admissus ad dominica praecepta ex ipsis statim eruditur id peccato deputandum a quo deus arceat. Quoniam, cum deum grande quid boni constet esse, utique bono nisi malum non displiceret, quod inter contraria sibi nulla amicitia est. Perstringere tamen non pigebit delictorum quaedam esse carnalia, id est corporalia, quaedam vero spiritalia. Nam cum ex hac duplicis substantiae congregatione confectus homo sit, non aliunde delinquit quam unde constat. Sed non eo inter se differunt, quod corpus et spiritus duo sunt (alioquin eo magis paria sunt, quia duo unum efficiunt), ne quis pro diversitate materiarum peccata eorum discernat, ut alterum altero levius aut gravius existimet. Siquidem et caro et spiritus dei res, alia manu eius expressa, alia afflatu eius consummata. Cum ergo ex pari ad dominum pertineant, quodcunque eorum deliquerit, ex pari dominum offendit. An tu discernas actus carnis et spiritus, quorum et in vita et in morte et in resurrectione tantum communionis atque consortii est, ut pariter tunc aut in vitam aut in iudicium suscitentur, quia scilicet, pariter aut deliquerint aut innocenter egerint? Hoc eo praemiserimus, ut non minorem alteri quam utrique parti, si quid deliquerit, paenitentiae necessitatem intellegamus impendere. Communis reatus amborum est, communis et iudex, deus scilicet, communis igitur et paenitentiae medela. Exinde spiritalia et corporalia nominantur, quod delictum omne aut agitur aut cogitatur, ut corporale sit quod in facto est, quia factum, ut corpus, et videri et contingi habet, spiritale vero quod in animo est, quia spiritus neque videtur neque tenetur. Per quod ostenditur, non facti solum, verum et voluntatis delicta vitanda et paenitentia purganda esse. Neque enim, si mediocritas humana facti solum iudicat, quia voluntatis latebris par non est, idcirco crimina eius etiam sub deo neglegamus. Deus in omnia sufficit. Nihil a conspectu eius remotum unde omnino delinquitur, quia non ignorat nec omittit, quominus in iudicium decernat. Dissimulator et praevaricator perspicaciae suae non est. Quid, quod voluntas facti origo est? Viderint enim, si qua casui aut necessitati aut ignorantiae imputantur, quibus exceptis iam non nisi voluntate delinquitur. Cum ergo facti origo est, non tanto potior ad poenam est, quanto principalis ad culpam, quae ne tunc quidem liberatur, cum aliqua difficultas perpetrationem eius intercipit? Ipsa enim sibi imputatur, nec excusari poterit per illam perficiendi infelicitatem, operata quod suum fuerat. Denique dominus quemadmodum se adiectionem legi superstruere demonstrat, nisi et voluntatis interdicendo delicta, cum adulterum non eum solum definit qui cominus in alienum matrimonium cecidisset, verum etiam illum qui aspectus concupiscentia contaminasset? Adeo quod prohibetur administrare, satis periculose animus sibi repraesentat, et temere per voluntatem expungit effectum. Cuius voluntatis cum vis tanta sit, ut non solatium sui saturans pro facto cedat, pro facto ergo plectetur. Vanissimum est dicere: Volui, nec tamen feci. Atquin perficere debes, quia vis, aut nec velle, quia nec perficis. Sed ipse conscientiae tuae confessione pronuntias. Nam si bonum concupisceres, perficere gestisses: porro sicut malum non perficis, nec concupiscere debueras. Quaqua te constitueris, crimine adstringeris, quia aut malum volueris, aut bonum non adimpleveris.

qui ergo paenitentia iustus et debeo video is sum qui delinquo deputanda sum locus quidem expostulo denotaris sed otiosus video possum dominus enim cognosco ultro spiritus ab suus auctor respicio emergo ad notitia veritas et admitto ad dominicus praecipio ex ipse statim erudio is pecco deputandum ab quo deus arceo quoniam cum deus grandis quis bonus consto sum utique bonus nisi malus non displiceo qui inter contrarius sui nullus amicitia sum perstringo tamen non pigeo delictum quidam sum carnalia is sum corporalis quidam verus spiritalis nam cum ex hic duplex substantia congregatio conficio homo sum non aliunde delinquo quam unde consto sed non is inter sui differo qui corpus et spiritus duo sum alioqui is magis par sum quia duo unus efficio ne quis pro diversitas materiaris pecco is discerno ut alter alter levis aut gravis existimo siquidem et carus et spiritus deus res alius manus is exprimo alius afflo is consummo cos ergo ex par ad dominus pertineo quicumque is delinquo ex par dominus offendo an tu discerno ago caro et spiritus qui et in vito et in mors et in resurrectio tantus communio atque consortii sum ut pariter tunc aut in vita aut in iudicium suscitentur quia scilicet pariter aut delinquo aut innocens ago hic is praemiserimus ut non paruus alter quam uterque pario si quis delinquo paenitentia necessitas intellego impendeo communis reatus ambo sum communis et iudex deus scilicet communis igitur et paenitentia medela exinde spiritalis et corporalis nomino qui delinquo omnis aut ago aut cogito ut corporal sum qui in facio sum quia facio ut corpus et video et contingo habeo spirital verus qui in animus sum quia spiritus neque video neque teneo per qui ostendo non facio solus verus et voluntas delictum vito et paenitentia purgo sum neque enim si mediocritas humanus facio solus iudico quia voluntas latebra par non sum idcirco crimen is etiam sub deus neglego deus in omnis sufficio nihil ab conspectus is removeo unde omnino delinquo quia non ignoro neque omitto quominus in iudicium decerno dissimulator et praevaricator perspicaciae suus non sum quis qui voluntas facio origo sum video enim si qui casus aut necessitas aut ignorantia imputo qui excipio iam non nisi voluntas delinquo cos ergo facio origo sum non tantus potis ad poena sum quantus principal ad culpa qui ne tunc quidem libero cum aliqui difficultas perpetratio is intercipio ipse enim sui imputo neque excusaris possum per ille perficio infelicitas opero qui suus sum denique dominus quemadmodum sui adiectio lego superstruere demonstro nisi et voluntas interdicendo delictum cum adulter non is solus definio qui comminus in alienus matrimonium cado verus etiam ille qui aspicio concupisco contaminasset adeo qui prohibeo administraris satis periculosus animus sui repraesento et temere per voluntas expungo efficio qui voluntas cum volo tantus sum ut non solacium suus saturans pro facio cedo pro facio ergo plecto vanus sum dico volo neque tamen facio atqui perficio debeo quia volo aut neque volo quia neque perficio sed ipse conscientia tuus confessio pronuntio nam si bonus concupisceres perficio gestisses porro sicut malus non perficio neque concupisco debeo quisquis tu constituo crimen adstringeris quia aut malus volo aut bonus non adimpleveris


Huius igitur paenitentiae secundae et unius quanto in arto negotium est, tanto operosior probatio, ut non sola conscientia praeferatur, sed aliquo etiam actu administretur. Is actus, qui magis Graeco vocabulo exprimitur et frequentatur, exomologesis est, qua delictum domino nostrum confitemur, non quidem ut ignaro, sed quatenus satisfactio confessione disponitur, confessione paenitentia nascitur, paenitentia deus mitigatur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, conversationem iniungens misericordiae illicem. De ipso quoque habite atque victu mandat sacco et cineri incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deiicere, illa quae peccavit tristi tractatione mutare, ceterum pastum et potum pura nosse, non ventris scilicet, sed animae causa, plerumque vero ieiuniis preces alere, ingemiscere, lacrimari et mugire dies noctesque ad dominum deum tuum, presbyteris advolvi, et caris dei adgeniculari, omnibus fratribus legationes deprecationis suae iniungere. Haec omnia exomologesis, ut paenitentiam commendet, ut de periculi timore dominum honoret, ut in peccatorem ipsa pronuntians pro dei indignatione fungatur et temporali afflictatione aeterna supplicia, non dicam frustretur, sed expungat. Cum igitur provolvit hominem, magis relevat; cum squalidum facit, magis mundatum reddit; cum accusat, excusat; cum condemnat, absolvit. In quantum non peperceris tibi, in tantum tibi deus, crede, parcet.

hic igitur paenitentia secundus et unus quantus in artus negotium sum tantus operosus probatio ut non solus conscientia praefero sed aliquis etiam actus administro is ago qui magis graecum vocabulum exprimo et frequento exomologesis sum qui delinquo dominus nos confiteor non quidem ut ignarus sed quatenus satisfactio confessio dispono confessio paenitentia nascor paenitentia deus mitigo itaque exomologesis prosternendi et humilificandi homo disciplina sum conversatio iniungens misericordia illicem de ipse quoque habeo atque vinco mando saccus et cinis incubaris corpus sordes obscuro animus maeror deiicere ille qui pecco tristis tractatio muto ceterum pasco et potus purus nosco non venter scilicet sed anima causa plerusque verus jejunium prex alo ingemisco lacrimaris et mugio dies nox ad dominus deus tuus presbyteris advolvo et caris deus adgenicularis omnis frater legatio deprecatio suus injungo hic omnis exomologesis ut paenitentia commendo ut de periculum timor dominus honoro ut in peccator ipse pronuntio pro deus indignatio fungor et temporal afflictatio aeternus supplicium non dico frustro sed expungat cos igitur provolvit homo magis relevo cum squalidus facio magis mundo reddo cum accuso excuso cum condemno absolvo in quantus non parco tu in tantus tu deus credo parco


Hucusque, Christe domine, de paenitentiae disciplina servis tuis discere vel audire contingat, quousque etiam delinquere non oportet audientibus, vel nihil iam de paenitentia noverint, nihil eius requirant. Piget secundae, immo iam ultimae spei subtexere mentionem, ne retractantes de residuo auxilio paenitendi spatium adhuc delinquendi demonstrare videamur. Absit, ut aliquis ita interpretetur, quasi eo sibi etiam nunc pateat ad delinquendum, quia patet ad paenitendum, et redundantia clementiae caelestis libidinem faciat humanae temeritatis. Nemo idcirco deterior sit quia deus melior est, totiens delinquendo quotiens ignoscitur. Ceterum finem utique evadendi habebit, cum offendendi non habebit. Evasimus semel; hactenus periculosis nosmetipsos inferamus, etsi iterum evasuri videmur. Plerique naufragio liberati exinde repudium et navi et mari dicunt, et dei beneficium, salutem suam scilicet, memoria periculi honorant. Laudo timorem, diligo verecundiam: nolunt iterum divinae misericordiae oneri esse; formidant videri inculcare quod consecuti sunt, bona certe sollicitudine iterum experiri vitant quod semel didicerunt timere. Ita modus temeritatis testatio est timoris. Timor autem hominis dei honor est. Sed enim pervicacissimus hostis ille nunquam malitiae suae otium facit. Atquin tunc maxime saevit, cum hominem plene sentit liberatum; tunc plurimum accenditur, dum extinguitur. Doleat et ingemiscat necesse est venia peccatorum permissa tot in homine mortis opera diruta, tot titulos damnationis retro suae erasos. Dolet, quod ipsum et angelos eius Christi servus ille peccator iudicaturus est. Itaque observat, oppugnat, obsidet, si qua possit aut oculos concupiscentia carnali ferire, aut animum illecebris saecularibus irretire, aut fidem terrenae potestatis formidine evertere, aut a via certa perversis traditionibus detorquere; non scandalis, non tentationibus deficit. Haec igitur venena eius providens deus, clausa licet ignoscentiae ianua et intinctionis sera obstructa, aliquid adhuc permisit patere. Collocavit in vestibulo paenitentiam secundam, quae pulsantibus patefaciat; sed iam semel, quia iam secundo; sed amplius nunquam, quia proxime frustra. Non enim et hoc semel satis est? Habes quod iam non merebaris; amisisti enim quod acceperas. Si tibi indulgentia domini accommodat unde restituas quod amiseras, iterato beneficio gratus esto, nedum ampliato. Maius est enim restituere quam dare, quoniam miserius est perdidisse quam omnino non accepisse. Verum non statim succidendus ac subruendus est animus desperatione, si secundae quis paenitentiae debitor fuerit. Pigeat sane peccare rursus, sed rursus paenitere non pigeat; pigeat iterum periclitari, sed non iterum liberari. Neminem pudeat. Iteratae valetudinis iteranda medicina est. Gratus in dominum exstiteris, si quod tibi dominus offert non recusaveris. Offendisti, sed reconciliari adhuc potes. Habes cui satisfacias, et quidem volentem.

hucusque christus dominus de paenitentia disciplina servio tuus disco vel audio contingo quousque etiam delinquo non oportet audio vel nihil iam de paenitentia nosco nihil is requiro pigeo secundus immo iam ulter spes subtexo mentio ne retracto de residuus auxilium paeniteo spatium adhuc delinquo demonstro video absum ut aliquis ita interpretor quasi is sui etiam nunc pateo ad delinquo quia pateo ad paeniteo et redundo clementia caelestis libido facio humanus temeritas nemo idcirco deterior sum quia deus bonus sum totiens delinquo quotiens ignosco ceterum finis utique evado habeo cum offendo non habeo evado semel hactenus periculosus nosmetipsos infero etsi iterum evasuri video plerusque naufragium libero exinde repudium et no et mare dico et deus beneficium salus suus scilicet memoria periculum honoro laudo timor diligo verecundia nolo iterum divina misericordia onus sum formido video inculcaris qui consequor sum bonus certus sollicitudo iterum experior vito qui semel disco timeo ita modus temeritas testatio sum timor timor autem homo deus honor sum sed enim pervicax hostis ille numquam malitia suus otium facio atqui tunc magnus saevio cum homo plenus sentio libero tunc multus accendo dum extinguitur doleo et ingemisco necesse sum venia peccator permitto tot in homo mors opus diruo tot titulus damnatio retro suus erasos doleo qui ipse et angelus is christus servus ille peccator judico sum itaque observo oppugno obsido si qui possum aut oculus concupisco carnal ferio aut animus illecebra saecularis irretire aut fides terrenus potestas formido everto aut ab via certus perverto traditio detorqueo non scandal non tentatio deficio hic igitur veneno is provideo deus claudo licet ignoscentiae ianua et intinctio serus obstruo aliquis adhuc permitto pateo colloco in vestibulum paenitentia secundus qui pulso patefacio sed iam semel quia iam secundus sed amplus numquam quia propior frustra non enim et hic semel satis sum habeo qui iam non merebaris amitto enim qui accipio si tu indulgeo dominus accommodo unde restituo qui amitto itero beneficium gratus sum nedum amplio magnus sum enim restituo quam do quoniam miser sum perdo quam omnino non accipio verus non statim succidendus atque subruendus sum animus desperatio si secundus quis paenitentia debitor sum pigeo sanus peccaris rursus sed rursus paeniteo non pigeo pigeo iterum periclitaris sed non iterum liberaris nemo pudeo itero valetudo itero medicina sum gratus in dominus exsisto si qui tu dominus offero non recusaveris offendo sed reconciliaris adhuc possum habeo qui satisfacias et quidem volo