Aspice nunc ad ipsa quoque exempla divinae potestatis. Dies moritur in noctem et tenebris usquequaque sepelitur. Funestatur mundi honor, omnis substantia denigratur. Sordent, silent, stupent cuncta, ubique iustitium est, quies rerum. Ita lux amissa Iugetur. Et tamen rursus cum suo cultu, cum dote, cum sole, eadem et integra et tota universo orbi reviviscit, interficiens mortem suam, noctem, rescindens sepulturam suam, tenebras, haeres sibimet existens, donec et nox reviviscat cum suo et illa suggestu. Reaccenduntur enim et stellarum radii, quos matutina succensio extinxerat; reducuntur et siderum absentiae, quas temporalis distinctio exemerat; reornantur et specula lunae, quae menstruus numerus adtriverat. Revolvuntur hiemes et aestates, verna et autumna cum suis viribus, moribus, fructibus. Quippe etiam terrae de caelo disciplina est arbores vestire post spolia, flores denuo colorare, herbas rursus imponere, exhibere eadem quae absumpta sint semina, nec prius exhibere quam absumpta. Mira ratio: de fraudatrice servatrix; ut reddat, intercipit; ut custodiat, perdit; ut integret, vitiat; ut etiam ampliet, prius decoquit. Siquidem uberiora et cultiora restituit quam exterminavit; revera fenore interitu, et iniuria usura, et lucro damno. Semel dixerim, universa conditio recidiva est. Quodcunque conveneris, fuit: quodcunque amiseris, nihil non iterum est. Omnia in statum redeunt cum abscesserint; omnia incipiunt cum desierint; ideo finiuntur, ut fiant. Nihil deperit nisi in salutem. Totus igitur hic ordo revolubilis rerum testatio est ressurrectionis mortuorum. Operibus eam praescripsit deus ante quam litteris, viribus praedicavit ante quam vocibus. Praemisit tibi naturam magistram, summissurus et prophetiam, quo facilius credas prophetiae discipulus naturae, quo statim admittas, cum audieris quod ubique iam videris, nec dubites deum carnis etiam resuscitatorem, quem omnium noris restitutorem. Et utique si omnia homini resurgunt, cui procurata sunt, porro non homini, nisi et carni, quale est ut ipsa depereat in totum, propter quam et cui nihil deperit?

aspicio nunc ad ipse quoque exemplum divina potestas dies morior in nox et tenebrae usquequaque sepelio funesto mundus honor omnis substantia denigro sordeo sileo stupeo cunctus ubique justitium sum quies res ita lux amitto jugo et tamen rursus cum suus cultus cum dos cum sol idem et integer et totus universus orbus reviviscit interfacio mors suus nox rescindens sepultura suus tenebrae haereo sui existens donec et nox reviviscat cum suus et ille suggero reaccenduntur enim et stella radius qui matutinus succensio extingo reduco et sidus absentia qui temporal distinctio eximo reornantur et speculum luna qui menstruus numerus adtero revolvo hiemo et aestas vernus et autumna cum suus vis mos fructus quippe etiam terra de caelum disciplina sum arbor vestio post spolium floreo denuo coloraris herba rursus impono exhibeo idem qui absumo sum semen neque prior exhibeo quam absumo mirus ratio de fraudatrix servatrix ut reddo intercipio ut custodio perdo ut integret vitio ut etiam amplio prior decoquo siquidem uber et colo restituo quam extermino revero fenore interitus et iniuria utor et lucrum damnum semel dico universus condicio recidivus sum quicumque convenio sum quicumque amitto nihil non iterum sum omnis in status redeo cum abscesserint omnis incipio cum desino ideo finio ut fio nihil depereo nisi in salus totus igitur hic ordo revolubilis res testatio sum ressurrectio morior opus is praescribo deus ante quam littera vis praedico ante quam vox praemitto tu natura magistra summissurus et prophetia quo facilis credo prophetia discipulus natura quo statim admitto cum audio qui ubique iam video neque dubito deus caro etiam resuscitator qui omnis nosco restitutor et utique si omnis homo resurgo qui procuro sum porro non homo nisi et caro qualis sum ut ipse depereo in totus propter quam et qui nihil depereo


Videamus nunc an et Sadducaeorum versutiam elidens nostram magis sententiam erexerit. Causa, opinor, quaestionis fuit destructio resurrectionis, siquidem Sadducaei neque animae neque carnis admittunt salutem, et ideo ex qua vel maxime specie resurrectionis fides labefactatur, ex ea argumentum problemati suo accommodaverunt; de carnis scilicet obtentu nupturae necne post resurrectionem, sub eius mulieris persona quae septem fratribus nupta in dubio haberetur cui eorum restitueretur. Porro serventur sensus tam quaestionis quam responsionis, et controversiae occursum est. Si enim Sadducaei quidem respuebant resurrectionem, dominus autem eam confirmabat, et scripturarum ignaros increpans, earum scilicet quae resurrectionem praedicassent, et virtutis dei incredulos, idoneae utique mortuis resuscitandis, postremo subiciens, Quoniam autem mortui resurgant, sine dubio et confirmando esse quod negabatur, id est resurrectionem mortuorum apud deum vivorum, talem quoque eam confirmabat esse qualis negabatur, utriusque scilicet substantiae humanae. Neque enim, si nupturos tunc negavit, ideo nec resurrecturos demonstravit. Atquin filios resurrectionis appellavit, per eam quodammodo nasci habentes; post quam non nubent, sed resuscitati Similes enim erunt angelis, qua non nupturi, quia nec morituri, sed qua transituri in statum angelicum per indumentum illud incorruptibilitatis, per substantiae resuscitatae tamen demutationem. Ceterum nec quaereretur nupturi sive morituri necne rursus essemus, si non eius vel maxime substantiae restitutio in dubium vocaretur quae proprie et morte et nuptiis fungitur, id est carnis. Habes igitur dominum confirmantem adversus haereticos Iudaeorum, quod et nunc negatur apud Sadducaeos Christianorum, solidam resurrectionem.

video nunc an et sadducaei versutia elido noster magis sententia erigo causa opinor quaestio sum destructio resurrectio siquidem sadducaei neque anima neque caro admitto salus et ideo ex qui vel magnus species resurrectio fides labefacto ex is argumentum problemati suus accommodo de caro scilicet obtendo nubo necne post resurrectio sub is mulier persono qui septem frater nubo in dubius habeo qui is restituo porro servo sensus tam quaestio quam responsio et controversia occurro sum si enim sadducaei quidem respuebant resurrectio dominus autem is confirmo et scripturaris ignarus increpo is scilicet qui resurrectio praedicassent et virtus deus incredulus idoneus utique morior resuscitandis postremo subicio quoniam autem mortuus resurgo sine dubius et confirmo sum qui nego is sum resurrectio morior apud deus vivus talis quoque is confirmo sum qualis nego uterque scilicet substantia humanus neque enim si nupturos tunc nego ideo neque resurgo demonstro atqui filius resurrectio appello per is quodammodo nascor habeo post quam non nubo sed resuscitas similis enim sum angelus qui non nupturi quia neque morior sed qui transeo in status angelicus per indumentum ille incorruptibilitas per substantia resuscitatae tamen demutatio ceterum neque quaero nupturi sive morior necne rursus sum si non is vel magnus substantia restitutio in dubius voco qui proprius et mors et nuptiae fungor is sum caro habeo igitur dominus confirmo adverro haereticos judaeus qui et nunc nego apud sadducaei christianorum solidus resurrectio


Hucusque praestructionibus egerim ad muniendos sensus omnium scripturarum, quae carnis recidivatum pollicentur. Cui cum tot auctoritates iustorum patrociniorum procurent, honores dico substantiae ipsius, tum vires dei, tum exempla earum, tum rationes iudicii et necessitates ipsius, utique secundum praeiudicia tot auctoritatum scripturas intellegi oportebit, non secundum ingenia haereticorum, de sola incredulitate venientia, quia incredibile habeatur restitui substantiam interitu subductam, non quia aut substantiae ipsi inemeribile sit, aut deo impossibile, aut iudicio inhabile. Plane incredibile, si nec praedicatum divinitus fuerit; nisi quod etsi praedicatum id a deo non fuisset, ultro praesumi debuisset, ut propterea non praedicatum, quia tot auctoritatibus praeiudicatum. At cum divinis quoque vocibus personat, tanto abest ut aliter intellegatur quam desiderant illa a quibus etiam sine divinis vocibus persuadetur. Videamus igitur hoc primum, quonam titulo spes ista proscripta sit. Unum, opinor, apud omnes edictum dei pendet, Resurrectio mortuorum. Duo verba expedita, decisa, detersa. Ipsa conveniam, ipsa discutiam, cui se substantiae addicant. Cum audio resurrectionem homini imminere, quaeram necesse est quid eius cadere sortitum sit; siquidem nihil resurgere expectabit nisi quod ante succiderit. Qui ignorat carnem cadere per mortem, potest eam nec stantem nosse per vitam. Sententiam dei natura pronuntiat: Terra es, et in terram ibis. Et qui non audivit, videt. Nulla mors non ruina membrorum est. Hanc corporis sortem dominus quoque expressit, cum ipsa substantia indutus, Diruite, inquit, templum istud, et ego illud triduo resuscitabo. Ostendit enim cuius sit dirui, cuius elidi, cuius iacere, cuius et relevari et resuscitari; quamquam et animam circumferret trepidantem usque ad mortem, sed non cadentem per mortem; quia et scriptura, De corpore, inquit, suo dixerat. Atque adeo caro est quae morte subruitur, ut exinde a cadendo cadaver renuntietur. Anima porro nec vocabulo cadit, quia nec habitu ruit. Atquin ipsa est quae ruinam corpori infert cum efflata est, sicut ipsa est quae illud de terra suscitabit ingressa. Non potest cadere quae suscitabit ingressa; non potest ruere quae elidit egressa. Artius dicam, ne in somnum quidem cadit anima cum corpore, ne tum quidem sternitur cum carne. Etenim agitatur in somnis et iactitatur; quiesceret autem, si iaceret, et iaceret, si caderet. Ita nec in veritatem mortis cadit quae nec in imaginem eius ruit. Sequens nunc vocabulum, Mortuorum, aeque dispice cui substantiae insidat; quamquam in hac materia admittamus interdum mortalitatem animae assignari ab haereticis, ut, si anima mortalis resurrectionem consecutura est, praeiudicium sit et carni non minus mortali resurrectionem communicaturae. Sed nunc proprietas vocabuli vindicanda est suae sorti. Iam quidem eo ipso quod resurrectio caducae rei est, id est carnis, eadem erit et in nomine mortui, quia caducae rei est resurrectio, quae dicitur mortuorum. Sic et per Abraham, patrem fidei, divinae familiaritatis virum discimus. Postulans enim Sarae humandae locum de filiis Chet, Date ergo, inquit, mihi possessionem sepulchri vobiscum, et humabo mortuum meum, carnem scilicet. Neque enim animae humandae spatium desiderasset, et si anima mortalis crederetur, et si Mortuus dici mereretur. Quodsi Mortuus corpus est, corporum erit resurrectio, cum dicitur mortuorum.

hucusque praestructio ago ad muniendos sensus omnis scripturaris qui caro recidivatum polliceo qui cum tot auctoritas iustor patrocinium procuro honor dico substantia ipse tum vireo deus tum exemplum is tum ratio iudicium et necessitas ipse utique secundus praejudicium tot auctoritas scribo intellego oportet non secundus ingenium haereticorum de solus incredulitas venio quia incredibilis habeo restituo substantia interitus subduco non quia aut substantia ipse inemeribilis sum aut deus impossibilis aut iudicium inhabilis planus incredibilis si neque praedico divinitus sum nisi qui etsi praedico is ab deus non sum ultro praesumo debeo ut propterea non praedico quia tot auctoritas praejudico at cum divinus quoque vox persono tantus absum ut aliter intellego quam desidero ille ab qui etiam sine divinus vox persuadeo video igitur hic primus quonam titulus spes iste proscribo sum unus opinor apud omnis edictum deus pendeo resurrectio morior duo verbum expedio decisus detergeo ipse convenio ipse discutio qui sui substantia addico cos audio resurrectio homo immineo quaero necesse sum quis is cado sortio sum siquidem nihil resurgo expecto nisi qui ante succido qui ignoro caro cado per mors possum is neque sto nosco per vita sententia deus natura pronuntio terra sum et in terra eo et qui non audio video nullus mors non ruina membrum sum hic corpus sors dominus quoque exprimo cum ipse substantia induo diruite inquam templum iste et ego ille triduum resuscito ostendo enim qui sum diruo qui elido qui iacio qui et relevaris et resuscitaris quamquam et anima circumfero trepido usque ad mors sed non cado per mors quia et scribo de corpus inquam suus dico atque adeo carus sum qui mors surruo ut exinde ab cado cadaver renuntio anima porro neque vocabulum cado quia neque habitus ruo atqui ipse sum qui ruina corpus infero cum efflata sum sicut ipse sum qui ille de terra suscito ingredior non possum cado qui suscito ingredior non possum ruo qui elido egredior artus dico ne in somnus quidem cado anima cum corpus ne tum quidem sterno cum carnis etenim agito in somnus et iactitatur quiesco autem si iaceo et iaceo si cado ita neque in veritas mors cado qui neque in imago is ruo sequor nunc vocabulis morior aequus dispicio qui substantia insido quamquam in hic materia admitto interdum mortalitas anima assigno ab haereticis ut si anima mortalis resurrectio consequor sum praejudicium sum et caro non paruus mortal resurrectio communicaturae sed nunc proprietas vocabulis vindico sum suus sortio iam quidem is ipse qui resurrectio caducus res sum is sum caro idem sum et in nomen mortuus quia caducus res sum resurrectio qui dico morior sic et per abraham pater fides divina familiaritas vir disco postulo enim sarae humandae locus de filius chet do ergo inquam ego possessio sepulcrum tu et humo mortuus meus caro scilicet neque enim anima humandae spatium desidero et si anima mortalis credo et si mortuus dico mereo quodsi mortuus corpus sum corpus sum resurrectio cum dico morior


Si ergo interdum et in quibusdam, inquis, cur non et in edicto resurrectionis spiritaliter intellegendae? Quoniam quidem plurima ratio intercedit. Primo enim quid facient tot ac talia instrumenta divina, ita aperte corporalem contestantia resurrectionem, ut nullam admittant figuratae significantiae suspicionem? Et utique aequum sit, quod et supra demandavimus, incerta de certis et obscura de manifestis praeiudicari, vel ne inter discordiam certorum et incertorum, manifestorum et obscurorum fides dissipetur, veritas periclitetur, ipsa divinitas ut inconstans denotetur. Tum quod verisimile non est ut ea species sacramenti in quam fides tota committitur, in quam disciplina tota connititur, ambigue annuntiata et obscure proposita videatur, quando spes resurrectionis, nisi manifesta de periculo et praemio, neminem ad eiusmodi praesertim religionem, publico odio et hostili elogio obnoxiam, persuaderet. Nullum opus certum est mercedis incertae. Nullus timor iustus est periculi dubii. Et merces autem et periculum in resurrectionis pendet eventu. Sed et si temporalia et localia et personalia dei decreta atque iudicia in urbes et gentes et reges tam aperta prophetia iaculata est, quale est ut aeternae dispositiones eius et universales in omne hominum genus lucem sui fugerint? quae quanto maiora, tanto clariora esse deberent, ut maiora crederentur. Et puto deo nec livorem nec dolum nec inconstantiam nec lenocinium adscribi posse, per quae fere promulgatio maiorum cavillatur.

si ergo interdum et in quidam inquam cur non et in edictum resurrectio spiritalis intellego quoniam quidem multus ratio intercedo primus enim quis facio tot atque talis instrumentum divino ita apertus corporal contestantia resurrectio ut nullus admitto figuro significantiae suspicio et utique aequus sum qui et supra demandavimus incertus de certus et obscurus de manifestus praeiudicaris vel ne inter discordia certor et incertor manifestor et obscurorum fides dissipetur vereor periclitor ipse divinitas ut inconsto denotetur tum qui verisimilis non sum ut is species sacramentum in quam fides totus committo in quam disciplina totus connititur ambiguus annuntiata et obscurus propono video quando spes resurrectio nisi manifestus de periculum et praemium nemo ad eiusmodi praesertim religio publicus odium et hostilis elogium obnoxius persuadeo nullus opus certus sum merces incertus nullus timor iustus sum periculum dubius et merces autem et periculum in resurrectio pendeo evenio sed et si temporalis et localis et personalis deus decretum atque iudicium in urbs et gens et rex tam apertus prophetia jaculor sum qualis sum ut aeternus dispositio is et universal in omnis homo genus lux suus fugio qui quantus magnus tantus clarus sum debeo ut magnus credo et puto deus neque livor neque dolus neque inconstantia neque lenocinium adscribo possum per qui fere promulgatio magnus cavillatur


Sed cum imperium animae, obsequium carni distribuimus, prospiciendum est ne et hoc alia argumentatione subvertant, ut velint carnem sic in officio animae collocare, non quasi ministram, ne ex hoc sociam cogantur agnoscere. Dicent enim ministros et socios habere arbitrium ministrandi atque sociandi et potestatem suae voluntatis in utrumque, homines scilicet et ipsos; idcirco cum auctoribus merita communicare, quibus operam sponte accommodant: carnem autem nihil sapientem, nihil sentientem per semetipsam, non velle, non nolle de suo habentem vice potius vasculi apparere animae, ut instrumentum, non ut ministerium. Itaque animae solius iudicium praesidere, qualiter usa sit vasculo carnis, vasculum vero ipsum non esse sententiae obnoxium, quia nec calicem damnari, si quis eum veneno temperarit, nec gladium ad bestias pronuntiari, si quis eo latrocinium fuerit operatus. Iam ergo innocens caro ex ea parte qua non reputabuntur illi operae malae, et nihil prohibet innocentiae nomine salvam eam fieri. Licet enim nec bona opera reputentur illi, sicut nec mala, divinae tamen benignitati magis competit innocentes liberare. Beneficus enim debet; optimi est autem etiam quod non debetur offerre. Et tamen calicem, non dico venenarium, in quem mors aliqua ructarit, sed frictricis vel archigalli vel gladiatoris aut carnificis spiritu infectum, quaero an minus damnes quam oscula ipsorum? nostris quoque sordibus nubilum, vel non pro animo temperatum, elidere solemus, quo magis puero irascamur. Gladium vero latrociniis ebrium quis non a domo tota, nedum a cubiculo, nedum a capitis sui officio relegabit, praesumens scilicet nihil aliud se quam inludia animarum somniaturum, urguentium et inquietantium sanguinis sui concubinum? At enim et calix bene sibi conscius, et de diligentia ministerii commendatus, de coronis quoque potatoris sui inornabitur aut aspergine florum honorabitur. Et gladius bene de bello cruentus et melior homicida laudem suam consecratione pensabit. Est ergo et in vascula et in instrumenta sententiam figere, ut dominorum et auctorum meritis et ipsa communicent; ut huic quoque argumentationi satisfecerim, licet ab exemplo vacet diversitas rerum. Omne enim vas vel instrumentum aliunde in usus venit, extranea omnino materia a substantia hominis. Caro autem ab exordio uteri consata, conformata, congenita animae etiam in omni operatione miscetur illi. Nam etsi vas vocatur apud apostolum, quam iubet in honore tractari, eadem tamen ab eodem homo exterior appellatur; ille scilicet limus qui prior titulo hominis incisus est, non calicis aut gladii aut vasculi ullius. Vas enim capacitatis nomine dicta est, qua animam capit et continet, homo vero de communione naturae, quae eam non instrumentum in operationibus praestat, sed ministerium. Ita et ministerium tenebitur iudicio, et si de suo nihil sapiat, quia portio est eius quae sapit, non supellex. Hoc et apostolus sciens nihil carnem agere per semetipsam quod non animae deputetur nihilominus peccatricem iudicat carnem, ne eo quod ab anima videatur impelli iudicio liberata credatur. Sic et cum aliquas laudis operas carni indicit, Glorificate, inquit, et tollite deum in corpore vestro, certus et hoc conatus ab anima agi, idcirco tamen et carni eos mandat, quia et illi fructum repromittit. Alioquin nec exprobratio competisset in alienam culpae nec adhortatio in extraneam gloriae; et exprobratio enim et exhortatio vacarent erga carnem, si vacaret et merces quae in resurrectione captatur.

sed cum imperium anima obsequium caro distribuo prospicio sum ne et hic alius argumentatio subvertant ut volo caro sic in officium anima collocaris non quasi minister ne ex hic socia cogo agnosco dico enim minister et socius habeo arbitrium ministro atque sociandi et potestas suus voluntas in uterque homo scilicet et ipse idcirco cum auctor mereo communicaris qui opera sponte accommodo caro autem nihil sapio nihil sentio per semetipsam non volo non nolo de suus habeo vicus potis vasculis appareo anima ut instrumentum non ut ministerium itaque anima solus iudicium praesideo qualis utor sum vasculum caro vasculis verus ipse non sum sententia obnoxius quia neque calix damnaris si quis is veneno tempero neque gladius ad bestia pronuntiaris si quis is latrocinium sum opero iam ergo innocens carus ex is pars qui non reputo ille opera malus et nihil prohibeo innocentia nomen salvus is fio licet enim neque bonus opus reputo ille sicut neque malus divina tamen benignitas magis competo innocens liberaris beneficus enim debeo bonus sum autem etiam qui non debeo offero et tamen calix non dico venenarium in qui mors aliqui ructo sed frictrix vel archigallus vel gladiator aut carnifex spiritus inficio quaero an paruus damno quam osculum ipse noster quoque sordes nubilis vel non pro animus tempero elido solo quo magis puer irasco gladius verus latrocinium ebrius quis non ab domus totus nedum ab cubiculum nedum ab capio suus officium relego praesumo scilicet nihil alius sui quam inludia anima somniaturum urguentium et inquietantium sanguis suus concubinus at enim et calix bene sui conscius et de diligentia ministerium commendo de corona quoque potator suus inornabitur aut aspergo florus honoro et gladius bene de bellum cruentus et bonus homicida laus suus consecratio penso sum ergo et in vasculum et in instrumentum sententia figo ut dominus et auctor meritum et ipse communicent ut hic quoque argumentatio satisfecerim licet ab exemplum vaco diversitas res omnis enim vas vel instrumentum aliunde in utor venio extraneus omnino materia ab substantia homo carus autem ab exordior uterus consata conformo congenitus anima etiam in omnis operatio misceo ille nam etsi vas voco apud apostolus quam iubeo in honor tractaris idem tamen ab idem homo exter appello ille scilicet limus qui prior titulus homo incido sum non calix aut gladius aut vasculis ullus vas enim capacitas nomen dictum sum qui anima capio et contineo homo verus de communio natura qui is non instrumentum in operatio praesto sed ministerium ita et ministerium teneo iudicium et si de suus nihil sapio quia portio sum is qui sapio non supellex hic et apostolus scio nihil caro ago per semetipsam qui non anima deputo nihilominus peccatrix iudico caro ne is qui ab anima video impello iudicium libero credo sic et cum aliqui laus opera caro indico glorifico inquam et tollo deus in corpus vester certus et hic conor ab anima ago idcirco tamen et caro is mando quia et ille fructus repromitto alioqui neque exprobratio competisset in alienus culpa neque adhortatio in extraneus gloria et exprobratio enim et exhortatio vaco erga caro si vaco et merces qui in resurrectio capto


Sed et praecipit eum potius timendum qui corpus et animam occidat in gehennam, id est dominum solum, non qui corpus occidant, animae autem nihil nocere possint, id est humanas potestates. Adeo hic et anima immortalis natura recognoscitur, quae non possit occidi ab hominibus, et carnis esse mortalitatem, cuius sit occisio, atque ita resurrectionem quoque mortuorum carnis esse, quae in gehennam nisi resuscitata non poterit occidi. Sed quoniam et hic de interpretatione corporis quaestio cavillatur, ego corpus hominis non aliud intellegam quam omnem istam struem carnis, quoquo genere materiarum concinnatur atque variatur, quod videtur, quod tenetur, quod denique ab hominibus occiditur. Sic et parietis corpus non aliud admittam quam caementa, quam saxa, quam lateres. Si quis arcanum aliquod corpus inducit, ostendat, revelet, probet ipsum esse etiam quod occidatur ab homine, et de illo erit dictum. Item si animae corpus opponitur, vacabit astutia. Cum enim utrumque proponitur, corpus atque animam occidi in gehennam, distinguitur corpus ab anima, et relinquitur intellegi corpus id quod in promptu sit, caro scilicet, quae sicut occidetur in gehennam, si non magis a deo timuerit occidi, ita et vivificabitur in vitam aeternam, si maluerit ab hominibus potius interfici. Proinde si quis occisionem carnis atque animae in gehennam ad interitum et finem utriusque substantiae arripiet, non ad supplicium (quasi consumendarum, non quasi puniendarum), recordetur ignem gehennae aeternum praedicari in poenam aeternam, et inde aeternitatem occisionis agnoscat propterea humanae ut temporali praetimendam. Tunc et aeternas substantias credet quarum aeterna sit occisio in poenam. Certe cum post resurrectionem corpus cum anima occidi habeat a deo in gehennam, satis de utroque constabit, et de carnali resurrectione, et de aeterna occisione. Absurdissimum alioquin, si idcirco resuscitata caro occidatur in gehennam, uti finiatur, quod et non resuscitata pateretur. In hoc scilicet reficietur, ne sit cui non esse iam evenit. Eidem nos spei fulciens passerum quoque subiungit exemplum, quod ex duobus non cadat alter in terram sine dei voluntate, ut et carnem quae ceciderit in terram proinde credas et resurgere posse per eiusdem dei voluntatem. Nam etsi passeribus hoc non licet, sed nos multis passeribus antestamus, eo quod cadentes resurgamus, quorum denique capillos capitis omnes numeratos adfirmans salvos utique repromittit. Perituros enim quae ratio in numerum redegisset? nisi quia hoc est, Ut omne, quod pater mihi dedit, non perdam ex eo quicquam, id est nec capillum, sicut nec oculum nec dentem. Ceterum unde erit fletus et dentium frendor, nisi ex oculis et ex dentibus? occiso scilicet etiam corpore in gehennam et detruso in tenebras exteriores, quae oculorum propria sunt tormenta, si quis in nuptiis minus dignis operibus fuerit indutus, constringendus statim manibus et pedibus, utpote qui cum corpore surrexerit. Sic ergo et recumbere ipsum in dei regno, et sedere in thronis Christi, et adsistere tunc ad dexteram vel sinistram, et edere de ligno vitae, corporalis dispositionis fidelissima indicia sunt.

sed et praecipio is potis timeo qui corpus et anima occaedes in gehenna is sum dominus solus non qui corpus occaedes anima autem nihil noceo possum is sum humanus potestas adeo hic et anima immortal natura recognosco qui non possum occido ab homo et caro sum mortalitas qui sum occisio atque ita resurrectio quoque morior caro sum qui in gehenna nisi resuscitata non possum occido sed quoniam et hic de interpretatio corpus quaestio cavillatur ego corpus homo non alius intellego quam omnis iste strues caro quisquis genus materiaris concinno atque vario qui video qui teneo qui denique ab homo occaedes sic et pario corpus non alius admitto quam caementum quam saxum quam lateo si quis arcanus aliqui corpus induco ostendo revelo probo ipse sum etiam qui occaedes ab homo et de ille sum dico item si anima corpus oppono vaco astutia cos enim uterque propono corpus atque anima occido in gehenna distinguo corpus ab anima et relinquo intellego corpus is qui in promptus sum carus scilicet qui sicut occaedes in gehenna si non magis ab deus timeo occido ita et vivifico in vita aeternus si malo ab homo potis interficio proinde si quis occisio caro atque anima in gehenna ad interitus et finis uterque substantia arripio non ad supplicium quasi consumendaris non quasi puniendaris recordor ignis gehenna aeternus praedicaris in poena aeternus et inde aeternitas occisio agnosco propterea humanus ut temporal praetimendam tunc et aeternus substantia credo qui aeternus sum occisio in poena certus cum post resurrectio corpus cum anima occido habeo ab deus in gehenna satis de uterque consto et de carnal resurrectio et de aeternus occisio absurdus alioqui si idcirco resuscitata carus occaedes in gehenna uti finio qui et non resuscitata pateo in hic scilicet reficio ne sum qui non sum iam evenio eos nos spes fulcio passer quoque subjungo exemplum qui ex duo non cado alter in terra sine deus voluntas ut et caro qui caedo in terra proinde credo et resurgo possum per idem deus voluntas nam etsi passer hic non licet sed nos multus passer antestamus is qui cado resurgamus qui denique capillus capio omnis numero adfirmo salvus utique repromitto pereo enim qui ratio in numerus redigo nisi quia hic sum ut omnis qui pater ego do non perdo ex is quisquam is sum neque capillus sicut neque oculus neque dens ceterum unde sum fletus et dens frendor nisi ex oculus et ex dens occido scilicet etiam corpus in gehenna et detrudo in tenebrae exter qui oculus proprius sum tormentum si quis in nuptiae paruus dignus opus sum induo constringo statim manus et pes utpote qui cum corpus surgo sic ergo et recumbo ipse in deus regnum et sedeo in thronis christus et assisto tunc ad dexter vel sinistra et edo de lignum vita corporal dispositio fidelis indicium sum


Sed accepisti, homo, os ad vorandum atque potandum: cur non potius ad eloquendum, ut a ceteris animalibus distes? cur non potius ad praedicandum deum, ut etiam hominibus antistes? Denique Adam ante nomina animalibus enuntiavit quam de arbore decerpsit, ante etiam prophetavit quam voravit. Sed accepisti dentes ad macellum corrodendum: cur non potius ad omnem hiatum et rictum tuum coronandum? cur non potius ad pulsus linguae temperandos, ad vocis articulos offensione signandos? denique et edentulos esse audi, et vide ut honori oris et organum dentium quaeras. Forata sunt inferna in viro et in femina, nimirum qua libidines fluitent: cur non magis defluxura colentur? Est adhuc feminis intus quo semina congerantur: an quo sanguinis onera secedant, quem pigrior sexus discutere non sufficit? Dicenda enim et haec, quatenus quae volunt et qualiter volunt et quorum volunt officia membrorum ludibriose de industria suffundendae ressurrectionis oblatrant, non recogitantes ipsas prius causas necessitatis tunc vacaturas, cibi, famem, et potus, sitim, et concubitus, genituram, et operationis, victum. Sublata enim morte neque victus fulcimenta ad praesidia vitae neque generis supparatura gravis erit membris. Ceterum et hodie vacare intestinis et pudendis licebit. Quadraginta diebus Moyses et Helias ieiunio functi solo deo alebantur. Iam tunc enim dedicabatur, Non in pane vivit homo, sed in dei verbo. Ecce virtutis futurae liniamenta. Nos quoque, ut possumus, os cibo excusamus, etiam sexum a congressione subducimus. Quot spadones voluntarii? quot virgines Christo maritatae? quot steriles utriusque naturae infructuosis genitalibus structi? Nam si et hic iam vacare est et officia et emolumenta membrorum temporali vacatione, ut in temporali dispositione, nec homo tamen minus salvus est, proinde homine salvo, et quidem magis tunc, ut in aeterna dispositione, magis non desiderabimus quae iam hic non desiderare consuevimus.

sed accipio homo os ad voro atque poto cur non potis ad eloquor ut ab ceterus animal distes cur non potis ad praedico deus ut etiam homo antistes denique adam ante nomen animal enuntio quam de arbor decerpo ante etiam prophetavit quam voro sed accipio dens ad macellum corrodendum cur non potis ad omnis hio et ringor tuus coronandum cur non potis ad pello lingua tempero ad vox articulus offensio signo denique et edentulos sum audio et video ut honor ora et organum dens quaero foro sum infernus in vir et in femina nimirum qui libido fluito cur non magis defluxura colo sum adhuc femina intus quo semen congero an quo sanguis onus secedo qui piger sexus discutio non sufficio dico enim et hic quatenus qui volo et qualis volo et qui volo officium membrum ludibriose de industria suffundendae ressurrectio oblatrant non recogitantes ipse prior causa necessitas tunc vacaturas cibus fames et potus sitis et concubo gigno et operatio vinco tollo enim mors neque vinco fulcimentum ad praesidium vita neque genus supparatura gravis sum membrum ceterum et hodie vacaris intestinum et pudeo liceo quadraginta dies moyses et helias jejunium fungor solum deus alo iam tunc enim dedico non in panis vivo homo sed in deus verbum ecce virtus sum lineamentum nos quoque ut possum os cibus excusamus etiam sexus ab congressio subduco quot spado voluntarius quot virgo christus marito quot sterilis uterque natura infructuosus genital struo nam si et hic iam vacaris sum et officium et emolumentum membrum temporal vacatio ut in temporal dispositio neque homo tamen paruus salvus sum proinde homo salvo et quidem magis tunc ut in aeternus dispositio magis non desidero qui iam hic non desideraris consuesco


Post dicta domini facta etiam eius quid sapere credamus, de capulis, de sepulchris mortuos resuscitantis? Cui rei istud? Si ad simplicem ostentationem potestatis, aut ad praesentem gratiam redanimationis, non adeo magnum illi denuo morituros suscitare. Enimvero si ad fidem potius sequestrandam futurae resurrectionis, ergo et illa corporalis praescribitur de documenti sui forma. Nec sustinebo dicentes idcirco tunc resurrectionem animae soli destinatam in carnem quoque praecucurrisse, quia non potuisset aliter ostendi resurrectio animae invisibilis nisi per visibilis substantiae resuscitationem. Male deum norunt qui non putant illum posse quod non putant; et tamen sciunt potuisse, si instrumentum Ioannis norunt. Qui enim animas adhuc solas martyrum sub altari quiescentes conspectui subdidit, posset utique et resurgentes oculis exhibere sine carne. At ego deum malo decipere non posse, de fallacia solummodo infirmum, ne aliter documenta praemisisse quam rem disposuisse videatur, immo ne, si exemplum resurrectionis sine carne non valuit inducere, multo magis plenitudinem exempli in eadem substantia exhibere non possit. Nullum vero exemplum maius est eo cuius exemplum est. Maius est autem si animae cum corpore resuscitabuntur in documentum sine corpore resurgendi, ut tota hominis salus dimidiae patrocinaretur, quando exemplorum condicio illud potius expeteret quod minus haberetur, animae dico solius resurrectionem, velut gustum carnis etiam resurrecturae suo in tempore. Atque adeo secundum nostram veri aestimationem exempla illa mortuorum a domino suscitatorum commendabant quidem et carnis et animae resurrectionem ne cui substantiae negaretur hoc donum, qua tamen exempla, eo minus aliquid edebant (non enim in gloriam nec in incorruptibilitatem, sed in mortem aliam suscitabantur) quam ediderit Christus.

post dictum dominus facio etiam is quis sapio credo de capulis de sepulcrum mortuus resuscitantis qui res iste si ad simplex ostentatio potestas aut ad praesens gratia redanimatio non adeo magnus ille denuo morior suscitaris enimvero si ad fides potis sequestrandam sum resurrectio ergo et ille corporal praescribo de documentum suus forma neque sustineo dico idcirco tunc resurrectio anima solus destino in caro quoque praecurro quia non possum aliter ostendo resurrectio anima invisibilis nisi per visibilis substantia resuscitatio mal deus nosco qui non puto ille possum qui non puto et tamen scio possum si instrumentum ioannis nosco qui enim anima adhuc solo martyrum sub altare quiesco conspectus subdo possum utique et resurgo oculus exhibeo sine carnis at ego deus malus decipio non possum de fallacia solummodo infirmus ne aliter documentum praemitto quam res dispono video immo ne si exemplum resurrectio sine carnis non valeo induco multus magis plenitudo exemplum in idem substantia exhibeo non possum nullus verus exemplum magnus sum is qui exemplum sum magnus sum autem si anima cum corpus resuscitabuntur in documentum sine corpus resurgo ut totus homo salus dimidia patrocinaretur quando exemplum condicio ille potis expeto qui paruus habeo anima dico solus resurrectio velut gustus caro etiam resurrecturae suus in tempus atque adeo secundus noster verus aestimatio exemplum ille morior ab dominus suscitator commendo quidem et caro et anima resurrectio ne qui substantia nego hic donum qui tamen exemplum is paruus aliquis edo non enim in gloria neque in incorruptibilitas sed in mors alius suscitabantur quam edo christus


Satis haec de prophetico instrumento. Ad evangelia nunc provoco; hic quoque occursurus prius eidem astutiae eorum qui proinde et dominum omnia in parabolis pronuntiasse contendunt, quia scriptum est: Haec omnia locutus est Iesus in parabolis, et sine parabola non loquebatur ad illos, scilicet Iudaeos. Nam et discipuli, Quare, aiunt, in parabolis loqueris? et dominus, Propterea in parabolis loquor ad eos, ut videntes non videant, et audientes non audiant, secundum Esaiam. Quodsi ad Iudaeos in parabolis, iam non ad omnes; si non ad omnes in parabolis, iam non semper nec omnia parabolae, sed quaedam, cum ad quosdam. Ad quosdam autem, dum ad Iudaeos; nonnunquam plane et ad discipulos, Sed quomodo referat scriptura considera: Dicebat autem et parabolam ad eos. Ergo et non parabolam dicebat; quia non notaretur, cum parabolam loquebatur, si ita semper loquebatur. Et tamen nullam parabolam non aut ab ipso invenias edisseratam, ut de seminatore in verbi administratione, aut a commentatore evangelii praeluminatam, ut iudicis superbi et viduae instantis ad perseverantiam orationis, aut ultro coniectandam, ut arboris fici dilatae in spem ad instar Iudaicae infructuositatis. Quodsi nec parabolae obumbrant evangelii lucem, tanto abest ut sententiae et definitiones, quarum aperta natura est, aliter quam sonant sapiant. Definitionibus autem et sententiis dominus edicit sive iudicium sive regnum dei sive resurrectionem. Tolerabilius erit, inquit, Tyro et Sidoni in die iudicii; et, Dicite illis quod adproquinquaverit regnum dei; et, Retribuetur tibi in resurrectione iustorum. Si nomina absoluta sunt rerum, id est iudicii et regni dei et resurrectionis, ut nihil eorum in parabolam comprimi possit, nec ea in parabolas compellantur quae ad dispositionem et transactionem et passionem regni, iudicii et resurrectionis praedicantur; atque ita corporalia defendentur ut corporalibus destinata, id est non spiritalia, quia non figurata. Nam et ideo praestruximus tam corpus animae quam et carnis obnoxium esse mercedibus pro communi operatione pensandis, ne corporalitas animae occasionem subministrans figurarum corporalitatem carnis excludat, cum utramque participem et regni et iudicii et resurrectionis oporteat credi. Et nunc eo pergimus, uti corporalitatem carnalem proprie demonstremus a domino significari in omni resurrectionis mentione, salva animali, quam et ipsam pauci receperunt.

satis hic de prophetico instrumentum ad evangelia nunc provoco hic quoque occurro prior idem astutia is qui proinde et dominus omnis in parabola pronuntio contendo quia scribo sum hic omnis loquor sum iesus in parabola et sine parabola non loquor ad ille scilicet judaei nam et discipulis quaris aio in parabola loquor et dominus propterea in parabola loquor ad is ut video non video et audio non audio secundus esaias quodsi ad judaei in parabola iam non ad omnis si non ad omnis in parabola iam non semper neque omnis parabola sed quidam cum ad quidam ad quidam autem dum ad judaei nonnunquam planus et ad discipulus sed quomodo refero scribo considero dico autem et parabola ad is ergo et non parabola dico quia non noto cum parabola loquor si ita semper loquor et tamen nullus parabola non aut ab ipse invenio edisseratam ut de seminator in verbum administratio aut ab commentator evangelium praeluminatam ut judex superbus et vidua insto ad perseverantia oratio aut ultro coniectandam ut arbor fici differo in spes ad instar judaicus infructuositas quodsi neque parabola obumbro evangelium lux tantus absum ut sententia et definitio qui apertus natura sum aliter quam sono sapio definitio autem et sententia dominus edico sive iudicium sive regnum deus sive resurrectio tolerabilis sum inquam tyro et sidonius in dies iudicium et dico ille qui adproquinquaverit regnum deus et retribuo tu in resurrectio iustor si nomen absolvo sum res is sum iudicium et regnum deus et resurrectio ut nihil is in parabola comprimo possum neque is in parabola compello qui ad dispositio et transactio et passio regnum iudicium et resurrectio praedico atque ita corporalis defendentur ut corporal destino is sum non spiritalis quia non figuro nam et ideo praestruximus tam corpus anima quam et caro obnoxius sum merces pro communis operatio pensandis ne corporalitas anima occasio subministro figuraris corporalitas caro excludo cum uter participo et regnum et iudicium et resurrectio oportet credo et nunc is pergo uti corporalitas carnal proprius demonstro ab dominus significo in omnis resurrectio mentio salvo animal quam et ipse paucus recipio


Ecce autem, ut adhuc controversiam exaggerent carni, carni maxime eidem, de officiis quoque membrorum argumentatur, aut et ipsa dicentes permanere debere in suis operibus et fructibus ut eidem corpulentiae adscripta, aut, quia constet discessura esse officia membrorum, corpulentiam quoque eradant, cuius scilicet perseverantia credenda non sit, ut quae sine membris, quia nec membra credenda sint sine officiis. Quo enim iam, inquiunt spelunca haec oris et dentium statio et gulae lapsus et compitum stomachi et alvi gurges et intestinorum perplexa proceritas, cum esui et potui locus non erit? quo huiusmodi membra admittunt, subigunt, devolvunt, dividunt, digerunt, egerunt? quo manus ipsae et pedes et operarii quique artus, cum victus etiam cura cessabit? quo renes conscii seminum, et reliqua genitalium utriusque sexus, et conceptuum stabula, et uberum fontes, discessuro concubitu et fetu et educatu? postremo quo totum corpus, totum scilicet vacaturum? Ad haec ergo praestruximus non oportere committi futurorum atque praesentium dispositiones, intercessura tune de mutatione, et nunc superstruimus officia ista membrorum necessitatibus vitae huius eo usque consistere, donec et ipsa vita transferatur a temporalitate in aeternitatem, sicut animale corpus in spiritale, dum mortale istud induit immortalitatem et corruptivum istud incorruptelam; et ipsa autem liberata tunc vita a necessitatibus liberabuntur et membra ab officiis, nec ideo non erunt necessaria. Licet enim officiis liberentur, sed indiciis retinentur, ut quisque referat per corpus prout gessit. Salvum enim hominem tribunal dei exigit; salvum vero sine membris non licet esse, ex quorum non officiis, sed substantiis constat. Nisi forte et navem sine carina, sine prora, sine puppi, sine compaginis totius incolumitate salvam adseverabis. Et tamen navem procella dissipatam vel carie dissolutam redactis et recuratis omnibus membris eandem saepe conspeximus etiam titulo restitutionis gloriantem. De dei artificio et arbitrio et iure torquemur? Porro si dives dominus et liberalis adfectui aut gloriae suae praestans solam navis restitutionem hactenus eam voluerit operari, idcirco tu negabis necessariam illi compaginem pristinam, ut exinde iam vacaturam, cum soli saluti navis sine operatione conveniat? Igitur hoc tantummodo discere sufficit, an dominus hominem saluti destinando carnem destinarit, an eandem velit denuo esse quam non debebis ex futura membrorum vacatione praescribere denuo esse non posse. Licet enim esse quid denuo et nihilominus vacare; nec potest autem dici vacare, si non sit. At enim si sit, poterit et non vacare; nihil enim apud deum vacabit.

ecce autem ut adhuc controversia exaggero caro caro magnus idem de officium quoque membrum argumentor aut et ipse dico permaneo debeo in suus opus et fructus ut idem corpulentia adscribo aut quia consto discedo sum officium membrum corpulentiam quoque eradant qui scilicet persevero credo non sum ut qui sine membrum quia neque membrum credo sum sine officium quo enim iam inquam spelunca hic ora et dens statio et gula labor et compitum stomachus et alvus gurges et intestinum perplexus proceritas cum esus et possum locus non sum quo huiusmodi membrum admitto subigo devolvo divido digero egero quo manus ipse et pes et operarius quisque artus cum vinco etiam cura cesso quo renes conscius semen et reliquus genitalis uterque sexus et conceptuum stabulum et uber fons discessuro concubo et fetus et educatu postremo quo totus corpus totus scilicet vacaturum ad hic ergo praestruximus non oportet committo sum atque praesens dispositio intercedo tu de mutatio et nunc superstruimus officium iste membrum necessitas vita hic is usque consisto donec et ipse vito transfero ab temporalitas in aeternitas sicut animal corpus in spirital dum mortalis iste induo immortalitas et corruptivum iste incorruptela et ipse autem libero tunc vito ab necessitas libero et membrum ab officium neque ideo non sum necessarius licet enim officium libero sed indicium retineo ut quisque refero per corpus prout gero salvus enim homo tribunal deus exigo salvus verus sine membrum non licet sum ex qui non officium sed substantia consto nisus fors et navo sine carina sine prora sine puppis sine compago totus incolumitas salvus adsevero et tamen navo procella dissipatam vel carie dissolvo redigo et recuratis omnis membrum idem saepe conspicio etiam titulus restitutio glorior de deus artificium et arbitrium et ius torqueo porro si dives dominus et liberalis affectus aut gloria suus praesto solus navus restitutio hactenus is volo operaris idcirco tu nego necessaria ille compago pristinus ut exinde iam vacaturam cum solus salus navus sine operatio convenio igitur hic tantummodo disco sufficio an dominus homo salus destino caro destino an idem volo denuo sum quam non debeo ex sum membrum vacatio praescribo denuo sum non possum licet enim sum quis denuo et nihilominus vacaris neque possum autem dico vacaris si non sum at enim si sum possum et non vacaris nihil enim apud deus vaco


Itaque haeretici inde statim incipiunt, et inde praestruunt, dehinc interstruunt, unde sciunt facile capi mentes, de communione favorabili sensuum. An aliud prius vel magis audias ab haeretico quam ab ethnico? et non protinus et non ubique convicium carnis, in originem, in materiam, in casum, in omnem exitum eius, immundae a primordio ex faecibus terrae, immundioris deinceps ex seminis sui limo, frivolae, infirmae, criminosae, onerosae, molestae, et post totum ignobilitatis elogium caducae in originem terram et cadaveris nomen, et de isto quoque nomine periturae in nullum inde iam nomen, in omnis iam vocabuli mortem? Hancne ergo vir sapiens et visui et contactui et recordatui tuo ereptam persuadere vis, quod se receptura quandoque sit in integrum de corrupto, in solidum de casso, in plenum de inanito, in aliquid omnino de nihilo. et utique redhibentibus eam ignibus et undis et alvis ferarum et rumis alitum et lactibus piscium et ipsorum temporum propria gula? Adeone autem eadem sperabitur quae intercidit, ut claudus et luscus et caecus et leprosus et paralyticus revertantur, ut redisse non libeat ad pristinum? an integri, ut iterum talia pati timeant? Quid tum de consequentiis carnis? Rursusne omnia necessaria illi, et inprimis pabula atque potacula, et pulmonibus natandum, et intestinis aestuandum, et pudendis non pudendum, et omnibus membris laborandum? Rursus ulcera et vulnera et febris et podagra et mors reoptanda? Nimirum haec erunt vota carnis recuperandae, iterum cupere de ea evadere. Et nos quidem haec aliquanto honestius pro stili pudore. Ceterum quantum etiam spurciloquio liceat illorum in congressibus experire, tam ethnicorum quam haereticorum.

itaque haeretici inde statim incipio et inde praestruo dehinc interstruunt unde scio facilis capio mens de communio favorabilis sensus an alius prior vel magis audio ab haeretico quam ab ethnico et non protinus et non ubique convicium caro in origo in materia in casus in omnis exitus is immundus ab primordius ex faecibus terra immundioris deinceps ex semen suus limus frivolus infirmus criminosus onerosae molestus et post totus ignobilitas elogium caducus in origo terra et cadaver nomen et de iste quoque nomen pereo in nullus inde iam nomen in omnis iam vocabulis mors hic ergo vir sapio et visus et contactui et recordatui tuus eripio persuadeo volo qui sui recipio quandoque sum in integer de corrumpo in solidus de cassus in plenus de inanito in aliquis omnino de nihilum et utique redhibentibus is ignis et unda et alvus ferus et ruma alo et lac piscis et ipse tempus proprius gula adeo autem idem spero qui intercisi ut claudus et luscus et caecus et leprosus et paralyticus revorto ut redeo non libet ad pristinus an integer ut iterum talis patior timeo quis tum de consequentiis caro rursus omnis necessarius ille et imprimis pabulum atque potacula et pulmo nato et intestinum aestuo et pudeo non pudeo et omnis membrum laboro rursus ulcus et vulnero et febris et podagra et mors reoptanda nimirum hic sum veto caro recipero iterum cupio de is evado et nos quidem hic aliquantus honestus pro stilis pudor ceterum quantus etiam spurciloquio licet ille in congressus experior tam ethnicorum quam haereticorum


Sic et si carnem ait nihil prodesse, ex materia dicti dirigendus est sensus. Nam quia durum et intolerabilem existimaverunt sermonem eius, quasi vere carnem suam illis edendam determinasset, ut in spiritum disponeret statum salutis, praemisit, Spiritus est qui vivificat, atque ita subiunxit, Caro nihil prodest, ad vivificandum scilicet. Exsequitur etiam quid velit intellegi spiritum: Verba, quae locutus sum vobis, spiritus sunt, vita sunt. Sicut et supra: Qui audit sermones meos, et credit in eum qui me misit, habet vitam aeternam, et in iudicium non veniet, sed transiet de morte ad vitam. Itaque sermonem constituens vivificatorem, quia spiritus et vita sermo, eundem etiam carnem suam dixit, quia et sermo caro erat factus, proinde in causam vitae adpetendus et devorandus auditu et ruminandus intellectu et fide digerendus. Nam et paulo ante carnem suam panem quoque caelestem pronuntiarat, urguens usquequaque per allegoriam necessariorum pabulorum memoriam patrum, qui panes et carnes Aegyptiorum praeverterant divinae vocationi. Igitur conversus ad recogitatus illorum quia senserat dispergendos, Caro, ait, nihil prodest. Quid hoc ad destruendam carnis resurrectionem, quasi non liceat esse aliquid quod etsi nihil prosit, aliud tamen ei prodesse possit? Spiritus prodest; vivificat enim. Caro nihil prodest; mortificatur enim. Itaque secundum nos magis collocavit utriusque propositionem. Ostendens enim quid prosit, et quid non prosit, pariter inluminavit quid cui prosit, spiritum scilicet carni mortificatae vivificatorem. Veniet enim hora, inquit, cum mortui audient vocem filii dei, et qui audierint, vivent. Quid mortuum, nisi caro? et quid vox dei, nisi sermo? et quid sermo, nisi spiritus, merito carnem resuscitaturus, quod factus est ipse, et ex morte, quam passus est ipse, et ex sepulchro, quo illatus est ipse? Denique cum dicit, Ne miremini, quod veniet hora, in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem filii dei, et procedent, qui bona fecerunt, in vitae resurrectionem, qui mala, in resurrectionem iudicii, - nemo iam poterit aliud mortuos interpretari qui sint in monumentis, nisi corpora et carnem, quia nec ipsa monumenta aliud quam cadaverum stabula, siquidem et ipsi homines veteres, id est peccatores, id est mortui per ignorantiam dei, quos monumenta intellegendos argumentantur haeretici, de monumentis processuri in iudicium aperte praedicantur. Ceterum quomodo de monumentis monumenta procedent?

sic et si caro aio nihil prosum ex materia dictum dirigendus sum sensus nam quia durus et intolerabilis existimo sermo is quasi verus caro suus ille edo determinasset ut in spiritus dispono status salus praemitto spiritus sum qui vivifico atque ita subjungo carus nihil prodo ad vivifico scilicet exsequor etiam quis volo intellego spiritus verbum qui loquor sum tu spiritus sum vito sum sicut et supra qui audio sermo meus et credo in is qui ego mitto habeo vita aeternus et in iudicium non venio sed transsum de mors ad vita itaque sermo constituo vivificator quia spiritus et vito sermo idem etiam caro suus dico quia et sermo carus sum facio proinde in causa vita adpeto et devoro auditus et ruminandus intellego et fides digero nam et paulus ante caro suus panis quoque caelestis pronuntiarat urgeo usquequaque per allegoria necessarius pabulum memoria pater qui panis et caro aegyptius praeverterant divina vocatio igitur converro ad recogitatus ille quia sentio dispergendos carus aio nihil prodo quis hic ad destruo caro resurrectio quasi non licet sum aliquis qui etsi nihil prosum alius tamen is prosum possum spiritus prodo vivifico enim carus nihil prodo mortificatur enim itaque secundus nos magis colloco uterque propositio ostendo enim quis prosum et quis non prosum pariter inlumino quis qui prosum spiritus scilicet caro mortificatae vivificator venio enim hora inquam cum mortuus audio voco filius deus et qui audio vivo quis mortuus nisi carus et quis vox deus nisi sermo et quis sermo nisi spiritus mereo caro resuscitaturus qui facio sum ipse et ex mors quam patior sum ipse et ex sepulcrum quo illatus sum ipse denique cum dico ne miro qui venio hora in qui omnis qui in monumentum sum audio voco filius deus et procedo qui bonus facio in vita resurrectio qui malus in resurrectio iudicium nemo iam possum alius mortuus interpretaris qui sum in monumentum nisi corpus et caro quia neque ipse monumentum alius quam cadaver stabulum siquidem et ipse homo vetus is sum peccator is sum mortuus per ignorantia deus qui monumentum intellego argumentor haeretici de monumentum procedo in iudicium apertus praedico ceterum quomodo de monumentum monumentum procedo


Resurrectionem apostolica quoque instrumenta testantur. Nam et apostolis nullum aliud negotium fuit, duntaxat apud IsraÃ«lem, quam veteris testamenti resignandi et novi consignandi, et potius iam dei in Christo contionandi. Ita et de resurrectione nihil novi intulerunt, nisi quod et ipsam in gloriam Christi annuntiabant, de cetero simplici et nota iam fide receptam sine ulla qualitatis quaestione, solis refragantibus Sadducaeis. Adeo facilius fuit negari in totum mortuorum resurrectionem quam aliter intellegi. Habes Paulum apud summos sacerdotes sub tribuno inter Sadducaeos et Pharisaeos fidei suae professorem. Viri, inquit, fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe nunc et de resurrectione iudicor apud vos, utique communi, ne, quia iam transgressor legis videbatur, de praecipuo fidei totius articulo, id est de resurrectione, ad Sadducaeos sapere existimaretur. Ita quam nolebat videri rescindere fidem resurrectionis utique confirmabat secundum Pharisaeos, respuens negatores eius Sadducaeos. Proinde et apud Agrippam nihil se ait proferre citra quam prophetae annuntiassent. Ergo servabat resurrectionem quoque qualem prophetae annuntiarant. Nam et de resurrectione mortuorum apud Moysen scriptum commemorans corporalem eam norat, in qua scilicet sanguis hominis exquiri habebit. Itaque talem praedicabat qualem et Pharisaei susceperant et dominus ipse defenderat, et Sadducaei, ne talem quoque crederent, in totum esse noluerant. Sed nec Athenienses aliam intellexerant a Paulo portendi. Denique irriserant, non irrisuri omnino, si animae solius restitutionem ab eo audissent; suscepissent enim vernaculae suae philosophiae frequentiorem praesumptionem. At ubi nationes praeconium resurrectionis inauditae retro ipsa novitate concussit, et digna incredulitas rei tantae quaestionibus fidem torquere coepit, tunc et apostolus per totum paene instrumentum fidem huius spei corroborare curavit, et esse eam ostendens et nondum transactam, et, de quo magis quaerebatur, corporalem et, quod insuper dubitabatur, non aliter corporalem.

resurrectio apostolicus quoque instrumentum testo nam et apostolus nullus alius negotium sum dumtaxat apud israa lem quam veto testamentum resignandi et nosco consignandi et potis iam deus in christus contionor ita et de resurrectio nihil nosco infero nisi qui et ipse in gloria christus annuntio de ceterus simplex et nosco iam fides recipio sine ullus qualitas quaestio sol refragantibus sadducaei adeo facilis sum negaris in totus morior resurrectio quam aliter intellego habeo paulis apud summus sacerdos sub tribunus inter sadducaei et pharisaei fides suus professor vir inquam frater ego pharisaeus sum filius pharisaeus de spes nunc et de resurrectio judico apud tu utique communis ne quia iam transgressor lex video de praecipuus fides totus articulus is sum de resurrectio ad sadducaei sapio existimo ita quam nolo video rescindo fides resurrectio utique confirmo secundus pharisaei respuo negator is sadducaei proinde et apud agrippa nihil sui aio profero citer quam propheta annuntiassent ergo servo resurrectio quoque qual propheta annuntiarant nam et de resurrectio morior apud moysen scribo commemoro corporal is norat in qui scilicet sanguis homo exquiro habeo itaque talis praedico qual et pharisaeus suscipio et dominus ipse defendo et sadducaei ne talis quoque credo in totus sum nolo sed neque atheniensis alius intellego ab paulus portendo denique irriserant non irrisuri omnino si anima solus restitutio ab is audio suscipio enim vernacula suus philosophia frequens praesumptio at ubi natio praeconium resurrectio inaudio retro ipse novitas concutio et dignus incredulitas res tantus quaestio fides torqueo coepio tunc et apostolus per totus paene instrumentum fides hic spes corroboraris curo et sum is ostendo et nondum transigo et de quo magis quaero corporal et qui insuper dubito non aliter corporal


Eandem adhuc sententiam exsequitur remunerationes vexationibus praeferens. Scimus enim, inquit, quoniam etsi terrena domus nostri buius tabernaculi dissolvatur, habemus domum non manu factam aeternam in caelis, id est per hoc quod dissolvetur caro nostra per passiones domicilium consecuturi sumus in caelis. Meminerat evangelicae definitionis: Beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quia illorum est regnum caelorum. Non tamen carnis restitutionem negavit, si compensationem mercedis opposuit, cum ipsi compensatio debeatur cui dissolutio reputatur, scilicet carni. Sed quia domum dixerat carnem, eleganter voluit et in mercedis comparatione vocabulo domus uti, ipsi domui quae dissolvetur per passionem meliorem domum repromittens per resurrectionem (nam et dominus multas mansiones quasi domus apud patrem repromittit; quamquam et de domicilio mundi potest intellegi, quo dissolute aeterna sedes repromittatur in caelis, quia et quae sequuntur ad carnem manifeste pertinentia ostendunt priora non ad carnem pertinere): divisionem enim facit apostolus cum subicit, Nam et in hoc ingemiscimus domicilium nostrum, quod de caelo est, superindui desiderantes, siquidem exuti non nudi inveniamur, id est ante volumus superinduere virtutem caelestem aeternitatis quam carne exuamur. Huius enim gratiae privilegium illos manet qui ab adventu domini deprehendentur in carne et propter duritias temporum antichristi merebuntur compendio mortis per demutationem expunctae concurrere cum resurgentibus, sicut Thessalonicensibus scribit: Hoc enim dicimus vobis in sermone domini, quod nos qui vivimus, qui remanemus in adventum domini, non praeveniemus eos qui dormierunt: Quoniam ipse dominus in iussu et in voce archangeli et in tuba dei descendet de caelo, et mortui in Christo resurgent primi: dehinc nos cum ipsis simul rapiemur in nubibus obviam domino in aera, et ita semper cum domino erimus.

idem adhuc sententia exsequor remuneratio vexatio praefero scio enim inquam quoniam etsi terrenus domus noster buius tabernaculum dissolvo habeo domus non manus facio aeternus in caelis is sum per hic qui dissolvo carus noster per passio domicilium consequor sum in caelis memini evangelicae definitio beati qui persecutio patior propter iustitia quia ille sum regnum caelum non tamen caro restitutio nego si compensatio merces oppono cum ipse compensatio debeo qui dissolutio reputo scilicet caro sed quia domus dico caro eleganter volo et in merces comparatio vocabulum domus uti ipse domo qui dissolvo per passio bonus domus repromitto per resurrectio nam et dominus multus mansio quasi domus apud pater repromitto quamquam et de domicilium mundus possum intellego quo dissolvo aeternus sedes repromitto in caelis quia et qui sequor ad caro manifestus pertineo ostendo prior non ad caro pertineo divisio enim facio apostolus cum subicio nam et in hic ingemiscimus domicilium nos qui de caelum sum superinduo desidero siquidem exuo non nudus invenio is sum ante volo superinduere virtus caelestis aeternitas quam carnis exuamur hic enim gratia privilegium ille maneo qui ab advenio dominus deprehendo in carnis et propter duritia tempus antichristi mereo compendium mors per demutatio expungo concurro cum resurgentibus sicut thessalonicenses scribo hic enim dico tu in sermo dominus qui nos qui vivo qui remanemus in advenio dominus non praevenio is qui dormio quoniam ipse dominus in iussus et in vox archangelis et in tuba deus descendo de caelum et mortuus in christus resurgo primus dehinc nos cum ipse simul rapio in nubis obvius dominus in aes et ita semper cum dominus sum


Simplicior quisque fautor sententiae nostrae putabit carnem etiam idcirco repraesentandam esse iudicio, quia aliter anima non capiat passionem tormenti seu refrigerii, utpote incorporalis; hoc enim vulgus existimat. Nos autem animam corporalem et hic profitemur et in suo volumine probamus, habentem proprium genus substantiae soliditatis, per quam quid et sentire et pati possit. Nam et nunc animas torqueri foverique penes inferos, licet nudas, licet adhuc exules carnis, probabit Lazari exemplum. Dedi igitur adversario dicere: Ergo quae habet corpulentiam propriam, de suo sufficiet ad facultatem passionis et sensus, ut non egeat repraesentatione carnis. Immo eatenus egebit, non qua sentire quid sine carne non possit, sed qua necesse est illam etiam cum carne sentire. Quantum enim ad agendum de suo sufficit, tantum et ad patiendum. Ad agendum autem minus de suo sufficit. Habet enim de suo solummodo cogitare, velle, cupere, disponere. Ad perficiendum autem operam carnis expectat. Sic itaque et ad patiendum societatem carnis expostulat, ut tam plene per eam pati possit quam sine ea plene agere non potuit. Et ideo in quae de suo sufficit, eorum interim sententiam pendit, concupiscentiae et cogitatus et voluntatis. Porro si haec satis essent ad plenitudinem meritorum, ut non requirerentur et facta, sufficeret in totum anima ad perfectionem iudicii de his iudicanda in quae agenda sola suffecerat. Cum vero etiam facta devincta sint meritis, facta autem per carnem administrentur, iam non sufficit animam sine carne foveri sive cruciari pro operibus etiam carnis, etsi habet corpus, etsi habet membra, quae proinde illi non sufficiunt ad sentiendum plene, quemadmodum nec ad agendum perfecte. Idcirco pro quoquo modo egit, pro eo et patitur apud inferos, prior degustans iudicium, sicut prior induxit admissum; expectans tamen et carnem, ut per illam etiam facta compenset cui cogitata mandavit. Denique haec erit ratio in ultimum finem destinati iudicii, ut exhibitione carnis omnis divina censura perfici possit. Alioquin non sustineretur in finem quod et nunc animae decerpunt apud inferos, si solis animabus destinaretur.

simplicior quisque fautor sententia noster puto caro etiam idcirco repraesento sum iudicium quia aliter anima non capio passio tormentum seu refrigerium utpote incorporal hic enim vulgus existimo nos autem anima corporal et hic profiteor et in suus volumen probo habeo proprius genus substantia soliditas per quam quis et sentio et patior possum nam et nunc anima torqueo foveo penis inferi licet nudo licet adhuc exulis caro probo lazaris exemplum do igitur adversarius dico ergo qui habeo corpulentiam proprius de suus sufficio ad facultas passio et sensus ut non egeo repraesentatio caro immo eatenus egeo non qui sentio quis sine carnis non possum sed qui necesse sum ille etiam cum carnis sentio quantus enim ad ago de suus sufficio tantus et ad patior ad ago autem paruus de suus sufficio habeo enim de suus solummodo cogito volo cupio dispono ad perficio autem opera caro expecto sic itaque et ad patior societas caro expostulo ut tam plenus per is patior possum quam sine is plenus ago non possum et ideo in qui de suus sufficio is interim sententia pendo concupiscentia et cogito et voluntas porro si hic satis sum ad plenitudo meritor ut non requiro et facio sufficio in totus anima ad perfectio iudicium de hic judico in qui ago solus sufficio cos verus etiam facio devincio sum meritum facio autem per caro administro iam non sufficio anima sine carnis foveo sive cruciaris pro opus etiam caro etsi habeo corpus etsi habeo membrum qui proinde ille non sufficio ad sentio plenus quemadmodum neque ad ago perficio idcirco pro quisquis modo ago pro is et patior apud inferi prior degustans iudicium sicut prior induco admitto expectans tamen et caro ut per ille etiam facio compenso qui cogito mando denique hic sum ratio in ulter finis destino iudicium ut exhibitio caro omnis divino censeo perficio possum alioqui non sustineo in finis qui et nunc anima decerpo apud inferi si sol animabus destino


Hucusque de praeconio carnis adversus inimicos et nihilominus amicissimos eius. Nemo enim tam carnaliter vivit quam qui negant carnis resurrectionem. Negantes enim poenam despiciunt et disciplinam. De quibus luculenter et Paracletus per prophetidem Priscam: Carnes sunt, et carnem oderunt. Quam si tanta auctoritas munit quanta illi ad meritum salutis patrocinari possit, numquid etiam dei ipsius potentiam et potestatem et licentiam recensere debemus, an tantus sit qui valeat dilapsum et devoratum et quibuscunque modis ereptum tabernaculum carnis reaedificare atque restituere? An et aliqua nobis exempla huius sui iuris in publico naturae promulgarit, ne qui forte adhuc sitiant deum nosse, qui non alia lego credendus est quam ut omnia posse credatur? Plane apud philosophos habes qui mundum hune innatum infectumque defendant, sed multo melius quod omnes fere haereses natum et factum mundum annuentes conditionem deo nostro adscribunt. Igitur confide illum totum hoc ex nihilo protulisse, et deum nosti fidendo quod tantum deus valeat. Nam et quidam infirmiores hoc prius credere de materia. De materia potius subiacenti volunt ab illo universitatem dedicatam secundum philosophos. Porro et si ita in vero haberetur, cum tamen longe alias substantias longeque alias species ex reformatione materiae diceretur protulisse quam fuisset ipsa materia, non minus defenderem ex nihilo eum protulisse, si ea protulerat quae omnino non fuerant. Quo enim interest ex nihilo quid proferri, an ex aliquo, dum quod non fuit fiat, quando etiam non fuisse nihil sit fuisse? Sic et fuisse e contrario nonnihil est fuisse. Nunc etsi interest, tamen utrumque mihi adplaudit. Sive enim ex nihilo deus molitus est cuncta, poterit et carnem in nihilum prodactam exprimere de nihilo: sive de materia modulatus est alia, poterit et carnem quocunque dehaustam evocare de alio. Et utique idoneus est reficere qui fecit, quanto plus est fecisse quam refecisse, initium dedisse quam reddidisse. Ita restitutionem carnis faciliorem credas institutione.

hucusque de praeconium caro adverro inimicus et nihilominus amicus is nemo enim tam carnalis vivo quam qui nego caro resurrectio nego enim poena despicio et disciplina de qui luculenter et paracletus per prophetidem priscus caro sum et caro odi quam si tantus auctoritas munio quantus ille ad mereo salus patrocinaris possum numquid etiam deus ipse potentia et potestas et licentia recenseo debeo an tantus sum qui valeo dilabor et devoro et quicumque modus eripio tabernaculum caro reaedificaris atque restituo an et aliqui nos exemplum hic suus ius in publicus natura promulgo ne qui fors adhuc sitio deus nosco qui non alius lego credo sum quam ut omnis possum credo planus apud philosophus habeo qui mundus hic innascor inficio defendo sed multus bonus qui omnis fere haeresis natus et facio mundus annuentes conditio deus noster adscribo igitur confido ille totus hic ex nihilum profero et deus nosco fidendo qui tantus deus valeo nam et quidam infirmis hic prior credo de materia de materia potis subjaceo volo ab ille universitas dedico secundus philosophus porro et si ita in verus habeo cum tamen longus alius substantia longus alius species ex reformatio materia dico profero quam sum ipse materia non paruus defendo ex nihilum is profero si is profero qui omnino non sum quo enim intersum ex nihilum quis profero an ex aliquis dum qui non sum fio quando etiam non sum nihil sum sum sic et sum e contrarius nonnihil sum sum nunc etsi intersum tamen uterque ego applaudo sive enim ex nihilum deus molio sum cunctus possum et caro in nihilis prodactam exprimo de nihilum sive de materia modulor sum alius possum et caro quocunque dehaustam evocaris de alius et utique idoneus sum reficio qui facio quantus multus sum facio quam reficio initium do quam reddo ita restitutio caro facilis credo institutio


Et haec quidem velut de publica forma humanae conditionis suffragia carni procuraverim. Videamus nunc de propria etiam Christiani nominis forma quanta huic substantiae frivolae ac sordidae apud deum praerogativa sit: etsi sufficeret illi quod nulla omnino anima salutem possit adipisci nisi dum est in carne crediderit; adeo caro salutis est cardo. De qua cum anima deo allegitur, ipsa est quae efficit ut anima allegi possit. Scilicet caro abluitur, ut anima emaculetur; caro ungitur, ut anima consecretur; caro signatur, ut et anima muniatur; caro manus impositione adumbratur, ut et anima spiritu illuminetur; caro corpore et sanguine Christi vescitur, ut et anima de deo saginetur. Non possunt ergo separari in mercede, quas opera coniungit. Nam et sacrificia deo grata, conflictationes dico animae, ieiunia et seras et aridas escas et adpendices huius officii sordes caro de proprio suo incommodo instaurat. Virginitas quoque et viduitas et modesta in occulto matrimonii dissimulatio et una notitia eius de bonis carnis deo adolentur. Age iam, quid de ea sentis, cum pro nominis fide in medium extracta et odio publice exposita decertat, cum in carceribus maceratur teterrimo lucis exilio, penuria mundi, squalore, psedore, contumelia victus, ne somno quidem libera, quippe ipsis etiam cubilibus vincta ipsisque stramentis lancinata, cum iam et in luce omni tormentcrum machinatione laniatur, cum denique suppliciis erogatur, enisa reddere Christo vicem moriendo pro ipso, et quidem per eandem crucem saepe, nedum per atrociora quoque ingenia poenarum. Nae illa beatissima et gloriosissima quae potest apud Christum dominum parere debito tanto, ut hoc solum debeat ei quod ei debere desierit, hoc magis vincta quod absoluta.

et hic quidem velut de publicus forma humanus conditio suffragium caro procuraverim video nunc de proprius etiam christianus nomen forma quantus hic substantia frivolus atque sordidus apud deus praerogativa sum etsi sufficio ille qui nullus omnino anima salus possum adipisci nisi dum sum in carnis credo adeo carus salus sum cardo de qui cum anima deus allegitur ipse sum qui efficio ut anima adlego possum scilicet carus abluo ut anima emaculetur carus ungitur ut anima consecro carus signo ut et anima munio carus manus impositio adumbratur ut et anima spiritus illuminetur carus corpus et sanguis christus vesco ut et anima de deus saginetur non possum ergo separaris in merces qui opus conjungo nam et sacrificium deus gratus conflictatio dico anima ieiunium et serus et aridus esca et adpendices hic officium sordeo carus de proprius suus incommodus instauro virginitas quoque et viduitas et modestus in occulo matrimonium dissimulatio et unus notitia is de bonus caro deus adoleo ago iam quis de is sentio cum pro nomen fides in medius extraho et odium publicus expono decerto cum in carcer macero teterrimo lucus exsilium penuria mundus squalor psedore contumelia vinco ne somnus quidem liber quippe ipse etiam cubilis vincio ipse stramentum lancino cum iam et in lux omnis tormentcrum machinatio lanio cum denique supplicium erogo enitor reddo christus vicis morior pro ipse et quidem per idem crux saepe nedum per atrox quoque ingenium poena nautilus ille beatus et gloriosus qui possum apud christus dominus pareo debeo tantus ut hic solus debeo is qui is debeo desino hic magis vincio qui absolvo


Ob huiusmodi igitur coniecturas primam praestructionem eorum depellam, qua volunt omnia prophetas per imagines contionatos; quando, si ita esset, ne ipsae quidem imagines distingui potuissent, si non et veritates praedicatae fuissent, ex quibus imagines deliniarentur. Atque adeo si omnia figurae, quid erit illud cuius figurae? Quomodo speculum obtendes, si nusquam est facies? Adeo autem non omnia imagines, sed et veritates, nec omnia umbrae, sed et corpora, ut in ipsum quoque dominum insigniora quaeque luce clarius praedicarentur. Nam et virgo concepit in utero non figurate, et peperit Emmanuelem, nobiscum deum Iesum, non oblique; et si oblique, Accepturum virtutem Damasci et spolia Samariae, sed manifeste, Venturum in indicium cum presbyteris et principibus populi. Nam et tumultuatae sunt gentes in persona Pilati, et populi meditati sunt inania in persona IsraÃ«lis. Astiterunt reges terrae, Herodes, et archontes congregati sunt in unum, Annas et Caiphas, adversus dominum et adversus Christum eius. Qui et tanquam ovis ad iugulationem adductus est, et tanquam agnus ante tondentem, scilicet Herodem, sine voce; sic non aperuit os suum; dorsum suum ponens ad flagella, et maxillas ad palmas, et faciem non avertens a sputaminum iaculis; deputatus etiam inter iniquos, perfossus manus et pedes, sortem passus in vestimento, et potus amaros, et capitum irridentium nutus, triginta argenteis appretiatus a proditore. Quae hic figurae apud Esaiam, quae imagines apud David, quae aenigmata apud Hieremiam, ne virtutes quidem eius per parabolas profatos? Aut numquid nec oculi patefacti sunt caecorum, nec inclaruit lingua mutorum, nec manus aridae et genua dissoluta revaluerunt, nec claudi salierunt ut cervus? Quae etsi spiritaliter quoque interpretari solemus secundum comparationem animalium vitiorum a domino remediatorum, cum tamen et carnaliter adimpleta sunt, ostendunt prophetas in utramque speciem praedicasse, salvo eo quod plures voces eorum nudae et simplices et ab omni allegoriae nubilo purae defendi possunt: ut cum exitus gentium et urbium resonant, Tyri et Aegypti et Babylonis et Idumaeae et Carthaginiensium navium, ut cum ipsius IsraÃ«lis plagas aut venias, captivitates, restitutiones, ultimaeque dispersionis exitum perorant. Quis haec interpretabitur magis quam recognoscet? Res in litteris tenentur ut litterae in rebus leguntur. Ita non semper nec in omnibus allegorica forma est prophetici eloquii, sed interdum et in quibusdam.

ob huiusmodi igitur conicio primus praestructio is depellam qui volo omnis propheta per imago contionatos quando si ita sum ne ipse quidem imago distinguo possum si non et veritas praedicatae sum ex qui imago deliniarentur atque adeo si omnis figura quis sum ille qui figura quomodo speculum obtendes si nusquam sum facies adeo autem non omnis imago sed et veritas neque omnis umbra sed et corpus ut in ipse quoque dominus insignis quisque lux clarus praedico nam et virgo concipio in uterus non figuro et pario emmanuelis nos deus iesus non obliquus et si obliquus accipio virtus damascus et spolium samaria sed manifestus venio in indicium cum presbyteris et princeps populus nam et tumultuatae sum gens in persono pilatus et populus meditor sum inanis in persono israa lis asto rex terra herodes et archontes congrego sum in unus anna et caiphas adverro dominus et adverro christus is qui et tamquam ovum ad iugulatio adduco sum et tamquam agnus ante tondentem scilicet herodes sine vox sic non aperio os suus dorsum suus pono ad flagello et maxilla ad palmo et facies non averto ab sputaminum iaculis deputo etiam inter iniquus perfodio manus et pes sors patior in vestimentum et potus amarus et caput irridentium nutus triginta argenteus appretiatus ab proditor qui hic figura apud esaias qui imago apud david qui aenigma apud hieremias ne virtus quidem is per parabola profatos aut numquid neque oculus patefacio sum caecus neque inclaresco lingua mutor neque manus aridus et genu dissolvo revaluerunt neque claudo salio ut cervus qui etsi spiritalis quoque interpretaris solo secundus comparatio animal vitium ab dominus remediator cum tamen et carnalis adimpleo sum ostendo propheta in uter species praedicasse salvo is qui multus voco is nudus et simplex et ab omnis allegoria nubilus purus defendo possum ut cum exitus gens et urbs resono tyrius et aegyptius et babylon et idumaea et carthaginiensis navis ut cum ipse israa lis plaga aut venio captivitas restitutio ultimaeque dispersio exitus perorant quis hic interpretabitur magis quam recognoscet res in littera teneo ut littera in res lego ita non semper neque in omnis allegorica forma sum prophetici eloquium sed interdum et in quidam


Si parum universitas resurrectionem figurat, si nihil tale conditio signat, quia singula eius non tam mori quam desinere dicantur, nec redanimari, sed reformari existimentur, accipe plenissimum atque firmissimum huius spei specimen, siquidem animalis est res et vitae obnoxia et morti, Illum dico alitem orientis peculiarem, de singularitate famosum, de posteritate monstruosum, qui semetipsum libenter funerans renovat natali fine decedens atque succedens, iterum phoenix ubi iam nemo, iterum ipse qui non iam, alius idem. Quid expressius atque signatius in hanc causam, aut cui alii rei tale documentum? Deus etiam scripturis suis, Et florebit enim, inquit, velut phoenix, id est de morte, de funere. uti credas de ignibus quoque substantiam corporis exigi posse. Multis passeribus antestare nos dominus pronuntiavit; si non et phoenicibus, nihil magnum, Sed homines semel interibunt, avibus Arabiae de resurrectione securis?

si parum universitas resurrectio figuro si nihil talis condicio signo quia singulus is non tam morior quam desino dico neque redanimaris sed reformaris existimo accipio plenus atque firmus hic spes specimen siquidem animal sum res et vita obnoxius et mors ille dico aliter orior peculiaris de singularitas famosus de posteritas monstruosus qui semetipsum libet funerans renovo natalis finis decedo atque succedo iterum phoenix ubi iam nemo iterum ipse qui non iam alius idem quis exprimo atque signo in hic causa aut qui alius res talis documentum deus etiam scribo suus et floreo enim inquam velut phoenix is sum de mors de funus uti credo de ignis quoque substantia corpus exigo possum multus passer antestaris nos dominus pronuntio si non et phoenix nihil magnus sed homo semel intereo avis arabia de resurrectio securis


Resurget igitur caro, et quidem omnis, et quidem ipsa, et quidem integra. In deposito est ubicunque apud deum per fidelissimum sequestrem dei et hominum Iesum Christum, qui et homini deum et hominem deo reddet, carni spiritum et spiritui carnem. Utrumque iam in semetipso foederavit, sponsam sponso et sponsum sponsae comparavit. Nam et si animam quis contenderit sponsam, vel dotis nomine sequetur animam caro. Non erit anima prostituta, ut nuda suscipiatur a sponso. Habet instrumentum, habet cultum, habet mancipium suum carnem; ut collactanea comitabitur. Sed caro est sponsa, quae et in Christo Iesu spiritum sponsum per sanguinem pacta est. Huius interitum quem putas, secessum scias esse. Non sola anima seponitur. Habet et caro secessus suos interim, in aquis, in ignibus, in alitibus, in bestiis; cum in haec dissolvi videtur, velut in vasa transfunditur. Si etiam ipsa vasa defecerint, cum de illis quoque effluxerit in suam matricem terram, quasi per ambages resorbetur, ut rursus ex illa repraesentetur Adam auditurus a domino, Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, vere tunc compos mali, quod evasit, et boni, quod invasit. Quid, anima, invides carni? Nemo tam proximus tibi, quem post dominum diligas; nemo magis frater tuus, quae tecum etiam in deo nascitur. Tu potius illi exorare debueras resurrectionem; per te, si forte, deliquit. Sed nihil mirum, si odisti, cuius auctorem quoque respuisti, quam et in Christo aut negare aut mutare consuesti, proinde et ipsum sermonem dei, qui caro factus est, vel stilo vel interpretaione corrumpens, arcana etiam apocryphorum superducens, blasphemiae fabulas. At enim deus omnipotens adversus haec incredulitatis et perversitatis ingenia providentissima gratia sua effundens in novissimis diebus de suo spiritu in omnem carnem, in servos suos et ancillas, et fidem laborantem resurrectionis carnalis animavit et pristina instrumenta manifestis verborum et sensuum luminibus ab omni ambiguitatis obscuritate purgavit. Nam quia haereses esse oportuerat, ut probabiles quique manifestentur, hae autem sine aliquibus occasionibus scripturarum audere non poterant, idcirco pristina instrumenta quasdam materias illis videntur subministrasse, et ipsas quidem iisdem litteris revincibiles. Sed quoniam nec dissimulare spiritum sanctum oportebat quominus et huiusmodi eloquiis superinundaret quae nullis haereticorum versutiis semina subspargerent, immo et veteres eorum cespites vellerent, idcirco iam omnes retro ambiguitates et quas volunt parabolas aperta atque perspicua totius sacramenti praedicatione discussit per novam prophetiam de paracleto inundantem. Cuius si hauseris fontes, nullam poteris sitire doctrinam, nullus te ardor exuret quaestionum, resurrectionem quoque carnis usquequaque potando refrigerabis.

resurgo igitur carus et quidem omnis et quidem ipse et quidem integer in depono sum ubi apud deus per fidelis sequestro deus et homo iesus christus qui et homo deus et homo deus reddo caro spiritus et spiritus caro uterque iam in semetipso foederavit sponsa sponsum et sponsum sponsa comparo nam et si anima quis contendo sponsa vel dos nomen sequor anima carus non sum anima prostituo ut nudo suscipio ab sponsum habeo instrumentum habeo cultus habeo mancipium suus caro ut collactanea comito sed carus sum sponsa qui et in christus iesus spiritus sponsum per sanguis paciscor sum hic interitus qui puto secedo scio sum non solus anima sepono habeo et carus secedo suus interim in aqua in ignis in alitibus in bestia cum in hic dissolvo video velut in vasum transfundo si etiam ipse vasum deficio cum de ille quoque effluo in suus matrix terra quasi per ambages resorbeo ut rursus ex ille repraesento adam audio ab dominus ecce adam quasi unus ex nos facio sum verus tunc compos malus qui evado et bonus qui invado quis anima invideo caro nemo tam proximus tu qui post dominus diligo nemo magis frater tuus qui tu etiam in deus nascor tu potis ille exoraris debeo resurrectio per tu si fors delinquo sed nihil mirus si odi qui auctor quoque respuisti quam et in christus aut nego aut muto consuesti proinde et ipse sermo deus qui carus facio sum vel stilus vel interpretaio corrumpo arcanus etiam apocryphorum superducens blasphemia fabula at enim deus omnipotens adverro hic incredulitas et perversitas ingenium providentissima gratia suus effundo in novus dies de suus spiritus in omnis caro in servus suus et ancilla et fides laboro resurrectio carnal animo et pristinus instrumentum manifestus verbum et sensus lumen ab omnis ambiguitas obscuritas purgo nam quia haeresis sum oportet ut probabilis quisque manifesto hic autem sine aliqui occasio scripturaris audeo non possum idcirco pristinus instrumentum quidam materio ille video subministrasse et ipse quidem idem littera revincibilis sed quoniam neque dissimulo spiritus sancio oportet quominus et huiusmodi eloquiis superinundaret qui nullus haereticorum versutiis semen subspargerent immo et vetus is caespes vellerent idcirco iam omnis retro ambiguitas et qui volo parabola apertus atque perspicuus totus sacramentum praedicatio discutio per novus prophetia de paracleto inundo qui si haurio fons nullus possum sitio doctrina nullus tu ardor exuro quaestio resurrectio quoque caro usquequaque poto refrigero


Videamus iam nunc quo corpore venturos mortuos disputet. Et bene quod erupit statim ostendere, quasi quis eiusmodi quaerat. Stulte, inquit, tu quod seminas non vivificatur nisi mortuum fuerit. Hoc ergo iam de exemplo seminis constet, non aliam vivificari carnem quam ipsam quae erit mortua, et ita sequentia relucebunt. Nihil enim adversus regulam exempli licebit intellegi; ne, quia sequitur, Et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, idcirco aliud resurrecturum corpus quam quod moriendo seminatur existimes. Ceterum excidisti ab exemplo. Nunquam enim frumento seminato et in terra dissoluto hordeum erumpit, et non id ipsum genus grani eademque natura et qualitas et forma. Denique unde, si non id ipsum? et corruptela enim ipsum est, dum ipsius est. Non enim et suggerit quomodo non quod futurum est corpus seminetur? dicens, Sed nudum granum, si forte, frumenti, aut alicuius eiusmodi: deus autem dat illi corpus prout vult. Certe ei grano quod nudum seminari ait. Certe, inquis. Ergo salvum est cui dare habet deus corpus. Quomodo autem salvum est. si nusquam est, si non resurgit, si non id ipsum resurgit? Si non resurgit, salvum non est. Si non est et salvum, accipere corpus a deo non potest. Sed enim salvum omni modo constat. Ad quid ergo dabit illi deus prout vult corpus, habenti utique proprium corpus illud nudum, nisi ut iam non nudum resurgat? Ergo additum erit quod corpori superstruitur, nec exterminatur illud cui superstruitur, sed augetur. Salvum est autem quod augetur. Seritur enim solummodo granum sine folliculi veste, sine fundamento spicae, sine munimento aristae, sine superbia culmi. Exsurgit autem copia feneratum, compagine aedificatum, ordine structum, cultu munitum et usquequaque vestitum. Haec sunt ei corpus a deo aliud, in quod non abolitione, sed ampliatione mutatur. Et unicuique seminum suum corpus deputavit non suum, id est non pristinum; ut tunc et illud suum sit quod extrinsecus a deo acquirit. Servi igitur exemplo, et conserva speculum eius carni, eandem credens fructificaturam quae sit seminata, ipsam, etsi pleniorem, non aliam, etsi aliter revertentem. Accipiet enim et ipsa suggestum et ornatum qualem illi deus voluerit superducere secundum merita. Sine dubio ad hoc dirigit, Non omnis caro eadem caro; non ad denegandam substantiae communionem, sed praerogativae peraequationem, corpus honoris, non generis, in differentiam redigens. In hoc et figurata subicit exempla animalium et elementorum. Alia caro hominis, id est servi dei, qui vero homo est, alia iumenti, id est ethnici (de quo et propheta, Assimilatus milatus est, inquit, homo inrationabilibus iumentis), alia caro volatilium, id est martyrum, qui ad superiora conantur, alia piscium, id est quibus aqua baptismatis sufficit. Sic et de supercaelestibus corporibus argumenta committit. Alia solis gloria, id est Christi, et alia lunae, id est ecclesiae, et alia stellarum, id est seminis Abrahae. Et stella enim a stella differt in gloria, et corpora terrena et caelestia, Iudaeus scilicet et Christianus. Ceterum si non figurate, satis vane mulorum et milvorum carnes et corpora caelestium luminum apposuit humanis, non pertinentia ad condicionis comparationem, sicut nec ad resurrectionis consecutionem. Postremo cum per haec differentiam gloriae, non substantiae, conclusisset, Sic, inquit, et resurrectio mortuorum. Quomodo? Non de alio aliquo, sed de sola gloria differens. Rursus enim resurrectionem ad eandem substantiam revocans et ad granum denuo spectans, Seminatur, inquit, corruptela, resurgit incorruptela; seminatur in dedecoratione, resurgit in gloria; seminatur in infirmitate, resurgit in virtute; seminatur corpus animale, resurgit spiritale. Certe non aliud resurgit quam quod seminatur, nec aliud seminatur quam quod dissolvitur humi, nec aliud dissolvitur humi quam caro. Hanc enim sententia dei elisit: Terra es, et in terram ibis; quia et de terra erat sumpta. Hinc et apostolus concepit seminari eam dicere, cum redhibetur in terram, quia et seminibus sequestratorium terra est, illic deponendis et inde repetendis. Ideoque et reconsignat imprimens: Sic enim scriptum est; ne aliud existimes esse seminari quam In terram ibis, ex qua es sumptus, sic ne alterius quam carnis; sic enim scriptum est.

video iam nunc quo corpus venio mortuus disputo et bene qui erumpo statim ostendo quasi quis eiusmodi quaero stultus inquam tu qui semino non vivifico nisi mortuus sum hic ergo iam de exemplum semen consto non alius vivificaris caro quam ipse qui sum morior et ita sequor relucebunt nihil enim adverro regula exemplum liceo intellego ne quia sequor et qui semino non corpus qui sum sum semino idcirco alius resurgo corpus quam qui morior semino existimo ceterum excido ab exemplum numquam enim frumentum seminato et in terra dissolvo hordeum erumpo et non is ipse genus granum idem natura et qualitas et forma denique unde si non is ipse et corruptela enim ipse sum dum ipse sum non enim et suggero quomodo non qui sum sum corpus seminetur dico sed nudus granum si fors frumentum aut aliquis eiusmodi deus autem do ille corpus prout volo certus is granum qui nudus seminaris aio certus inquam ergo salvus sum qui do habeo deus corpus quomodo autem salvus sum si nusquam sum si non resurgo si non is ipse resurgo si non resurgo salvus non sum si non sum et salvus accipio corpus ab deus non possum sed enim salvus omnis modo consto ad quis ergo do ille deus prout volo corpus habeo utique proprius corpus ille nudus nisi ut iam non nudus resurgo ergo addo sum qui corpus superstruitur neque extermino ille qui superstruitur sed augeo salvus sum autem qui augeo sero enim solummodo granum sine folliculis vestis sine fundamentum spica sine munimentum arista sine superbia culmus exsurgo autem copia feneratum compago aedifico ordo struo cultus munio et usquequaque vestio hic sum is corpus ab deus alius in qui non abolitio sed ampliatio muto et uniquique semen suus corpus deputo non suus is sum non pristinus ut tunc et ille suus sum qui extrinsecus ab deus acquirit servius igitur exemplum et conservo speculum is caro idem credo fructificaturam qui sum semino ipse etsi plenus non alius etsi aliter revorto accipio enim et ipse suggero et orno qual ille deus volo superducere secundus mereo sinis dubius ad hic dirigo non omnis carus idem carus non ad denego substantia communio sed praerogativa peraequatio corpus honor non genus in differentia redigo in hic et figuro subicio exemplum animal et elementor alius carus homo is sum servio deus qui verus homo sum alius jumentum is sum ethnicus de quo et propheta assimilatus milatus sum inquam homo inrationabilis jumentum alius carus volatile is sum martyrum qui ad superus conor alius piscis is sum qui aqua baptisma sufficio sic et de supercaelestibus corpus argumentum committo alius sol gloria is sum christus et alius luna is sum ecclesia et alius stella is sum semen abrahae et stella enim ab stella differo in gloria et corpus terrenus et caelestis judaeus scilicet et christianus ceterum si non figuro satis vanus mulus et milvorum caro et corpus caelestis lumen applumbo humanus non pertineo ad condicio comparatio sicut neque ad resurrectio consecutio postremo cum per hic differentia gloria non substantia concludo sic inquam et resurrectio morior quomodo non de alius aliquis sed de solus gloria differo rursus enim resurrectio ad idem substantia revoco et ad granum denuo specto semino inquam corruptela resurgo incorruptela semino in dedecoratio resurgo in gloria semino in infirmitas resurgo in virtus semino corpus animal resurgo spirital certus non alius resurgo quam qui semino neque alius semino quam qui dissolvo humus neque alius dissolvo humus quam carus hic enim sententia deus elido terra sum et in terra eo quia et de terra sum sumo hinc et apostolus concipio seminaris is dico cum redhibetur in terra quia et semen sequestratorium terra sum illic depono et inde repeto ideo et reconsignat imprimo sic enim scribo sum ne alius existimo sum seminaris quam in terra eo ex qui sum sumptus sic ne alter quam caro sic enim scribo sum


Hanc quoque praedicationem scio qualiter concutiant in allegoriae argumentationem, Quia dicendo, Ossa ista omnis domus IsraÃ«l est, imaginem ea fecerit IsraÃ«lis et a propria condicione transtulerit: atque ita figuratam esse non veram resurrectionis praedicationem; statum enim Iudaeorum deformari quodammodo emortuum et exaridum et dispersum in campo orbis. Itaque et imaginem resurrectionis in illum allegorizari, quia recolligi habeat et recompingi os ad os, id est tribus ad tribum et populus ad populum, et recorporari carnibus facultatum et nervis regni, atque ita de sepulchris, id est de habitaculis captivitatis tristissimis atque teterrimis, educi et refrigerii nomine respirari et vivere exinde in terra sua Iudaea. Et quid post haec? Morientur sine dubio. Et quid post mortem? Nulla, opinor, resuscitatio, si non haec erit ipsa quae Ezechieli revelatur. Sed enim et alias praedicatur resurrectio; ergo et haec erit, et temere in statum eam Iudaicarum rerum convertunt. Aut si alia est illa quam defendimus, nihil mea interest, dum sit et corporum resurrectio, sicut et rerum Iudaicarum. Denique hoc ipso, quod recidivatus Iudaici status de recorporatione et readunatione ossuum figuratur, id quoque eventurum ossibus probatur. Non enim posset de ossibus figura componi, si non id ipsum et ossibus eventurum esset. Nam etsi figmentum veritatis in imagine est, imago ipsa in veritate est sui. Necesse est esse prius sibi quo alii configuretur. De vacuo similitudo non competit, de nullo parabola non convenit. Ita oportebit ossuum quoque credi reviscerationem et respirationem, qualis dicitur, de qua possit exprimi Iudaicarum rerum reformatio, qualis adfingitur. Sed magis religiosum est veritatem de suae auctoritate simplicitatis defendi, quam sensus divinae propositionis expostulat. Si enim ad res Iudaicas spectaret haec visio, statim revelato situ ossuum subiecisset, Ossa ista omnis domus IsraÃ«lis est, et cetera deinceps. At cum ostensis ossibus de propria spe eorum quid obloquitur, nondum nominato IsraÃ«le, et fidem temptat prophetae, Fili hominis, si vivent ossa haec? ut et ille responderet, Domine, tu scis. Non utique deus prophetae fidem de ea re temptasset quae futura non esset, quam nunquam IsraÃ«l audisset, quam credi non oporteret. Sed quoniam praedicabatur quidem resurrectio mortuorum, IsraÃ«l vero pro sua incredulitate diffidens scandalizabatur, et aspiciens habitum senescentis sepulturae desperabat resurrectionem, vel non in eam potius animum dirigebat, sed in circumstantias suas, idcirco deus et prophetam, qua et ipsum dubium, praestruxit ad constantiam praedicationis revelato ordine resurrectionis, et populo id credendum mandavit quod prophetae revelavit, ipsos dicens esse ossa quae erant resurrectura qui non credebant resurrectura. Denique in clausula, Et cognoscetis, inquit, quod ego dominus locutus sim et fecerim, id utique facturus quod fuerat locutus. Ceterum non id facturus quod locutus, si aliter facturus quam locutus.

hic quoque praedicatio scio qualis concutio in allegoria argumentatio quia dico os iste omnis domus israa l sum imago is facio israa lis et ab proprius condicio transfero atque ita figuro sum non verus resurrectio praedicatio status enim judaeus deformaris quodammodo emorior et exaridum et dispermulceo in campus orbis itaque et imago resurrectio in ille allegorizaris quia recolligo habeo et recompingi os ad os is sum tres ad tribus et populus ad populus et recorporaris caro facultas et nervus regnum atque ita de sepulcrum is sum de habitaculis captivitas tristis atque teterrimis educo et refrigerium nomen respiraris et vivo exinde in terra suus judaeus et quis post hic morior sine dubius et quis post mors nullus opinor resuscitatio si non hic sum ipse qui ezechielis revelo sed enim et alius praedico resurrectio ergo et hic sum et temere in status is iudaicaris res converto aut si alius sum ille quam defendo nihil meus intersum dum sum et corpus resurrectio sicut et res iudaicaris denique hic ipse qui recidivatus judaicus status de recorporatio et readunatio ossuum figuro is quoque evenio os probo non enim possum de os figuro compono si non is ipse et os evenio sum nam etsi figmentum veritas in imago sum imago ipse in veritas sum suus necesse sum sum prior sui quo alius configuretur de vacuus similitudo non competo de nullus parabola non convenio ita oportet ossuum quoque credo revisceratio et respiratio qualis dico de qui possum exprimo iudaicaris res reformatio qualis affingo sed magis religiosus sum veritas de suus auctoritas simplicitas defendo quam sensus divina propositio expostulo si enim ad res iudaicas specto hic visio statim revelo sino ossuum subicio os iste omnis domus israa lis sum et ceterus deinceps at cum ostensis os de proprius spes is quis obloquor nondum nomino israa le et fides tento propheta filis homo si vivo os hic ut et ille respondeo dominus tu scio non utique deus propheta fides de is res tento qui sum non sum quam numquam israa l audio quam credo non oportet sed quoniam praedico quidem resurrectio morior israa l verus pro suus incredulitas diffido scandalizabatur et aspicio habitus senesco sepultura despero resurrectio vel non in is potis animus dirigo sed in circumstantia suus idcirco deus et propheta qui et ipse dubius praestruxit ad constantia praedicatio revelo ordo resurrectio et populus is credo mando qui propheta revelo ipse dico sum os qui sum resurrectura qui non credo resurrectura denique in clausula et cognosco inquam qui ego dominus loquor sum et facio is utique facio qui sum loquor ceterum non is facio qui loquor si aliter facio quam loquor