De Virginibus Velandis

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


In his consistit defensio nostrae opinionis secundum scripturam, secundum naturam, secundum disciplinam. Scriptura legem condit, natura contestatur, disciplina exigit. Cui ex his consuetudo opinionis prodest, vel qui diversae sententiae color est? Dei est scriptura, dei est natura, dei est disciplina. Quicquid contrarium est istis, dei non est. Si scriptura incerta est, natura manifesta est, et de eius testimonio scriptura incerta non potest esse. Si de natura dubitatur, disciplina quid magis deo ratum sit ostendit. Nihil est illi carius humilitate, nihil acceptius modestia, nihil operosius gloria et studio hominibus placendi. Illud itaque sit tibi et scriptura et natura et disciplina quod ratum deo inveneris, sicut iuberis omnia examinare et meliora quaeque sectari. Superest etiam ut ad ipsas convertamur, quo libentius ista suscipiant. Oro te, sive mater, sive soror, sive filia virgo, secundum annorum nomina dixerim, vela caput: si mater, propter filios, si soror, propter fratres, si filia, propter patres. Omnes in te aetates periclitantur. Indue armaturam pudoris, circumduc vallum verecundiae, murum sexui tuo strue, qui nec tuos emittat oculos, nec admittat alienos. Adimple habitum mulieris, ut statum virginis serves. Mentire aliquid ex his quae intus sunt, ut soli deo exhibeas veritatem. Quamquam non mentiris nuptam. Nupsisti enim Christo, illi tradidisti carnem tuam, illi sponsasti maturitatem tuam. Incede secundum sponsi tui voluntatem. Christus est qui et alienas sponsas et maritatas velari iubet, utique multo magis suas.

in hic consisto defensio noster opinio secundus scribo secundus natura secundus disciplina scribo lex condio natura contestor disciplina exigo qui ex hic consuetudo opinio prodo vel qui diverto sententia color sum deus sum scribo deus sum natura deus sum disciplina quisquis contrarius sum iste deus non sum si scribo incertus sum natura manifestus sum et de is testimonium scribo incertus non possum sum si de natura dubito disciplina quis magis deus reor sum ostendo nihil sum ille carus humilitas nihil accipio modestia nihil operosus gloria et studium homo placeo ille itaque sum tu et scribo et natura et disciplina qui reor deus invenio sicut jubeo omnis examinaris et bonus quisque sectaris supersum etiam ut ad ipse convertamur quo libet iste suscipio oro tu sive mater sive soror sive filia virgo secundus annus nomen dico velo caput si mater propter filius si soror propter frater si filia propter pater omnis in tu aetas periclitor induo armo pudor circumduc valles verecundia murus sexui tuus struo qui neque tuus emitto oculus neque admitto alienus adimple habitus mulier ut status virgo servo mentior aliquis ex hic qui intus sum ut solus deus exhibeo veritas quamquam non mentior nupta nubo enim christus ille trado caro tuus ille sponsasti maturitas tuus incedo secundus sponsus tuus voluntas christus sum qui et alienus sponsa et maritatas velaris iubeo utique multus magis suus


Sed nolo interim hunc morem veritati deputare. Consuetudo sit tantisper, ut consuetudini etiam consuetudinem opponam. Per Graeciam et quasdam barbarias eius plures ecclesiae virgines suas abscondunt. Est et sub hoc caelo institutum istud alicubi, ne qui gentilitati Graecanicae aut barbaricae consuetudinem illam adscribat. Sed eas ego ecclesias proposui quas et ipsi apostoli vel apostolici viri condiderunt, et puto ante quosdam. Habent igitur et illas eandem consuetudinis auctoritatem, tempora et antecessores opponunt magis quam posterae istae. Quid observabimus, quid deligemus? Non possumus respuere consuetudinem, quam damnare non possumus, utpote non extraneam, quia non extraneorum, cum quibus scilicet communicamus ius pacis et nomen fraternitatis. Una nobis et illis fides, unus deus, idem Christus, eadem spes, eadem lavacri sacramenta, semel dixerim, una ecclesia sumus. Ita nostrum est quodcunque nostrorum est. Ceterum dividis corpus. Tamen hic, sicut in omnibus varie institutis et dubiis et incertis fieri solet, adhibenda fuit examinatio, quae magis ex duabus tam diversis consuetudinibus disciplinae dei conveniret. Et utique ea deligenda quae virgines includit, soli deo notas, quibus, praeter quod a deo non ab hominbus captanda gloria est, etiam ipsum bonum suum erubescendum est. Virginem magis laudando quam vituperando confundas; quia delicti durior frons est, ab ipso et in ipso delicto impudentiam docta. Nam illam consuetudinem, quae virgines negat dum ostendit, nemo probasset, nisi aliqui tales quales virgines ipsae. Tales enim oculi volent virginem visam, quales habet virgo quae videri volet. Invicem se eadem oculorum genera desiderant. Eiusdem libidinis est videri et videre. Tam sancti viri est subfundi, si virginem viderit, quam sanctae virginis, si a viro visa sit.

sed nolo interim hic mos veritas deputaris consuetudo sum tantisper ut consuetudo etiam consuetudo oppono per graecia et quidam barbarias is multus ecclesia virgo suus abscondo sum et sub hic caelum institus iste alicubi ne qui gentilitas graecanicae aut barbaricus consuetudo ille adscribo sed is ego ecclesia propono qui et ipse apostolus vel apostolici vir condo et puto ante quidam habeo igitur et ille idem consuetudo auctoritas tempus et antecessor oppono magis quam posterus iste quis observo quis deligo non possum respuo consuetudo quam damnaris non possum utpote non extraneus quia non extraneus cum qui scilicet communicamus ius pax et nomen fraternitas unus nos et ille fides unus deus idem christus idem spes idem lavacrum sacramentum semel dico unus ecclesia sum ita nos sum quicumque noster sum ceterum divido corpus tamen hic sicut in omnis varius institus et dubius et incertus fio soleo adhibeo sum examinatio qui magis ex duo tam diverto consuetudo disciplina deus convenio et utique is deligo qui virgo includo solus deus nosco qui praeter qui ab deus non ab hominbus capto gloria sum etiam ipse bonus suus erubesco sum virgo magis laudo quam vitupero confundo quia delictum durus frons sum ab ipse et in ipse delinquo impudentia doceo nam ille consuetudo qui virgo nego dum ostendo nemo probo nisi aliqui talis qualis virgo ipse tal enim oculus volo virgo video qualis habeo virgo qui video volo invicem sui idem oculus genus desidero idem libido sum video et video tam sanctus vir sum subfundi si virgo video quam sancio virgo si ab vir video sum


Sed enim vera et tota et pura virginitas nihil magis timet quam semetipsam. Etiam feminarum oculos pati non vult. Alios ipsa oculos habet. Confugit ad velamen capitis quasi ad galeam, quasi ad clypeum, qui bonum suum protegat adversus ictus temptationum, adversus iacula scandalorum, adversus suspiciones et susurros et aemulationem, ipsum quoque livorem. Nam est aliquid etiam apud ethnicos metuendum, quod fascinum vocant, infeliciorem laudis et gloriae enormioris eventum. Hoc nos interdum diabolo interpretamur, ipsius est enim boni odium; interdum deo deputamus, illius est enim superbiae iudicium, extollentis humiles et deprimentis elatos. Timebit itaque virgo sanctior, vel in nomine fascini, hinc adversarium, inde deum, illius lividum ingenium, huius censorium lumen, et gaudebit sibi soli et deo nota. Sed et si cui innotuerit, sapit si temptationibus gradum obstruxerit. Quis enim audebit oculis suis premere faciem clausam, faciem non sentientem, faciem, ut dixerim, tristem? Quicunque malus cogitatus ipsa severitate frangetur. Iam se etiam mulierem negat quae virginem celat.

sed enim verus et totus et purus virginitas nihil magis timeo quam semetipsam etiam femina oculus patior non volo alii ipse oculus habeo confugio ad velamen capio quasi ad galea quasi ad clipeus qui bonus suus protego adverro iacio temptatio adverro jaculus scandalorum adverro suspicio et susurrus et aemulatio ipse quoque livor nam sum aliquis etiam apud ethnicos metuo qui fascinum voco infelix laus et gloria enormioris evenio hic nos interdum diabolus interpretor ipse sum enim bonus odium interdum deus deputamus ille sum enim superbia iudicium extollentis humilis et deprimentis effero timeo itaque virgo sancio vel in nomen fascinum hinc adversarius inde deus ille lividus ingenium hic censorius lumen et gaudeo sui solus et deus nosco sed et si qui innotuerit sapio si temptatio gradus obstruo quis enim audeo oculus suus premo facies claudo facies non sentio facies ut dico tristis quicumque malus cogito ipse severitas frango iam sui etiam mulier nego qui virgo celo


Referunt aliquando dictum a quodam, cum primum quaestio ista temptata est, Et quomodo ceteras sollicitabimus ad huiusmodi opus? Scilicet felices nos facient, si plures erunt, et non dei gratia vel merita cuiusque. Virgines ecclesiam, an ecclesia virgines ornat deo sive commendat? Confessus est igitur gloriam esse in causa. Porro ubi gloria, illic sollicitatio, ubi sollicitatio, illic coactio, ubi coactio, illic necessitas, ubi necessitas, illic infirmitas. Merito itaque, dum caput non tegunt, ut sollicitentur gloriae causa, ventres tegere coguntur infirmitatis ruina. Aemulatio enim illas, non religio producit. Aliquando et ipse dens venter earum, quia facile virgines fraternitas suscipit. Nec tantum autem ruunt, sed et funem longum delictorum sibi attrahunt. Prolatae enim in medium et publicato bono suo elatae et fratribus omni honore et caritatis operatione cumulatae, dum non labent, ubi quid admissum est, tantum dedecoris cogitant quantum honoris habuerunt. Si intectum caput virginitati adscribitur, si qua virgo exciderit de gratia virginitatis, ne prodatur, intecto permanet capite, et tunc iam alieno ambulat habitu. Consciae mulieritatis iam indubitatae audent nudo capite ad deum adire. Sed aemulator deus et dominus, qui dixit, Nihil occultum quod non revelabitur, plerasque etiam in conspectum deducit. Non enim confitebuntur nisi ipsorum infantium suorum vagitibus proditae. Quantum autem plures, non etiam de pluribus sceleribus suspectas habebis? Dicam, licet nolim, difficile mulier semel fit quae timet fieri, quaeque iam facta potest virginem mentiri sub deo. Quanta item circa uterum suum audebit, ne etiam mater detegatur? Scit deus quot iam infantes et perfici et perduci ad partum integros iuverit debellatos aliquamdiu a matribus. Facillime semper concipiunt et felicissime pariunt huiusmodi virgines, et quidem simillimos patribus. Haec admittit flagitia coacta et invita virginitas. Ipsa concupiscentia non latendi non est pudica. Patitur aliquid quod virginis non sit, studium placendi utique et viris. Quantum velis bona mente conetur, necesse est publicatione sui periclitetur, dum percutitur oculis incertis et multis, dum digitis demonstrantium titillatur, dum nimium amatur, dum inter amplexus et oscula assidua concalescit. Sic frons duratur, sic pudor teritur, sic solvitur, sic discitur aliter iam placere desiderare.

refero aliquando dico ab quidam cum primus quaestio iste tento sum et quomodo ceterus sollicito ad huiusmodi opus scilicet felix nos facio si multus sum et non deus gratia vel mereo quisque virgo ecclesia an ecclesia virgo orno deus sive commendo confiteor sum igitur gloria sum in causa porro ubi gloria illic sollicitatio ubi sollicitatio illic coactio ubi coactio illic necessitas ubi necessitas illic infirmitas mereo itaque dum caput non tego ut sollicito gloria causa venter tego cogo infirmitas ruina aemulatio enim ille non religio produco aliquando et ipse dens venter is quia facilis virgo fraternitas suscipio neque tantus autem ruo sed et funis longus delictum sui attrahunt profero enim in medius et publico bonus suus effero et frater omnis honor et caritas operatio cumulo dum non labo ubi quis admitto sum tantus dedecor cogito quantus honor habeo si intego caput virginitas adscribo si qui virgo excido de gratia virginitas ne prodo intego permaneo caput et tunc iam alienus ambulo habitus conscius mulieritas iam indubito audeo nudus caput ad deus adeo sed aemulator deus et dominus qui dico nihil occulo qui non revelo plerusque etiam in conspectus deduco non enim confiteor nisi ipse infer suus vagitus prodeo quantus autem multus non etiam de multus scelus suspicio habeo dico licet nolo difficilis mulier semel fio qui timeo fio quisque iam facio possum virgo mentior sub deus quantus item circa uterus suus audeo ne etiam mater detego scio deus quot iam infer et perficio et perduco ad pario integer juvo debellatos aliquamdiu ab mater facilis semper concipio et felix pario huiusmodi virgo et quidem similis pater hic admitto flagitium cogo et invito virginitas ipse concupisco non lateo non sum pudicus patior aliquis qui virgo non sum studium placeo utique et vis quantus velis bonus mens conor necesse sum publicatio suus periclitor dum percutio oculus incertus et multus dum digitus demonstrantium titillatur dum nimium amo dum inter amplector et osculum assiduus concalesco sic frons duro sic pudor tero sic solvo sic disco aliter iam placeo desideraris


Convertamur ad ipsas iam rationes recensendas per quas apostolus docet velari feminam oportere, an eaodem etiam virginibus competant, ut ex hoc quoque vocabuli communio inter virgines et non virgines constet, dum eaedem velaminis causae in utraque parte deprehenduntur. Si caput mulieris vir est, utique et virginis, de qua fit mulier illa quae nupsit, nisi si virgo tertium genus est monstruosum aliquod sui capitis. Si mulieri turpe est radi sive tonderi, utique et virgini. Proinde viderit saeculum aemulum dei, si ita virgini caesum capillum decori mentitur, quamadmodum et puero permissum. Ergo eui aeque non convenit radi sive tonderi, aeque convenit operiri. Si gloria viri est mulier, quanto magis virgo, quae et gloria sibi est? Si mulier ex viro et propter virum, costa illa Adae virgo primum fuit. Si mulier potestatem habere super caput debet, vel eo iustius virgo, ad quam pertinet quod in causa est. Si enim propter angelos, scilicet quos legimus a deo et caelo excidisse ob concupiscentiam feminarum, quis praesumere potest tales angelos maculata iam corpora et humanae libidinis reliquias desiderasse, ut non ad virgines potius exarserint, quarum flos etiam humanam libidinem excusat? Nam et scriptura sic suggerit: Et factum est, inquit, cum coepissent homines plures fieri super terram, et filiae natae sunt eis; conspicati autem filii dei filias hominum, quod pulchrae essent, acceperunt sibi uxores ex omnibus quas elegerunt. Hic enim nomen mulierum Graecum uxores sapit, quia de nuptiis mentio est. Cum ergo filias hominum dicit, manifeste virgines portendit, quae adhuc apud parentes deputarentur (nam nuptae maritorum nuncupantur), cum potuerit dixisse uxores hominum, aeque non adulteros nominans angelos, sed marites, dum innuptas sumunt filias hominum, quas natas supra dixit, sic quoque virgines significans. Supra natas, at hic angelis nuptas. Aliud eas nescio quam natas et dehinc nuptas. Debet ergo adumbrari facies tam periculosa, quae usque ad caelum scandala iaculata est, ut coram deo adsistens, cui rea est angelorum exterminatorum, ceteris quoque angelis erubescat, et malam illam aliquando libertatem capitis sui comprimat, iam nec hominum oculis offerendam. Sed etsi contaminatas iam feminas angeli illi appetissent, tanto magis propter angelos virgines velari debuissent, quanto magis propter virgines angeli deliquisse potuissent. Si autem et naturae praeiudicium adicit apostolus, quod honor sit mulieris redundantia capillorum, quia coma pro operimento est, utique hoc maxime virgini insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut concumulata in verticem ipsam capitis arcem ambitu crinium contegat.

convertamur ad ipse iam ratio recensendas per qui apostolus doceo velaris femina oportet an eaodem etiam virgo competo ut ex hic quoque vocabulis communio inter virgo et non virgo consto dum idem velamen causa in uter pars deprehendo si caput mulier vir sum utique et virgo de qui fio mulier ille qui nubo nisi si virgo tertius genus sum monstruosus aliqui suus capio si mulier turpis sum rado sive tondeo utique et virgo proinde video saeculis aemulis deus si ita virgo caedo capillus decorus mentior quamadmodum et puer permitto ergo eui aequus non convenio rado sive tondeo aequus convenio operio si gloria vir sum mulier quantus magis virgo qui et gloria sui sum si mulier ex vir et propter vir costa ille adae virgo primus sum si mulier potestas habeo super caput debeo vel is iustus virgo ad quam pertineo qui in causa sum si enim propter angelus scilicet qui lego ab deus et caelum excido ob concupiscentia femina quis praesumo possum talis angelus maculo iam corpus et humanus libido reliquiae desidero ut non ad virgo potis exardeo qui flos etiam humanus libido excuso nam et scribo sic suggero et facio sum inquam cum coepio homo multus fio super terra et filia nascor sum is conspicor autem filius deus filia homo qui pulcher sum accipio sui uxor ex omnis qui eligo hic enim nomen mulier graecus uxor sapio quia de nuptiae mentior sum cos ergo filia homo dico manifestus virgo portendo qui adhuc apud parens deputarentur nam nubo maritus nuncupo cum possum dico uxor homo aequus non adulter nomino angelus sed marites dum innubo sumo filia homo qui nato supra dico sic quoque virgo significo supra nato at hic angelus nubo alius is nescio quam nato et dehinc nubo debeo ergo adumbraris facies tam periculosus qui usque ad caelum scandalum jaculor sum ut coram deus assisto qui rea sum angelus exterminator ceterus quoque angelus erubesco et malus ille aliquando libertas capio suus comprimo iam neque homo oculus offertor sed etsi contamino iam femina angelus ille appetissent tantus magis propter angelus virgo velaris debeo quantus magis propter virgo angelus delinquo possum si autem et natura praejudicium adicio apostolus qui honor sum mulier redundo capillus quia coma pro operimentum sum utique hic magnus virgo insignis sum qui et orno ipse proprius sic sum ut concumulata in vertex ipse capio arx ambitus crinis contego


Quatenus autem et de scripturis adversus veritatem argumentari consuetudo est, statim opponitur nobis nullam mentionem virginum ab apostolo factam ubi de velamine praefinit, sed tantum mulieres nominatas, cum, si voluisset et virgines tegi, de virginibus quoque cum mulieribus nominatis pronuntiasset: quomodo illic, inquit, ubi de nuptiis tractat, quid observandum sit (??)tiam de virginibus declarat. Itaque non contineri eas lega velandi capitis, ut non nominatas in hac lege, immo ex hoc revelari, qua non i(??)beutur quae nec nominantur. Sed et nos eandem argumentationem retorquemus. Qui enim sciebat alias utriusque generis facere mentionem, virginis dico et mulieris, id est non virginis, ex ca(??) distinctionis, in his, in quibus non nominat virginem, non facie(??)s distinctionem ostendit condicionis communionem. Ceterum potu hic quoque constituere differentiam inter virginem et mulierem, sicut alibi dicit, Divisa est mulier et virgo. Igitur quas non divisit tacendo, in(??)teravit. Nec tamen quia illic divisa est et mulier et virgo, hic quoque patrocinabitur illa divisio, ut quidam vo(??)t. Quanta enim alibi dicta non valent, ubi dicta scilicet non sunt, nisi si eadem sit causa quae alibi, ut sufficiat semel dictum? Illa autem causa virginis et mulieris longe divisa est ab hac specie. Divisa est, inquit, mulier et virgo. Quare? quoniam innupta, id est virgo, cogitat ea quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu, nupta autem, id est non virgo, cogitat quomodo plac(??) viro. Haec erit interpretatio divisionis illius, nullum habens lec(??) in isto capitu(??)o, in quo neque de nuptiis neque de animo et cogitatu mulieris et virginis pronuntiatum, sed de capite velande. Cuius nullam volens esse disceptationem spiritus sanctus uno nomine mulieris etiam virginem intellegi voluit, quam proprie (??) nominando a muliere non separavit, et non separando coniunxit ei a qua non separavit. Novum est nunc ergo principali vocabulo uti et cetera nihilominus in eo vocabulo intellegi, ubi nulla est necessitas singillatim distinguendae universitatis? Naturaliter compendium sermonis et gratum et necessarium est, quoniam sermo laciniosus et onerosus et vanus est. Sic et generalibus vocabulis contenti sumus, comprehendentibus in se specialium intellectum. Ergo iam de vocabulo ipso. Naturale vocabulum est femina. Naturalis vocabuli generale mulier. Generalis etiam speciale virgo vel nupta vel vidua vel quot etiam aetatis nomina accedunt. Subiectum igitur est generali speciale, quia generale prius est, et subcessivum antecessivo et portionale universali; in ipso intellegitur cui subicitur, et in ipso significatur, quia in ipso continetur. Sic nec manus nec pes nec ullum membrorum desiderat significari corpore nominato. Et si mundum dixeris, illic erit et caelum et quae in eo, sol et luna et sidera et astra et terra et freta et ominis census elementorum. Omnia dixeris, cum id dixeris quod ex omnibus constat. Sic et mulierem nominando quicquid est mulieris nominavit.

quatenus autem et de scribo adverro veritas argumentaris consuetudo sum statim oppono nos nullus mentio virgo ab apostolus facio ubi de velamen praefinio sed tantus mulier nomino cum si volo et virgo tego de virgo quoque cum mulier nomino pronuntio quomodo illic inquam ubi de nuptiae tracto quis observo sum tiam de virgo declaro itaque non contineo is lego velandi capio ut non nomino in hic lex immo ex hic revelaris qui non eo beutur qui neque nomino sed et nos idem argumentatio retorquemus qui enim scio alius uterque genus facio mentio virgo dico et mulier is sum non virgo ex ca distinctio in hic in qui non nomino virgo non facies senatus distinctio ostendo condicio communio ceterum potus hic quoque constituo differentia inter virgo et mulier sicut alibi dico divido sum mulier et virgo igitur qui non divido taceo in teravit neque tamen quia illic divido sum et mulier et virgo hic quoque patrocinabitur ille divisio ut quidam vo t quantus enim alibi dictum non valeo ubi dictum scilicet non sum nisi si idem sum causa qui alibi ut sufficio semel dico ille autem causa virgo et mulier longus divido sum ab hic species divido sum inquam mulier et virgo quaris quoniam innubo is sum virgo cogito is qui sum dominus ut sum sancio et corpus et spiritus nubo autem is sum non virgo cogito quomodo plac vir hic sum interpretatio divisio ille nullus habeo lec in iste capitu o in quo neque de nuptiae neque de animus et cogito mulier et virgo pronuntio sed de caput velande qui nullus volo sum disceptatio spiritus sancio unus nomen mulier etiam virgo intellego volo quam proprius nomino ab mulier non separo et non separo conjungo is ab qui non separo novus sum nunc ergo principal vocabulum uti et ceterus nihilominus in is vocabulum intellego ubi nullus sum necessitas singillatim distinguo universitas naturalis compendium sermo et gratus et necessarius sum quoniam sermo laciniosus et onerosus et vanus sum sic et general vocabulis contendo sum comprehendentibus in sui specialium intellego ergo iam de vocabulum ipse natural vocabulis sum femina natural vocabulis general mulier general etiam special virgo vel nubo vel viduo vel quot etiam aetas nomen accedo subicio igitur sum general special quia general prior sum et subcessivum antecessivo et portional universal in ipse intellego qui subicio et in ipse significo quia in ipse contineo sic neque manus neque pes neque ullus membrum desidero significo corpus nomino et si mundus dico illic sum et caelum et qui in is sol et luna et sidus et astrum et terra et fretus et omen census elementor omnis dico cum is dico qui ex omnis consto sic et mulier nomino quisquis sum mulier nomino


Horum certe omnium contraria efficiunt, ne vir caput velet, scilicet quia non sit naturaliter consecutus ambitionem capillorum, quia radi sive tonderi non sit turpe illi, quia non propter illum. angeli exorbitarint, quia gloria et imago dei sit, quia caput eius Christus. Itaque cum de viro et muliere apostolus tractet cur illam oporteat velari, illum vero non, apparet cur et virginis silentium fecerit, eadem ratione scilicet virginem in muliere intellegendam sinens, qua et puerum ut in viro deputandum non nominavit, totum ordinem utriusque sexus propriis vocabulis complexus, mulieris et viri. Sic etiam Adam adhuc integer vir in Genesi est cognominatus: Vocabitur, inquit, mulier, quia de viro suo sumpta est. Sic vir Adam ante nuptiarum congressum, quemadmodum et Eva mulier. De utraque parte satis ad universam speciem cuiusque sexus apostolus pronuntiavit, et breviter et plene tam instructa definitione, Omnis, inquit, mulier. Quid est omnis, nisi omnis generis, omnis ordinis, omnis condicionis, omnis dignitatis, omnis aetatis? siquidem omne totum est et integrum et nulla sui parte defectum. Pars autem mulieris et virgo est. Aeque et de viro non velando, Omnis, inquit. Ecce duo diversa nomina, vir et mulier. Omnis uterque. Duae leges obnoxiae invicem, hinc velandi, inde nudandi. Igitur si eo, quod dictum sit omnis vir, commune est nomen viri etiam nondum viri, masculi investis, commune autem cum sit nomen secundum naturam, communis est et lex non velandi eius qui inter viros virgo est, secundum disciplinam, cur non praeiudicatum sit proinde et mulierem virginem omnem muliere nominata contineri consortio nominis, ut contineatur et communione legis? Si virgo mulier non est, nec vir investis est. Si non operitur virgo, quia mulier non sit, operiatur investis, quia vir non sit. Eiusdem virginitatis aequa sit venia. Sicut virgines non coguntur velari, ita pueri non iubeantur revelari. Cur ex parte definitionem apostoli agnoscimus absolutam circa omnem virum, nec retractamus quare non et puerum nominarit, ex parte autem praevaricamur, aeque absoluta ea circa omnem mulierem? Si quis, inquit, contentiosus est, nos talem consuetudinem non habemus, neque ecclesia dei. Ostendit contentionem aliquam de ista specie fuisse ad quam extinguendam toto compendio usus est, neque virginem nominans, ut ostenderet dubitandum de velanda non esse, et omnem nominans mulierem, cum nominasset virginem. Sic et ipsi Corinthii intellexerunt. Hodie denique virgines suas Corinthii velant. Quid docuerint apostoli qui didicerunt approbant.

horus certus omnis contrarius efficio ne vir caput velo scilicet quia non sum naturalis consequor ambitio capillus quia rado sive tondeo non sum turpis ille quia non propter ille angelus exorbitarint quia gloria et imago deus sum quia caput is christus itaque cum de vir et mulier apostolus tracto cur ille oportet velaris ille verus non appareo cur et virgo silentium facio idem ratio scilicet virgo in mulier intellego sinens qui et puer ut in vir deputandum non nomino totus ordo uterque sexus proprius vocabulis complexus mulier et vir sic etiam adam adhuc integer vir in genesis sum cognomino voco inquam mulier quia de vir suus sumo sum sic vir adam ante nuptiae congredior quemadmodum et eva mulier de uter pars satis ad universus species quisque sexus apostolus pronuntio et brevis et plenus tam instruo definitio omnis inquam mulier quis sum omnis nisi omnis genus omnis ordo omnis condicio omnis dignitas omnis aetas siquidem omnis totus sum et integer et nullus suus pars deficio pars autem mulier et virgo sum aequus et de vir non velando omnis inquam ecce duo diverto nomen vir et mulier omnis uterque duo lex obnoxius invicem hinc velandi inde nudandi igitur si is qui dico sum omnis vir communis sum nomen vir etiam nondum vir masculis investis communis autem cum sum nomen secundus natura communis sum et lex non velandi is qui inter vir virgo sum secundus disciplina cur non praejudico sum proinde et mulier virgo omnis mulier nomino contineo consortio nomen ut contineo et communio lex si virgo mulier non sum neque vir investis sum si non operio virgo quia mulier non sum operio investis quia vir non sum idem virginitas aequus sum venia sicut virgo non cogo velaris ita puer non jubeo revelaris cur ex pars definitio apostolus agnosco absolvo circa omnis vir neque retractamus quare non et puer nomino ex pars autem praevaricamur aequus absolvo is circa omnis mulier si quis inquam contentiosus sum nos talis consuetudo non habeo neque ecclesia deus ostendo contentio aliqui de iste species sum ad quam extinguendam totus compendium utor sum neque virgo nomino ut ostendo dubito de velanda non sum et omnis nomino mulier cum nomino virgo sic et ipse corinthius intellego hodie denique virgo suus corinthius velo quis doceo apostolus qui disco approbo


Videamus nunc, si et apostolus formam vocabuli istius secundum Genesim observat, sexui deputans illud, sic mulierem vocans virginem Mariam quemadmodum et Genesis Evam. Scribens enim ad Galatas, Misit, inquit, deus filium suum factum ex muliere, quam utique virginem constat fuisse, licet Hebion resistat. Agnosco et angelum Gabrielem ad virginem missum. Sed cum benedicit illam, inter mulieres, non inter virgines deputat: Benedicta tu inter mulieres. Sciebat et angelus mulierem etiam virginem dici. Sed et ad haec duo ingeniose quidam respondisse sibi visus est, quoniam quidem desponsata est Maria, idcirco et ab angelo et ab apostolo mulierem pronuntiatam. Desponsata enim quodammodo nupta. Tamen inter quodammodo et verum satis interest, duntaxat hoc in loco. Nam alibi ita sane habendum est. Nunc vero, non quasi iam nuptam mulierem Mariam pronuntiaverunt, sed quasi nihilominus feminam, etiamsi non sponsam, quasi hoc a primordio dictam. Illud enim praeiudicet necesse est a quo forma descendit. Ceterum quod pertineat ad hoc capitulum, si hic desponsatae adaequatur, ut ideo mulier dicta sit Maria, non qua femina, sed qua maritata, iam ergo Christus non ex virgine natus est, quia ex desponsata, quae virgo esse desierit hoc nomine. Quod si ex virgine natus est, licet et desponsata, tamen integra, agnosce mulierem etiam virginem, etiam integram dici. Hic certe nibil prophetice dictum videri postest, ut futuram mulierem, id est nuptam, apostolus nominarit, dicendo factum ex muliere. Non enim poterat posteriorem mulierem nominare, de qua Christus nasci non habebat, id est virum passam, sed illa, quae erat praesens, quae erat virgo et mulier vocabatur post vocabuli huius proprietatem, secundum primordii formam virgini et ita universo mulierum generi defensam.

video nunc si et apostolus forma vocabulis iste secundus genesis observo sexui deputans ille sic mulier voco virgo maria quemadmodum et genesis eva scribo enim ad galatae mitto inquam deus filius suus facio ex mulier quam utique virgo consto sum licet hebion resisto agnosco et angelus gabrielis ad virgo mitto sed cum benedico ille inter mulier non inter virgo deputo benedico tu inter mulier scio et angelus mulier etiam virgo dico sed et ad hic duo ingeniosus quidam respondeo sui video sum quoniam quidem desponsor sum marium idcirco et ab angelus et ab apostolus mulier pronuntio desponsor enim quodammodo nubo tamen inter quodammodo et verus satis intersum dumtaxat hic in locus nam alibi ita sanus habeo sum nunc verus non quasi iam nupta mulier maria pronuntio sed quasi nihilominus femina etiamsi non sponsa quasi hic ab primordius dico ille enim praejudico necesse sum ab quo forma descendo ceterum qui pertineo ad hic capitulis si hic desponsatae adaequatur ut ideo mulier dictum sum marium non qui femina sed qui marito iam ergo christus non ex virgo nascor sum quia ex desponsor qui virgo sum desino hic nomen qui si ex virgo nascor sum licet et desponsor tamen integer agnosco mulier etiam virgo etiam integer dico hic certus nibil prophetice dico video postest ut sum mulier is sum nupta apostolus nomino dico facio ex mulier non enim possum posterus mulier nominaris de qui christus nascor non habeo is sum vir patior sed ille qui sum praesens qui sum virgo et mulier voco post vocabulis hic proprietas secundus primordii forma virgo et ita universus mulier gener defendo


Agnosce et mulierem, agnosce et nuptam de testimoniis et corporis et spiritus, quae patitur et in conscientia et in carne. Hae sunt tabellae priores naturalium sponsalium et nuptiarum. Impone velamen extrinsecus habenti tegumen intrinsecus. Tegantur etiam superiora cuius inferiora nuda non sunt. Vis scire quae sit aetatis auctoritas? Propone utramque, immutare compressam in habitu mulieris, et quae maturitate progressa in virginitate duret cum suo habitu: facilius illa mulier negabitur, quam ista virgo credetur. Tanta est adeo fides aetatis, ut nec habitu obstrui possit. Quid? quod etiam hae nostrae etiam habitu mutationem aetatis confitentur, simulque se mulieres intellexerunt, de virginibus educantur, a capite quidem ipso deponentes quod fuerunt: vertunt capillum et acu lasciviore comam sibi inserunt, crinibus a fronte divisis apertam professae mulieritatem. lavacro macerant, formae a speculo petunt, et faciem morosiorem lavacro macerant, forsitan et aliquo eam medicamine interpolant, pallium extrinsecus iactant, calceum stipant multiformem, plus instrumenti ad balneas deferunt. Quid singula persequar? Solae autem manifestae paraturae totam circumferunt mulieritatem, sed virginari volunt sola capitis nuditate, uno habitu negantes quod toto suggestu profitentur.

agnosco et mulier agnosco et nupta de testimonium et corpus et spiritus qui patior et in conscientia et in carnis hic sum tabella prior naturalis sponsale et nuptiae impono velamen extrinsecus habeo tegumen intrinsecus tego etiam superus qui inferus nudo non sum volo scio qui sum aetas auctoritas propono uter immutaris comprimo in habitus mulier et qui maturitas progredior in virginitas duro cum suus habitus facilis ille mulier nego quam iste virgo credo tantus sum adeo fides aetas ut neque habitus obstruo possum quis qui etiam hic noster etiam habitus mutatio aetas confiteor simul sui mulier intellego de virgo educo ab caput quidem ipse depono qui sum verto capillus et acus lasciviore como sui insero crinis ab frons divido aperio profiteor mulieritas lavacrum macero forma ab speculum peto et facies morosiorem lavacrum macero forsitan et aliquis is medicamen interpolo pallium extrinsecus iacto calceus stipo multiformis multus instrumentum ad balneae defero quis singulus persequor solus autem manifestae paraturae totus circumfero mulieritas sed virginaris volo solus capio nuditas unus habitus nego qui totus suggero profiteor


Sed quod supra intermisimus ex parte subsecutae disputationis, ne cohaerentiam eius dispergeremus, nunc responso expungemus. Ubi enim gradum fiximus de apostoli absoluta definitione, omnem mulierem etiam omnis aetatis intellegendam, responderi ex diverso habebat ergo a nativitate et a primo nomine aetatis virginem operiri oportere. Non ita est autem, sed ex quo se intellegere coeperit et sensum naturae suae intrare et de virginis exire et pati novum illud quod alterius aetatis est. Nam et principes generis Adam et Eva, quamdiu intellectu carebant, nudi agebant. At ubi de arbore agnitionis gustaverunt, nihil primum senserunt quam erubescendum. Ita sui quique sexus intellectum tegmine notaverunt. Sed etsi propter angelos velanda est, sine dubio ab ea aetate lex velaminis operabitur a qua potuerunt filiae hominum concupiscentiam sui adducere et nuptias pati. Ex illo enim virgo desinit ex quo potest non esse. Et ideo penes Israël illicitum est ad virum tradere nisi post contestatam sanguine maturitatem; ita ante hunc indicem acerba res est. Igitur si tam diu virgo quamdiu acerba est, desinit virginem eum matura cognoscitur, et ut non virgo iam legi applicatur, sicut et nuptiis. Et desponsatae quidem habent exemplum Rebeccae, quae cum ad sponsum ignotum adhuc ignota perduceretur, simul ipsum cognovit esse quem de longinquo prospexerat, non sustinuit dexterae colluctationem nec osculi congressionem nec salutationis communicationem, sed confessa quod senserat, id est spiritu nuptam, negavit virginem velata ibidem. O mulierem iam de Christi disciplina! Ostendit enim etiam nuptias de aspectu et animo fieri, quemadmodum stuprum; nisi quod etiam Rebeccam quidam adhuc velant. De ceteris vero, id est quae desponsatae non sunt, viderit parentum procrastinatio ex angustiis vel scrupulositate descendens, viderit et ipsum continentiae votum. Nihil pertinet ad aetatem sua spatia currentem suaque debita maturitati luentem. Alia in occulto mater, natura, et alius in latenti pater, tempus, filiam suam legibus suis maritarunt. Aspice nuptam iam illam tuam virginem, et animam expectatione et carnem transfiguratione, cui tu secundum paras maritum. Iam et vox obsolefacta est, et membra completa sunt, et pudor ubique vestitur, et menses tributa dependunt, ac tu mulierem negas quam muliebria pati dicis? Si congressio viri mulierem facit, non tegantur nisi post ipsam nuptiarum passionem. Atquin etiam apud ethnicos velatae ad virum ducuntur. Si autem ad desponsationem velantur, quia et corpore et spiritu masculo mixtae sunt per osculum et dexteras, per quae primum resignarunt pudorem spiritu, per commune conscientiae pignus quo totam condixerunt confusionem, quanto magis tempus illas velabit, sine quo sponsari non possunt et quo urgente sine sponsalibus virgines desinunt esse? Tempus etiam ethnici observant, ut ex lege naturae iura sua aetatibus reddant. Nam feminas quidem a duodecim annis, masculum vero a duobus amplius ad negotia mittunt, pubertatem in annis, non sponsalibus aut nuptiis decernentes. Mater familiae vocatur, licet virgo, et pater familiae, licet investis. A nobis nec naturalia observantur, quasi alius sit deus naturae quam noster.

sed qui supra intermitto ex pars subsequor disputatio ne cohaerentia is dispergeremus nunc respondeo expungemus ubius enim gradus fiximus de apostolus absolvo definitio omnis mulier etiam omnis aetas intellego respondeo ex diverto habeo ergo ab nativitas et ab primus nomen aetas virgo operio oportet non ita sum autem sed ex quo sui intellego coepio et sensus natura suus intro et de virgo exeo et patior novus ille qui alter aetas sum nam et princeps genus adam et eva quamdiu intellego careo nudus ago at ubi de arbor agnitio gusto nihil primus sentio quam erubesco ita suus quisque sexus intellego tegimen noto sed etsi propter angelus velanda sum sine dubius ab is aetas lex velamen opero ab qui possum filia homo concupiscentia suus duco et nuptiae patior ex ille enim virgo desino ex quo possum non sum et ideo penis israel illicitus sum ad vir trado nisi post contestor sanguis maturitas ita ante hic index acerbus res sum igitur si tam diu virgo quamdiu acerbus sum desino virgo is maturo cognosco et ut non virgo iam lego applico sicut et nuptiae et desponsatae quidem habeo exemplum rebeccae qui cum ad sponsum ignotus adhuc ignotus perduco simul ipse cognosco sum qui de longinquus prospicio non sustineo dexter colluctatio neque osculis congressio neque salutatio communicatio sed confiteor qui sentio is sum spiritus nupta nego virgo velo ibidem o mulier iam de christus disciplina ostendo enim etiam nuptiae de aspectus et animus fio quemadmodum stuprum nisi qui etiam rebeccam quidam adhuc velo de ceterus verus is sum qui desponsatae non sum video parens procrastinatio ex angustia vel scrupulositas descendo video et ipse continentia voveo nihil pertineo ad aetas suus spatior curro suum debeo maturitas luentem alius in occulo mater natura et alius in lateo pater tempus filia suus lex suus maritarunt aspicio nupta iam ille tuus virgo et anima expectatio et caro transfiguratio qui tu secundus paro maritus iam et vox obsolefacio sum et membrum compleo sum et pudor ubique vestio et mensis tribuo dependo atque tu mulier nego quam muliebris patior dico si congressio vir mulier facio non tego nisi post ipse nuptiae passio atqui etiam apud ethnicos velo ad vir duco si autem ad desponsatio velo quia et corpus et spiritus masculus misceo sum per osculis et dexter per qui primus resignarunt pudor spiritus per communis conscientia pignus quo totus condixerunt confusio quantus magis tempus ille velo sine quo sponsaris non possum et quo urgeo sine sponsal virgo desino sum tempus etiam ethnicus observo ut ex lex natura ius suus aetas reddo nam femina quidem ab duodecim annus masculus verus ab duo amplus ad negotium mitto pubertas in annus non sponsal aut nuptiae decerno mater familia voco licet virgo et pater familia licet investis ab nos neque naturale observo quasi alius sum deus natura quam noster


Sic nec de aliquibus insignibus. Ceterum satis inhumanum, si feminae quidem per omnia viris subditae honorigeram notam virginitatis suae praeferant, qua suspiciantur et circumspiciantur et magnificentur a fratribus, viri autem tot virgines, tot spadones voluntarii, caeco bono suo incedant, nihil gestantes quod et ipsos faceret illustres. Debebunt enim et ipsi aliqua sibi insignia defendere, aut pennas Garamantum, aut stropulos barbarorum, aut cicadas Atheniensium, aut cirros Germanorum, aut stigmata Britonum: aut ex diverso fiat, capite velati in ecclesia lateant. Certi sumus spiritum sanctum magis masculis tale aliquid subscribere potuisse, si feminis subscripsisset, cum praeter sexus auctoritatem etiam ipsius continentiae nomine masculos potius honorari oportuisset. Quorum quanto sexus avidior et caldior in feminas, tanto continentia maioris laboratior ideoque dignior omni ostentatione, si ostentatio virginitatis est dignitas. Non enim et continentia virginitati antistat, sive viduorum, sive qui ex consensu contumeliam communem iam recusaverunt? Nam virginitas gratia constat, continentia vero virtute. Non concupiscendi cui concupiscendo inoleveris grande certamen est. Cuius autem concupiscendi ignoraveris fructum, facile non concupisces, adversarium non habens, concupiscentiam fructus. Quomodo ergo non magis viris aliquid tale deus in honorem subscripsisset. vel quia familiariori scilicet imagini suae, vel quia plus laboranti? Si autem nihil masculo, multo magis feminae.

sic neque de aliqui insignis ceterum satis inhumanus si femina quidem per omnis vis subdo honorigeram nota virginitas suus praefero qui suspiciantur et circumspiciantur et magnifico ab frater vir autem tot virgo tot spado voluntarius caecus bonus suus incedo nihil gesto qui et ipse facio illustris debeo enim et ipse aliqui sui insigne defendo aut penna garamantes aut stropulos barbarus aut cicada atheniensis aut cirrus germanus aut stigma britonum aut ex diverto fio caput velo in ecclesia lateo certus sum spiritus sancio magis masculis talis aliquis subscribo possum si femina subscripsisset cum praeter sexus auctoritas etiam ipse continentia nomen masculus potis honoraris oportet qui quantus sexus avidus et caldus in femina tantus continentia magnus laboratior ideo dignus omnis ostentatio si ostentatio virginitas sum dignitas non enim et continentia virginitas antistat sive viduorum sive qui ex consensus contumelia communis iam recusaverunt nam virginitas gratia consto continentia verus virtus non concupisco qui concupisco inoleveris grandis certamen sum qui autem concupisco ignoro fructus facilis non concupisco adversarius non habeo concupiscentia fructus quomodo ergo non magis vis aliquis talis deus in honor subscripsisset vel quia familiariori scilicet imago suus vel quia multus laboro si autem nihil masculus multus magis femina


Proprium iam negotium passus meae opinionis Latine quoque ostendam virgines nostras velari oportere ex quo transitum aetatis suae fecerint: hoc exigere veritatem, cui nemo praescribere potest, non spatium temporum, non patrocinia personarum, non privilegium regionum. Ex his enim fere consuetudo initium ab aliqua ignorantia vel simplicitate sortita in usum per successionem corroboratur et ita adversus veritatem vindicatur. Sed dominus noster Christus veritatem se, non consuetudinem, cognominavit. Si semper Christus, et prior omnibus, aeque veritas sempiterna et antiqua res. Viderint ergo quibus novum est quod sibi vetus est. Haereses non tam novitas quam veritas revincit. Quodcumque adversus veritatem sapit, hoc erit haeresis, etiam vetus consuetudo. Ceterum suo vitio quis quid ignorat. Quod autem ignoratur fuit tam requirendum quam recipiendum quod agnoscitur. Regula quidem fidei una omnino est, sola immobilis et irreformabilis, credendi scilicet in unicum deum omnipotentem, mundi conditorem, et filium eius Iesum Christum, natum ex virgine Maria, crucifixum sub Pontio Pilato, tertia die resuscitatum a mortuis, receptum in caelis, sedentem nunc ad dexteram patris, venturum iudicare vivos et mortuos per carnis etiam resurrectionem. Hac lege fidei manente cetera iam disciplinae et conversationis admittunt novitatem correctionis, operante scilicet et proficiente usque in finem gratia dei. Quale est enim, ut diabolo semper operante et adiciente cottidie ad iniquitatis ingenia opus dei aut cessaverit aut proficere destiterit? cum propterea paracletum miserit dominus, ut, quoniam humana mediocritas omnia semel capere non poterat, paulatim dirigeretur et ordinaretur et ad perfectum perduceretur disciplina ab illo vicario domini, spiritu sancto. Adhuc, inquit, multa habeo loqui vobis, sed nondum potestis ea baiulare: cum venerit ille spiritus veritatis, deducet vos in omnem veritatem et supervenientia renuntiabit vobis. Sed et supra de hoc eius opere pronuntiavit. Quae est ergo paracleti administratio, nisi haec, quod disciplina dirigitur, quod scripturae revelantur, quod intellectus reformatur, quod ad meliora proficitur? Nihil sine acta(??)e est, omnia tempus expectant. Denique Ecclesiastes, Tempas, inquit, omni rei. Aspice ipsam creaturam paulatim ad fru(??) promoveri. Granum est primo, et de grano frutex oritur, et de frutice arbuscula enititur. deinde rami et frondes invalescunt et tetum arboris nomen expanditur, inde germinis tumor et flos de germine solvitur, et de flore fructus aperitur: is quoque rudis aliquamdiu et informis paulatim aetatem suam dirigens eruditur in mansuetudinem saporis. Sic et iustitia (nam idem deus i(??)slitiae et creaturae) primo fuit in rudimentis, natura deum metuens: dehinc per legem et prophetas promovit in infantiam, dehinc per evangelium efferbuit in iuventutem, nunc per paracletum componitur in maturitatem. Hic erit solus a Christo magister et dicendos et verendus. Non enim ab se loquitur, sed quae mandantur a Christo. Hic solus antecessor, quia solus post Christum. Hunc qui receperunt, veritatem consuetudini anteponunt. Hunc qui audierunt usque, non olim, prophetantem, virgines contegunt.

proprius iam negotium patior meus opinio latinum quoque ostendo virgo noster velaris oportet ex quo transeo aetas suus facio hic exigo veritas qui nemo praescribo possum non spatium tempus non patrocinium personaris non privilegium regio ex hic enim fere consuetudo initium ab aliqui ignoro vel simplicitas sortio in usus per successio corroboro et ita adverro veritas vindico sed dominus noster christus veritas sui non consuetudo cognomino si semper christus et prior omnis aequus vereor sempiternus et antiquus res video ergo qui novus sum qui sui vetus sum haeresis non tam novitas quam vereor revincio quicumque adverro veritas sapio hic sum haeresis etiam vetus consuetudo ceterum suus vitio quis quis ignoro qui autem ignoro sum tam requiro quam recipio qui agnosco regula quidem fides unus omnino sum solus immobilis et irreformabilis credo scilicet in unicus deus omnipotens mundus conditor et filius is iesus christus natus ex virgo marium crucifixum sub pontius pilatus tertius dies resuscitas ab morior recipio in caelis sedeo nunc ad dexter pater venio iudicaris vivus et mortuus per caro etiam resurrectio hic lex fides maneo ceterus iam disciplina et conversatio admitto novitas correctio opero scilicet et proficio usque in finis gratia deus qual sum enim ut diabolus semper opero et adicio cottidie ad iniquitas ingenium opus deus aut cesso aut proficio desisto cum propterea paracletus mitto dominus ut quoniam humanus mediocritas omnis semel capio non possum paulatim dirigeretur et ordino et ad perficio perduco disciplina ab ille vicarius dominus spiritus sancio adhuc inquam multus habeo loquor tu sed nondum possum is baiularis cum venio ille spiritus veritas deduco tu in omnis veritas et supervenientia renuntio tu sed et supra de hic is opus pronuntio qui sum ergo paracleti administratio nisi hic qui disciplina dirigo qui scribo revelantur qui intellego reformo qui ad bonus proficio nihil sine ago e sum omnis tempus expecto denique ecclesiastes tempas inquam omnis res aspicio ipse creatura paulatim ad fru promoveo granum sum primus et de granum frutex orior et de frutex arbuscula enitor deinde ramus et frondeo invalescunt et tetum arbor nomen expando inde germen tumor et flos de germen solvo et de floreo fructus aperio is quoque rudis aliquamdiu et informis paulatim aetas suus dirigo erudio in mansuetudo sapor sic et iustitia nam idem deus eo slitiae et creatura primus sum in rudimentum natura deus metuo dehinc per lex et propheta promoveo in infantia dehinc per evangelium efferbuit in iuventus nunc per paracletus compono in maturitas hic sum solus ab christus magister et dico et vereor non enim ab sui loquor sed qui mando ab christus hic solus antecessor quia solus post christus hic qui recipio veritas consuetudo antepono hic qui audio usque non olim prophetantem virgo contego


Si propter homines habitu abutuntur, impleant illum etiam in hoc, et ut apud ethnicos caput velant, certe in ecclesia virginitatem suam abscondant, quam extra ecclesiam celant. Timent extraneos, revereantur et fratres: aut constanter audeant et in vicis virgines videri, sicut audent in ecclesiis. Laudabo vigorem, si aliquid et apud ethnicos virginitatis nundinarint. Eadem nature foris quae et intus, eadem institutio apud homines et apud dominum eadem libertate constat. Quo ergo foris quidem bonum suum abstrudunt, in ecclesia vero provulgant? Exposco rationem. Utrumne ut fratribus suis placeant, an ut ipsi deo? Si ut ipsi deo, tam idoneus est ad conspicienda quaequae in occulto fiunt quam iustus ad remuneranda quae soli sibi fiunt. Denique praecipit, nihil debucinemus eorum quae apud illum mercedem merebuntur, nec ea ab hominibus compensemus. Quod si unius victoriati vel quameunque eleemosynae operationem sinistra conscia facere prohibemur, quantum tenebrarum circumfundere debemus cum tantam oblationem deo offerimus ipsius corporis et ipsius spiritus nostri, cum illi ipsam naturam consecramus? Ergo quod non potest videri propter deum fieri, quia sic fieri deus non vult, sequitur ut hominum gratia fiat, utique primo illicitum, ut gloriae libidinosum. Gloria enim illicitum est eis quorum probatio in omni humiliatione constat. Et si a deo confertur continentiae virtus, quid gloriaris quasi non acceperis? Si vero non accepisti, quid habes quod datum tibi non est? Hoc ipso autem constat a deo datam tibi non esse, quod illam non soli deo praestas. Videamus ergo quod humanum est, an firmum sit et verum.

si propter homo habitus abutor impleo ille etiam in hic et ut apud ethnicos caput velo certus in ecclesia virginitas suus abscondo quam extra ecclesia celo timeo extraneus reverendus et frater aut consto audeo et in vicus virgo video sicut audeo in ecclesia laudo vigor si aliquis et apud ethnicos virginitas nundinarint idem nature foris qui et intus idem institutio apud homo et apud dominus idem libertas consto quo ergo foris quidem bonus suus abstrudo in ecclesia verus provulgant exposco ratio uter ut frater suus placeo an ut ipse deus si ut ipse deus tam idoneus sum ad conspicio quaequae in occulo fio quam iustus ad remunero qui solus sui fio denique praecipio nihil debucinemus is qui apud ille merces mereo neque is ab homo compensemus qui si unus victoriatus vel quameunque eleemosynae operatio sinistra conscius facio prohibeo quantus tenebraris circumfundere debeo cum tantus oblatio deus offertor ipse corpus et ipse spiritus noster cum ille ipse natura consecramus ergo qui non possum video propter deus fio quia sic fio deus non volo sequor ut homo gratia fio utique primus illicitus ut gloria libidinosus gloria enim illicitus sum is qui probatio in omnis humiliatio consto et si ab deus confero continentia virtus quis gloriaris quasi non accipio si verus non accipio quis habeo qui do tu non sum hic ipse autem consto ab deus do tu non sum qui ille non solus deus praesto video ergo qui humanus sum an firmum sum et verus


Sed quoniam ita mulieris nomen usurpant, ut non putent competere illud nisi ei soli quae virum passa sit, probari a nobis oportet proprietatem eius vocabuli ad sexum ipsum, non ad gradum sexus pertinere, quo communiter etiam virgines censeantur. Cum hoc genus secundi hominis a deo factum est in adiutorium hominis, femina illa, statim mulier est cognominata, adhuc felix, adhuc digna paradiso, adhuc virgo. Vocabitur, inquit, mulier. Habes itaque nomen, non dico iam virgini commune, sed proprium, quod a principio virgo sortita est. Sed ingeniose quidam de futuro volunt dictum, Vocabitur mulier, quasi quae hoc futura esset, cum virginitatem resignasset, quoniam et adiecit, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et conglutinabitur mulieri suae, et erunt duo in una carne. Ostendant igitur primo, ubi sit subtilitas ista, si de futuro mulier cognominata est, quod interea vocabulum acceperit. Non potest enim sine vocabulo praesentis qualitatis suae fuisse. Ceterum quale est, ut quae in futurum vocaretur nomine designato, in praesenti nihil cognominaretur? Omnibus animalibus Adam nomina imposuit et nemini ex futura condicione, sed ex praesenti institutione, cui condicio quaecunque serviret, hoc appellata quod a primordio voluit. Quid ergo tunc vocabatur? Atquin quotienscumque in scriptura nominatur, mulier appellatur, antequam nupta, et nunquam virgo, cum virgo. Hoc nomen tum unum illi fuit, et quando nihil prophetico modo dictum est. Nam cum scriptura refert fuisse nudos duos, Adam et mulierem eius, nec hoc de futuro sapit, quasi mulierem dixerit eius in praesagio (??)xoris, sed quoniam et innupta illius mulier, ut de substantia ipsius. Hoc, inquit, os ex ossibus meis et caro ex carne mea vocabitur mulier. Hinc ergo tacita conscientia naturae ipsa divinitas animae in usum sermonis eduxit nescientibus hominibus, sicut et alia multa, quae ex scriptura fieri et dici solere alibi poterimus ostendere, uti mulieres nostras dicamus uxores, quamquam et improprie quaedam loquamur. Nam et Graeci, qui magis vocabulo mulieris in uxore utuntur, alia habent propria vocabula uxoris. Sed malo hunc usum ad scripturae testimonium deputare. Ubi enim duo in unam carnem efficiuntur per matrimonii nexum, caro ex carne et os ex ossibus vocatur secundum originem mulier eius ex cuius substantia incipit censeri facta uxor. Ita mulier non natura nomen est uxoris, sed uxor condicione nomen est mulieris. Denique mulier et non uxor dici potest, non mulier autem uxor dici non potest, quia nec esse. Constituto igitur nomine novae feminae, quod est mulier, et explicito quod prius fuit, id est nomine assignato, convertit iam ad propheticam rationem, uti diceret, Propter hanc relinquet homo patrem et matrem. Adeo separatum est nomen a prophetia, quantum et ab ipsa persona, ut non utique de ipsa Eva dixerit, sed in illas feminas futuras, quas in matrice generis feminini nominarit. Alioquin non Adam relicturus erat patrem et matrem, quos non habebat, propter Evam. Ergo non ad Evam pertinet, quia nec ad Adam, quod prophetice dictum est. De maritorum enim condicione praedictum, qui ob mulierem parentes suos erant relicturi, quod in Evam cadere non potuit, quia nec in Adam. Si ita res est, apparet non propter futurum mulierem cognominatam, ad quam futurum non pertinebat. Eo accedit, quod ipse rationem eius nominis edidit. Cum enim dixisset, Vocabitur mulier, Quoniam ex viro suo sumpta est, ait, et ipso adhuc virgine. Sed dicemus et de viri nomine suo loco. Nemo itaque nomen ad prophetiam interpretetur, quod ex alia significatione deductum est, praesertim cum appareat, ubi de futuro nomen acceperit, illic scilicet, ubi Eva cognominatur, personali iam vocabulo, quia naturale praecesserat. Si enim Eva mater viventium est, ecce ex futuro cognominatur, ecce uxor et non virgo praenuntiatur. Hoc erit vocabulum nupturae; ex nupta enim mater. Ita hic quoque ostenditur non de futuro mulierem tunc nominatam, quae postmodum acceptura erat futurae condicionis suae nomen. Responsum satis est ad hanc partem.

sed quoniam ita mulier nomen usurpo ut non puto competo ille nisi is solus qui vir patior sum probaris ab nos oportet proprietas is vocabulis ad sexus ipse non ad gradus sexus pertineo quo communis etiam virgo censeo cos hic genus secundus homo ab deus facio sum in adjutorium homo femina ille statim mulier sum cognomino adhuc felix adhuc dignus paradisus adhuc virgo voco inquam mulier habeo itaque nomen non dico iam virgo communis sed proprius qui ab principium virgo sortio sum sed ingeniosus quidam de sum volo dico voco mulier quasi qui hic sum sum cum virginitas resigno quoniam et adiicio propterea relinquo homo pater et mater et conglutinabitur mulier suus et sum duo in unus carnis ostendo igitur primus ubi sum subtilitas iste si de sum mulier cognomino sum qui interea vocabulis accipio non possum enim sine vocabulum praesum qualitas suus sum ceterum qualis sum ut qui in sum voco nomen designo in praesens nihil cognomino omnis animal adam nomen impono et nemo ex sum condicio sed ex praesens institutio qui condicio quicumque servio hic appello qui ab primordius volo quis ergo tunc voco atqui quotienscumque in scribo nomino mulier appello antequam nubo et numquam virgo cum virgo hic nomen tum unus ille sum et quando nihil prophetico modo dico sum nam cum scribo refero sum nudus duo adam et mulier is neque hic de sum sapio quasi mulier dico is in praesagio xoris sed quoniam et innubo ille mulier ut de substantia ipse hic inquam os ex os meus et carus ex carnis meus voco mulier hinc ergo taceo conscientia natura ipse divinitas anima in usus sermo educo nescio homo sicut et alius multus qui ex scribo fio et dico soleo alibi possum ostendo uti mulier noster dico uxor quamquam et improprius quidam loquor nam et graecum qui magis vocabulum mulier in uxor uto alius habeo proprius vocabulum uxor sed malus hic usus ad scribo testimonium deputaris ubius enim duo in unus caro efficio per matrimonium necto carus ex carnis et os ex os voco secundus origo mulier is ex qui substantia incipio censeo facio uxor ita mulier non natura nomen sum uxor sed uxor condicio nomen sum mulier denique mulier et non uxor dico possum non mulier autem uxor dico non possum quia neque sum constituo igitur nomen novus femina qui sum mulier et explico qui prior sum is sum nomen assigno converto iam ad propheticam ratio uti dico propter hic relinquo homo pater et mater adeo separo sum nomen ab prophetia quantus et ab ipse persono ut non utique de ipse eva dico sed in ille femina sum qui in matrix genus femininus nomino alioqui non adam relinquo sum pater et mater qui non habeo propter eva ergo non ad eva pertineo quia neque ad adam qui prophetice dico sum de maritus enim condicio praedico qui ob mulier parens suus sum relinquo qui in eva cado non possum quia neque in adam si ita res sum appareo non propter sum mulier cognomino ad quam sum non pertineo eos accedo qui ipse ratio is nomen edo cos enim dico voco mulier quoniam ex vir suus sumo sum aio et ipse adhuc virgo sed dico et de vir nomen suus locus nemo itaque nomen ad prophetia interpretor qui ex alius significatio deduco sum praesertim cum appareo ubi de sum nomen accipio illic scilicet ubi eva cognomino personal iam vocabulum quia natural praecedo si enim eva mater vivo sum ecce ex sum cognomino ecce uxor et non virgo praenuntiatur hic sum vocabulis nubo ex nubo enim mater ita hic quoque ostendo non de sum mulier tunc nomino qui postmodum accipio sum sum condicio suus nomen responsum satis sum ad hic pars


Videamus nunc, an sicut naturae et causae argumenta virgini quoque competere monstravimus, ita etiam disciplinae ecclesiasticae praescripta de muliere in virginem spectant. Non permittitur mulieri in ecclesia loqui, sed nec docere, nec tinguere, nec offerre, nec ullius virilis muneris, nedum sacerdotalis officii sortem sibi vindicare. Quaeramus, an aliquid horum virgini liceat. Si virgini non licet, sed in omnibus eadem condicione subicitur, et necessitas humilitatis cum muliere censetur, unde illi unum hoc licebit quod omni feminae non licet? Quid praerogativae meretur adversus condicionem suam, si qua virgo est, et carnem suam sanctificare proposuit? Idcirco velaminis venia fit illi, ut in ecclesiam notabilis et insignis introeat, ut honorem sanctitatis in libertate capitis ostendat? Potuit Potuit dignius honorari aliqua praerogativa virilis aut gradus aut officii. Plane scio alicubi virginem in viduatu ab annis nondum viginti collocatam. Cui si quid refrigerii debuerat episcopus, aliter utique salvo respectu disciplinae praestare potuisset, ne tale nunc miraculum, ne dixerim monstrum, in ecclesia denotaretur, virgo vidua, hoc quidem portentuosior, quod nec qua vidua caput texit, utrumque se negans, et virginem, quae vidua deputetur, et viduam, quae virgo dicatur. Sed ea auctoritate illic sedet intecta qua et virgo, ad quam sedem praeter annos sexaginta non tantum univirae, id est nuptae, aliquando eliguntur, sed et matres, et quidem educatrices filiorum, scilicet ut experimentis omnium affectuum structae et facile norint ceteras et consilio et solatio iuvare, et ut nihilominus ea decucurrerint per quae femina probari potest. Adeo nihil virgini ad honorem de loco permissum est.

video nunc an sicut natura et causa argumentum virgo quoque competo monstro ita etiam disciplina ecclesiasticae praescribo de mulier in virgo specto non permitto mulier in ecclesia loquor sed neque doceo neque tinguere neque offero neque ullus virilis munus nedum sacerdotal officium sors sui vindicaris quaero an aliquis hic virgo licet si virgo non licet sed in omnis idem condicio subicio et necessitas humilitas cum mulier censeo unde ille unus hic liceo qui omnis femina non licet quis praerogativa mereo adverro condicio suus si qui virgo sum et caro suus sanctificaris propono idcirco velamen venia fio ille ut in ecclesia notabilis et insignis introeat ut honor sanctitas in libertas capio ostendo possum possum dignus honoraris aliqui praerogativa virilis aut gradus aut officium planus scio alicubi virgo in viduatu ab annus nondum viginti colloco qui si quis refrigerium debeo episcopus aliter utique salvo respicio disciplina praesto possum ne talis nunc miraculis ne dico monstrum in ecclesia denotaretur virgo viduo hic quidem portentuosior qui neque qui viduo caput tego uterque sui nego et virgo qui viduo deputo et vidua qui virgo dico sed is auctoritas illic sedeo intego qui et virgo ad quam sedes praeter annus sexaginta non tantus univirae is sum nubo aliquando eligo sed et mater et quidem educatrix filius scilicet ut experimentum omnis affectuum struo et facilis norint ceterus et consilium et solacium iuvaris et ut nihilominus is decucurrerint per qui femina probaris possum adeo nihil virgo ad honor de locus permitto sum


Sed nec inter consuetudines dispicere voluerunt illi sanctissimi antecessores. Tamen tolerabilius apud nos ad usque proxime utrique consuetudini communicabatur. Arbitrio permissa res erat, ut quaeque voluisset aut tegi aut prostitui, sicut et nubere, quod et ipsum neque cogitur neque prohibetur. Contenta erat veritas pacisci cum consuetudine, ut tacite sub consuetudinis nomine frueretur se vel ex parte. Sed quoniam coeperat agnitio proficere, ut per licentiam utriusque moris indicium melioris partis emergeret, statim ille adversarius bonorum multoque institutorum opus suum fecit. Ambiunt virgines hominum adversus virgines dei nuda plane fronte temerariam in audaciam excitatae, et virgines videntur quae aliquid a viris petere possunt, nedum tale factum, ut scilicet aemulae earum, tanto magis liberae quanto Christi solius ancillae, dedantur illis. Scandalizamur, inquiunt, quia aliter aliae incedunt, et malunt scandalizari quam provocari, Scandalum, nisi fallor, non bonae rei, sed malae exemplum est, aedificans ad delictum. Bonae res neminem scandalizant, nisi malam mentem. Si bonum est modestia, verecundia, fastidium gloriae, soli deo captans placere, agnoscant malum suum quae de tali bono scandalizantur Quid enim, si et incontinentes dicant se a continentibus scandalizari, continentia revocanda est? Et ne multinubi scandalizentur, monogamia recusanda est? Cur non magis hae quaerantur scandalo sibi esse petulantiam, impudentiam ostentaticiae virginitatis? Propter eiusmodi igitur capita nundinaticia trahantur virgines sanctae in ecclesiam, erubescentes quod cognoscantur in medio, paventes quod detegantur accersitae quasi ad stuprum. Non minus enim et hoc pati nolunt. Omnis publicatio virginis bonae stupri passio est, et tamen vim carnis pati minus est, quia de officio naturae venit. Sed cum spiritus ipse violatur in virgine sublato velamine, didicit amittere quod tuebatur. O sacrilegae manus, quae dicatum deo habitum detrahere potuerunt! Quid peius aliquis persecutor fecisset, si hoc a virgine electum cognovisset? Denudasti puellam a capite, et tota iam virgo sibi non est, alia est facta. Exsurge igitur veritas, exsurge et quasi de patientia erumpe! Nullam volo consuetudinem defendas; nam iam et illa, sub qua te fruebaris, expugnatur. Te esse demonstra quae virgines tegit. Ipsa scripturas tuas interpretare, quas consuetudo non novit. Si enim nosset, nunquam esset.

sed neque inter consuetudo dispicio volo ille sancio antecessor tamen tolerabilis apud nos ad usque propior uterque consuetudo communicabatur arbitrium permitto res sum ut quisque volo aut tego aut prostituo sicut et nubo qui et ipse neque cogo neque prohibeo contineo sum vereor pacisco cum consuetudo ut taceo sub consuetudo nomen fruor sui vel ex pars sed quoniam coepio agnitio proficio ut per licentia uterque mos indicium bonus pars emergo statim ille adversarius bonus multus institutor opus suus facio ambiunt virgo homo adverro virgo deus nudo planus frons temerarius in audacia excito et virgo video qui aliquis ab vis peto possum nedum talis facio ut scilicet aemulus is tantus magis liber quantus christus solus ancilla dedo ille scandalizamur inquam quia aliter alius incedo et malo scandalizaris quam provocaris scandal nisi fallo non bonus res sed malus exemplum sum aedifico ad delinquo bonus res nemo scandalizant nisi malus mens si bonus sum modestia verecundia fastidium gloria solus deus capto placeo agnosco malus suus qui de talis bonus scandalizo quis enim si et incontineo dico sui ab contineo scandalizaris continentia revoco sum et ne multinubi scandalizentur monogamia recuso sum cur non magis hic quaero scandalo sui sum petulantia impudentia ostentaticiae virginitas propter eiusmodi igitur caput nundinaticia traho virgo sancio in ecclesia erubesco qui cognosco in medium paveo qui detego arcesso quasi ad stuprum non paruus enim et hic patior nolo omnis publicatio virgo bonus stuprum passio sum et tamen vis caro patior paruus sum quia de officium natura venio sed cum spiritus ipse violo in virgo tollo velamen disco amitto qui tueor o sacrilega manus qui dico deus habitus detraho possum quis malus aliquis persecutor facio si hic ab virgo eligo cognosco denudo puella ab caput et totus iam virgo sui non sum alius sum facio exsurgo igitur vereor exsurgo et quasi de patientia erumpo nullus volo consuetudo defendo nam iam et ille sub qui tu fruebaris expugno tu sum demonstro qui virgo tego ipse scribo tuus interpretaris qui consuetudo non nosco si enim nosco numquam sum


Sed et vos admonemus, alterius pudicitiae mulieres, quae in nuptias incidistis, ne sic a disciplina velaminis exolescatis, ne quidem in momento horae, ut, quia reicere illam non potestis, alio modo destruatis, neque tectae neque nudae incedentes. Mitris enim et lanis quaedam non velant caput, sed conligant, a fronte quidem protectae, qua proprie autem caput est, nudae. Aliae modice linteolis, credo ne caput premant, nec ad aures usque demissis, cerebro tenus operiuntur. Misereor, si tam infirmo auditu sunt, ut per tegmen audire non possint. Sciant quia totum caput mulier est. Limites et fines eius eo usque porriguntur unde incipit vestis. Quantum resoluti crines occupare possunt, tanta est velaminis regio, ut cervices quoque ambiantur. Ipsae enim sunt quas subiectas esse oportet, propter quas potestas supra caput haberi debet. Velamen iugum illarum est. Iudicabunt vos Arabiae feminae ethnicae, quae non caput, sed faciem quoque ita totam tegunt, ut uno oculo liberato contentae sint dimidiam frui lucem quam totam faciem prostituere. Mavult femina videre quam videri. Quas propterea infelicissimas ait Romana quaedam regina quod adamare magis quam adamari possint; cum sint vel ex alterius infelicitatis et quidem frequentioris immunitate felices, quia facilius adamari quam adamare feminae possint. Et ethnicae quidem disciplinae meracior et, ut ita dixerim, barbarior modestia. Nobis dominus etiam revelationibus velaminis spatia metatus est. Nam cuidam sorori nostrae angelus in somnis cervices, quasi applauderet, verberans, Elegantes, inquit, cervices et merito nudae! bonum est usque ad lumbos a capite reveleris, ne et tibi ista cervicum libertas non prosit. Et utique quod uni dixeris, omnibus dixeris. Quantam autem castigationem merebuntur etiam illae quae inter psalmos vel in quacunque dei mentione retectae perseverant, moraturae etiam in oratione ipsa facillime fimbriam aut villum aut quodlibet filum cerebro superponunt et tectas se opinantur? Tanti caput suum mentiuntur . Aliae, quibus plane maior est palma omni fimbria et filo, non minus capite suo abutuntur, ut bestia quaedam magis quam avis, licet pennata, brevi capite, protracta cervice, cetera altegradia. Hanc aiunt, cum delitescendum habet, caput solum plane totum in condensum abstrudere, reliquam se in aperto relinquere. Ita dum in capite secura est, nuda qua maior est capitur tota cum capite. Tales erunt et istae minus quam utile est tectae. Oportet ergo omni tempore et omni loco memores legis incedere, paratas et instructas ad omnem dei mentionem, qui si fuerit in pectore, cognoscetur et in capite feminarum. Haec cum bona pace legentibus, utilitatem consuetudini praeponentibus, pax et gratia a domino nostro Iesu redundet, cum Septimio Tertulliano, cuius hoc opusculum est.

sed et tu admoneo alter pudicitia mulier qui in nuptiae incido ne sic ab disciplina velamen exolescatis ne quidem in momentum hora ut quia reicio ille non possum alius modo destruatis neque tego neque nudus incedo mitra enim et lana quidam non velo caput sed conligo ab frons quidem protego qui proprius autem caput sum nudus alius modicus linteolum credo ne caput premo neque ad auris usque demitto cerebrum tenus operio misereo si tam infirmo auditus sum ut per tegimen audio non possum scio quia totus caput mulier sum limito et finis is is usque porrigo unde incipio vestio quantus resolvo crinis occuparis possum tantus sum velamen regius ut cervix quoque ambiantur ipse enim sum qui subjecto sum oportet propter qui potestas supra caput habeo debeo velamen iugum ille sum iudico tu arabia femina ethnicae qui non caput sed facies quoque ita totus tego ut unus oculus libero contineo sum dimidia fruor lux quam totus facies prostituo malo femina video quam video qui propterea infelicissimas aio romanus quidam regina qui adamaris magis quam adamaris possum cum sum vel ex alter infelicitas et quidem frequens immunitas felix quia facilis adamaris quam adamaris femina possum et ethnicae quidem disciplina meracus et ut ita dico barbarior modestia nos dominus etiam revelatio velamen spatior meto sum nam quidam soror noster angelus in somnus cervix quasi applauderet verbero elegens inquam cervix et mereo nudus bonus sum usque ad lumbus ab caput reveleris ne et tu iste cervix libertas non prosum et utique qui unus dico omnis dico quantus autem castigatio mereo etiam ille qui inter psalmus vel in quicumque deus mentio retectae persevero moror etiam in oratio ipse facilis fimbriam aut villum aut qui filis cerebrum superpono et tego sui opinor tantus caput suus mentior alius qui planus magnus sum palmo omnis fimbria et filum non paruus caput suus abutor ut bestia quidam magis quam avus licet pennatus brevis caput protraho cervix ceterus altegradia hic aio cum delitescendum habeo caput solus planus totus in condensus abstrudo reliquus sui in aperio relinquo ita dum in caput securus sum nudo qui magnus sum capio totus cum caput tal sum et iste paruus quam utilis sum tego oportet ergo omnis tempus et omnis locus memor lex incedo paro et instruo ad omnis deus mentio qui si sum in pectus cognosco et in caput femina hic cum bonus pax lego utilitas consuetudo praeponentibus pax et gratia ab dominus noster iesus redundo cum septimius tertullianus qui hic opusculis sum