Idem praestando Petelini eundem laudis honorem meruerunt. ab Hannibale, quia deficere nostra amicitia noluerant, obsessi legatos ad senatum auxilium inplorantes miserunt. quibus propter recentem Cannensem cladem succurri non potuit. ceterum permissum est uti facerent quod utilissimum incolumitati ipsorum uideretur. liberum ergo erat Karthaginiensium gratiam amplecti. illi tamen feminis omnique aetate inbelli urbe egesta, quo diutius armati famem traherent, pertinacissime in muris constiterunt, expirauitque prius eorum tota ciuitas quam ulla ex parte respectum Romanae societatis deposuit. itaque Hannibali non Peteliam, sed fidum Peteliae sepulcrum capere contigit.

idem praesto petelinus idem laus honor mereo ab hannibal quia deficio noster amicitia nolo obsedeo legatus ad senatus auxilium inploro mitto qui propter recens cannensis clades succurro non possum ceterum permitto sum uti facio qui utilis incolumitas ipse uideo liber ergo sum carthaginiensis gratia amplector ille tamen femina omne aetas imbellis urbs egero quo diu armatus fames traho pertinax in murus consto exspiro prior is totus ciuitas quam ullus ex pars respicio romanus societas depono itaque hannibal non petelia sed fidus petelia sepulcrum capio contingo


Socrates, humanae sapientiae quasi quoddam terrestre oraculum, nihil ultra petendum a dis inmortalibus arbitrabatur quam ut bona tribuerent, quia ii demum scirent quid uni cuique esset utile, nos autem plerumque id uotis expeteremus, quod non inpetrasse melius foret: etenim densissimis tenebris inuoluta mortalium mens, in quam late patentem errorem caecas precationes tuas spargis! diuitias adpetis, quae multis exitio fuerunt: honores concupiscis, qui conplures pessum dederunt: regna tecum ipsa uoluis, quorum exitus saepe numero miserabiles cernuntur: splendidis coniugiis inicis manus; at haec ut aliquando inlustrant, ita nonnumquam funditus domos euertunt. desine igitur stulta futuris malorum tuorum causis quasi felicissimis rebus inhiare teque totam caelestium arbitrio permitte, quia qui tribuere bona ex facili solent, etiam eligere aptissime possunt.

socrates humanus sapientia quasi quidam terrestris oraculis nihil ultra peto ab deus immortalis arbitror quam ut bonus tribuo quia is demum scio quis unus quisque sum utilis nos autem plerusque is uotum expeto qui non impetro bonus sum etenim densus tenebrae inuoluo mortalis mens in quam latus pateo error caecus precatio tuus spargo diuitiae adpeto qui multus exitium sum honor concupisco qui conplures pessum do regnum tu ipse volvo qui exitus saepe numerus miserabilis cerno splendidus conjugium inicio manus at hic ut aliquando inlustro ita nonnumquam fundus domus everto desino igitur stultus sum malus tuus causa quasi felix res inhiaris tu totus caelestis arbitrium permitto quia qui tribuo bonus ex facilis soleo etiam eligo aptus possum


Alterius nunc mihi prudentia referenda est, ut alterius repraesentari iustitia possit. cum saluberrimo consilio Themistocles migrare Athenienses in classem coegisset Xerxeque rege et copiis eius Graecia pulsis ruinas patriae in pristinum habitum reformaret et opes clandestinis molitionibus ad principatum Graeciae capessendum nutriret, in contione dixit habere se rem deliberatione sua prouisam, quam si fortuna ad effectum perduci passa esset, nihil maius aut potentius Atheniensi populo futurum, sed eam uulgari non oportere, postulauitque ut aliquis sibi, cui illam tacite exponeret, daretur. datus est Aristides. is postquam rem cognouit, classem illum Lacedaemoniorum, quae tota apud Gytheum subducta erat, uelle incendere, ut ea consumpta dominatio maris ipsis cederet, processit ad ciues et retulit Themistoclen ut utile consilium, ita minime iustum animo uoluere. e uestigio uniuersa contio quod aecum non uideretur ne expedire quidem proclamauit ac protinus Themistoclen incepto iussit desistere.

alter nunc ego prudentia refero sum ut alter repraesentaris iustitia possum cum saluberrimo consilium themistocles migraris atheniensis in classis cogo xerxes rex et copia is graecia pello ruina patria in pristinus habitus reformo et ops clandestinus molitio ad principatus graecia capesso nutrio in contio dico habeo sui res deliberatio suus provideo quam si fortuna ad efficio perduco patior sum nihil magnus aut potens atheniensis populus sum sed is uulgo non oportet postulo ut aliquis sui qui ille taceo expono do do sum aristides is postquam res cognosco classis ille lacedaemonius qui totus apud gytheum subduco sum uolo incendo ut is consumo dominatio mare ipse cedo procedo ad ciuis et refero themistocles ut utilis consilium ita paruus iustus animus volvo e uestigium uniuersus contio qui aequus non uideo ne expedio quidem proclamo atque protinus themistocles inceptum iubeo desisto


Ne Euripides quidem Athenis arrogans uisus est, cum postulante populo ut ex tragoedia quandam sententiam tolleret progressus in scaenam dixit se, ut eum doceret, non ut ab eo disceret, fabulas conponere solere. laudanda profecto fiducia est, quae aestimationem sui certo pondere examinat, tantum sibi adrogans, quantum a contemptu et insolentia distare satis est. itaque etiam quod Alcestidi tragico poetae respondit probabile. apud quem cum quereretur quod eo triduo non ultra tres uersus maximo inpenso labore deducere potuisset, atque is se centum perfacile scripsisse gloriaretur, 'sed hoc' inquit 'interest, quod tui in triduum tantum modo, mei uero in omne tempus sufficient': alterius enim fecundi cursus scripta intra primas memoriae metas conruerunt, alterius cunctante stilo elucubratum opus per omne aeui tempus plenis gloriae uelis feretur.

ne euripides quidem athenae arrogo uideo sum cum postulo populus ut ex tragoedia quidam sententia tollo progredior in scaena dico sui ut is doceo non ut ab is disco fabula conpono soleo laudo profecto fiducia sum qui aestimatio suus certus pondus examino tantus sui adrogo quantus ab contemptus et insolentia distaris satis sum itaque etiam qui alcestidi tragicus poeta respondeo probabilis apud qui cum queror qui is triduum non ultra tres uersus maximus inpendo labor deduco possum atque is sui centum perfacilis scribo glorior sed hic inquam intersum qui tuus in triduum tantus modo meus uerus in omnis tempus sufficio alter enim fecundus curro scribo intra primus memoria meto conruo alter cunctor stilus elucubro opus per omnis aeuum tempus plenus gloria uelum fero


Religionem ludorum crescentibus opibus secuta lautitia est. eius instinctu Q. Catulus Campanam imitatus luxuriam primus spectantium consessum uelorum umbraculis texit. Cn. Pompeius ante omnes aquae per semitas decursu aestiuum minuit feruorem. Claudius Pulcher scaenam uarietate colorum adumbrauit uacuis ante pictura tabulis extentam. quam totam argento C. Antonius, auro Petreius, ebore Q. Catulus praetexuit. uersatilem fecerunt Luculli, argentatis choragiis P. Lentulus Spinther adornauit. translatum antea poenicis indutum tunicis M. Scaurus exquisito genere uestis cultum induxit. 7. nam gladiatorium munus primum Romae datum est in foro boario App. Claudio Q. Fuluio consulibus. dederunt Marcus et Decimus filii Bruti Perae funebri memoria patris cineres honorando. athletarum certamen a M. Scauri tractum est munificentia.

religio ludus cresco ops sequor lautitia sum is instinguo q catulus campanus imitor luxuria primus specto consido velum umbraculis tego cn pompejus ante omnis aqua per semita decurro aestivus minuo fervor claudus pulcher scaena uarietas color adumbro uacuis ante pingo tabula extendo quam totus argentum que antonius aurum petreius ebur q catulus praetexo uersatilis facio lucullus argentas choragium p lentulus spinther adorno transfero antea poenicis induo tunica m scaurus exquaero genus uestis cultus induco nam gladiatorius munus primus roma do sum in forum boarius app claudius q fulvius consul do marcus et decimus filius brutus pera funebris memoria pater cinis honoro athleta certamen ab m scaurus traho sum munificentia


Seruio Tullio etiam tum puerulo dormienti circa caput flammam emicuisse domesticorum oculi adnotauerunt. quod prodigium Anci regis Marci uxor Tanaquil admirata, serua natum in modum filii educauit et ad regium fastigium euexit.

servius tullius etiam tum puerulus dormio circa caput flamma emico domesticus oculus adnoto qui prodigium ancus rex marcius uxor tanaquil admiror seruo natus in modus filius educo et ad regius fastigium eueho


Magnorum uirorum clementibus actis ignoti patris nouae atque inusitatae rationis consilium adiciam. qui, cum a filio insidias necti sibi comperisset nec inducere in animum posset ut uerum sanguinem ad hoc sceleris progressum crederet, seductam uxorem suppliciter rogauit ne se ulterius celaret, siue illum adulescentem subiecisset siue ex alio concepisset. adseueratione deinde eius et iure iurando nil tale suspicari persuasus in locum desertum filio perducto gladium, quem occultum secum adtulerat, tradidit ac iugulum feriendum praebuit, nec ueneno nec latrone ei ad peragendum parricidium opus esse adfirmans. quo facto non paulatim, sed magno impetu recta cogitatio pectus iuuenis occupauit continuoque abiecto gladio 'tu uero' inquit, 'pater, uiue, et si tam obsequens et hoc precari filio permittas, me quoque exupera. sed tantum quaeso, ne meus erga te amor eo sit tibi uilior, quod a paenitentia oritur'. solitudinem sanguine meliorem pacatioresque penatibus siluas et alimentis blandius ferrum ac mortis oblatae quam datae uitae felicius beneficium!

magnus uir clemens ago ignosco pater nouus atque inusitatus ratio consilium adicio qui cum ab filius insidiae necto sui comperio neque induco in animus possum ut uerus sanguis ad hic scelus progredior credo seduco uxor supplex rogo ne sui ultra celo siue ille adulescens subicio siue ex alius concapit adseueratio deinde is et ius iuro nihil talis suspicaris persuadeo in locus desertum filius perduco gladius qui occulo sui affero trado atque iugulum ferio praebeo neque uenenum neque latro is ad perago parricidium opus sum adfirmo quo facio non paulatim sed magnus impetus recta cogitatio pectus iuuenis occupo continuo abicio gladius tu uerus inquam pater vivo et si tam obsequor et hic precor filius permitto ego quoque exupera sed tantus quaeso ne meus erga tu amor is sum tu uilis qui ab paenitentia orior solitudo sanguis bonus pacatioresque penates silua et alimentum blandus ferrum atque mors offertor quam do uita felix beneficium


Magistratus uero prisci quantopere suam populique Romani maiestatem retinentes se gesserint hinc cognosci potest, quod inter cetera obtinendae grauitatis indicia illud quoque magna cum perseuerantia custodiebant, ne Graecis umquam nisi latine responsa darent. quin etiam ipsos linguae uolubilitate, qua plurimum ualent, excussa per interpretem loqui cogebant non in urbe tantum nostra, sed etiam in Graecia et Asia, quo scilicet Latinae uocis honos per omnes gentes uenerabilior diffunderetur. nec illis deerant studia doctrinae, sed nulla non in re pallium togae subici debere arbitrabantur, indignum esse existimantes inlecebris et suauitati litterarum imperii pondus et auctoritatem donari.

magistratus uerus priscus quantopere suus populus romanus maiestas retineo sui gero hinc cognosco possum qui inter ceterus obtineo grauitas indicium ille quoque magnus cum persevero custodio ne graecum umquam nisi latina respondeo do quin etiam ipse lingua uolubilitas qui multus ualeo excutio per interpres loquor cogo non in urbs tantus noster sed etiam in graecia et asia quo scilicet latinus uox honor per omnis gens venerabilis diffundo neque ille desum studium doctrina sed nullus non in res pallium toga subicio debeo arbitror indignus sum existimo illecebra et suauitas litteraris imperium pondus et auctoritas dono


Agathocles autem Syracusarum rex audaciter callidus: cum enim urbem eius maiore ex parte Karthaginienses occupassent, exercitum suum in Africam traiecit, ut metum metu, uim ui discuteret, nec sine effectu: nam repentino eius aduentu perculsi Poeni libenter incolumitatem suam salute hostium redemerunt pactique sunt ut eodem tempore et Africa Siculis et Sicilia Punicis armis liberaretur. age si Syracusarum moenia tueri perseuerasset? Sicilia belli malis urgueretur, bona pacis fruenda securae Karthagini reliquisset. nunc inferendo quae patiebatur, dum alienas potius lacessit opes quam suas tuetur, quo aequiore animo regnum deseruit, eo tutius recepit.

agathocles autem syracusaris rex audax callidus cum enim urbs is magnus ex pars carthaginiensis occupo exercitus suus in africa transiacio ut metus metus uis uis discutio neque sine effectus nam repentinus is aduentus percello poenus libet incolumitas suus salus hostis reemo paciscor sum ut idem tempus et africanus siculis et sicilia punicus arma libero ago si syracusaris moenia tueor persevero sicilia bellum malus urgeo bonus pax fruor securus karthago relinquo nunc infero qui patior dum alienus potis lacesso ops quam suus tueor quo aequus animus regnum desero is tueor recipio


L. Gellius omnibus honoribus ad censuram defunctus, cum grauissima crimina de filio, in nouercam conmissum stuprum et parricidium cogitatum, propemodum explorata haberet, non tamen ad uindictam continuo procucurrit, sed paene uniuerso senatu adhibito in consilium expositis suspicionibus defendendi se adulescenti potestatem fecit inspectaque diligentissime causa absoluit eum cum consilii tum etiam sua sententia. quod si impetu irae abstractus saeuire festinasset, admisisset magis scelus quam uindicasset.

l gellius omnis honor ad censeo defungor cum gravis crimen de filius in noverca conmitto stuprum et parricidium cogitas propemodum exploro habeo non tamen ad vindicta continuo procurro sed paene universus senatus adhibeo in consilium expono suspicio defendo sui adulescens potestas facio inspicio diligens causa absolvo is cum consilium tum etiam suus sententia qui si impetus ira abstraho saevio festino admitto magis scelus quam vindico


Ardentis spiritus uirum et bellicis operibus adsuetum huc iracundiae stimuli egerunt: C. autem Figulum mansuetissimum, pacato iuris ciuilis studio celeberrimum, prudentiae moderationisque inmemorem reddiderunt: consulatus enim repulsae dolore accensus, eo quidem magis, quod illum bis patri suo datum meminerat, cum ad eum postero comitiorum die multi consulendi causa uenissent, omnes dimisit, praefatus 'an nos consulere scitis, consulem facere nescitis?' dictum grauiter et merito, sed tamen aliquanto melius non dictum: nam quis populo Romano irasci sapienter potest?

ardeo spiritus uir et bellicus opus assuesco huc iracundia stimulis egero que autem figulis mansuetissimum pacatum ius ciuilis studium celeber prudentia moderatio immemor reddo consulatus enim repello dolor accendo is quidem magis qui ille bis pater suus do memini cum ad is posterus comitium dies multus consulo causa uenio omnis dimitto praefor an nos consulo scio consul facio nescio dico grauis et mereo sed tamen aliquantus bonus non dico nam quis populus romanus irascor sapienter possum


Quid illud factum L. Fimbriae consularis, quam sapiens! M. Lutatio Pinthiae splendido equiti Romano iudex addictus de sponsione, quam is cum aduersario, quod uir bonus esset, fecerat, numquam id iudicium pronuntiatione sua finire uoluit, ne aut probatum uirum, si contra eum iudicasset, fama spoliaret aut iuraret uirum bonum esse, cum ea res innumerabilibus laudibus contineretur.

quis ille facio l fimbria consularis quam sapio m lutatius pinthiae splendidus equio romanus iudex addico de sponsio quam is cum adversarius qui uir bonus sum facio numquam is iudicium pronuntiatio suus finio uolo ne aut probo uir si contra is judico fama spolio aut juro uir bonus sum cum is res innumerabilis laus contineo


Thraciae uero illa natio merito sibi sapientiae laudem uindicauerit, quae natales hominum flebiliter, exequias cum hilaritate celebrans sine ullis doctorum praeceptis uerum condicionis nostrae habitum peruidit. remoueatur itaque naturalis omnium animalium dulcedo uitae, quae multa et facere et pati turpiter cogit, si ortu eius aliquanto felicior ac beatior finis reperietur.

thracia uerus ille natio mereo sui sapientia laus vindico qui natalis homo flebilis exsequiae cum hilaritas celebro sine ullus doctor praecipio uerus condicio noster habitus pervideo removeo itaque natural omnis animal dulcedo uita qui multus et facio et patior turpis cogo si ortus is aliquantus felix atque beo finis reperio


Nam Alcibiaden quasi duae fortunae partitae sunt, altera, quae ei nobilitatem eximiam, abundantes diuitias, formam praestantissimam, fauorem ciuium propensum, summa imperia, praecipuas potentiae uires, flagrantissimum ingenium adsignaret, altera, quae damnationem, exilium, uenditionem bonorum, inopiam, odium patriae, uiolentam mortem infligeret: nec aut haec aut illa uniuersa, sed uarie perplexa, freto atque aestui similia.

nam alcibiades quasi duo fortuna partio sum alter qui is nobilitas eximius abundo diuitiae forma praesto fauor ciuis propendeo summus imperium praecipuus potentia uis flagro ingenium adsigno alter qui damnatio exsilium uenditio bonus inopia odium patria violentus mors infligo neque aut hic aut ille uniuersus sed uarius perplexus fretus atque aestus similis


C. autem Mario Cn. Carbone consulibus ciuili bello cum L. Sulla dissidentibus, quo tempore non rei publicae uictoria quaerebatur, sed praemium uictoriae res erat publica, senatus consulto aurea atque argentea templorum ornamenta, ne militibus stipendia deessent, conflata sunt: digna enim causa erat, hine an illi crudelitatem suam proscriptione ciuium satiarent, ut di immortales spoliarentur! non ergo patrum conscriptorum uoluntas, sed taeterrimae necessitatis truculenta manus illi consulto stilum suum inpressit.

que autem marius cn carbo consul ciuilis bellum cum l sulla dissido quo tempus non res publicus uictoria quaero sed praemium uictoria res sum publicus senatus consultum aureus atque argenteus templum ornamentum ne miles stipendium desum conflo sum dignus enim causa sum hic an ille crudelitas suus proscriptio ciuis satio ut deus immortalis spolio non ergo pater conscriptor uoluntas sed taeter necessitas truculentus manus ille consultum stilis suus inpremo


Ab eodem fonte pietatis Thrasybuli quoque animus manauit. is, cum Atheniensium urbem xxx tyrannorum taeterrima dominatione liberare cuperet paruaque manu maximae rei molem adgrederetur, et quidam e consciis dixisset 'quantas tandem tibi Athenae per te libertatem consecutae gratias debebunt?' respondit 'di faciant ut quantas ipse illis debeo uidear retulisse'. quo adfectu inclytum destructae tyrannidis opus laude cumulauit.

ab idem fons pietas thrasybulis quoque animus mano is cum atheniensis urbs xxx tyrannus taeter dominatio liberaris cupio parvus manus magnus res moles aggredior et quidam e conscius dico quantus tandem tu athenae per tu libertas consequor gratia debeo respondeo deus facio ut quantus ipse ille debeo uideo refero quo affectus inclytum destruo tyrannis opus laus cumulo


Scipio autem Africanus superior, quem di immortales nasci uoluerunt, ut esset in quo uirtus se per omnes numeros hominibus efficaciter ostenderet, solutioris uitae primos adulescentiae annos egisse fertur, remotos quidem a luxuriae crimine, sed tamen Punicis tropaeis, deuictae Karthaginis ceruicibus inposito iugo teneriores.

scipio autem africanus superus qui deus immortalis nascor uolo ut sum in quo uirtus sui per omnis numerus homo efficax ostendo solvo uita primus adulescentia annus ago fero removeo quidem ab luxuria crimen sed tamen punicus tropaeum devinco karthago ceruix inpono iugum tener


Nec minus efficax ultor contemptae religionis filius quoque eius Aesculapius, qui consecratum templo suo lucum a Turullio praefecto Antonii ad naues ei faciendas magna ex parte succisum , inter ipsum nefarium ministerium deuictis partibus Antonii, imperio Caesaris morti destinatum Turullium manifestis numinis sui uiribus in eum locum, quem uiolauerat, traxit effecitque ut ibi potissimum a militibus Caesarianis occisus eodem exitio et euersis iam arboribus poenas lueret et adhuc superantibus inmunitatem consimilis iniuriae pareret suamque uenerationem, quam apud colentes maximam semper habuerat, † dis multiplicauit.

neque paruus efficax ultor contemno religio filius quoque is aesculapius qui consecro templum suus lucus ab turullius praeficio antonius ad nauis is facio magnus ex pars succido inter ipse nefarius ministerium deuinco pars antonius imperium caesar mors destino turullius manifestus numen suus uis in is locus qui violo traho efficio ut ibi potis ab miles caesarianus occido idem exitium et everro iam arbor poena luo et adhuc supero inmunitas consimilis iniuria pareo suo ueneratio quam apud colo maximus semper habeo deus multiplico


Regis et iuuenis flagrantissimae cupiditati similem Aristotelis in capessenda laude sitim subnectam: is namque Theodecti discipulo oratoriae artis libros quos pro suis ederet donauerat, molesteque postea ferens titulum eorum sic alii cessisse, proprio uolumine quibusdam rebus insistens, planius sibi de his in Theodectis libris dictum esse adiecit. nisi me tantae et tam late patentis scientiae uerecundia teneret, dicerem dignum philosophum, cuius stabiliendi mores altioris animi philosopho traderentur.

rex et iuuenis flagro cupiditas similis aristotelis in capesso laus sitis subnecto is namque theodectes discipulus oratoria ars liber qui pro suus edo dono molestus postea fero titulis is sic alius cedo proprius volumen quidam res insisto planus sui de hic in theodectes liber dico sum adiicio nisi ego tantus et tam latus pateo scientia verecundia teneo dico dignus philosophus qui stabilio mos alo animus philosophus trado


M'. Iuuentius Thalna consul, collega Ti. Gracchi consulis iterum, cum in Corsica, quam nuper subegerat, sacrificaret, receptis litteris decretas ei a senatu supplicationes nuntiantibus, intento illas animo legens caligine oborta ante foculum conlapsus mortuus humi iacuit. quem quid aliud quam nimio gaudio enectum putemus? en cui Numantia aut Karthago excindenda traderetur!

m juventius thalna consul collega tiberius gracchus consul iterum cum in corsica quam nuper subigo sacrifico recipio littera decerno is ab senatus supplicatio nuntio intendo ille animus lego caligo oborior ante foculis collabor mortuus humus iaceo qui quis alius quam nimius gaudium eneco puto en qui numantia aut carthago excindenda trado


Socraten etiam constat aetate prouectum fidibus tractandis operam dare coepisse satius iudicantem eius artis usum sero quam numquam percipere. et quantula Socrati accessio illa futura scientia erat? sed peruicax hominis industria tantis doctrinae suae diuitiis etiam musicae rationis uilissimum elementum accedere uoluit. ergo dum ad discendum semper se pauperem credit, ad docendum fecit locupletissimum.

socrates etiam consto aetas proveho fides tracto opera do coepio sero judico is ars usus serus quam numquam percipio et quantulus socrates accessio ille sum scientia sum sed pervicax homo industria tantus doctrina suus diuitiae etiam musica ratio vilis elementum accedo uolo ergo dum ad disco semper sui paupero credo ad doceo facio locupletissimum


M. quoque Valerium duabus rebus insignibus di pariter atque ciues speciosum reddiderunt, illi cum quodam Gallo conminus pugnanti coruum propugnatorem subicientes, hi tertium et uicesimum annum ingresso consulatum largiti. quorum alterum decus uetustae originis, optimi nominis gens, Coruini amplexa cognomen usurpat, alterum summo subiungit ornamento tam celeritate quam principio consulatus gloriando.

m quoque valerius duo res insignis deus pariter atque ciuis speciosus reddo ille cum quidam gallus conminus pugno corvus propugnator subicio hic tertius et uicesimus annus ingredior consulatus largior qui alter decus vetustus origo bonus nomen gens corvinus amplector cognomen usurpo alter superus subjungo ornamentum tam celeritas quam principium consulatus glorior


Quis ignorat tantum laudis Scipionem Nasicam toga quantum armis utrumque Africanum meruisse, qui pestifera Ti. Gracchi manu faucibus conprehensam rem publicam strangulari passus non est? sed is quoque propter iniquissimam uirtutum suarum apud ciues aestimationem sub titulo legationis Pergamum secessit et quod uitae superfuit ibi sine ullo ingratae patriae desiderio peregit.

quis ignoro tantus laus scipio nasica toga quantus arma uterque africanus mereo qui pestifer tiberius gracchus manus fauces comprehendo res publicus strangularis patior non sum sed is quoque propter iniquus uirtus suus apud ciuis aestimatio sub titulus legatio pergamum secedo et qui uita supersum ibi sine ullus ingratus patria desiderium perago


Fabiorum et Ogulni continentiae Calpurnium Pisonem in consimili genere laudis aemulum fuisse res ipsa documento est. consul graui fugitiuorum bello a se liberata Sicilia eos, quorum praecipua opera usus fuerat, imperatorio more donis prosequebatur. inter quos filium suum aliquot locis proeliatum fortissime titulo trium librarum aureae coronae decorauit praefatus non oportere a magistratu e publica pecunia erogari quod in ipsius domum rediturum esset tantumque ponderis se testamento adulescenti legaturum promisit, ut honorem publice a duce, pretium priuatim a patre reciperet.

fabius et ogulnius continentia calpurnius piso in consimilis genus laus aemulis sum res ipse documentum sum consul grauis fugitivus bellum ab sui libero sicilia is qui praecipuus opus utor sum imperatorius mos donum prosequor inter qui filius suus aliquot locus proelio fortis titulus tres libra aureus corona decoro praefor non oportet ab magistratus e publicus pecunia erogaris qui in ipse domus redeo sum tantus pondus sui testamentum adulescens lego promitto ut honor publicus ab dux pretium priuatim ab pater recipio


Cuius ut ad alium aeque inlustrem actum transgrediar, Cn. Domitius tribunus pl. M. Scaurum principem ciuitatis in iudicium populi deuocauit, ut, si fortuna aspirasset, ruina, sin minus, certe ipsa obtrectatione amplissimi uiri incrementum claritatis adprehenderet. cuius opprimendi cum summo studio flagraret, seruus Scauri noctu ad eum peruenit, instructurum se eius accusationem multis et grauibus domini criminibus promittens. erat in eodem pectore et inimicus et Domitius , diuersa aestimatione nefarium indicium perpendens. iustitia uicit odium: continuo enim et suis auribus obseratis et indicis ore clauso duci eum ad Scaurum iussit. accusatorem etiam reo suo, ne dicam diligendum, certe laudandum! quem populus cum propter alias uirtutes tum hoc nomine libentius et consulem et censorem et pontificem maximum fecit.

qui ut ad alius aequus illustris ago transgredior cn domitius tribunus pl m scaurus princeps ciuitas in iudicium populus devoco ut si fortuna aspiro ruina sin paruus certus ipse obtrectatio amplus uir incrementum claritas adprehendo qui opprimo cum superus studium flagro seruus scaurus nox ad is peruenio instruo sui is accusatio multus et grauis dominus crimen promitto sum in idem pectus et inimicus et domitius diuerto aestimatio nefarius indicium perpendo iustitia uinco odium continuo enim et suus auris obsero et indico os claudo duco is ad scaurus iubeo accusator etiam reor suus ne dico diligo certus laudo qui populus cum propter alius uirtus tum hic nomen libet et consul et censor et pontifex magnus facio


Quam porro subtiliter Anacharsis leges araneorum telis conparabat! nam ut illas infirmiora animalia retinere, ualentiora transmittere, ita his humiles et pauperes constringi, diuites et praepotentes non alligari.

quam porro subtilis anacharsis lex araneus telum conparo nam ut ille infirmis animal retineo valeo transmitto ita hic humilis et pauper constringo diues et praepossum non alligaris


Cui facto par illa fiducia, quod, postquam Africam attigit, speculatores Hannibalis in castris deprehensos et ad se perductos nec supplicio adfecit nec de consiliis ac uiribus Poenorum percontatus est, sed circa omnis manipulos diligentissime ducendos curauit interrogatosque an satis ea considerassent, quae speculari iussi erant, prandio dato ipsis iumentisque eorum incolumes dimisit. quo tam pleno fiduciae spiritu prius animos hostium quam arma contudit.

qui facio par ille fiducia qui postquam africa attigo speculator hannibal in castrum deprehendo et ad sui perduco neque supplicium afficio neque de consilium atque uis poenus percontor sum sed circa omnis manipulus diligens duco curo interrogo an satis is considero qui specularis iubeo sum prandium do ipse jumentum is incolumis dimitto quo tam plenus fiducia spiritus prior animus hostis quam arma contundo


Atque ut domesticis externa subnectam, Graeca femina nomine Hippo, cum hostium classe esset excepta, in mare se, ut morte pudicitiam tueretur, abiecit. cuius corpus Erythraeo litori adpulsum proxima undis humus sepulturae mandatum ad hoc tempus tumulo contegit: sanctitatis uero gloriam aeternae traditam memoriae Graecia laudibus summis celebrando cotidie florentiorem efficit.

atque ut domesticus externus subnecto graecum femina nomen hippus cum hostis classis sum excipio in mare sui ut mors pudicitia tueor abicio qui corpus erythraeus litor appulsus propior unda humus sepultura mando ad hic tempus tumulus contego sanctitas uerus gloria aeternus trado memoria graecia laus summus celebro cottidie floreo efficio


Pisistratus dicendo tantum ualuisse traditus est, ut ei Athenienses regium imperium oratione capti permitterent, cum praesertim e contraria parte amantissimus patriae Solo niteretur. sed alterius salubriores erant contiones, alterius disertiores. quo euenit ut alioqui prudentissima ciuitas libertati seruitutem praeferret.

pisistratus dico tantus ualuisse trado sum ut is atheniensis regius imperium oratio capio permitto cum praesertim e contrarius pars amo patria solum niteo sed alter salubris sum contio alter dissero quo euenio ut alioqui prudens ciuitas libertas seruitus praefero


Non paruus consulatus rubor M. Perpenna est, utpote consul ante quam ciuis, sed in bello gerendo utilior aliquanto rei publicae Varrone imperator: regem enim Aristonicum cepit Crassianaeque stragis punitor extitit, cum interim, cuius uita triumphauit, mors Papia lege damnata est: namque patrem illius, nihil ad se pertinentia ciuis Romani iura conplexum Sabelli iudicio petitum redire in pristinas sedes coegerunt. ita M. Perpennae nomen adumbratum, falsus consulatus, caliginis simile imperium, caducus triumphus, † aliena in urbe inprobe peregrinatus est.

non parvus consulatus rubor m perperna sum utpote consul ante quam ciuis sed in bellum gero utilis aliquantus res publicus varro imperator rex enim aristonicus capio crassianus strages punitor extitit cum interim qui uita triumpho mors papius lex damno sum namque pater ille nihil ad sui pertineo ciuis romanus ius conplexum sabellus iudicium peto redeo in pristinus sedes cogo ita m perperna nomen adumbro falsus consulatus caligo similis imperium caducus triumphus alienus in urbs improbus peregrinor sum


L. uero Catilina in senatu M. Cicerone incendium ab ipso excitatum dicente 'sentio', inquit 'et quidem illud, si aqua non potuero, ruina restinguam'. quem quid aliud existimemus quam conscientiae stimulis actum reum se inchoati parricidii peregisse?

l uerus catilina in senatus m cicero incendium ab ipse excitas dico sentio inquam et quidem ille si aqua non possum ruina restinguo qui quis alius existimo quam conscientia stimulus ago reus sui incoho parricidium perago


Incipiam autem a Zenone Eleate. qui cum esset in dispicienda rerum natura maximae prudentiae inque excitandis ad uigorem iuuenum animis promptissimus, praeceptorum fidem exemplo uirtutis suae publicauit: patriam enim egressus, in qua frui secura libertate poterat, Agrigentum miserabili seruitute obrutum petiit, tanta fiducia ingenii ac morum suorum fretus, ut sperauerit et tyranno et Phalari uaesanae mentis feritatem a se deripi posse. postquam deinde apud illum plus consuetudinem dominationis quam consilii salubritatem ualere animaduertit, nobilissimos eius ciuitatis adulescentes cupiditate liberandae patriae inflammauit. cuius rei cum indicium ad tyrannum manasset, conuocato in forum populo torquere eum uario cruciatus genere coepit subinde quaerens quosnam consilii participes haberet. at ille neque eorum quemquam nominauit et proximum quemque ac fidissimum tyranno suspectum reddidit increpitansque Agrigentinis ignauiam ac timiditatem effecit ut subito mentis inpulsu concitati Phalarim lapidibus prosternerent. senis ergo unius eculeo inpositi non supplex uox nec miserabilis eiulatus, sed fortis cohortatio totius urbis animum fortunamque mutauit.

incipio autem ab zeno eleate qui cum sum in dispicio res natura magnus prudentia in excito ad vigor iuuenis animus promo praeceptor fides exemplum uirtus suus publico patria enim egredior in qui fruor securus libertas possum agrigentum miserabilis seruitus obruo peto tantus fiducia ingenium atque mos suus fretus ut spero et tyrannus et phalaris vesanus mens feritas ab sui deripio possum postquam deinde apud ille multus consuetudo dominatio quam consilium salubritas ualeo animaduerto nobilis is ciuitas adulescens cupiditas libero patria inflammo qui res cum indicium ad tyrannus mano conuoco in forum populus torqueo is uarius cruciatus genus coepio subinde quaero quisnam consilium particeps habeo at ille neque is quisquam nomino et propior quisque atque fidus tyrannus suspicio reddo increpito agrigentinus ignauia atque timiditas efficio ut subeo mens impulsus concitas phalarim lapis prosterno senex ergo unus equuleus inpono non supplex uox neque miserabilis ejulo sed fortis cohortatio totus urbs animus fortuna muto


Item, cum tr. pl. Saturninus et praetor Glaucia et Equitius designatus tr. pl. maximos in ciuitate nostra seditionum motus excitauissent, nec quisquam se populo concitato opponeret, primum M. Aemilius Scaurus C. Marium consulatum sextum gerentem hortatus est ut libertatem legesque manu defenderet protinusque arma sibi adferri iussit. quibus allatis ultima senectute confectum et paene dilapsum corpus induit spiculoque innixus ante fores curiae constitit ac paruulis et extremis spiritus reliquiis ne res publica expiraret effecit: praesentia enim animi sui senatum et equestrem ordinem ad uindictam exigendam inpulit.

item cum tr pl saturninus et praetor glaucion et equio designo tr pl magnus in ciuitas noster seditio moueo excito neque quisquam sui populus concito oppono primus m aemilius scaurus que marius consulatus sextus gero hortor sum ut libertas lego manus defendo protinus arma sui affero iubeo qui affero ulter senectus conficio et paene dilabor corpus induo spiculum innitor ante foris curia consto atque paruulis et exter spiritus reliquiae ne res publicus expiraret efficio praesens enim animus suus senatus et equester ordo ad vindicta exigo inpello


Cn. quoque Carbo magnae uerecundiae est Latinis annalibus. tertio in consulatu suo iussu Pompei in Sicilia ad supplicium ductus petiit a militibus demisse et flebiliter ut sibi aluum leuare prius quam expiraret liceret, quo miserrimae lucis usu diutius frueretur, eo usque moram trahens, donec caput eius sordido in loco sedentis abscideretur. ipsa uerba tale flagitium narrantis secum luctantur, nec silentio amica, quia occultari non meretur, neque relationi familiaria, quia dictu fastidienda sunt.

cn quoque carbo magnus verecundia sum latinum annal tertius in consulatus suus iussus pompejus in sicilia ad supplicium duco peto ab miles demitto et flebilis ut sui alvus leuaris prior quam expiraret licet quo miser lucus usus diu fruor is usque mora traho donec caput is sordidus in locus sedeo abscido ipse uerbum talis flagitium narro sui luctor neque silentium amicus quia occultaris non mereo neque relatio familiaris quia dico fastidio sum


Par indignatio ciuitatis aduersus Sp. Cassium erupit, cui plus suspicio concupitae dominationis nocuit quam tres magnifici consulatus ac duo speciosissimi triumphi profuerunt: senatus enim populusque Romanus non contentus capitali eum supplicio adficere interempto domum superiecit, ut penatium quoque strage puniretur: in solo autem aedem Telluris fecit. itaque quod prius domicilium inpotentis uiri fuerat nunc religiosae seueritatis monumentum est.

par indignatio ciuitas aduersus spurius casseius erumpo qui multus suspicio concupio dominatio noceo quam tres magnificus consulatus atque duo speciosus triumphus prosum senatus enim populus romanus non contineo capitalis is supplicium afficio interimo domus superjacio ut penates quoque strages punior in solum autem aedes tellus facio itaque qui prior domicilium impotens uir sum nunc religiosus seueritas monumentum sum


Feminae cum uiris cubantibus sedentes cenitabant. quae consuetudo ex hominum conuictu ad diuina penetrauit: nam Iouis epulo ipse in lectulum, Iuno et Minerua in sellas ad cenam inuitabantur. quod genus seueritatis aetas nostra diligentius in Capitolio quam in suis domibus conseruat, uidelicet quia magis ad rem pertinet dearum quam mulierum disciplinam contineri.

femina cum uir cubo sedeo cenito qui consuetudo ex homo conuictus ad diuinum penetro nam iuppiter epulum ipse in lectulis juno et minerva in sella ad cena invito qui genus seueritas aetas noster diligo in capitolium quam in suus domus conservo uidelicet quia magis ad res pertineo dearis quam mulier disciplina contineo


Themistocles eorum, qui ingratam patriam experti sunt, celeberrimum exemplum, cum illam incolumem, claram, opulentam, principem Graeciae reddidisset, eo usque sensit inimicam, ut ad Xerxis, quem paulo ante destruxerat, non debitam sibi misericordiam perfugere necesse haberet.

themistocles is qui ingratus patria experior sum celeber exemplum cum ille incolumis clarus opulentus princeps graecia reddo is usque sentio inimica ut ad xerxes qui paulus ante destruo non debeo sui misericordia perfugio necesse habeo


Ad cuius maiestatem pertinet non solum quae ipse benigne tribuit, sed etiam quae alio tribuente sensit commemorari: ut enim illic meritae, ita hic redditae laudis conmendatio est.

ad qui maiestas pertineo non solus qui ipse benignus tribuo sed etiam qui alius tribuo sentio commemoraris ut enim illic mereo ita hic reddo laus conmendatio sum


Verum quia excessus e uita et fortuitos et uiriles, quosdam etiam temerarios oratione attigimus, subiciamus nunc aestimationi enerues et effeminatos, ut ipsa conparatione pateat quanto non solum fortior, sed etiam sapientior mortis interdum quam uitae sit cupiditas.

verus quia excedo e uita et fortuitus et uirilis quidam etiam temerarius oratio attingo subicio nunc aestimatio enervo et effemino ut ipse conparatio pateo quantus non solus fortis sed etiam sapio mors interdum quam uita sum cupiditas


L. Brutus, gloria par Romulo, quia ille urbem, hic libertatem Romanam condidit, filios suos dominationem Tarquini a se expulsam reducentes summum imperium obtinens conprehensos proque tribunali uirgis caesos et ad palum religatos securi percuti iussit. exuit patrem, ut consulem ageret, orbusque uiuere quam publicae uindictae deesse maluit.

l brutus gloria par romulus quia ille urbs hic libertas romanus condo filius suus dominatio tarquinius ab sui expello reduco superus imperium obtineo comprehendo pro tribunal uirga caedo et ad pal religo securus percutio iubeo exuo pater ut consul ago orbus uiuo quam publicus vindicta desum malo


Hoc mouit C. Marium imperatorem tum, cum C. Lusium sororis suae filium, tribunum militum, a C. Plotio manipulari milite iure caesum pronuntiauit, quia eum de stupro conpellare ausus fuerat.

hic moueo que marius imperator tum cum que lusius soror suus filius tribunus miles ab que plautius manipularis miles ius caedo pronuntio quia is de stuprum conpellaris audeo sum


Eadem pietas uiribus suis inflammatum Africanum superiorem uixdum annos pubertatis ingressum ad opem patri in acie ferendam uirili robore armauit: consulem enim eum apud Ticinum flumen aduersis auspiciis cum Hannibale pugnantem, grauiter saucium intercessu suo seruauit, neque illum aut aetatis infirmitas aut militiae tirocinium aut infelicis proelii etiam ueterano bellatori pertimescendus exitus interpellare ualuit, quo minus duplici gloria conspicuus coronam imperatore simul et patre ex ipsa morte rapto mereretur.

idem pietas uis suus inflammo africanus superus uix annus pubertas ingredior ad ops pater in acies fero uirilis robur armo consul enim is apud ticinus flumen aduerto auspicium cum hannibal pugno grauis saucius intercedo suus seruo neque ille aut aetas infirmitas aut militia tirocinium aut infelix proelium etiam veteranus bellator pertimesco exitus interpellaris ualuit quo paruus duplex gloria conspicuus corona imperator simul et pater ex ipse mors rapio mereo


Alia nobilitas, alius furor, sed fidei par exemplum. Pindarus C. Cassium Philippensi proelio uictum, nuper ab eo manu missus, iussu ipsius obtruncatum insultationi hostium subtraxit seque e conspectu hominum uoluntaria morte abstulit ita, ut ne corpus quidem eius absumpti inueniretur. quis deorum grauissimi sceleris ultor illam dexteram, quae in necem patriae parentis exarserat, tanto torpore inligauit, ut se tremibunda Pindari genibus summitteret, ne publici parricidii quas merebatur poenas arbitrio piae uictoriae exsolueret? tu profecto tunc, diue Iuli, caelestibus tuis uulneribus debitam exegisti uindictam, perfidum erga te caput sordidi auxilii supplex fieri cogendo, eo animi aestu conpulsum, ut neque retinere uitam uellet neque finire sua manu auderet.

alius nobilitas alius furor sed fides par exemplum pindarus que casseius philippensis proelium uictus nuper ab is manus mitto iussus ipse obtrunco insultatio hostis subtraho sequor e conspectus homo voluntarius mors aufero ita ut ne corpus quidem is absumo inuenio quis deus gravis scelus ultor ille dexter qui in nex patria parens exardeo tantus torpor inligo ut sui tremebundus pindaris genu summitto ne publicus parricidium qui mereo poena arbitrium pius uictoria exsolvo tu profecto tunc divus iulis caelestis tuus uulnus debeo exigo vindicta perfidus erga tu caput sordidus auxilium supplex fio cogo is animus aestus conpello ut neque retineo uita uolo neque finio suus manus audeo


Sunt et illa speciosa fiduciae publicae exempla: nam cum eo bello, quod aduersus Pyrrum gerebatur, Karthaginienses c ac xxx nauium classem in praesidium Romanis Ostiam ultro misissent, senatui placuit legatos ad ducem eorum ire, qui dicerent populum Romanum bella suscipere solere, quae suo milite gerere posset: proinde classem Karthaginem reducerent.

sum et ille speciosus fiducia publicus exemplum nam cum is bellum qui aduersus pyrrum gero carthaginiensis que atque xxx nauis classis in praesidium romanus ostia ultro mitto senatus placeo legatus ad dux is eo qui dico populus romanus bellum suscipio soleo qui suus miles gero possum proinde classis karthago reduco


Facta mentione urbis, e qua primordia ciuitas nostra traxit, diuus Iulius fausta proles eius se nobis offert. quem C. Cassius numquam sine praefatione publici parricidii nominandus, cum in acie Philippensi ardentissimo animo perstaret, uidit humano habitu augustiorem, purpureo paludamento amictum, minaci uultu et concitato equo in se impetum facientem. quo aspectu perterritus tergum hosti dedit uoce illa prius emissa: 'quid enim amplius agam, si occidisse parum est?' non occideras tu quidem, Cassi, Caesarem, neque enim ulla extingui diuinitas potest, sed mortali adhuc corpore utentem uiolando meruisti ut tam infestum haberes deum.

facio mentio urbs e qui primordius ciuitas noster traho diuus iulius faustus proles is sui nos offero qui que casseius numquam sine praefatio publicus parricidium nomino cum in acies philippensis ardeo animus persto uideo humanus habitus augustus purpureus paludamentum amicio minax uultus et concito equus in sui impetus facio quo aspectus perterreo tergum hostis do uox ille prior emitto quis enim amplus ago si occido parum sum non occido tu quidem casseius caesaris neque enim ullus extingui divinitas possum sed mortal adhuc corpus uto violo mereo ut tam infestus habeo deus


Quid feminae cum contione? si patrius mos seruetur, nihil: sed ubi domestica quies seditionum agitata fluctibus est, priscae consuetudinis auctoritas conuellitur, plusque ualet quod uiolentia cogit quam quod suadet et praecipit uerecundia. itaque te, Sempronia, Ti. et C. Gracchorum soror, uxor Scipionis Aemiliani, non ut absurde te grauissimis uirorum operibus inserentem, maligna relatione conprehendam, sed quia ab tribuno plebei producta ad populum in maxima confusione nihil a tuorum amplitudine degenerasti, honorata memoria prosequar. coacta es eo loci consistere, ubi principum ciuitatis perturbari frons solebat, instabat tibi toruo uultu minas profundens amplissima potestas, clamore imperitae multitudinis obstrepens totum forum acerrimo studio nitebatur ut Equitio, cui Semproniae gentis falsum ius quaerebatur, tamquam filio Tiberii fratris tui osculum dares. tu tamen illum, nescio quibus tenebris protractum portentum, execrabili audacia ad usurpandam alienam propinquitatem tendentem reppulisti.

quis femina cum contio si patrius mos servo nihil sed ubi domesticus quies seditio agito fluctus sum priscus consuetudo auctoritas convello multus ualeo qui uiolentia cogo quam qui suadeo et praecipio verecundia itaque tu sempronius tiberius et que gracchus soror uxor scipio aemilianus non ut absurdus tu gravis uir opus insero malignus relatio comprehendo sed quia ab tribunus plebes produco ad populus in maximus confusio nihil ab tuus amplitudo degenero honoro memoria prosequor cogo sum is locus consisto ubi princeps ciuitas perturbaris frons soleo insto tu torvus uultus minae profundo amplus potestas clamor imperitus multitudo obstrepo totus forum acer studium nitor ut equitium qui sempronia gens falsus ius quaero tamquam filius tiberius frater tuus osculis do tu tamen ille nescio qui tenebrae protraho portendo execrabilis audacia ad usurpo alienus propinquitas tendo repello


Cuius filia minime muliebris animi. quae, cum Bruti uiri sui consilium, quod de interficiendo ceperat Caesare, ea nocte, quam dies taeterrimi facti secutus est, cognosset, egresso cubiculum Bruto cultellum tonsorium quasi unguium resecandorum causa poposcit eoque uelut forte elapso se uulnerauit. clamore deinde ancillarum in cubiculum reuocatus Brutus obiurgare eam coepit, quod tonsoris praeripuisset officium. cui secreto Porcia 'non est hoc' inquit 'temerarium factum meum, sed in tali statu nostro amoris mei erga te certissimum indicium: experiri enim uolui, si tibi propositum parum ex sententia cessisset, quam aequo animo me ferro essem interemptura'.

qui filia paruus muliebris animus qui cum brutus uir suus consilium qui de interfacio capio caesaris is nox quam dies taeter facio sequor sum cognosco egredior cubiculum brutus cultellus tonsorius quasi unguis reseco causa posco eo uelut fors elabor sui vulnero clamor deinde ancillaris in cubiculum revoco brutus obiurgaris is coepio qui tonsor praeripio officium qui secretum porcius non sum hic inquam temerarius facio meus sed in talis status noster amor meus erga tu certus indicium experior enim uolo si tu propono parum ex sententia cedo quam aequus animus ego ferrum sum interimo


Sunt et externae mortes dignae adnotatu. qualis in primis Comae, quem ferunt maximi latronum ducis Cleonis fratrem fuisse: is enim ad P. Rupilium consulem Hennam, quam praedones tenuerant, in potestatem nostram redactam perductus, cum de uiribus et conatibus fugitiuorum interrogaretur, sumpto tempore ad se colligendum caput operuit innixusque genibus conpresso spiritu inter ipsas custodum manus inque conspectu summi imperii exoptata securitate adquieuit. torqueant se miseri, quibus extingui quam superesse utilius est, in trepido et anxio consilio quanam ratione uita exeant quaerentes: ferrum acuant, uenena temperent, laqueos adprehendant, uastas altitudines circumspiciant, tamquam magno apparatu aut exquisita molitione opus sit, ut corporis atque animi infirmo uinculo cohaerens societas dirimatur. nihil horum Coma, sed intra pectus inclusa anima finem sui repperit: enimuero non nimio studio retinendum bonum, cuius caduca possessio tam leui adflatu uiolentiae concussa dilabi potuit.

sum et externus mors dignus adnoto qualis in primus come qui fero magnus latro dux cleona frater sum is enim ad p rupilius consul henna quam praedo teneo in potestas noster redigo perduco cum de uis et conatus fugitivus interrogo sumo tempus ad sui colligo caput operio innitor genu conpremo spiritus inter ipse custos manus in conspectus superus imperium exopto securitas adquiesco torqueo sui miser qui extingui quam supersum utilis sum in trepido et anxius consilium quisnam ratio uita exeo quaero ferrum acuo uenenum tempero laqueus adprehendo vasto altitudo circumspicio tamquam magnus apparatus aut exquaero molitio opus sum ut corpus atque animus infirmo vinculum cohaereo societas dirimo nihil hic come sed intra pectus includo anima finis suus reperio enimuero non nimius studium retineo bonus qui caducus possessio tam leuis afflo violentia concutio dilabor possum


Velitum usus eo bello primum repertus est, quo Capuam Fuluius Flaccus imperator obsedit: nam cum equitatui Campanorum crebris excursionibus equites nostri, quia numero pauciores erant, resistere non possent, Q. Nauius centurio e peditibus lectos expediti corporis breuibus et incuruis septenis armatos hastis, paruo tegumine munitos, ueloci saltu iungere se equitantibus et rursus celeri motu delabi instituit, quo facilius equestri proelio subiecti pedites uiros pariter atque equos hostium telis incesserent, eaque nouitas pugnae unicum Campanae perfidiae debilitauit auxilium, ideoque auctori eius Nauio honos a duce est habitus.

veles utor is bellum primus reperio sum quo capua fulvius flaccus imperator obsedeo nam cum equitatus campanus creber excursio eques noster quia numerus paucus sum resisto non possum q navius centurio e pedes lectus expedio corpus brevis et incurvus septeni armatus hasta parvus tegumine munio uelox saltus iungo sui equito et rursus celer motus delabor instituo quo facilis equester proelium subicio pedito uir pariter atque equus hostis telum incesso is nouitas pugna unicus campanus perfidia debilito auxilium ideo auctor is navius honor ab dux sum habitus


Cuius tam mitis ingenii debitum fructum ultimo fati sui tempore cepit: nam cum diris auspiciis Argiuorum inuasisset urbem, abscisumque eius caput Alcyoneus Antigoni regis filius ad patrem— propugnator enim laborantibus aderat—laetus uelut aliquod felicissimum uictoriae opus attulisset, Antigonus correpto iuuene, quod tanti uiri subitae ruinae inmemor humanorum casuum effuso gaudio insultaret, humo caput sublatum causea, qua uelatum caput suum more Macedonum habebat, texit corporique Pyrri redditum honoratissime cremandum curauit. quin etiam filium eius Helenum captiuum ad se pertractum et cultum et animum regium gerere iussit ossaque ei Pyrri aurea inclusa urna Epirum in patriam ad Alexandrum fratrem portanda dedit.

qui tam mitis ingenium debeo fructus ultimo fatum suus tempus capio nam cum dirus auspicium argivus invado urbs abscido is caput alcyoneus antigonus rex filius ad pater propugnator enim laboro adsum laetus uelut aliqui felix uictoria opus affero antigonus corripio juvenis qui tantus uir subeo ruina immemor humani casus effundo gaudium insulto humo caput tollo causea qui velo caput suus mos macedones habeo tego corpus pyrri reddo honoro cremo curo quin etiam filius is helenus captiuus ad sui pertraho et cultus et animus regius gero iubeo ossum is pyrri aureus includo urna epirus in patria ad alexander frater porto do


Cuius tamen crudelitatis C. Marius inuidiam leuat: nam et ille nimia cupiditate persequendi inimicos iram suam nefarie destrinxit, C. Caesaris consularis et censorii nobilissimum corpus ignobili saeuitia trucidando, et quidem apud seditiosissimi et abiectissimi hominis bustum: id enim malorum miserrimae tunc rei publicae deerat, ut Vario Caesar piaculo caderet. paene tanti uictoriae eius non fuerunt, quarum oblitus plus criminis domi quam laudis in militia meruit. idem caput M. Antoni abscisum laetis manibus inter epulas per summam animi ac uerborum insolentiam aliquamdiu tenuit clarissimique et ciuis et oratoris sanguine contaminari mensae sacra passus est atque etiam P. Annium, qui id attulerat, in sinum suum recentis caedis uestigiis aspersum recepit.

qui tamen crudelitas que marius inuidia leuo nam et ille nimius cupiditas persequor inimicus ira suus nefarius destringo que caesar consularis et censorius nobilis corpus ignobilis saeuitia trucido et quidem apud seditiosus et abicio homo bustum is enim malus miser tunc res publicus desum ut varius caesar piaculum cado paene tantus uictoria is non sum qui obliuiscor multus crimen domus quam laus in militia mereo idem caput m antonius abscido laetus manus inter epulae per summa animus atque uerbum insolentia aliquamdiu teneo clarus et ciuis et orator sanguis contaminaris metior sacer patior sum atque etiam p annius qui is affero in sinum suus recens caedes vestigium aspersus recipio


ti/s sofi/a| prw=tos pa/ntwn; tou/tw| tri/pod' au)dw=. tum Milesii consensu Thaleti mensam dederunt. ille cessit ea Bianti, Bias Pittaco, is protinus alii, deincepsque per omnium vii sapientium orbem ad ultimum ad Solonem peruenit, qui et titulum amplissimae prudentiae et praemium ad ipsum Apollinem transtulit.

tiberius senatus sofi ab prw tos pa ntwn tou tw tri pod au dw tum milesius consensus thaleti mensa do ille cedo is bias bias pittacus is protinus alius deinceps per omnis vii sapiens orbis ad ulter ad solon peruenio qui et titulis amplus prudentia et praemium ad ipse apollo transfero


Formicis Midae iure meritoque apes Platonis praetulerim: illae enim caducae ac fragilis, hae solidae et aeternae felicitatis indices extiterunt, dormientis in cunis paruuli labellis mel inserendo. qua re audita prodigiorum interpretes singularem eloquii suauitatem ore eius emanaturam dixerunt. ac mihi quidem illae apes non montem Hymettium tymi flore redolentem, sed Musarum Heliconios colles omni genere doctrinae uirentis dearum instinctu depastae maximo ingenio dulcissima summae eloquentiae instillasse uidentur alimenta.

formica midas ius mereo apis plato praefero ille enim caducus atque fragilis hic solidus et aeternus felicitas indico exsto dormio in cuna paruulis labellum mel insero qui res audio prodigus interpres singularis eloquium suauitas os is emano dico atque ego quidem ille apis non mons hymettius tymi floreo redoleo sed musaris heliconius collis omnis genus doctrina vireo dearis instinguo depasco maximus ingenium dulcis summa eloquentia instillo uideo alimentum


Quantus hic in sapientia, tantus in armis Alexander illam uocem nobiliter edidit: Dareo enim uno iam et altero proelio uirtutem eius experto atque ideo et partem regni Tauro tenus monte et filiam in matrimonium cum decies centum milibus talentum pollicente, cum Parmenion dixisset se, si Alexander esset, usurum ea condicione, respondit 'et ego uterer, si Parmenion essem'. uocem duabus uictoriis respondentem dignamque cui tertia, sicut euenit, tribueretur.

quantus hic in sapientia tantus in arma alexander ille uox nobilis edo dareo enim unus iam et alter proelium uirtus is experior atque ideo et pars regnum taurus tenus mons et filia in matrimonium cum decies centum mille talentum polliceo cum parmenio dico sui si alexander sum utor is condicio respondeo et ego uto si parmenio sum uox duo uictoria respondeo dignus qui tertius sicut euenio tribuo


Continentia uero etiam in uniuersae plebis animis saepe numero cognita est, sed abunde erit ex his duo exempla longe inter se distantium saeculorum retulisse. Pyrrus impetus sui terrore soluto ac iam Epiroticis armis languentibus beniuolentiam populi Romani mercari, quia uirtutem debilitare nequiuerat, cupiens paene totum regiarum opum apparatum in urbem nostram transtulerat. ceterum cum et magni pretii et uarii generis a legatis eius tam uirorum quam feminarum apta usui munera circa domos ferrentur, nulla cuiusquam dono ianua patuit, Tarentinaeque petulantiae animosus magis quam efficax defensor haud scio maiore cum gloria huius urbis moribus repulsus sit.

continentia uerus etiam in universus plebs animus saepe numerus cognosco sum sed abunde sum ex hic duo exemplum longus inter sui disto saeculum refero pyrrus impetus suus terror solvo atque iam epiroticus arma langueo benevolentia populus romanus mercor quia uirtus debilitaris nequeo cupio paene totus regiaris opos appario in urbs noster transfero ceterum cum et magnus pretium et varius genus ab legatus is tam uir quam femina apto usus munus circa domus fero nullus quisquam donum ianua pateo tarentinus petulantia animosus magis quam efficax defenso haud scio magnus cum gloria hic urbs mos repello sum


Repudium inter uxorem et uirum a condita urbe usque ad centesimum et quinquagesimum annum nullum intercessit. primus autem Sp. Caruilius uxorem sterilitatis causa dimisit. qui, quamquam tolerabili ratione motus uidebatur, reprehensione tamen non caruit, quia ne cupiditatem quidem liberorum coniugali fidei praeponi debuisse arbitrabantur.

repudium inter uxor et uir ab condio urbs usque ad centesimus et quinquagesimus annus nullus intercedo primus autem spurius caruilius uxor sterilitas causa dimitto qui quamquam tolerabilis ratio moueo uideo reprehensio tamen non careo quia ne cupiditas quidem liberi coniugal fides praepono debeo arbitror


Leniter hoc patres conscripti, si Karthaginiensium senatus in militiae negotiis procurandis uiolentiam intueri uelimus, a quo duces bella prauo consilio gerentes, etiam si prospera fortuna subsecuta esset, cruci tamen suffigebantur, quod bene gesserant deorum inmortalium adiutorio, quod male commiserant ipsorum culpae inputante.

lenis hic pater conscribo si carthaginiensis senatus in militia negotium procuro uiolentia intueor volo ab quo dux bellum prauus consilium gero etiam si prosper fortuna subsequor sum crux tamen suffigo qui bene gero deus immortalis adjutorium qui malus committo ipse culpa inputo


Qualis deinde roboris illi milites, qui uehementi ictu remorum concitatam fuga Punicam classem nantes lubricis pelagi quasi camporum firmitate pedites in litus retraxerunt?

qual deinde robur ille miles qui vehemens ictus remi concito fuga punicus classis no lubricus pelagus quasi campus firmitas pedito in litus retraho


Alexander uero cognomen inuicti adsecutus continentiam Diogenis cynici uincere non potuit. ad quem cum in sole sedentem accessisset hortareturque ut, si qua praestari sibi uellet, indicaret, quemadmodum erat in crepidine conlocatus, sordidae appellationis, sed robustae uir praestantiae, 'mox' inquit 'de ceteris, interim uelim a sole mihi non obstes'. quibus uerbis illa nimirum inhaesit sententia: Alexander Diogenen gradu suo diuitiis pellere temptat, celerius Dareum armis.

alexander uerus cognomen inuictus assequor continentia diogenes cynici uinco non possum ad qui cum in sol sedeo accedo horto ut si qui praestaris sui uolo indico quemadmodum sum in crepido conloco sordidus appellatio sed robustus uir praestantia mox inquam de ceterus interim uolo ab sol ego non obsto qui uerbum ille nimirum inhaereo sententia alexander diogenes gradus suus diuitiae pello tento celer dareum arma


Huius modi inter coniuges uerecundia: quid, inter ceteras necessitudines nonne apparet consentanea? nam ut minimo indicio maximam uim eius significem, aliquandiu nec pater cum filio pubere nec socer cum genero lauabatur. manifestum igitur est tantum religionis sanguini et adfinitati quantum ipsis dis inmortalibus tributum, quia inter ista tam sancta uincula non magis quam in aliquo sacrato loco nudare se fas esse credebatur.

hic modus inter coniunx verecundia quis inter ceterus necessitudo nonne appareo consentaneus nam ut paruus indicium maximus uis is significo aliquandiu neque pater cum filius pubes neque socer cum gener lavo manifestus igitur sum tantus religio sanguis et adfinitas quantus ipse deus immortalis tribuo quia inter iste tam sancio uinculum non magis quam in aliquis sacro locus nudaris sui fas sum credo


Clarae ultionis utraque regina, et Tomyris, quae caput Cyri abscisum in utrem humano sanguine repletum demitti iussit exprobrans illi insatiabilem cruoris sitim simulque poenas occisi ab eo filii sui exigens, et Berenice, quae Laodices insidiis interceptum sibi filium grauiter ferens armata currum conscendit persecutaque satellitem regium, crudelis operis ministrum nomine Caeneum, quem hasta nequiquam petierat, saxo ictum prostrauit ac super eius corpus actis equis inter infesta contrariae partis agmina ad domum, in qua interfecti pueri corpus occultari arbitrabatur, perrexit.

clarus ultio uter regina et tomyris qui caput cyrus abscido in utrem humanus sanguis repletum demitto iubeo exprobro ille insatiabilis cruor sitis simul poena occido ab is filius suus exigo et berenice qui laodice insidiae intercipio sui filius grauis fero armo currus conscendo persequor satelles regius crudelis opus minister nomen caeneus qui hasta nequiquam peto saxum ictus prosterno atque super is corpus ago equus inter infestus contrarius pars agmen ad domus in qui interfacio puer corpus occultaris arbitror pergo


Egregiis uirorum pariter ac feminarum operibus fortitudo se oculis hominum subiecit patientiamque in medium procedere hortata est, non sane infirmioribus radicibus stabilitam aut minus generoso spiritu abundantem, sed ita similitudine iunctam, ut cum ea uel ex ea nata uideri possit.

egregius uir pariter atque femina opus fortitudo sui oculus homo subicio patientia in medius procedo horto sum non sanus infirmis radix stabilio aut paruus generosus spiritus abundo sed ita similitudo jungo ut cum is uel ex is nata uideo possum


Venenum cicuta temperatum in ea ciuitate publice custoditur, quod datur ei, qui causas sescentis—id enim senatus eius nomen est—exhibuit, propter quas mors sit illi expetenda, cognitione uirili beniuolentia temperata, quae neque egredi uita temere patitur et sapienter excedere cupienti celerem fati uiam praebet, ut uel aduersa uel prospera nimis usis fortuna—utraque enim finiendi spiritus, illa, ne perseueret, haec, ne destituat, rationem praebuerit —conprobato exitu terminetur.

venenum cicuta tempero in is ciuitas publicus custodio qui do is qui causa sescenti is enim senatus is nomen sum exhibeo propter qui mors sum ille expeto cognitio uirilis benevolens tempero qui neque egredior uita temere patior et sapienter excedo cupio celer fatum uia praebeo ut uel adverso uel prosper nimis utor fortuna uter enim finio spiritus ille ne persevero hic ne destituo ratio praebeo conprobo exeo termino


Priore adhuc querella uibrante alia deinceps exurgit. Africanus superior non solum contusam et confractam belli Punici armis rem publicam, sed paene iam exsanguem atque morientem Karthaginis dominam reddidit. cuius clarissima opera iniuriis pensando ciues uici ignobilis eum ac desertae paludis accolam fecerunt. eiusque uoluntarii exilii acerbitatem non tacitus ad inferos tulit, sepulcro suo inscribi iubendo 'ingrata patria, ne ossa quidem mea habes'. quid ista aut necessitate indignius aut querella iustius aut ultione moderatius? cineres ei suos negauit, quam in cinerem conlabi passus non fuerat. igitur hanc unam Scipionis uindictam ingrati animi urbs Romana sensit, maiorem me hercule Coriolani uiolentia: ille enim patriam metu pulsauit, hic uerecundia. de qua ne queri quidem—tanta uerae pietatis constantia—nisi post fata sustinuit.

prior adhuc querela vibro alius deinceps exurgit africanus superus non solus contundo et confringo bellum punicus arma res publicus sed paene iam exsanguis atque morior karthago domina reddo qui clarus opus iniuria penso ciuis uinco ignobilis is atque desero palus accolo facio is voluntarius exsilium acerbitas non taceo ad inferi fero sepulcrum suus inscribo jubeo ingratus patria ne os quidem meus habeo quis iste aut necessitas indignus aut querela iustus aut ultio moderatus cinis is suus nego quam in cinis collabor patior non sum igitur hic unus scipio vindicta ingratus animus urbs romanus sentio magnus ego herculis coriolanus uiolentia ille enim patria metus pulso hic verecundia de qui ne queror quidem tantus uerus pietas constantia nisi post fatum sustineo


Age, Xerxes opum regiarum ostentatione eximia eo usque luxuria gaudens, ut edicto praemium ei proponeret, qui nouum uoluptatis genus repperisset, quanta, dum deliciis nimiis capitur, amplissimi imperii ruina euasit!

ago xerxes opos regiaris ostentatio eximius is usque luxuria gaudeo ut edictum praemium is propono qui nouus uoluptas genus reperio quantus dum deliciae nimius capio amplus imperium ruina euado


L. etiam Pauli in tali genere laudis memoria adprehendenda est. qui, cum Persen parui temporis momento captiuum ex rege ad se adduci audisset, occurrit ei Romani imperii decoratus ornamentis conatumque ad genua procumbere dextera manu adleuauit et Graeco sermone ad spem exhortatus est. introductum etiam in tabernaculum lateri suo proximum in consilio sedere iussit nec honore mensae indignum iudicauit. proponatur in conspicuo acies, qua prostratus est Perses, et harum rerum, quas retuli, contextus, utro magis spectaculo delectentur homines dubitabunt: nam si egregium est hostem abicere, non minus tamen laudabile infelicis scire misereri.

l etiam paulis in talis genus laus memoria adprehendo sum qui cum perses paruus tempus momentum captiuus ex rex ad sui adduco audio occurro is romanus imperium decoro ornamentum conor ad genu procumbo dextera manus adlevo et graecum sermo ad spes exhortor sum introduco etiam in tabernaculum lateo suus propior in consilium sedeo iubeo neque honor metior indignus iudico propono in conspicuus acies qui prosterno sum perses et haris res qui retulis contexo uter magis spectaculum delecto homo dubito nam si egregius sum hostis abicio non paruus tamen laudabilis infelix scio misereo


Ceterum etsi Romana seueritatis exemplis totus terrarum orbis instrui potest, tamen externa summatim cognosse fastidio non sit. Lacedaemonii libros Archilochi e ciuitate sua exportari iusserunt, quod eorum parum uerecundam ac pudicam lectionem arbitrabantur: noluerunt enim ea liberorum suorum animos imbui, ne plus moribus noceret quam ingeniis prodesset. itaque maximum poetam aut certe summo proximum, quia domum sibi inuisam obscenis maledictis lacerauerat, carminum exilio multarunt.

ceterum etsi romanus seueritas exemplum totus terra orbis instruo possum tamen externus summatim cogo fastidium non sum lacedaemonius liber archilochus e ciuitas suus exportaris jubeo qui is parum verecundus atque pudicus lectio arbitror nolo enim is liberi suus animus imbuo ne multus mos noceo quam ingenium prosum itaque magnus poeta aut certus superus propior quia domus sui invideo obscenus maledictum lacero carmen exsilium multo


C. Afrania uero Licinii Bucconis senatoris uxor prompta ad lites contrahendas pro se semper apud praetorem uerba fecit, non quod aduocatis deficiebatur, sed quod inpudentia abundabat. itaque inusitatis foro latratibus adsidue tribunalia exercendo muliebris calumniae notissimum exemplum euasit, adeo ut pro crimine inprobis feminarum moribus C. Afraniae nomen obiciatur. prorogauit autem spiritum suum ad C. Caesarem iterum P. Seruilium consules: tale enim monstrum magis quo tempore extinctum quam quo sit ortum memoriae tradendum est.

que afranius uerus licinius bucco senator uxor promptus ad lis contraho pro sui semper apud praetor uerbum facio non qui advoco deficio sed qui impudens abundo itaque inusitas forum latratus assiduus tribunalia exerceo muliebris calumnia nosco exemplum euado adeo ut pro crimen improbus femina mos que afranius nomen obicio prorogo autem spiritus suus ad que caesaris iterum p seruilius consul talis enim monstrum magis quo tempus exstinctus quam quo sum orior memoria trado sum


M. uero Porci Catonis incrementa publicis uotis expetenda fuerunt, qui nomen suum Tusculi ignobile Romae nobilissimum reddidit: ornata sunt enim ab eo litterarum Latinarum monumenta, adiuta disciplina militaris, aucta maiestas senatus, prorogata familia, in qua maximum decus posterior ortus est Cato.

m uerus porcius cato incrementum publicus uotum expeto sum qui nomen suus tusculis ignobilis roma nobilis reddo orno sum enim ab is litteraris latinaris monumentum adjuvo disciplina militaris augeo maiestas senatus prorogo familia in qui magnus decus posterus ortus sum cato


Queri mecum iam dudum populus Romanus uidetur, quod, cum singulorum munificentiam consecter, de sua taceam: ad summam enim eius laudem pertinet quem animum regibus et urbibus et gentibus praestiterit recognosci, quod omne praeclari facti decus crebra memoria in se ipso reuirescit. Asiam bello captam Attalo regi muneris loco possidendam tradidit, eo excelsius et speciosius urbi nostrae futurum imperium credens, si ditissimam atque amoenissimam partem terrarum orbis in beneficio quam in fructu suo reponere maluisset. ipsa uictoria donum felicius, quia multum occupasse inuidiam habere potuit, tantum tribuisse gloria carere non potuit.

queror ego iam dudum populus romanus uideo qui cum singulus munificentia consector de suus taceo ad summa enim is laus pertineo qui animus rex et urbs et gens praesto recognosco qui omnis praeclarus facio decus creber memoria in sui ipse reviresco asia bellum capio attalus rex munus locus possideo trado is excello et speciosus urbs noster sum imperium credo si dives atque amoenus pars terra orbis in beneficium quam in fructus suus repono malo ipse uictoria donum felix quia multus occupo inuidia habeo possum tantus tribuo gloria careo non possum


Consentaneum huic Demosthenis iudicium. qui, cum interrogaretur quidnam esset in dicendo efficacissimum, respondit 'h( u(po/krisis2'. iterum deinde et tertio interpellatus idem dixit, paene totum se illi debere confitendo. recte itaque Aeschines, cum propter iudicialem ignominiam relictis Athenis Rhodum petisset atque ibi rogatu ciuitatis suam prius in Ctesiphontem, deinde Demosthenis pro eodem orationem clarissima et suauissima uoce recitasset, admirantibus cunctis utriusque uoluminis eloquentiam, sed aliquanto magis Demosthenis, 'quid, si' inquit 'ipsum audissetis?' tantus orator et modo tam infestus aduersarius sic inimici uim ardoremque dicendi suspexit, ut se scriptorum eius parum idoneum lectorem esse praedicaret, expertus acerrimum uigorem oculorum, terribile uultus pondus, adconmodatum singulis uerbis sonum uocis, efficacissimos corporis motus. ergo etsi operi illius adici nihil potest, tamen in Demosthene magna pars Demosthenis abest, quod legitur potius quam auditur.

consentaneus hic demosthenes iudicium qui cum interrogo quisnam sum in dico efficax respondeo h quintus other krisis iterum deinde et tertius interpello idem dico paene totus sui ille debeo confiteor rectus itaque aeschines cum propter iudicial ignominia relinquo athenae rhodos peto atque ibi rogo ciuitas suus prior in ctesiphon deinde demosthenes pro idem oratio clarus et suavis uox recito admiror cunctus uterque volumen eloquentia sed aliquantus magis demosthenes quis si inquam ipse audio tantus orator et modo tam infestus aduersarius sic inimicus uis ardor dico suspicio ut sui scriptor is parum idoneus lector sum praedico experior acer vigor oculus terribilis uultus pondus adconmodatum singuli uerbum sonus uox efficax corpus moueo ergo etsi operio ille adicio nihil possum tamen in demosthenes magnus pars demosthenes absum qui lego potis quam audio


L. quoque Petronius huiusce laudis consortionem merito uindicat: paria enim in cultu amicitiae auso par gloriae portio adserenda est. admodum humili loco natus ad equestrem ordinem et splendidae militiae stipendia P. Caeli beneficio peruenerat. cui gratum animum, quia laeta in materia exhibere non contigerat, in ea, quam inicam fortuna esse uoluit, cum multa fide praestitit. erat ob Octauio consule Placentiae praepositus Caelius. qua a Cinnano exercitu capta et senior iam et graui ualitudine adfectus, ne in potestatem hostium ueniret, ad auxilium dexterae Petroni confugit. quem is ab incepto consilio frustra conatus abstrahere in isdem perseuerantem precibus interemit caedique eius suam iunxit, ne eo iacente, per quem omnia dignitatis incrementa adsecutus fuerat, superesset. ita alterius fato uerecundia, alterius pietas causam praebuit.

l quoque petronius hic laus consortio mereo vindico par enim in cultus amicitia audeo par gloria portio assero sum admodum humilis locus nascor ad equester ordo et splendidus militia stipendium p caelis beneficium pervenio qui gratus animus quia laetus in materia exhibeo non contingo in is quam inicam fortuna sum uolo cum multus fides praesto sum ob octavius consul placentia praepono caelius qui ab cinnanus exercitus capio et senex iam et grauis ualetudo affectus ne in potestas hostis venio ad auxilium dexter petronius confugio qui is ab inceptum consilium frustra conor abstraho in idem persevero prex interimo caedo is suus iungo ne is jaceo per qui omnis dignitas incrementum assequor sum supersum ita alter fatum verecundia alter pietas causa praebeo


Neque ab ignotis exempla petere iuuat et maximis uiris exprobare uitia sua uerecundiae est. ceterum cum propositi fides excellentissima quaeque conplecti moneat, uoluntas operi cedat, dum praeclara libenter probandi necessaria narranti conscientia non desit.

neque ab ignosco exemplum peto iuuo et magnus uir exprobaris uitium suus verecundia sum ceterum cum propono fides excello quisque conplecto moneo uoluntas operio cedo dum praeclarus libet probo necessarius narro conscientia non desum


Commemoratis patribus, qui iniurias filiorum patienter exceperunt, referamus eos, qui mortes aequo animo tolerarunt.

commemoro pater qui injuria filius patienter excipio refero is qui mors aequus animus tolero


Zeuxis autem, cum Helenam pinxisset, quid de eo opere homines sensuri essent expectandum non putauit, sed protinus hos uersus adiecit:

zeuxis autem cum helena pingo quis de is opus homo sentio sum exspecto non puto sed protinus hic uersus adiicio


Maxima ornamenta esse matronis liberos, apud Pomponium Rufum collectorum libro sic inuenimus: Cornelia Gracchorum mater, cum Campana matrona apud illam hospita ornamenta sua pulcherrima illius saeculi ostenderet, traxit eam sermone, donec e schola redirent liberi, et 'haec' inquit 'ornamenta sunt mea'. omnia nimirum habet qui nihil concupiscit, eo quidem certius † quam cuncta possidet, quia dominium rerum conlabi solet, bonae mentis usurpatio nullum tristioris fortunae recipit incursum. itaque quorsum attinet aut diuitias in prima felicitatis parte aut paupertatem in ultimo miseriarum statu ponere, cum et illarum frons hilaris multis intus amaritudinibus sit referta et huius horridior aspectus solidis et certis bonis abundet? quod melius personis quam uerbis repraesentabitur.

maximus ornamentum sum matrona liber apud pomponius rufus collector liber sic invenio cornelius gracchus mater cum campanus matrona apud ille hospita ornamentum suus pulcher ille saeculis ostendo traho is sermo donec e schola redeo liber et hic inquam ornamentum sum meus omnis nimirum habeo qui nihil concupisco is quidem certus quam cunctus possideo quia dominium res collabor soleo bonus mens usurpatio nullus tristis fortuna recipio incursus itaque quorsum attineo aut diuitiae in primus felicitas pars aut paupertas in ultimo miseriaris status pono cum et ille frons hilaris multus intus amaritudo sum refercio et hic horridus aspicio solidus et certus bonus abundo qui bonus persona quam uerbum repraesento


Nam Solon quanta industria flagrauerit et uersibus conplexus est, quibus significat se cotidie aliquid addiscentem senescere, et supremo uitae die confirmauit, quod adsidentibus amicis et quadam de re sermonem inter se conferentibus fatis iam pressum caput erexit interrogatusque quapropter id fecisset respondit 'ut, cum istud, quidquid est, de quo disputatis, percepero, moriar'. migrasset profecto ex hominibus inertia, si eo animo uitam ingrederentur, quo eam Solon egressus est.

nam solon quantus industria flagro et uersus complector sum qui significo sui cottidie aliquis addisco senesco et superus uita dies confirmo qui assideo amicus et quidam de res sermo inter sui confero fatum iam premo caput erigo interrogo quapropter is facio respondeo ut cum iste quisquis sum de quo disputas percipio morior migro profecto ex homo inertia si is animus uita ingredior quo is solon egredior sum


Aemilius Paulus, nunc felicissimi, nunc miserrimi patris clarissima repraesentatio, ex quattuor filiis formae insignis, egregiae indolis duos iure adoptionis in Corneliam Fabiamque gentem translatos sibi ipse denegauit: duos ei fortuna abstulit. quorum alter triumphum patris funere suo quartum ante diem praecessit, alter in triumphali curru conspectus post diem tertium expirauit. itaque qui ad donandos usque liberos abundauerat, in orbitate subito destitutus est. quem casum quo robore animi sustinuerit oratione, quam de rebus a se gestis apud populum habuit, hanc adiciendo clausulam nulli ambiguum reliquit: 'cum in maximo prouentu felicitatis nostrae, Quirites, timerem ne quid mali fortuna moliretur, Iouem optimum maximum Iunonemque reginam et Mineruam precatus sum ut, si quid aduersi populo Romano inmineret, totum in meam domum conuerteretur. quapropter bene habet: annuendo enim uotis meis id egerunt, ut uos potius meo casu doleatis quam ego uestro ingemescerem'.

aemilius paulus nunc felix nunc miser pater clarus repraesentatio ex quattuor filius forma insignis egregius indoles duo ius adoptio in cornelius fabius gens transfero sui ipse denego duo is fortuna aufero qui alter triumphus pater funus suus quartus ante dies praecedo alter in triumphal currus conspicio post dies tertius expirauit itaque qui ad dono usque liber abundo in orbitas subeo destituo sum qui casus quo robur animus sustineo oratio quam de res ab sui gero apud populus habeo hic adicio clausula nullus ambiguus relinquo cum in maximus provenio felicitas noster quiris timeo ne quis malus fortuna molio iuppiter bonus magnus juno regina et minerva preco sum ut si quis adverro populus romanus inmineret totus in meus domus converto quapropter bene habeo annuo enim uotum meus is egero ut tu potis meus casus doleo quam ego uester ingemescerem


Tradunt subinde nobis ornamenta sua Scipiones conmemoranda: Aemilianum enim populus ex candidato aedilitatis consulem fecit. eundem, cum quaestoriis comitiis suffragator Q. Fabi Maximi, fratris filii, in campum descendisset, consulem iterum reduxit. eidem senatus bis sine sorte prouinciam, prius Africam, deinde Hispaniam dedit, atque haec neque ciui ambitioso senatori, quem ad modum non solum uitae eius seuerissimus cursus, sed etiam mors clandestinis inlata insidiis declarauit.

trado subinde nos ornamentum suus scipio conmemoro aemilianus enim populus ex candidatus aedilitas consul facio idem cum quaestorius comitium suffragator q fabius magnus frater filius in campus descendo consul iterum reduco idem senatus bis sine sors prouincia prior africa deinde hispania do atque hic neque cieo ambitiosus senator qui ad modus non solus uita is severus curro sed etiam mors clandestinus infero insidiae declaro


Suae autem artis unum quemque et auctorem et disputatorem optimum esse, ne dubitemus, paucis exemplis admoneamur.

sue autem ars unus quisque et auctor et disputator bonus sum ne dubito paucus exemplum admoneo


P. autem Scipio Nasica togatae potentiae clarissimum lumen, qui consul Iugurthae bellum indixit, qui matrem Idaeam e Phrygiis sedibus ad nostras aras focosque migrantem sanctissimis manibus excepit, qui multas et pestiferas seditiones auctoritatis suae robore oppressit, quo principe senatus per aliquot annos gloriatus est, cum aedilitatem curulem adulescens peteret manumque cuiusdam rustico opere duratam more candidatorum tenacius adprehendisset, ioci gratia interrogauit eum num manibus solitus esset ambulare. quod dictum a circumstantibus exceptum ad populum manauit causamque repulsae Scipioni attulit: omnes namque rusticae tribus paupertatem sibi ab eo exprobratam iudicantes iram suam aduersus contumeliosam eius urbanitatem destrinxerunt. igitur ciuitas nostra nobilium iuuenum ingenia ab insolentia reuocando magnos et utiles ciues fecit honoribusque non patiendo eos a scurris peti debitum auctoritatis pondus adiecit.

p autem scipio nasica togata potentia clarus lumen qui consul jugurtha bellum indico qui mater idaeus e phrygius sedes ad noster ara focus migro sancio manus excipio qui multus et pestifer seditio auctoritas suus robur opprimo quo princeps senatus per aliquot annus glorior sum cum aedilitas curulis adulescens peto manon quidam rusticus opus duro mos candidator tenax adprehendo jocus gratia interrogo is num manus soleo sum ambulo qui dico ab circumsto excipio ad populus mano causa repello scipio affero omnis namque rustica tres paupertas sui ab is exprobro judico ira suus aduersus contumeliosus is urbanitas destringo igitur ciuitas noster nobilis iuuenis ingenium ab insolentia revoco magnus et utilis ciuis facio honor non patior is ab scurra peto debeo auctoritas pondus adiicio


Mulieris fortitudinis exemplo aeque fortem duarum puellarum casum adiciam. cum pestifera seditione Syracusarum tota regis Gelonis stirps euidentissimis exhausta cladibus ad unicam filiam Harmoniam uirginem esset redacta et in eam certatim ab inimicis impetus fieret, nutrix eius aequalem illi puellam regio cultu ornatam hostilibus gladiis subiecit, quae, ne cum ferro quidem trucidaretur, cuius esset condicionis proclamauit. admirata illius animum Harmonia tantae fidei superesse non sustinuit reuocatosque interfectores professa quaenam esset in caedem suam conuertit. ita alteri tectum mendacium, alteri ueritas aperta finis uitae fuit.

mulier fortitudo exemplum aequus fortis duaris puellaris casus adicio cum pestifer seditio syracusaris totus rex gelonus stirps evidens exhaurio clades ad unicus filia harmonia uirgo sum redigo et in is certatim ab inimicus impetus fio nutrix is aequalis ille puella regius cultus orno hostilis gladius subicio qui ne cum ferrum quidem trucido qui sum condicio proclamo admiror ille animus harmonia tantus fides supersum non sustineo revoco interfector profiteor quisnam sum in caedes suus conuerto ita alter tectum mendacium alter ueritas apertus finis uita sum


Vaesana haec tantum modo, illa etiam cruenta seditio: populus enim Nunnium conpetitorem Saturnini nouem iam creatis tribunis unoque loco duobus candidatis restante ui prius in aedes priuatas conpulit, extractum deinde interemit, ut caede integerrimi ciuis facultas apiscendae potestatis taeterrimo daretur.

vesanus hic tantus modo ille etiam cruento seditio populus enim nunnium conpetitor saturninus nouem iam creo tribunus unus locus duo candido resto uis prior in aedes privo compello extraho deinde interimo ut caedes integer ciuis facultas apiscendae potestas taeter do


Illam uero ultionem et senatus et consensus omnium adprobauit: cum enim Adrianus ciuis Romanos, qui Vticae consistebant, sordido imperio uexasset idcircoque ab his uiuus esset exustus, nec quaestio ulla in urbe hac de re habita nec querella uersata est.

ille uerus ultio et senatus et consentio omnis adprobo cum enim hadrianus ciuis romanus qui vticae consisto sordidus imperium vexo idcirco ab hic uiuus sum exuro neque quaestio ullus in urbs hic de res habeo neque querela verso sum


Contemplemur nunc amicitiae uinculum potens et praeualidum neque ulla ex parte sanguinis uiribus inferius, hoc etiam certius et exploratius, quod illud nascendi sors, fortuitum opus, hoc unius cuiusque solido iudicio inchoata uoluntas contrahit. itaque celerius sine reprehensione propinquum auersere quam amicum, quia altera diremptio non utique iniquitatis, altera utique leuitatis crimini subiecta est: cum enim deserta sit futura uita hominis nullius amicitiae cincta praesidio, tam necessarium subsidium temere adsumi non debet, semel autem recte adprehensum sperni non conuenit. sincerae uero fidei amici praecipue in aduersis rebus cognoscuntur, in quibus quidquid praestatur totum a constanti beniuolentia proficiscitur. felicitatis cultus maiore ex parte adulatione quam caritate erogatur, certe suspectus est perinde ac plus semper petat quam inpendat. accedit huc, quod infractae fortunae homines magis amicorum studia desiderant uel praesidii uel solacii gratia: nam laeta quidem et prospera negotia, utpote cum diuina subfragatione foueantur, humana minus indigent. tenacius igitur eorum nomina posteritatis memoria adprehendit, qui aduersos casus amicorum non deseruerunt quam qui prosperum uitae cursum comitati sunt. nemo de Sardanapalli familiaribus loquitur, Orestes Pylade paene amico quam Agamemnone notior est patre, si quidem illorum amicitia in consortione deliciarum et luxuriae contabuit, horum durae atque asperae condicionis sodalicium ipsarum miseriarum experimento enituit. sed quid externa attingo, cum domesticis prius liceat uti?

contemplo nunc amicitia uinculis possum et praevalidus neque ullus ex pars sanguis uis inferus hic etiam certus et exploro qui ille nascor sors fortuitus opus hic unus quisque solidus iudicium incoho uoluntas contraho itaque celer sine reprehensio propinquus aversor quam amicus quia alter diremptio non utique iniquitas alter utique leuitas crimen subiectum sum cum enim desero sum sum uita homo nullus amicitia cingo praesidium tam necessarius subsidium temere adsumo non debeo semel autem rectus adprehendo sperno non conuenio sincerus uerus fides amicus praecipuus in aduerto res cognosco in qui quisquis praesto totus ab consto benevolens proficisco felicitas cultus magnus ex pars adulatio quam caritas erogo certus suspicio sum perinde atque multus semper peto quam inpendo accedo huc qui infringo fortuna homo magis amicus studium desidero uel praesidium uel solacium gratia nam laetus quidem et prosper negotium utpote cum diuinum subfragatio foveo humanus paruus indigeo tenax igitur is nomen posteritas memoria adprehendo qui aduerto casus amicus non desero quam qui prosper uita cursus comitas sum nemo de sardanapalli familiaris loquor orestes pylade paene amicus quam agamemnon nosco sum pater si quidem ille amicitia in consortio deliciae et luxuria contabesco hic durus atque asper condicio sodalicium ipsaris miseriaris experimentum eniteo sed quis externus attingo cum domesticus prior licet uti


Idem, cum ex amicis quendam grauiter maerentem uideret, in arcem perduxit hortatusque est ut per omnes subiectorum aedificiorum partes oculos circumferret. quod ut factum animaduertit, 'cogita nunc tecum' inquit 'quam multi luctus sub his tectis et olim fuerint et hodieque uersentur et insequentibus saeculis sint habitaturi ac mitte mortalium incommoda tamquam propria deflere'. qua consolatione demonstrauit urbes esse humanarum cladium consaepta miseranda. idem aiebat, si in unum locum cuncti mala sua contulissent, futurum ut propria deportare domum quam ex communi miseriarum aceruo portionem suam ferre mallent. quo colligebat non oportere nos quae fortuito patiamur praecipuae et intolerabilis amaritudinis iudicare.

idem cum ex amicus quidam grauis maereo video in arx perduco horto sum ut per omnis subiector aedificium pars oculus circumfero qui ut facio animaduerto cogito nunc tu inquam quam multus luctus sub hic tectum et olim sum et hodie verso et insequor saeculis sum habito atque mitto mortalis incommodus tamquam proprius defleo qui consolatio demonstro urbs sum humanus cladium consaepio misero idem aio si in unus locus cunctus malus suus confero sum ut proprius deportaris domus quam ex communis miseriaris acervus portio suus fero malo quo colligo non oportet nos qui fortuitus patior praecipuus et intolerabilis amaritudo iudicaris


Libertatis adhuc custos et uindex seueritas, sed pro dignitate etiam ac pro disciplina aeque grauis: M. enim Claudium senatus Corsis, quia turpem cum his pacem fecerat, dedidit. quem ab hostibus non acceptum in publica custodia necari iussit, semel laesa maiestate imperii quot modis irae pertinax uindex! factum eius rescidit, libertatem ademit, spiritum extinxit, corpus contumelia carceris et detestanda Gemoniarum scalarum nota foedauit.

libertas adhuc custos et uindex seueritas sed pro dignitas etiam atque pro disciplina aequus grauis m enim claudius senatus corsi quia turpis cum hic pax facio dedo qui ab hostis non accipio in publicus custodia neco iubeo semel laedo maiestas imperium quot modus ira pertinax uindex facio is rescidit libertas adimo spiritus extingo corpus contumelia carcer et detesto gemoniaris scalaris nosco foedo


Abominandae quoque necessitatis amarissimae leges et truculentissima imperia cum urbem nostram tum etiam exteras gentes multa non intellectu tantum, sed etiam auditu grauia perpeti coegerunt.

abominor quoque necessitas amarus lex et truculentus imperium cum urbs noster tum etiam exter gens multus non intellego tantus sed etiam auditus grauis perpetior cogo


Cum Ptolomaeus rex tutorem populum Romanum filio reliquisset, senatus M. Aemilium Lepidum pontificem maximum, bis consulem, ad pueri tutelam gerendam Alexandriam misit, amplissimique et integerrimi uiri sanctitatem rei publicae usibus et sacris operatam externae procurationi uacare uoluit, ne fides ciuitatis nostrae frustra petita existimaretur. cuius beneficio regia incunabula conseruata pariter ac decorata incertum Ptolomaeo reddiderunt patrisne fortuna magis an tutorum maiestate gloriari deberet.

cos ptolomaeus rex tutor populus romanus filius relinquo senatus m aemilius lepidus pontifex magnus bis consul ad puer tutela gero alexandrea mitto amplus et integer uir sanctitas res publicus usus et sacrum opero externus procuratio uacaris uolo ne fides ciuitas noster frustra peto existimo qui beneficium regius incunabula conseruata pariter atque decoro incertus ptolomaeus reddo pater fortuna magis an tutor maiestas glorior debeo


Sunt et alienigeni amores iusti obscuritate ignorantiae non obruti, e quibus paucos attigisse satis erit. gentis Cariae regina Artemisia uirum suum Mausolum fato absumptum quantopere desiderauerit leue est post conquisitorum omnis generis honorum monumentique usque ad vii miracula prouecti magnificentiam argumentari: quid enim aut eos colligas aut de illo inclito tumulto loquare, cum ipsa Mausoli uiuum ac spirans sepulcrum fieri concupierit eorum testimonio, qui illam extincti ossa potioni aspersa bibisse tradunt?

sum et alienigenus amor justus obscuritas ignorantia non obruo e qui paucus attingo satis sum gens caria regina artemisia uir suus mausolus fatum absumo quantopere desidero leuis sum post conquisitor omnis genus honor monumentum usque ad vii miraculum proveho magnificentia argumentaris quis enim aut is colligo aut de ille inclutus tumulto loquaris cum ipse mausolus uiuus atque spiro sepulcrum fio concupio is testimonium qui ille extingo os potio aspersa bibo trado


In illa quoque procella, quam C. Marius et L. Cinna rei publicae inflixerant, abstinentia populi Romani mirifica conspecta est: nam cum a se proscriptorum penates uulgi manibus diripiendos obiecissent, inueniri nemo potuit, qui ciuili luctu praedam peteret: unus enim quisque se ab his perinde ac si a sacris aedibus abstinuit. quae quidem tam misericors continentia plebis tacitum crudelium uictorum conuicium fuit.

in ille quoque procella quam que marius et l cinna res publicus infligo abstinentia populus romanus mirificus conspicio sum nam cum ab sui proscriptor penates uulgus manus diripio objacio inuenio nemo possum qui ciuilis luctus praeda peto unus enim quisque sui ab hic perinde atque si ab sacrum aedes abstineo qui quidem tam misericors continentia plebs taceo crudelis uictor conuicium sum


Athenienses autem Timagoran inter officium salutationis Dareum regem more gentis illius adulatum capitali supplicio adfecerunt, unius ciuis humilibus blanditiis totius urbis suae decus Persicae dominationi summissum grauiter ferentes.

atheniensis autem timagoran inter officium salutatio dareum rex mos gens ille adulo capitalis supplicium afficio unus ciuis humilis blanditia totus urbs suus decus persice dominatio summitto grauis fero


Quo minus miror quod in Xenocrate discipulo suo tam constanter moderatus fuit. audierat eum de se multa inpie locutum: sine ulla cunctatione criminationem respuit. instabat certo uultu index causam quaerens, cur sibi fides non haberetur: adiecit non esse credibile ut, quem tantopere amaret, ab eo inuicem non diligeretur. postremo, cum ad ius iurandum inimicitias serentis malignitas confugisset, ne de periurio eius disputaret, adfirmauit numquam Xenocratem illa dicturum fuisse, nisi ea dici expedire sibi iudicasset. non in corpore mortali, sed in arce caelesti et quidem armatum animum eius uitae stationem putes peregisse, humanorum uitiorum incursus a se inuicta pugna repellentem cunctosque uirtutis numeros altitudinis suae sinu clausos custodientem.

quo paruus miro qui in xenocrates discipulus suus tam consto moderor sum audio is de sui multus impius loquor sine ullus cunctatio criminatio respuo insto certus uultus index causa quaero cur sui fides non habeo adiicio non sum credibilis ut qui tantopere amo ab is inuicem non diligo postremo cum ad ius iuro inimicitia sero malignitas confugio ne de periurium is disputo adfirmo numquam xenocrates ille dico sum nisi is dico expedio sui judico non in corpus mortal sed in arx caelestis et quidem armo animus is uita statio puto perago humani uitium incursus ab sui inuictus pugno repello cunctus uirtus numerus altitudo suus sinus claudo custodio


Cuius fati acerbitatem L. Villius Annalis sortitus, cum in campum ad quaestoria comitia filii descendens proscriptum se cognosset, ad clientem suum confugit. sed ne fide eius tutus esse posset, scelere nefarii iuuenis effectum est, si quidem per ipsa uestigia patris militibus ductis occidendum eum in conspectu suo obiecit, bis parricida, consilio prius, iterum spectaculo.

qui fatum acerbitas l villius annal sortior cum in campus ad quaestorius comitium filius descendo proscribo sui cognosco ad cliens suus confugio sed ne fides is tueor sum possum scelus nefarius iuuenis efficio sum si quidem per ipse uestigium pater miles duco occaedes is in conspectus suus obiacio bis parricida consilium prior iterum spectaculum


Age quam prudenter Solo neminem, dum adhuc uiueret, beatum dici debere arbitrabatur, quod ad ultimum usque fati diem ancipiti fortunae subiecti essemus. felicitatis igitur humanae appellationem rogus consummat, qui se incursui malorum obicit.

ago quam prudens solum nemo dum adhuc vivo beatus dico debeo arbitror qui ad ulter usque fatum dies anceps fortuna subicio sum felicitas igitur humanus appellatio rogus consummo qui sui incursus malus obicio


Idem ab adulescentulo quodam consultus utrum uxorem duceret an se omni matrimonio abstineret, respondit, utrum eorum fecisset, acturum paenitentiam. 'hinc te' inquit 'solitudo, hinc orbitas, hinc generis interitus, hinc heres alienus excipiet, illinc perpetua sollicitudo, contextus querellarum, dotis exprobratio, adfinium graue supercilium, garrula socrus lingua, subsessor alieni matrimonii, incertus liberorum euentus'. non passus est iuuenem in contextu rerum asperarum quasi laetae materiae facere dilectum.

idem ab adulescentulus quidam consulo utrum uxor duco an sui omnis matrimonium abstineo respondeo utrum is facio ago paenitentia hinc tu inquam solitudo hinc orbitas hinc genus intereo hinc heres alienus excipio illinc perpetuus sollicitudo contexo querellaris dos exprobratio affinis grauis supercilium garrulus socrus lingua subsessor alienus matrimonium incertus liberi euentus non patior sum iuuenis in contexo res asperaris quasi laetus materia facio dilectus


Neminem Lycurgo aut maiorem aut utiliorem uirum Lacedaemon genuit, utpote cui Apollo Pythius oraculum petenti respondisse fertur nescire se utrum illum hominum an deorum numero adgregaret. huic tamen neque uitae summa sinceritas neque constantissimus erga patriam amor neque leges salutariter excogitatae auxilio esse potuerunt quo minus infestos ciues experiretur: saepe enim lapidibus petitus, aliquando foro eiectus, oculo etiam priuatus, ad ultimum ipsa patria pulsus est. quid aliae faciant urbes, ubi etiam illa, quae constantiae et moderationis et grauitatis eximiam sibi laudem uindicat, tam ingrata aduersus tam bene meritum extitit?

nemo lycurgus aut magnus aut utilis uir lacedaemon gigno utpote qui apollo pythius oraculis peto respondeo fero nescio sui utrum ille homo an deus numerus adgrego hic tamen neque uita summus sinceritas neque consto erga patria amor neque lex salutaris excogito auxilium sum possum quo paruus infestus ciuis experior saepe enim lapis peto aliquando forum eicio oculus etiam priuo ad ulter ipse patria pello sum quis alius facio urbs ubi etiam ille qui constantia et moderatio et grauitas eximius sui laus vindico tam ingratus aduersus tam bene mereo extitit


Drusum etiam Germanicum, eximiam Claudiae familiae gloriam patriaeque rarum ornamentum, et quod super omnia est, operum suorum pro habitu aetatis magnitudine uitrico pariter ac fratri Augustis duobus rei publicae diuinis oculis mirifice respondentem, constitit usum ueneris intra coniugis caritatem clausum tenuisse. Antonia quoque, femina laudibus uirilem familiae suae claritatem supergressa, amorem mariti egregia fide pensauit, quae post eius excessum forma et aetate florens conuictum socrus pro coniugio habuit, in eodemque toro alterius adulescentiae uigor extinctus est, alterius uiduitatis experientia consenuit. hoc cubiculum talibus experimentis summam inponat.

drusus etiam germanicus eximius claudia familia gloria patria raris ornamentum et qui super omnis sum opus suus pro habitus aetas magnitudo uitricus pariter atque frater augustus duo res publicus divinus oculus mirificus respondeo consto usus uenus intra coniunx caritas claudo teneo antonius quoque femina laus uirilis familia suus claritas supergredior amor maritus egregius fides penso qui post is excedo forma et aetas floreo convinco socrus pro conjugium habeo in idem torus alter adulescentia vigor exstinctus sum alter uiduitas experientia consenesco hic cubiculum talis experimentum summa inpono


Diphilus tragoedus, cum Apollinaribus ludis inter actum ad eum uersum uenisset, in quo haec sententia continetur, 'miseria nostra magnus est', directis in Pompeium Magnum manibus pronuntiauit, reuocatusque aliquotiens a populo sine ulla cunctatione nimiae illum et intolerabilis potentiae reum gestu perseueranter egit. eadem petulantia usus est in ea quoque parte, 'uirtutem istam ueniet tempus cum grauiter gemes'.

diphilus tragoedus cum apollinaris ludus inter ago ad is uersus uenio in quo hic sententia contineo miseria noster magnus sum dirigo in pompejus magnus manus pronuntio revoco aliquoties ab populus sine ullus cunctatio nimius ille et intolerabilis potentia reus gestus perseveranter ago idem petulantia utor sum in is quoque pars uirtus iste uenio tempus cum grauis gemo