Haec igitur exempla respicere, his adquiescere solaciis debemus, qui paruulos census nostros numquam querellis uacuos esse sinimus. nullum aut admodum parui ponderis argentum, paucos seruos, vii iugera aridae terrae, indigentia domesticae inpensae funera, inopes dotum filias, sed egregios consulatus, mirificas dictaturas, innumerabiles triumphos cernimus. quid ergo modicam fortunam quasi praecipuum generis humani malum diurnis atque nocturnis conuiciis laceramus, quae ut non abundantibus, ita fidis uberibus Publicolas, Aemilios, Fabricios, Curios, Scipiones, Scauros hisque paria robora uirtutis aluit. exurgamus potius animis pecuniaeque aspectu debilitatos spiritus pristini temporis memoria recreemus: namque per Romuli casam perque ueteris Capitolii humilia tecta et aeternos Vestae focos fictilibus etiam nunc uasis contentos iuro nullas diuitias talium uirorum paupertati posse praeferri.

hic igitur exemplum respicio hic adquiesco solacium debeo qui paruulos census noster numquam querela uacuus sum sino nullus aut admodum paruus pondus argentum paucus seruus vii iugerum aridus terra indigeo domesticus impensa funero inops dos filia sed egregius consulatus mirificus dicto innumerabilis triumphus cerno quis ergo modicus fortuna quasi praecipuus genus humanus malus diurnus atque nocturnus convicium lacero qui ut non abundo ita fido uber poplicula aemilius fabricius curiatii scipio scaurus hic par robur uirtus alo exurgamus potis animus pecunia aspectus debilito spiritus pristinus tempus memoria recreo namque per romulis cado per uetus capitolium humilio tectum et aeternus vesta focus fictilis etiam nunc vasum contendo iuro nullus diuitiae talis uir paupertas possum praefero


Togae quoque fortitudo militaribus operibus inserenda est, quia eandem laudem foro atque castris edita meretur. cum Ti. Gracchus in tribunatu profusissimis largitionibus fauore populi occupato rem publicam oppressam teneret palamque dictitaret interempto senatu omnia per plebem agi debere, in aedem Fidei Publicae conuocati patres conscripti a consule Mucio Scaeuola quidnam in tali tempestate faciendum esset deliberabant, cunctisque censentibus ut consul armis rem publicam tueretur, Scaeuola negauit se quicquam ui esse acturum. tum Scipio Nasica, 'quoniam' inquit 'consul, dum iuris ordinem sequitur, id agit, ut cum omnibus legibus Romanum imperium corruat, egomet me priuatus uoluntati uestrae ducem offero', ac deinde laeuam manum ima parte togae circumdedit sublataque dextra proclamauit: 'qui rem publicam saluam esse uolunt me sequantur', eaque uoce cunctatione bonorum ciuium discussa Gracchum cum scelerata factione quas merebatur poenas persoluere coegit.

toga quoque fortitudo militaris opus insero sum quia idem laus forum atque castrum edo mereo cum tiberius gracchus in tribunatus profundo largitio fauor populus occupo res publicus opprimo teneo pala dictito interimo senatus omnis per plebs ago debeo in aedes fides publicus convoco pater conscribo ab consul mucius scaevola quisnam in talis tempestas facio sum delibero cunctus censeo ut consul arma res publicus tueor scaevola nego sui quisquam uis sum ago tum scipio nasica quoniam inquam consul dum ius ordo sequor is ago ut cum omnis lex romanus imperium corruo nos ego priuo uoluntas uester dux offertor atque deinde laeua manus imus pars toga circumdo suffero dextera proclamo qui res publicus saluus sum uolo ego sequor is uox cunctatio bonus ciuis discutio gracchus cum scelero factio qui mereo poena persolvo cogo


Casuum nunc contemplemur uarietatem. L. Lentulus consularis lege Caecilia repetundarum crimine oppressus censor cum L. Censorino creatus est. quem quidem fortuna inter ornamenta et dedecora alterna uice uersauit, consulatu illius damnationem, damnationi censuram subiciendo et neque bonis eum perpetuis frui neque malis aeternis ingemescere patiendo.

casus nunc contemplo uarietas l lentulus consularis lex caecilius repeto crimen opprimo censor cum l censorinus creo sum qui quidem fortuna inter ornamentum et dedecus alternus vicus verso consulatus ille damnatio damnatio censeo subicio et neque bonus is perpetuus fruor neque malus aeternus ingemescere patior


Multo Q. Metellus praetorem urbanum seueriorem egit quam Orestes gesserat. qui Vecillo lenoni, bonorum Vibieni possessionem secundum tabulas testamenti petenti, non dedit, quia uir nobilissimus et grauissimus fori ac lupanaris separandam condicionem existimauit, nec aut factum illius conprobare uoluit, qui fortunas suas in stabulum contaminatum proiecerat, aut huic tamquam integro ciui iura reddere, qui se ab omni honesto uitae genere abruperat.

multus q metellus praetor urbanus severus ago quam orestes gero qui vecillo leno bonus vibienus possessio secundus tabula testamentum peto non do quia uir nobilis et gravis forum atque lupanaris separo condicio existimo neque aut facio ille conprobaris uolo qui fortuna suus in stabulis contamino projacio aut hic tamquam integer cieo ius reddo qui sui ab omnis honestus uita genus abrumpo


Thrasybulus etiam hoc loci adprehendendus est, qui populum Atheniensem xxx tyrannorum saeuitia sedes suas relinquere coactum dispersamque et uagam uitam miserabiliter exigentem, animis pariter atque armis confirmatum in patriam reduxit. insignem deinde restitutione libertatis uictoriam clariorem aliquanto moderationis laude fecit: plebei enim scitum interposuit, ne qua praeteritarum rerum mentio fieret. haec obliuio, quam Athenienses amnestian uocant, concussum et labentem ciuitatis statum in pristinum habitum reuocauit.

thrasybulus etiam hic locus adprehendo sum qui populus atheniensis xxx tyrannus saeuitia sedes suus relinquo cogo dispermulceo et vagus uita miserabilis exigo animus pariter atque arma confirmo in patria reduco insignis deinde restitutio libertas uictoria clarus aliquantus moderatio laus facio plebes enim scio interpono ne qui praeteritaris res mentior fio hic oblivio quam atheniensis amnestia uoco concutio et labor ciuitas status in pristinus habitus reuoco


Appi uero aeuum clade metirer, quia infinitum numerum annorum orbatus luminibus exegit, nisi quattuor filios, v filias, plurimas clientelas, rem denique publicam hoc casu grauatus fortissime rexisset. quin etiam fessus iam uiuendo lectica se in curiam deferri iussit, ut cum Pyrro deformem pacem fieri prohiberet. hunc caecum aliquis nominet, a quo patria quod honestum erat per se parum cernens coacta est peruidere?

appius uerus aeuum clades metior quia infinitus numerus annus orbo lumen exigo nisi quattuor filius v filia multus clientela res denique publicus hic casus gravo fortis rego quin etiam fessus iam vivo lectica sui in curia defero iubeo ut cum pyrro deformo pax fio prohibeo hic caecus aliquis nomino ab quo patria qui honestus sum per sui parum cerno cogo sum pervideo


C. Cotta consul P. Aurelium Pecuniolam sanguine sibi iunctum, quem obsidioni Liparitanae ad auspicia repetenda Messanam transiturus praefecerat, uirgis caesum militiae munere inter pedites fungi coegit, quod eius culpa agger incensus, paene castra erant capta.

que cotta consul p aurelius pecuniola sanguis sui jungo qui obsidio liparitanus ad auspicium repeto messana transeo praeficio uirga caedo militia munus inter pedito fungor cogo qui is culpa agger incendo paene castrum sum capio


Eadem ciuitas aliquotiens rebellando semperque aduersis contusa proeliis tandem se Q. Lutatio consuli dedere coacta est. aduersum quam saeuire cupiens populus Romanus, postquam a Papirio, cuius manu iubente consule uerba deditionis scripta erant, doctus est Faliscos non potestati, sed fidei se Romanorum conmisisse, omnem iram placida mente deposuit pariterque et uiribus odii, non sane facile uinci adsuetis, et uictoriae obsequio, quae promptissime licentiam subministrat, ne iustitiae suae deesset obstitit.

idem ciuitas aliquoties rebello semper aduerto contundo proelium tandem sui q lutatius consul do cogo sum adverro quam saevio cupio populus romanus postquam ab papirius qui manus jubeo consul uerbum deditio scribo sum doceo sum falisci non potestas sed fides sui romanus conmitto omnis ira placidus mens depono parito et uis odium non sanus facilis vinco assuesco et uictoria obsequium qui promptus licentia subministro ne justitia suus desum obsto


Valerio autem Publicola consule, qui post exactos reges bellum cum Veientibus et Etruscis gessit, illis Tarquinio pristinum imperium restituere, Romanis nuper partam libertatem retinere cupientibus, Etruscis et Tarquinio in cornu dextro proelio superioribus tantus terror subito incessit, ut non solum uictores ipsi profugerent, sed etiam pauoris sui consortes secum Veientes traherent. cuius rei pro argumento miraculum adicitur, ingens repente uox e proxima silua Arsia, quae ore Siluani in hunc paene modum missa traditur: 'uno plus e Tuscis cadent, Romanus exercitus uictor abibit'. miram dicti fidem digesta numero cadauera exhibuere.

valerius autem poplicula consul qui post exigo rex bellum cum veiens et etruscus gero ille tarquinius pristinus imperium restituo romanus nuper pario libertas retineo cupio etruscus et tarquinius in cornu dexter proelium superus tantus terror subeo incedo ut non solus uictor ipse profugio sed etiam pavor suus consortes sui veiens traho qui res pro argumentum miraculis adicio ingens repens uox e propior silua arsia qui os silvanus in hic paene modus mitto trado unus multus e tuscus cado romanus exercitus uictor abeo mirus dictum fides digero numerus cadauer exhibeo


Sicut illi barbari, quos ferunt mactatarum pecudum intestinis et uisceribus egestis homines inserere, ita ut capitibus tantummodo emineant, quoque diutius poenae sufficiant, cibo et potione infelicem spiritum prorogare, donec intus putrefacti laniatui sint animalibus, quae tabidis in corporibus nasci solent. queramur nunc cum rerum natura, quod nos multis et asperis aduersae ualetudinis incommodis obnoxios esse uoluerit, habitumque caelestis roboris humanae condicioni denegatum moleste feramus, cum tot cruciatus sibimet ipsa mortalitas inpulsu crudelitatis excogitauerit.

sicut ille barbaris qui fero mactataris pecus intestinum et uiscus egero homo insero ita ut caput tantummodo emineo quoque diu poena sufficio cibus et potio infelix spiritus prorogaris donec intus putrefacio laniatus sum animal qui tabidus in corpus nascor soleo queror nunc cum res natura qui nos multus et asper adverro ualetudo incommodus obnoxius sum uolo habeo caelestis robur humanus condicio denego molestus fero cum tot cruciatus sui ipse mortalitas impulsus crudelitas excogito


Acer etiam sui numinis uindex Apollo, qui Karthagine a Romanis oppressa ueste aurea nudatus id egit ut sacrilegae manus inter fragmenta eius abscisae inuenirentur.

acer etiam suus numen uindex apollo qui karthago ab romanus opprimo uestis aureus nudo is ago ut sacrilega manus inter fragmentum is abscido invenio


Eadem gens summo consensu ad Amphiaraum decorandum incubuit, locum, quo humatus est, in formam condicionemque templi redigendo atque inde oracula capi instituendo. cuius cineres idem honoris possident, quod Pythicae cortinae, quod aheno Dodonae, quod Hammonis fonti datur.

idem gens superus consensus ad amphiaraus decoro incumbo locus quo humo sum in forma condicio templum redigo atque inde oraculum capio instituo qui cinis idem honor possideo qui pythicus cortina qui aenus dodona qui ammon fons do


Summa iustitia in quattuor quoque tribunis pl. eodem tempore conspecta est: nam cum L. Atratino, sub quo duce aciem nostram apud Verruginem a Volscis inclinatam cum ceteris equitibus correxerant, diem ad populum L. Hortensius collega eorum dixisset, pro rostris iurauerunt in squalore se esse, quoad imperator ipsorum reus esset, futuros: non sustinuerunt enim egregii iuuenes, cuius armati periculum uulneribus et sanguine suo defenderant, eius togati ultimum discrimen potestatis insignia retinentes intueri. qua iustitia mota contio actione Hortensium desistere coegit: nec se eo facto, quod sequitur, exhibuit.

summus iustitia in quattuor quoque tribunus pl idem tempus conspicio sum nam cum l atratinus sub quo dux acies noster apud verrugo ab volscus inclino cum ceterus eques corrigo dies ad populus l hortensius collega is dico pro rostrum iuro in squalor sui sum quoad imperator ipse reus sum sum non sustineo enim egregius iuuenis qui armatus periculum uulnus et sanguis suus defendo is togatus ulter discrimen potestas insigne retineo intueor qui iustitia moueo contio actio hortensius desisto cogo neque sui is facio qui sequor exhibeo


Campi quoque repraesentata condicio ambitiosam ingredientis uiam ad fortius sustinendos parum prosperos comitiorum euentus utiliter instruxerit, quia propositis ante oculos clarissimorum uirorum repulsis ut non minore cum spe honores, ita prudentiore cum animi iudicio petent meminerintque nefas non esse aliquid ab omnibus uni negari, cum saepe numero singuli cunctorum uoluntatibus resistere fas esse duxerint, scientes etiam patientia quaeri debere quod gratia impetrari nequierit.

campus quoque repraesento condicio ambitiosus ingredior uia ad fortis sustineo parum prosper comitium euentus utilis instruo quia propono ante oculus clarus uir repello ut non paruus cum spes honor ita prudens cum animus iudicium peto memini nefas non sum aliquis ab omnis unus negaris cum saepe numerus singuli cunctor uoluntas resisto fas sum duco scio etiam patientia quaero debeo qui gratia impetraris nequeo


Et consulatus collegium et erroris societas et par genus mortis a Ti. Graccho ad M. Marcelli memoriam me trahit. is captarum Syracusarum et Hannibalis ante Nolana moenia a se primum fugere coacti gloria inflammatus, cum summo studio niteretur ut Poenorum exercitum aut in Italia prosterneret aut Italia pelleret, sollemnique sacrificio uoluntates deorum exploraret, quae prima hostia ante foculum cecidit, eius iecur sine capite inuentum est, proxima caput iocinoris duplex habuit. quibus inspectis aruspex tristi uultu non placere sibi exta, quia secundum truncata laeta apparuissent, respondit. ita monitus M. Marcellus ne quid temere conaretur, insequenti nocte speculandi gratia cum paucis egredi ausus, a multitudine hostium in Bruttis circumuentus aeque magnum dolorem ac detrimentum patriae interitu suo attulit.

et consulatus collegium et error societas et par genus mors ab tiberius gracchus ad m marcellus memoria ego traho is captaris syracusaris et hannibal ante nolanus moenia ab sui primus fugio cogo gloria inflammo cum superus studium niteo ut poenus exercitus aut in italia prosterno aut italia pello sollemne sacrificium uoluntas deus exploro qui primus hostia ante foculis cado is jecur sine caput inuenio sum propior caput jocinor duplex habeo qui inspicio haruspex tristis uultus non placeo sui exta quia secundus trunco laetus appareo respondeo ita moneo m marcellus ne quis temere conor insequor nox speculor gratia cum paucus egredior audeo ab multitudo hostis in bruttis circumuenio aequus magnus dolor atque detrimentum patria interitus suus affero


Quid cesso uires industriae commemorare, cuius alacri spiritu militiae stipendia roborantur, forensis gloria accenditur, fido sinu cuncta studia recepta nutriuntur, quidquid animo, quidquid manu, quidquid lingua admirabile est, ad cumulum laudis perducitur? † quae cum sit perfectissima uirtus, duramento sui confirmatur.

quis cedo uis industria commemoraris qui alacer spiritus militia stipendium roboro forensis gloria accendo fido sinus cunctus studium recipio nutrio quisquis animus quisquis manus quisquis lingua admirabilis sum ad cumulis laus perduco qui cum sum perficio uirtus duramentum suus confirmo


Felicior progenie sua superior Cato, a quo Porciae familiae principia manarunt. qui cum ab hoste in acie uehementer † paruulo peteretur, uagina gladius eius elapsus decidit. quem subiectum proeliantium globo atque undique hostilibus pedibus circumdatum postquam abesse sibi animaduertit, adeo constanti animo in suam potestatem redegit, ut illum non periculo oppressus rapere, sed metu uacuus sumere uideretur. quo spectaculo adtoniti hostes postero die ad eum supplices pacem petentes uenerunt.

felix progenies suus superus cato ab quo porcia familia principia mano qui cum ab hostis in acies uehementer paruulo peto uagina gladius is elabor decido qui subicio proelio globus atque undique hostilis pes circumdo postquam absum sui animaduerto adeo consto animus in suus potestas redigo ut ille non periculum opprimo rapio sed metus uacuus sumo uideo quo spectaculum adtono hostis posterus dies ad is supplex pax peto uenio


Huic nimirum magis Aesopus tragoedus in adoptionem dare filium suum quam bonorum suorum heredem relinquere debuit, non solum perditae, sed etiam furiosae luxuriae iuuenem. quem constat cantu conmendabiles auiculas inmanibus emptas pretiis pro ficedulis ponere acetoque liquatos magnae summae uniones potionibus aspergere solitum, amplissimum patrimonium tamquam amaram aliquam sarcinam quam celerrime abicere cupientem. quorum alterius senis, alterius adulescentis sectam secuti longius manus porrexerunt: neque enim ullum uitium finitur ibi, ubi oritur. inde ab oceani litoribus adtracti pisces, inde infusae culinis arcae censibusque edendi ac bibendi uoluptas reperta.

hic nimirum magis aesopus tragoedus in adoptio do filius suus quam bonus suus heres relinquo debeo non solus perdo sed etiam furiosus luxuria iuuenis qui consto cantus conmendabilis avicula immanis emo pretium pro ficedulis pono aceo liquo magnus summa unio potio aspergere soleo amplus patrimonium tamquam amo aliqui sarcina quam celer abicio cupio qui alter senex alter adulescens seco sequor longus manus porrigo neque enim ullus uitium finio ibi ubi orior inde ab oceani litus adtraho piscis inde infundo culina arca census edo atque bibo uoluptas reperio


Est aliud factorum dictorumque genus, a sapientia proximo deflexu ad uafritiae nomen progressum, quod, nisi fallacia uires adsumpsit, finem propositi non inuenit laudemque occulto magis tramite quam aperta uia petit.

sum alius factor dico genus ab sapientia propior deflecto ad uafritiae nomen progredior qui nisi fallacia uis adsumo finis propono non inuenio laudo occulo magis trames quam apertus uia peto


Ac ne illud quidem inuoluendum silentio. inimicorum conspiratione urbe pulsus M. Cicero, cum in uilla quadam campi Atinatis deuersaretur, animo in somnum profuso per loca deserta et inuias regiones uaganti sibi C. Marium consulatus ornatum insignibus putauit obuium factum, interrogantem eum quid ita tam tristi uultu incerto itinere ferretur. audito deinde casu, quo conflictabatur, conprehendisse dexteram suam ac se proximo lictori in monumentum ipsius ducendum tradidisse, quod diceret ibi esse ei laetioris status spem repositam. nec aliter euenit: nam in aede Iouis Mariana senatus consultum de reditu est eius factum.

atque ne ille quidem involvo silentium inimicus conspiratio urbs pello m cicero cum in villa quidam campus atinas deversor animus in somnus profundo per locum desero et invius regio vago sui que marius consulatus orno insignis puto obvius facio interrogo is quis ita tam tristis uultus incertum iter fero audio deinde casus quo conflicto comprehendo dexter suus atque sui propior lictor in monumentum ipse duco trado qui dico ibi sum is laetus status spes repono neque aliter euenio nam in aedes iuppiter marianus senatus consulo de reditus sum is facio


Pompei etiam probabilis uirtus, qui, dum legationis officio fungitur, a rege Gentio interceptus, cum senatus consilia prodere iuberetur, ardenti lucernae admotum digitum cremandum praebuit eaque patientia regi simul et desperationem tormentis quicquam ex se cognoscendi incussit et expetendae populi Romani amicitiae magnam cupiditatem ingenerauit. ac ne plura huiusce generis exempla domi scrutando saepius ad ciuilium bellorum detestandam memoriam progredi cogar, duobus Romanis exemplis contentus, quae ut clarissimarum familiarum commendationem, ita nullum publicum maerorem continent, externa subnectam.

pompejus etiam probabilis uirtus qui dum legatio officium fungor ab rex gentius intercipio cum senatus consilium prodo jubeo ardeo lucerna admoveo digitus cremo praebeo is patientia rex simul et desperatio tormentum quisquam ex sui cognosco incutio et expeto populus romanus amicitia magnus cupiditas ingenero atque ne multus hic genus exemplum domus scrutor saepis ad ciuilis bellum detesto memoria progredior cogo duo romanus exemplum contineo qui ut clarissimaris familia commendatio ita nullus publicus maeror contineo externus subnecto


Quotiens uero inter uirum et uxorem aliquid iurgi intercesserat, in sacellum deae Viriplacae, quod est in Palatio, ueniebant et ibi inuicem locuti quae uoluerant contentione animorum deposita concordes reuertebantur. dea nomen hoc a placandis uiris fertur adsecuta, ueneranda quidem et nescio an praecipuis et exquisitis sacrificiis colenda utpote cotidianae ac domesticae pacis custos, in pari iugo caritatis ipsa sui appellatione uirorum maiestati debitum a feminis reddens honorem.

quotiens uerus inter uir et uxor aliquis iurgi intercedo in sacellum dea viriplaca qui sum in palatium venio et ibi inuicem loquor qui uoluerant contentio animus depono concordo revorto dea nomen hic ab placo uir fero adsequor veneror quidem et nescio an praecipuus et exquaero sacrificium colo utpote cottidianus atque domesticus pax custos in par iugum caritas ipse suus appellatio uir maiestas debeo ab femina reddo honor


Q. Lucretium proscriptum a triumuiris uxor Turia inter cameram et tectum cubiculi abditum una conscia ancillula ab inminente exitio non sine magno periculo suo tutum praestitit singularique fide id egit, ut, cum ceteri proscripti in alienis et hostilibus regionibus per summos corporis et animi cruciatus uix euaderent, ille in cubiculo et in coniugis sinu salutem retineret.

q lucretius proscribo ab triumviri uxor turium inter camera et tectum cubiculum abdo unus conscius ancillula ab inminente exitium non sine magnus periculum suus tueor praesto singularis fides is ago ut cum ceterus proscribo in alienus et hostilis regio per summus corpus et animus cruciatus uix evado ille in cubiculum et in coniunx sinus salus retineo


Curi et Fabrici Q. Tuberonem cognomine Catum discipulum fuisse merito quis existimauerit. cui consulatum gerenti cum Aetolorum gens omnis usus uasa argentea magno pondere et exquisita arte fabricata per legatos misisset, qui superiore tempore gratulandi causa ad eum profecti retulerant fictilia se in eius mensa uidisse, monitos ne continentiae quasi paupertati succurrendum putarent cum suis sarcinis abire iussit. quam bene Aetolicis domestica praetulerat, si frugalitatis eius exemplum posterior aetas sequi uoluisset! nunc quo uentum est? a seruis impetrari uix potest ne eam supellectilem fastidiant, qua tunc consul uti non erubuit.

curius et fabricius q tubero cognomen catus discipulis sum mereo quis existimo qui consulatus gero cum aetolus gens omnis utor uasum argenteus magnus pondus et exquaero ars fabricor per legatus mitto qui superus tempus gratulor causa ad is proficiscor refero fictilia sui in is mensa uideo moneo ne continentia quasi paupertas succurro puto cum suus sarcina abeo iubeo quam bene aetolicus domesticus praefero si frugalitas is exemplum posterus aetas sequor uolo nunc quo uenio sum ab seruus impetraris uix possum ne is supellectilis fastidio qui tunc consul uti non erubesco


Obruitur tot et tam inlustribus consulatibus L. Furius Bibaculus exemplique locum uix post Marcellum inuenit, sed pii simul ac religiosi animi laude fraudandus non est. qui praetor a patre suo collegii Saliorum magistro iussus sex lictoribus praecedentibus arma ancilia tulit, quamuis uacationem huius officii honoris beneficio haberet: omnia namque post religionem ponenda semper nostra ciuitas duxit, etiam in quibus summae maiestatis conspici decus uoluit. quapropter non dubitauerunt sacris imperia seruire, ita se humanarum rerum futura regimen existimantia, si diuinae potentiae bene atque constanter fuissent famulata.

obruo tot et tam illustris consulatus l furius bibaculus exemplum locus uix post marcellus inuenio sed pius simul atque religiosus animus laus fraudo non sum qui praetor ab pater suus collegium salius magister iubeo sex lictor praecedo arma ancile fero quamuis uacatio hic officium honor beneficium habeo omnis namque post religio pono semper noster ciuitas duco etiam in qui summa maiestas conspicio decus uolo quapropter non dubito sacrum imperium seruio ita sui humanus res sum regimen existimo si divina potentia bene atque consto sum famulo


Cui candida fascia crus alligatum habenti Fauonius 'non refert' inquit 'qua in parte sit corporis diadema', exigui panni cauillatione regias ei uires exprobrans. at is neutram in partem mutato uultu utrumque cauit, ne aut hilari fronte libenter adgnoscere potentiam aut tristi iam profiteri uideretur. eaque patientia inferioris etiam generis et fortunae hominibus aditum aduersus se dedit: e quorum turba duos retulisse abunde erit.

qui candidus fascia crus alligo habeo favonius non refero inquam qui in pars sum corpus diadema exiguus pannus cauillatio regia is uis exprobro at is neuter in pars muto uultus uterque caveo ne aut hilaris frons libet agnosco potentia aut tristis iam profiteor uideo is patientia inferus etiam genus et fortuna homo aditus aduersus sui do e qui turba duo refero abunde sum


Aeque inlustre quod sequitur. C. Gracchus, ne in potestatem inimicorum perueniret, Philocrati seruo suo ceruices incidendas praebuit. quas cum celeri ictu abscidisset, gladium cruore domini manantem per sua egit praecordia. Euporum alii hunc uocitatum existimant: ego de nomine nihil disputo, famularis tantum modo fidei robur admiror. cuius si praesentiam animi generosus iuuenis imitatus foret, suo, non serui beneficio inminentia supplicia uitasset: nunc conmisit ut Philocratis quam Gracchi cadauer speciosius iaceret.

aequus illustris qui sequor que gracchus ne in potestas inimicus pervenio philocrati seruus suus ceruix incido praebeo qui cum celer ictus abscido gladius cruor dominus mano per suus ago praecordia euporum alius hic uocitas existimo ego de nomen nihil disputo famularis tantus modo fides robur admiror qui si praesentia animus generosus iuuenis imitor sum suus non seruus beneficium imminentia supplicium vito nunc conmitto ut philocratis quam gracchus cadaver speciosus iaceo


Regi Antiocho unus ex aequalibus et ipse regiae stirpis nomine Artemo perquam similis fuisse traditur. quem Laodice uxor Antiochi interfecto uiro dissimulandi sceleris gratia in lectulo perinde quasi ipsum regem aegrum conlocauit admissumque uniuersum populum et sermone eius et uultu consimili fefellit, credideruntque homines ab Antiocho moriente Laodicen et natos eius sibi conmendari.

regium antiochus unus ex aequal et ipse regia stirps nomen artemo perquam similis sum trado qui laodice uxor antiochus interficio uir dissimulo scelus gratia in lectulus perinde quasi ipse rex aeger colloco admitto uniuersus populus et sermo is et uultus consimilis fallo credo homo ab antiochus morior laodice et nascor is sui conmendaris


Vnicum talis imperatoris specimen esset, nisi animo suo respondentem filium genuisset: is namque in quarto consulatu patris exemplum secutus deuotione simili, aeque strenua pugna, consentaneo exitu labantis perditasque uires urbis nostrae correxit. ita dinosci arduum est utrum Romana ciuitas Decios utilius habuerit duces an amiserit, quoniam uita eorum ne uinceretur obstitit, mors fecit ut uinceret.

vnicum talis imperator specimen sum nisi animus suus respondeo filius gigno is namque in quartum consulatus pater exemplum sequor deuotio similis aequus strenuus pugno consentaneus exeo labo perdo uis urbs noster corrigo ita dignosco arduus sum utrum romanus ciuitas decius utilis habeo dux an amitto quoniam uita is ne vinco obsto mors facio ut uinco


Publio et Gnaeo Scipionibus in Hispania cum maiore parte exercitus acie Punica oppressis omnibusque prouinciae eius nationibus Karthaginiensium amicitiam secutis, nullo ducum nostrorum illuc ad corrigendam rem proficisci audente, P. Scipio quartum et uicesimum agens annum iturum se pollicitus est. qua quidem fiducia populo Romano salutis ac uictoriae spem dedit.

publius et gnaeus scipio in hispania cum magnus pars exercitus acies punicus opprimo omne prouincia is natio carthaginiensis amicitia sequor nullus dux noster illic ad corrigo res proficisco audeo p scipio quartus et uicesimus ago annus eo sui polliceor sum qui quidem fiducia populus romanus salus atque uictoria spes do


Idem praedicatum de pietate Perus existimetur, quae patrem suum Mycona consimili fortuna adfectum parique custodiae traditum iam ultimae senectutis uelut infantem pectori suo admotum aluit. haerent ac stupent hominum oculi, cum huius facti pictam imaginem uident, casusque antiqui condicionem praesentis spectaculi admiratione renouant, in illis mutis membrorum liniamentis uiua ac spirantia corpora intueri credentes. quod necesse est animo quoque euenire, aliquanto efficaciore pictura litterarum uetera pro recentibus admonito recordari.

idem praedico de pietas perus existimo qui pater suus mycona consimilis fortuna afficio pario custodia trado iam ulter senectus uelut infer pector suus admoveo alo haereo atque stupeo homo oculus cum hic facio pingo imago uideo cado antiquus condicio praesum spectaculum admiratio renovo in ille mutus membrum lineamentum uiuus atque spiro corpus intueor credo qui necesse sum animus quoque evenio aliquantus efficax pingo litteraris uetus pro recens admoneo recordaris


Bellica haec praestantia animi, togata illa, sed non minus laudabilis, quam P. Furius Philus consul in senatu exhibuit: Q. enim Metellum Quintumque Pompeium consulares uiros, uehementes inimicos suos, cupidam sibi profectionem in prouinciam Hispaniam, quam sortitus erat, identidem exprobrantis, legatos secum illuc ire coegit: fiduciam non solum fortem, sed paene etiam temerariam, quae duobus acerrimis odiis latera sua cingere ausa est usumque ministerii uix tutum in amicis e sinu inimicorum petere sustinuit!

bellicus hic praesto animus togatus ille sed non paruus laudabilis quam p furius philus consul in senatus exhibeo q enim metellus quintus pompejus consularis uir vehemens inimicus suus cupidus sui profectio in prouincia hispania quam sortior sum identidem exprobro legatus sui illic eo cogo fiducia non solus fortis sed paene etiam temerarius qui duo acer odium latus suus cingo audeo sum utor ministerium uix tueor in amicus e sinus inimicus peto sustineo


Vrbis nostrae parentem senatus in amplissimo dignitatis gradu ab eo conlocatus in curia lacerauit, nec duxit nefas ei uitam adimere, qui aeternum Romano imperio spiritum ingenerauerat. rude nimirum illud et ferox saeculum, quod conditoris sui cruore foede maculatum ne summa quidem posteritatis dissimulare pietas potest.

vrbis noster parens senatus in amplus dignitas gradus ab is conloco in curia lacero neque duco nefas is uita adimo qui aeternus romanus imperium spiritus ingenero rudo nimirum ille et ferox saeculis qui conditor suus cruor foedus maculo ne summus quidem posteritas dissimulo pietas possum


Metellus autem Numidicus propter consimile perseuerantiae genus excepit quoque indignam maiestate ac moribus suis procellam: cum enim animaduerteret quo tenderent Saturnini tribuni pl. funesti conatus quantoque malo rei publicae, nisi his occurreretur, erupturi essent, in exilium quam in legem eius ire maluit. potest aliquis hoc uiro dici constantior, qui, ne sententia sua pelleretur, patria, in qua summum dignitatis gradum obtinebat, carere sustinuit?

metellus autem numidicus propter consimilis perseverantia genus excipio quoque indignus maiestas atque mos suus procella cum enim animaduerteret quo tendo saturninus tribunus pl funestus conor quantus malus res publicus nisi hic occurro erumpo sum in exsilium quam in lex is eo malo possum aliquis hic uir dico consto qui ne sententia suus pello patria in qui superus dignitas gradus obtineo careo sustineo


Metellus quoque Celer stuprosae mentis acer poenitor extitit Cn. Sergio Silo promissorum matri familiae nummorum gratia diem ad populum dicendo eumque hoc uno crimine damnando: non enim factum tunc, sed animus in quaestionem deductus est, plusque uoluisse peccare nocuit quam non peccasse profuit.

metellus quoque celer stuprosus mens acer poenitor extitit cn sergius silus promissor mater familia nummus gratia dies ad populus dico is hic unus crimen damno non enim facio tunc sed animus in quaestio deduco sum multus uolo peccaris noceo quam non pecco prosum


Caeli uero Rufi ut uita inquinata, ita misericordia, quam Q. Pompeio praestitit, probanda. cui a se publica quaestione prostrato, cum mater Cornelia fidei commissa praedia non redderet, atque iste auxilium suum litteris inplorasset, pertinacissime absenti adfuit: recitauit etiam eius epistolam in iudicio ultimae necessitatis indicem, qua impiam Corneliae auaritiam subuertit. factum propter eximiam humanitatem ne sub Caelio quidem auctore repudiandum.

caelis uerus rufus ut uita inquino ita misericordia quam q pompejus praesto probo qui ab sui publicus quaestio prosterno cum mater cornelius fides committo praedium non reddo atque iste auxilium suus littera inploro pertinax absum adsum recito etiam is epistula in iudicium ulter necessitas index qui impius cornelius auaritia subverto facio propter eximius humanitas ne sub caelius quidem auctor repudio


Eadem M. Scauri fortuna, aeque senectus longa ac robusta, idem animus. qui cum pro rostris accusaretur, quod ab rege Mitridate ob rem publicam prodendam pecuniam accepisset, causam suam ita egit: 'est enim inicum, Quirites, cum inter alios uixerim, apud alios me rationem uitae reddere, sed tamen audebo uos, quorum maior pars honoribus et actis meis interesse non potuit, interrogare: Varius Seuerus Sucronensis Aemilium Scaurum regia mercede corruptum imperium populi Romani prodidisse ait, Aemilius Scaurus huic se adfinem esse culpae negat: utri creditis'? cuius admiratione populus conmotus Varium ab illa dementissima actione pertinaci clamore depulit.

idem m scaurus fortuna aequus senectus longus atque robustus idem animus qui cum pro rostrum accuso qui ab rex mitridate ob res publicus prodo pecunia accipio causa suus ita ago sum enim inicum quiris cum inter alius vivo apud alius ego ratio uita reddo sed tamen audeo tu qui magnus pars honor et ago meus intersum non possum interrogo varius severus sucronensis aemilius scaurus regius merces corrumpo imperium populus romanus prodo aio aemilius scaurus hic sui affinis sum culpa nego uter credo qui admiratio populus conmoueo varius ab ille demens actio pertinax clamor depello


Iam L. Sulla non se tam incolumem quam Sulpicium Rufum perditum uoluit, tribunicio furore eius sine ullo fine uexatus. ceterum cum eum proscriptum et in uilla latentem a seruo proditum conperisset, manu missum parricidam, ut fides edicti sui constaret, praecipitari protinus saxo Tarpeio cum illo scelere parto pilleo iussit, uictor alioquin insolens, hoc imperio iustissimus.

iam l sulla non sui tam incolumis quam sulpicius rufus perdo uolo tribunicius furor is sine ullus finis uexo ceterum cum is proscribo et in villa lateo ab seruus prodeo conperisset manus mitto parricida ut fides edico suus consto praecipitaris protinus saxum tarpeius cum ille scelus pario pilleus iubeo uictor alioqui insoleo hic imperium justus


Atque ut ab uniuersis patribus conscriptis ad singulos ueniam, L. Cornelius consul primo Punico bello, cum Olbiam oppidum cepisset, pro quo fortissime dimicans Hanno dux Karthaginiensium occiderat, corpus eius e tabernaculo suo amplo funere extulit nec dubitauit hostis exequias ipse celebrare, eam demum uictoriam et apud deos et apud homines minimum inuidiae habituram credens, quae quam plurimum humanitatis habuisset.

atque ut ab uniuersus pater conscribo ad singuli uenia l cornelius consul primus punicus bellum cum olbia oppidum capio pro quo fortis dimico hanno dux carthaginiensis occido corpus is e tabernaculum suus amplus funus effero neque dubito hostis exsequiae ipse celebraris is demum uictoria et apud deus et apud homo paruus inuidia habeo credo qui quam multus humanitas habeo


T. autem Manlius Torquatus, propter egregia multa rarae dignitatis, iuris quoque ciuilis et sacrorum pontificalium peritissimus, in consimili facto ne consilio quidem necessariorum indigere se credidit: nam cum ad senatum Macedonia de filio eius D. Silano, qui eam prouinciam optinuerat, querellas per legatos detulisset, a patribus conscriptis petiit ne quid ante de ea re statuerent quam ipse Macedonum filiique sui causam inspexisset. summo deinde cum amplissimi ordinis tum etiam eorum, qui questum uenerant, consensu cognitione suscepta domi consedit solusque utrique parti per totum biduum uacauit ac tertio plenissime die diligentissimeque auditis testibus ita pronuntiauit: 'cum Silanum filium meum pecunias a sociis accepisse probatum mihi sit, et re publica eum et domo mea indignum iudico protinusque e conspectu meo abire iubeo'. tam tristi patris sententia perculsus Silanus lucem ulterius intueri non sustinuit suspendioque se proxima nocte consumpsit. peregerat iam Torquatus seueri et religiosi iudicis partis, satis factum erat rei publicae, habebat ultionem Macedonia, potuit tam uerecundo fili obitu patris inflecti rigor: at ille neque exequiis adulescentis interfuit et, cum maxime funus eius duceretur, consulere se uolentibus uacuas aures accommodauit: uidebat enim se in eo atrio consedisse, in quo imperiosi illius Torquati seueritate conspicua imago posita erat, prudentissimoque uiro succurrebat effigies maiorum cum titulis suis idcirco in prima parte aedium poni solere, ut eorum uirtutes posteri non solum legerent, sed etiam imitarentur.

t autem manlius torquatus propter egregius multus rarus dignitas ius quoque ciuilis et sacer pontificalis pereo in consimilis facio ne consilium quidem necessarius indigeo sui credo nam cum ad senatus macedonius de filius is d silanus qui is prouincia obtineo querela per legatus defero ab pater conscribo peto ne quis ante de is res statuo quam ipse macedones filius suus causa inspicio superus deinde cum amplus ordo tum etiam is qui queror uenio consensus cognitio suscipio domus consido solus uterque pario per totus biduus uaco atque tertius plenus dies diligens audio testis ita pronuntio cum silanus filius meus pecunia ab socius accipio probo ego sum et res publicus is et domus meus indignus judico protinus e conspectus meus abeo iubeo tam tristis pater sententia percello silanus lux ultra intueor non sustineo suspendium sui propior nox consumo perago iam torquatus severus et religiosus judex pars satis facio sum res publicus habeo ultio macedonius possum tam uerecundus filis obeo pater inflecto rigor at ille neque exsequiae adulescens intersum et cum magnus funus is duco consulo sui uolo uacuus auris accommodo video enim sui in is atrium consido in quo imperiosus ille torquatus seueritas conspicuus imago pono sum prudens uir succurro effigio magnus cum titulus suus idcirco in primus pars aedes pono soleo ut is uirtus posterus non solus lego sed etiam imito


Id factum imitatus M'. Curius consul, cum dilectum subito edicere coactus esset et iuniorum nemo respondisset, coniectis in sortem omnibus tribubus, Polliae, quae prima exierat, primum nomen urna extractum citari iussit neque eo respondente bona adulescentis hastae subiecit. quod ut illi nuntiatum est, ad consulis tribunal concurrit collegiumque tribunorum appellauit. tunc Manius Curius praefatus non opus esse eo ciue rei publicae, qui parere nesciret, et bona eius et ipsum uendidit.

is facio imitor m curius consul cum dilectus subeo edico cogo sum et iuniorum nemo respondeo conicio in sors omnis tribus polliae qui primus exeo primus nomen urna extraho citaris iubeo neque is respondeo bonus adulescens hasta subicio qui ut ille nuntio sum ad consul tribunal concurro collegium tribunus appello tunc manius curius praefor non opus sum is civis res publicus qui pareo nescio et bonus is et ipse uendo


Nunc, quatenus uitae humanae cum bona tum etiam mala substitutis exemplorum imaginibus persequimur, dicta inproba et facta scelerata referantur.

nunc quatenus uita humanus cum bonus tum etiam malus substitus exemplum imago persequor dictum improbus et facio scelero refero


Platonis quoque eruditissimum pectus haec cogitatio attigit, qui conductores sacrae arae de modo et forma eius secum sermonem conferre conatos ad Eucliden geometren ire iussit scientiae eius cedens, immo professioni.

plato quoque erudio pectus hic cogitatio attigo qui conductor sacer ara de modo et forma is sui sermo confero conor ad euclides geometres eo iubeo scientia is cedo immo professio


Ne Cyrus quidem superior inuictae fatorum necessitatis paruulum argumentum est. cuius ortus ad imperium totius Asiae spectantis maternus auus Astyages duo praenuntios somnii frustra discutere temptauit, Mandanen filiam suam, quod in quiete uiderat urinam eius omnes Asiaticas gentes inundasse, non Medorum excellentissimo, ne in eius familiam regni decus transferretur, sed Persarum modicae fortunae uiro conlocando natumque Cyrum exponi iubendo, quia similiter quietis temporibus existimauerat genitali parte Mandanes enatam uitem eo usque creuisse, donec cunctas dominationis suae partes inumbraret: frustratus est enim se ipse nepotis felicitatem caelestium iudicio destinatam humanis consiliis inpedire conando.

ne cyrus quidem superus invictus fatum necessitas paruulis argumentum sum qui ortus ad imperium totus asia specto maternus auus astyages duo praenuntius somnium frustra discutio tento mando filia suus qui in quiesco uideo urina is omnis asiaticus gens inundo non medus excello ne in is familia regnum decus transfero sed persaris modicus fortuna uir conloco nascor cyrus expono jubeo quia similis quiesco tempus existimo genital pars mandanes eno vito is usque cerno donec cunctus dominatio suus pars inumbro frustro sum enim sui ipse nepos felicitas caelestis iudicium destino humanus consilium inpedire conor


Nam Ptolomaeus rex accessio uitiorum suorum uixit ideoque Physcon appellatus est. cuius nequitia quid nequius? sororem natu maiorem communi fratri nuptam sibi nubere coegit. postea deinde filia eius per uim stuprata ipsam dimisit, ut uacuum locum nuptiis puellae faceret.

nam ptolomaeus rex accessio uitium suus uiuo ideo physcon appello sum qui nequitia quis nequius soror natus magnus communis frater nupta sui nubo cogo postea deinde filia is per uis stupro ipse dimitto ut uacuus locus nuptiae puella facio


Tenet uisentis Athenis Volcanus Alcamenis manibus fabricatus: praeter cetera enim perfectissimae artis in eo procurrentia indicia etiam illud mirantur, quod stat dissimulatae claudicationis sub ueste leuiter uestigium repraesentans, ut non exprobratum tamquam uitium, ita tamquam certam propriamque dei notam decore significatam.

teneo viso athenae volcanus alcamenes manus fabrico praeter ceterus enim perficio ars in is procurro indicium etiam ille miror qui sto dissimulo claudicatio sub uestis leuis vestigium repraesento ut non exprobro tamquam uitium ita tamquam certus proprius deus nota decus significo


Illa uero gloriae cupiditas sacrilega: inuentus est enim qui Dianae Ephesiae templum incendere uellet, ut opere pulcherrimo consumpto nomen eius per totum terrarum orbem dissiceretur, quem quidem mentis furorem eculeo inpositus detexit. ac bene consuluerant Ephesii decreto memoriam taeterrimi hominis abolendo, nisi Theopompi magnae facundiae ingenium historiis eum suis conprehendisset.

ille uerus gloria cupiditas sacrilegus inuenio sum enim qui diana ephesius templum incendo uolo ut opus pulcher consumo nomen is per totus terra orbis dissiceretur qui quidem mens furor equuleus inpono detego atque bene consulo ephesius decretum memoria taeter homo aboleo nisi theopompos magnus facundia ingenium historia is suus comprehendo


Ad inuidiam usque Polycratis Samiorum tyranni abundantissimis bonis conspicuus uitae fulgor excessit, nec sine causa: omnes enim conatus eius placido excipiebantur itinere, spes certum cupitae rei fructum adprehendebant, uota nuncupabantur simul et soluebantur, uelle ac posse in aequo positum erat. semel dumtaxat uultum mutauit, perquam breui tristitiae salebra succussum, tunc cum admodum gratum sibi anulum de industria in profundum, ne omnis incommodi expers esset, abiecit. quem tamen continuo recuperauit capto pisce, qui eum deuorauerat. sed hunc, cuius felicitas semper plenis uelis prosperum cursum tenuit, Orontes Darii regis praefectus in excelsissimo Mycalensis montis uertice cruci adfixit, e qua putres eius artus et tabido cruore manantia membra atque illam laeuam, cui Neptunus anulum piscatoris manu restituerat, situ marcidam Samos, amara seruitute aliquamdiu pressa, liberis ac laetis oculis aspexit.

ad inuidia usque polycrates samia tyrannus abundo bonus conspicuus uita fulgor excedo neque sine causa omnis enim conor is placidus excipio iter spes certus cupio res fructus adprehendo uotum nuncupo simul et solvo uolo atque possum in aequus pono sum semel dumtaxat uultus muto perquam breuis tristitia salebra succussus tunc cum admodum gratus sui anulus de industria in profundum ne omnis incommodus expers sum abicio qui tamen continuo recipero capio piscis qui is devoro sed hic qui felicitas semper plenus uelum prosper cursus teneo orontes dareus rex praefectus in excello mycalensis mons uertex crux affigo e qui putreo is artus et tabidus cruor mano membrum atque ille laeua qui neptunus anulus piscator manus restituo sino marcidus samos amarus seruitus aliquamdiu premo liber atque laetus oculus aspicio


Philemonem autem uis risus inmoderati abstulit. paratas ei ficus atque in conspectu positas asello consumente puerum ut illum abigeret inclamauit. qui cum iam comestis omnibus superuenisset, 'quoniam' inquit 'tam tardus fuisti, da nunc merum asello'. ac protinus urbanitatem dicti crebro anhelitu cachinnorum prosecutus, senile guttur salebris spiritus grauauit.

philemonem autem uolo rideo immoderatus aufero paro is ficus atque in conspectus pono asellus consumo puer ut ille abigo inclamo qui cum iam comestis omnis supervenio quoniam inquam tam tardus sum do nunc merus asellus atque protinus urbanitas dictum creber anhelitus cachinnus prosequor senilis guttur salebra spiritus gravo


Hanc pietatem aemulatus M. Cotta eo ipso die, quo togam uirilem sumpsit, protinus ut a Capitolio descendit, Cn. Carbonem, a quo pater eius damnatus fuerat, postulauit peractumque reum iudicio adflixit, et ingenium et adulescentiam praeclaro opere auspicatus.

hic pietas aemulo m cotta is ipse dies quo toga uirilis sumo protinus ut ab capitolium descendo cn carbo ab quo pater is damno sum postulo perago reus iudicium affligo et ingenium et adulescentia praeclarus opus auspico


Acrem se tunc pudicitiae custodem populus Romanus, postea plus iusto placidum iudicem praestitit. cum a Libone tribuno pl. Ser. Galba pro rostris uehementer increparetur, quod Lusitanorum magnam manum interposita fide praetor in Hispania interemisset, actionique tribuniciae M. Cato ultimae senectutis oratione sua, quam in Origines retulit, suscriberet, reus pro se iam nihil recusans paruulos liberos suos et Galli sanguine sibi coniunctum filium flens conmendare coepit eoque facto mitigata contione qui omnium consensu periturus erat paene nullum triste suffragium habuit. misericordia ergo illam quaestionem, non aequitas rexit, quoniam quae innocentiae tribui nequierat absolutio, respectui puerorum data est.

acer sui tunc pudicitia custos populus romanus postea multus justus placidus judico praesto cum ab libo tribunus pl seruius galba pro rostrum uehementer increpo qui lusitanus magnus manus interpono fides praetor in hispania interimo actio tribunicius m cato ulter senectus oratio suus quam in origo refero suscriberet reus pro sui iam nihil recuso paruulos liber suus et gallus sanguis sui conjungo filius fleo conmendaris coepio eo facio mitigo contio qui omnis consensus pereo sum paene nullus tristis suffragium habeo misericordia ergo ille quaestio non aequitas rego quoniam qui innocentia tribuo nequeo absolutio respectus puer do sum


Ergo, cum Asiae rex Eumenes amantissimus nostrae urbis bellum a Perse aduersus populum Romanum conparari senatui nuntiasset, non ante sciri potuit quid aut ille locutus esset aut patres respondissent quam captum Persen cognitum est. fidum erat et altum rei publicae pectus curia silentique salubritate munitum et uallatum undique, cuius limen intrantes abiecta priuata caritate publicam induebant. itaque non dicam unum, sed neminem audisse crederes quod tam multorum auribus fuerat commissum.

ergo cum asia rex eumenes amo noster urbs bellum ab perses aduersus populus romanus conpararis senatus nuntio non ante scio possum quis aut ille loquor sum aut pater respondeo quam capio perses cognosco sum fidus sum et altus res publicus pectus curia sileo salubritas munio et vallo undique qui limen intro abicio priuo caritas publicus induo itaque non dico unus sed nemo audio credo qui tam multus auris sum committo


Quid? populum ab incursu suo libertas tutum reliquit? immo et similiter adgressa et aeque experta patientem est. Cn. Carbo tribunus pl., nuper sepultae Gracchanae seditionis turbulentissimus uindex idemque orientium ciuilium malorum fax ardentissima, P. Africanum a Numantiae ruinis summo cum gloriae fulgore uenientem ab ipsa paene porta in rostra perductum quid de Ti. Gracchi morte, cuius sororem in matrimonio habebat, sentiret interrogauit, ut auctoritate clarissimi uiri inchoato iam incendio multum incrementi adiceret, quia non dubitabat quin propter tam artam adfinitatem aliquid pro memoria interfecti necessarii miserabiliter esset locuturus. at is iure eum caesum uideri respondit. cui dicto cum contio tribunicio furore instincta uiolenter succlamasset, 'taceant' inquit 'quibus Italia nouerca est'. orto deinde murmure 'non efficietis' ait 'ut solutos uerear quos alligatos adduxi'. uniuersus populus ab uno iterum contumeliose correptus erat—quantus est honos uirtutis!—et tacuit. recens ipsius uictoria Numantina et patris Macedonica deuictaeque Karthaginis auita spolia ac duorum regum Syphacis et Persei ante triumphales currus catenatae ceruices totius tunc fori ora clauserunt. nec timori datum est silentium, sed quia beneficio Aemiliae Corneliaeque gentis multi metus urbis atque Italiae finiti erant, plebs Romana libertati Scipionis libera non fuit.

quis populus ab incursus suus libertas tueor relinquo immo et similis aggredior et aequus experior patior sum cn carbo tribunus pl nuper sepelio gracchanus seditio turbulentus uindex idem orior ciuilis malus fax ardeo p africanus ab numantia ruina superus cum gloria fulgor venio ab ipse paene porto in rostrum perduco quis de tiberius gracchus mors qui soror in matrimonium habeo sentio interrogo ut auctoritas clarus uir incoho iam incendium multus incrementum adicio quia non dubito quin propter tam artus adfinitas aliquis pro memoria interfacio necessarius miserabilis sum loquor at is ius is caedo uideo respondeo qui dico cum contio tribunicius furor instinguo violens succlamo taceo inquam qui italia noverca sum orior deinde murmur non efficio aio ut solvo vereor qui alligo adduco uniuersus populus ab unus iterum contumeliosus corripio sum quantus sum honor uirtus et taceo recens ipse uictoria numantinus et pater macedonicus devinco karthago avitus spolium atque duo rex syphacis et perseus ante triumphalis currus cateno ceruix totus tunc forum os claudo neque timor do sum silentium sed quia beneficium aemilius cornelius gens multus metus urbs atque italia finio sum plebs romanus libertas scipio liber non sum


Aliquid admirationis ciuitati nostrae Acilii etiam Auiolae rogus adtulit, qui et a medicis et a domesticis mortuus creditus, cum aliquamdiu domi iacuisset, elatus, postquam corpus eius ignis corripuit, uiuere se proclamauit auxiliumque paedagogi sui—nam is solus ibi remanserat—inuocauit, sed iam flammis circumdatus fato subtrahi non potuit.

aliquis admiratio ciuitas noster acilius etiam auiolae rogus affero qui et ab medicus et ab domesticus mortuus credo cum aliquamdiu domus jaceo effero postquam corpus is ignis corripio uiuo sui proclamo auxilium paedagogus suus nam is solus ibi remaneo invoco sed iam flamma circumdo fatum subtraho non possum


Eodem et uirtutis et pugnae genere usi sunt T. Manlius Torquatus et Valerius Coruinus et Aemilianus Scipio. hi etiam ultro prouocatos hostium duces interemerunt, sed quia sub alienis auspiciis rem gesserant, spolia Ioui Feretrio non posuerunt consecranda.

eos et uirtus et pugna genus utor sum t manlius torquatus et valerius corvinus et aemilianus scipio hic etiam ultro provoco hostis dux interimo sed quia sub alienus auspicium res gero spolium iuppiter feretrius non pono consecro


Atque ut uxoriam quoque fidem attingamus, Tertia Aemilia, Africani prioris uxor, mater Corneliae Gracchorum, tantae fuit comitatis et patientiae, ut, cum sciret uiro suo ancillulam ex suis gratam esse, dissimulauerit, ne domitorem orbis Africanum femina † magnum uirum inpatientiae reum ageret, tantumque a uindicta mens eius afuit, ut post mortem Africani manu missam ancillam in matrimonium liberto suo daret.

atque ut uxorius quoque fides attingo tertius aemilius africanus prior uxor mater cornelius gracchus tantus sum comitas et patientia ut cum scio uir suus ancillula ex suus gratus sum dissimulo ne domitor orbis africanus femina magnus uir impatientia reus ago tantus ab uindicta mens is asum ut post mors africanus manus mitto ancilla in matrimonium libertus suus do


Ne Roscius quidem subtrahatur, scaenicae industriae notissimum exemplum, qui nullum umquam spectante populo gestum, nisi quem domi meditatus fuerat, promere ausus est. quapropter non ludicra ars Roscium, sed Roscius ludicram artem conmendauit, nec uulgi tantum fauorem, uerum etiam principum familiaritates amplexus est. haec sunt attenti et anxii et numquam cessantis studii praemia, propter quae tantorum uirorum laudibus non inpudenter se persona histrionis inseruit.

ne roscius quidem subtraho scaenica industria nosco exemplum qui nullus umquam specto populus gero nisi qui domus meditor sum promo audeo sum quapropter non ludicrum ars roscius sed roscius ludicram ars conmendauit neque uulgus tantus fauor uerus etiam princeps familiaritas amplector sum hic sum attendo et anxius et numquam cesso studium praemium propter qui tantor uir laus non impudens sui persono histrio inservio


Nec parum prosperi successus quod sequitur. L. Sulla consul sociali bello, cum in agro Nolano ante praetorium immolaret, subito ab ima parte arae prolapsam anguem prospexit. qua uisa Postumi aruspicis hortatu continuo exercitum in expeditionem eduxit ac † fortissima Samnitium castra cepit. quae uictoria futurae eius amplissimae potentiae gradus et fundamentum extitit.

neque parum prosper successus qui sequor l sulla consul social bellum cum in ager nolanus ante praetorium immolo subeo ab imus pars ara prolabor anguis prospicio qui uideo postumius haruspex horto continuo exercitus in expeditio educo atque fortis samnites castrum capio qui uictoria sum is amplus potentia gradus et fundamentum extitit


C. etiam Cosconium Seruilia lege reum, propter plurima et euidentissima facinora sine ulla dubitatione nocentem, Valeri Valentini accusatoris eius recitatum in iudicio carmen, quo puerum praetextatum et ingenuam uirginem a se corruptam poetico ioco significauerat, erexit, si quidem iudices inicum rati sunt eum uictorem dimittere, qui palmam non ex alio ferre, sed de se dare merebatur. magis uero Valerius in Cosconii absolutione damnatus quam Cosconius in sua causa liberatus est.

que etiam cosconius seruilia lex reus propter multus et evidens facinus sine ullus dubitatio noceo valerius valentini accusator is recitas in iudicium carmen quo puer praetextatus et ingenua uirgo ab sui corrumpo poeticus iocus significo erigo si quidem iudex inicum reor sum is uictor dimitto qui palma non ex alius fero sed de sui do mereo magis uerus valerius in cosconius absolutio damno quam cosconius in suus causa libero sum


Antiochus quoque Syriae rex nihilo continentioris exempli. cuius caecam et amentem luxuriam exercitus imitatus magna ex parte aureos clauos crepidis subiectos habuit argenteaque uasa ad usum culinae conparauit et tabernacula textilibus sigillis adornata statuit, auaro potius hosti praeda optabilis quam ulla ad uincendum strenuo mora.

antiochus quoque syria rex nihilum continentioris exemplum qui caecus et amens luxuria exercitus imitor magnus ex pars aureus clavus crepida subicio habeo argenteus uasum ad usus culina conparo et tabernaculum textilis sigillum adorno statuo avarus potis hostis praeda optabilis quam ullus ad vinco strenuus mora


Quantum porro dignitatis a rege Alexandro tributum arti existimamus, qui se et pingi ab uno Apelle et fingi a Lysippo tantum modo uoluit?

quantus porro dignitas ab rex alexander tribuo artus existimo qui sui et pingo ab unus apelles et fingo ab lysippus tantus modo uolo


Iam P. Crassus, cum in Asiam ad Aristonicum regem debellandum consul uenisset, tanta cura Graecae linguae notitiam animo conprehendit, ut eam in quinque diuisam genera per omnes partes ac numeros penitus cognosceret. quae res maximum ei sociorum amorem conciliauit, qua quis eorum lingua apud tribunal illius postulauerat, eadem decreta reddenti.

iam p crassus cum in asia ad aristonicus rex debello consul uenio tantus cura graece lingua notitia animus comprehendo ut is in quinque divido genus per omnis pars atque numerus penitus cognosco qui res magnus is socius amor concilio qui quis is lingua apud tribunal ille postulo idem decretum reddo


Q. uero Fabius Maximus Seruilianus honoribus, quos splendidissime gesserat, censurae grauitate consummatis exegit poenas a filio dubiae castitatis et punito pependit uoluntario secessu conspectum patriae uitando.

q uerus fabius magnus seruilianus honor qui splendidus gero censeo grauitas consummo exigo poena ab filius dubius castitas et punior pendeo voluntarius secedo conspectus patria vito


Sit aliquis in summo splendore etiam sordibus gratis locus. M. Cornuto praetore funus Hirti et Pansae iussu senatus locante qui tunc libitinam exercebant cum rerum suarum usum tum ministerium suum gratuitum polliciti sunt, quia hi pro re publica dimicantes occiderant, perseuerantique postulatione extuderunt ut exequiarum apparatus sestertio nummo ipsis praebendus addiceretur. quorum laudem † adiecta lege condicio auget magis quam extenuat, quoniam quidem quaestum contempserunt nulli alii rei quam quaestui uiuentes.

sum aliquis in superus splendor etiam sordes gratus locus m cornutus praetor funus hirtius et pansa iussus senatus loco qui tunc libitinam exerceo cum res suus usus tum ministerium suus gratuitus polliceor sum quia hic pro res publicus dimico occido persevero postulatio extundo ut exequiaris apparatus sestertius nummus ipse praebeo addico qui laus adiicio lex condicio augeo magis quam extenuo quoniam quidem quaestus contemno nullus alius res quam quaestus uiuo


Darius priuatae adhuc fortunae amiculo Sylosontis Sami delectatus curiosiore contemplatione fecit ut ultro sibi et quidem a cupido daretur. cuius muneris quam grata aestimatio animo eius esset adlapsa regno potitus ostendit: totam namque urbem et insulam Samiorum Sylosonti fruendam tradidit: non enim pretium rei aestimatum, sed occasio liberalitatis honorata est, magisque a quo donum proficisceretur quam ad quem perueniret prouisum.

dareus privo adhuc fortuna amiculus sylosontis samos delector curiosus contemplatio facio ut ultro sui et quidem ab cupido do qui munus quam gratus aestimatio animus is sum allabor regnum potior ostendo totus namque urbs et insula samia sylosonti fruor trado non enim pretium res aestimo sed occasio liberalitas honoro sum magus ab quo donum proficiscor quam ad qui pervenio prouideo


Quid, M. Cicero forensi militia summos honores amplissimumque dignitatis locum adeptus, nonne in ipsis eloquentiae suae castris testis abiectus est, dum P. Claudium Romae apud se fuisse iurat, illo sacrilegum flagitium uno argumento absentiae tuente? si quidem iudices Claudium incesti crimine quam Ciceronem infamia periurii liberare maluerunt.

quis m cicero forensis militia summus honor amplus dignitas locus adipiscor nonne in ipse eloquentia suus castrum testis abicio sum dum p claudius roma apud sui sum juro ille sacrilegus flagitium unus argumentum absentia tueor si quidem iudex claudius incestus crimen quam cicero infamia perjurium liberaris malo


Non defuit maioribus grata mens ad praemia superiori Africano exsoluenda, si quidem maxima eius merita paribus ornamentis decorare conati sunt. uoluerunt illi statuas in comitio, in rostris, in curia, in ipsa denique Iouis optimi maximi cella ponere, uoluerunt imaginem eius triumphali ornatu indutam Capitolinis puluinaribus adplicare, uoluerunt ei continuum per omnes uitae annos consulatum perpetuamque dictaturam tribuere: quorum nihil sibi neque plebiscito dari neque senatus consulto decerni patiendo paene tantum se in recusandis honoribus gessit, quantum egerat in emerendis.

non desum magnus gratus mens ad praemium superus africanus exsolvo si quidem maximus is mereo par ornamentum decoraris conor sum uolo ille statua in comitium in rostrum in curia in ipse denique iuppiter bonus magnus cella pono uolo imago is triumphal orno induo capitolinus puluinaris adplicaris uolo is continuus per omnis uita annus consulatus perpetuus dictatura tribuo qui nihil sui neque plebiscito do neque senatus consultum decerno patior paene tantus sui in recuso honor gero quantus ago in emereo


Athenis quidam ultimae senectutis, cum spectatum ludos in theatrum uenisset, eumque nemo e ciuibus sessum reciperet, ad Lacedaemoniorum legatos forte peruenit. qui hominis aetate moti canos eius et annos adsurgendi officio uenerati sunt sedemque ei inter ipsos honoratissimo loco dederunt. quod ubi fieri populus aspexit, maximo plausu alienae urbis uerecundiam conprobauit. ferunt tunc unum e Lacedaemoniis dixisse 'ergo Athenienses quid sit rectum sciunt, sed id facere neglegunt'.

athenae quidam ulter senectus cum spectas ludus in theatrum uenio is nemo e ciuis sedeo recipio ad lacedaemonius legatus fors peruenio qui homo aetas moveo canus is et annus assurgo officium veneror sum sedo is inter ipse honoro locus do qui ubi fio populus aspicio maximus plaudo alienus urbs uerecundia conprobo fero tunc unus e lacedaemonius dico ergo atheniensis quis sum recingo scio sed is facio neglego


Spurinnae quoque in coniectandis deorum monitis efficacior scientia apparuit quam urbs Romana uoluit. praedixerat C. Caesari ut proximos xxx dies quasi fatales caueret, quorum ultimus erat idus Martiae. eo cum forte mane uterque in domum Caluini Domiti ad officium conuenisset, Caesar Spurinnae 'ecquid scis idus iam Martias uenisse?' at is 'ecquid scis illas nondum praeterisse?' abiecerat alter timorem tamquam exacto tempore suspecto, alter ne extremam quidem eius partem periculo uacuam esse arbitratus est. utinam haruspicem potius augurium quam patriae parentem securitas fefellisset.

spurinna quoque in conjecto deus moneo efficax scientia appareo quam urbs romanus uolo praedico que caesaris ut propior xxx dies quasi fatal caveo qui ulter sum idus martius is cum fors mane uterque in domus calvinus domitius ad officium convenio caesar spurinna ecquis scio idus iam martius uenio at is ecquis scio ille nondum praetereo abicio alter timor tamquam exigo tempus suspicio alter ne extremus quidem is pars periculum uacuus sum arbitror sum utinam haruspex potis augurium quam patria parens securitas fallo


Genucio Cipo praetori paludato portam egredienti noui atque inauditi generis prodigium incidit: namque in capite eius subito ueluti cornua erepserunt, responsumque est regem eum fore, si in urbem reuertisset. quod ne accideret, uoluntarium ac perpetuum sibimet indixit exilium. dignam pietatem, quae, quod ad solidam gloriam attinet, septem regibus praeferatur. cuius testandae gratia capitis effigies aerea portae, qua excesserat, inclusa est dictaque Rauduscula: nam olim aera raudera dicebantur.

genucio cipus praetor paludatus porta egredior nouus atque inauditus genus prodigium incido namque in caput is subeo ueluti cornu erepo respondeo sum rex is sum si in urbs revorto qui ne accido voluntarius atque perpetuus sui indico exsilium dignus pietas qui qui ad solidus gloria attineo septem rex praefero qui testo gratia capio effigio aereus porta qui excedo includo sum dico raudusculum nam olim aes raudus dico


Quid Xenocratis responsum, quam laudabile! cum maledico quorundam sermoni summo silentio interesset, uno ex his quaerente cur solus linguam suam cohiberet, 'quia dixisse me' inquit 'aliquando paenituit, tacuisse numquam'.

quis xenocrates responsum quam laudabilis cum maledico quidam sermo superus silentium intersum unus ex hic quaero cur solus lingua suus cohibeo quia dico ego inquam aliquando paeniteo taceo numquam


Non patiuntur me tenuioribus exemplis diutius insistere fortissimi duces. si quidem Epaminondas, cum ei ciues irati sternendarum in oppido uiarum contumeliae causa curam mandarent,—erat enim illud ministerium apud eos sordidissimum— sine ulla cunctatione id recepit daturumque se operam ut breui speciosissimum fieret adseuerauit. mirifica deinde procuratione abiectissimum negotium pro amplissimo ornamento expetendum Thebis reddidit.

non patior ego tenuis exemplum diu insisto fortis dux si quidem epaminondas cum is ciuis irascor sternendaris in oppidum uia contumelia causa cura mando sum enim ille ministerium apud is sordidus sine ullus cunctatio is recipio do sui opera ut breuis speciosus fio adseuerauit mirificus deinde procuratio abicio negotium pro amplus ornamentum expeto thebae reddo


Quid enim sibi uoluit princeps suorum temporum Metellus Pius tunc, cum in Hispania aduentus suos ab hospitibus aris et ture excipi patiebatur? cum Attalicis aulaeis contectos parietes laeto animo intuebatur? cum inmanibus epulis apparatissimos interponi ludos sinebat? cum palmata ueste conuiuia celebrabat demissasque lacunaribus aureas coronas uelut caelesti capite recipiebat? et ubi ista? non in Graecia neque in Asia, quarum luxuria seueritas ipsa corrumpi poterat, sed in horrida et bellicosa prouincia, cum praesertim acerrimus hostis Sertorius Romanorum exercituum oculos Lusitanis telis praestringeret: adeo illi patris sui Numidica castra exciderant. patet igitur quam celeri transitu luxuria affluxerit: nam cuius adulescentia priscos mores uidit, senectus nouos orsa est.

quis enim sui uolo princeps suus tempus metellus pius tunc cum in hispania advenio suus ab hospes ara et tus excipio patior cum attalicus aulaeum contego paries laeto animus intueor cum immanis epulis appario interpono ludus sino cum palmo uestis convivium celebro demitto lacunar aureus corona uelut caelestis caput recipio et ubi iste non in graecia neque in asia qui luxuria seueritas ipse corrumpo possum sed in horridus et bellicosus prouincia cum praesertim acer hostis sertorius romanus exercitus oculus lusitanus telum praestringo adeo ille pater suus numidicus castrum excido pateo igitur quam celer transeo luxuria affluo nam qui adulescentia prisci mos uideo senectus nouus ordior sum


tam me hercule quam Plemini legati Scipionis in thesauro Proserpinae spoliando sceleratam auaritiam iusta animaduersione uindicauit: cum enim eum uinctum Romam pertrahi iussisset, † qui ante causae dictionem in carcere taeterrimo genere morbi consumptus est, pecuniam dea eiusdem senatus imperio et quidem summam duplicando recuperauit.

tam ego herculis quam pleo legatus scipio in thesaurus proserpina spolio scelero auaritia iustus animaduersio uindico cum enim is vincio roma pertraho iubeo qui ante causa dictio in carcer taeter genus morbus consumo sum pecunia dea idem senatus imperium et quidem summa duplico recipero


Ceterum natura, quem ad modum saepe numero aemulam uirium suarum artem esse patitur, ita aliquando inritam fesso labore dimittit. quod summi artificis Euphranoris manus senserunt: nam cum Athenis xii deos pingeret, Neptuni imaginem quam poterat excellentissimis maiestatis coloribus conplexus est, perinde ac Iouis aliquanto augustiorem repraesentaturus. sed omni impetu cogitationis in superiore opere absumpto posteriores eius conatus adsurgere quo tendebant nequiuerunt.

ceterum natura qui ad modus saepe numerus aemulus uis suus ars sum patior ita aliquando irritus fatisco labor dimitto qui superus artifex euphranor manus sentio nam cum athenae duodecim deus pingo neptunius imago quam possum excello maiestas color complector sum perinde atque iuppiter aliquantus augustus repraesento sed omnis impetus cogitatio in superus opus absumo posterus is conor assurgo quo tendo nequeo


Quanto nostrae ciuitatis senatus uenerabilior in deos! qui post Cannensem cladem decreuit ne matronae ultra tricesimum diem luctus suos extenderent, uti ab his sacra Cereris peragi possent, quia maiore paene Romanarum uirium parte in execrabili ac diro solo iacente nullius penates maeroris expertes erant. itaque matres ac filiae coniugesque et sorores nuper interfectorum abstersis lacrimis depositisque doloris insignibus candidam induere uestem et aris tura dare coactae sunt. qua quidem constantia optinendae religionis magnus caelestibus iniectus est rubor ulterius aduersus eam saeuiendi gentem, quae ne iniuriarum quidem acerbitate ab eorum cultu absterreri potuerit.

quantus noster ciuitas senatus venerabilis in deus qui post cannensis clades decerno ne matrona ultra tricesimum dies luctus suus extendo uti ab hic sacer ceres perago possum quia magnus paene romanaris uis pars in execrabilis atque dirus solum jaceo nullus penates maeror expers sum itaque mater atque filia conjunx et soror nuper interfector abstergeo lacrima depono dolor insignis candida induo uestis et ara tus do cogo sum qui quidem constantia obtineo religio magnus caelestis injectus sum rubor ultra aduersus is saevio gens qui ne iniuriaris quidem acerbitas ab is cultus absterreo possum


Demadis quoque dictum sapiens: nolentibus enim Atheniensibus diuinos honores Alexandro decernere 'uidete' inquit 'ne, dum caelum custoditis, terram amittatis'.

demades quoque dico sapio nolo enim atheniensis divinus honor alexander decerno uideo inquam ne dum caelum custodio terra amitto


Etruscis in urbem ponte sublicio inrumpentibus Horatius Cocles extremam eius partem occupauit totumque hostium agmen, donec post tergum suum pons abrumperetur, infatigabili pugna sustinuit atque, ut patriam periculo inminenti liberatam uidit, armatus se in Tiberim misit. cuius fortitudinem dii immortales admirati incolumitatem sinceram ei praestiterunt: nam neque altitudine deiectus quassatus nec pondere armorum pressus nec ullo uerticis circuitu actus, ne telis quidem, quae undique congerebantur, laesus tutum natandi euentum habuit. unus itaque tot ciuium, tot hostium in se oculos conuertit, stupentis illos admiratione, hos inter laetitiam et metum haesitantis, unusque duos acerrima pugna consertos exercitus, alterum repellendo, alterum propugnando distraxit. denique unus urbi nostrae tantum scuto suo quantum Tiberis alueo munimenti attulit. quapropter discedentes Etrusci dicere potuerunt: Romanos uicimus, ab Horatio uicti sumus.

etruscus in urbs pons sublicius irrumpo horatius cocles extremus is pars occupo totus hostis agmen donec post tergum suus pons abrumpo infatigabilis pugno sustineo atque ut patria periculum inminenti libero uideo armo sui in tiberis mitto qui fortitudo dius immortalis admiror incolumitas sincerus is praesto nam neque altitudo deicio quasso neque pondus armus premo neque ullus vertex circuitus ago ne telum quidem qui undique congero laedo tueor nato euentum habeo unus itaque tot ciuis tot hostis in sui oculus conuerto stupeo ille admiratio hic inter laetitia et metus haesito unus duo acer pugno consero exercitus alter repello alter propugno distraho denique unus urbs noster tantus scutum suus quantus tiberis alueus munimentum affero quapropter discedo etruscus dico possum romanus uinco ab horatius vinco sum


Ser. quoque Galba summae perfidiae: trium enim Lusitaniae ciuitatium conuocato populo tamquam de conmodis eius acturus viii, in quibus flos iuuentutis consistebat, electa et armis exuta partim trucidauit, partim uendidit. quo facinore maximam cladem barbarorum magnitudine criminis antecessit.

seruius quoque galba summa perfidia tres enim lusitania ciuitas conuoco populus tamquam de conmodis is ago viii in qui flos iuuentus consisto eligo et arma exuo pars trucido pars uendo quo facinus maximus clades barbarus magnitudo crimen antecedo


Huic tanto incremento maius adiciam. Asculo capto Cn. Pompeius Magni pater P. Ventidium aetate inpuberem in triumpho suo populi oculis subiecit. hic est Ventidius, qui postea Romae ex Parthis et per Parthos de Crassi manibus in hostili solo miserabiliter iacentibus triumphum duxit. ita qui captiuus carcerem exhorruerat, uictor Capitolium felicitate celebrauit. in eodem etiam illud eximium, quod eodem anno praetor et consul est factus.

hic tantus incrementum magnus adicio asculum capio cn pompejus magnus pater p ventidius aetas inpuberem in triumphus suus populus oculus subicio hic sum ventidius qui postea roma ex parthus et per parthus de crassus manus in hostilis solum miserabilis jaceo triumphus duco ita qui captivus carcer exhorresco uictor capitolium felicitas celebro in idem etiam ille eximius qui idem annus praetor et consul sum facio


Conuiuium etiam sollemne maiores instituerunt idque caristia appellauerunt, cui praeter cognatos et adfines nemo interponebatur, ut, si qua inter necessarias personas querella esset orta, apud sacra mensae et inter hilaritatem animorum et fautoribus concordiae adhibitis tolleretur.

conuiuium etiam sollemnis magnus instituo is charistia appello qui praeter cognatus et affinis nemo interpono ut si qui inter necessaria persono querela sum orior apud sacer metior et inter hilaritas animus et fautor concordia adhibeo tollo


Othryadae quoque pugna pariter ac morte † speciosa Thyreatium laude quam spatio latius solum cernitur. qui sanguine suo scriptis litteris dereptam hostibus uictoriam tantum non post fata sua in sinum patriae cruento tropaei titulo retulit.

othryades quoque pugno pariter atque mors speciosus thyreatium laus quam spatium fero solus cerno qui sanguis suus scribo littera deripio hostis uictoria tantus non post fatum suus in sinum patria cruento tropaeum titulus refero


Non minoris admirationis illud. Stasippus Tegeates hortantibus amicis ut grauem in administratione rei publicae aemulum, sed alioqui probum et ornatum uirum qualibet ratione uel tolleret uel summoueret negauit se facturum, ne quem in tutela patriae bonus ciuis locum obtineret, malus et inprobus occuparet, seque potius uehementer ab aduersario urgueri quam patriam egregio aduocato carere praeoptauit.

non paruus admiratio ille stasippus tegeates hortor amicus ut grauis in administratio res publicus aemulis sed alioqui probus et orno uir qualibet ratio uel tollo uel summoveo nego sui facio ne qui in tutela patria bonus ciuis locus obtineo malus et improbus occupo sequor potis uehementer ab adversarius urgeo quam patria egregius advoco careo praeopto


Eodem robore mentis causam Hannibalis in senatu protexit, cum eum ciues sui missis legatis tamquam seditiones apud eos mouentem accusarent. adiecit quoque non oportere patres conscriptos se rei publicae Karthaginiensium interponere altissimaque moderatione alterius saluti consuluit, alterius dignitati, uictoria tenus utriusque hostem egisse contentus.

eos robur mens causa hannibal in senatus protego cum is ciuis suus mitto legatus tamquam seditio apud is moveo accuso adiicio quoque non oportet pater conscribo sui res publicus carthaginiensis interpono alo moderatio alter salus consulo alter dignitas uictoria tenus uterque hostis ago contineo


sicuti Liui quoque Salinatoris finiendarum simultatium inlustre consilium ignotum posteritati esse noluerunt: is namque, etsi Neronis odio ardens in exilium profectus fuerat testimonio eius praecipue adflictus, tamen, postquam eum inde reuocatum ciues collegam illi in consulatu dederunt, et ingenii sui, quod erat acerrimum, et iniuriae, quam grauissimam acceperat, obliuisci sibi imperauit, ne, si dissidente animo consortionem imperii usurpare uoluisset, pertinacem exhibendo inimicum malum consulem ageret. quae quidem mentis ad tranquilliorem habitum inclinatio in aspero ac difficili temporum articulo plurimum salutis urbi atque Italiae attulit, quia pari uirtutis inpetu conisi terribilis Punicas uires contuderunt.

sicut livius quoque salinator finiendaris simultas illustris consilium ignotus posteritas sum nolo is namque etsi nero odium ardeo in exsilium proficiscor sum testimonium is praecipuus affligo tamen postquam is inde revoco ciuis collega ille in consulatus do et ingenium suus qui sum acer et iniuria quam gravis accipio obliviscor sui impero ne si dissido animus consortio imperium usurparis uolo pertinax exhibeo inimicus malus consul ago qui quidem mens ad tranquillus habitus inclinatio in asper atque difficilis tempus articulus multus salus urbs atque italia affero quia par uirtus impetus conitor terribilis punicus uis contundo


Nec parum prudenter Anaxagoras interroganti cuidam quisnam esset beatus 'nemo' inquit 'ex his, quos tu felices existimas, sed eum in illo numero reperies, qui a te ex miseris constare creditur'. non erit ille diuitiis et honoribus abundans, sed aut exigui ruris aut non ambitiosae doctrinae fidelis ac pertinax cultor, in recessu quam in fronte beatior'.

neque parum prudens anaxagoras interrogo quidam quisnam sum beatus nemo inquam ex hic qui tu felix existimo sed is in ille numerus reperio qui ab tu ex miser constaris credo non sum ille diuitiae et honor abundo sed aut exiguus rus aut non ambitiosus doctrina fidelis atque pertinax cultor in recessus quam in frons beo


Commemoratione Romani exempli in Macedoniam deductus morum Alexandri praeconium facere cogor, cuius ut infinitam gloriam bellica uirtus, ita praecipuum amorem clementia meruit. is, dum omnes gentes infatigabili cursu lustrat, quodam loci niuali tempestate oppressus senio iam confectum Macedonem militem nimio frigore obstupefactum ipse sublimi et propinqua igni sede residens animaduertit factaque non fortunae, sed aetatis utriusque aestimatione descendit et illis manibus, quibus opes Darii adflixerat, corpus frigore duplicatum in suam sedem inposuit: id ei salutare futurum, quod apud Persas capital extitisset, solium regium occupasse. quid ergo mirum est, si sub eo duce tot annis militare iucundum ducebant, cui gregarii militis incolumitas proprio fastigio carior erat? idem non hominum ulli, sed naturae fortunaeque cedens, quamquam uiolentia morbi dilabebatur, in cubitum tamen erectus dexteram omnibus, qui eam contingere uellent, porrexit. quis autem illam osculari non cuperet, quae iam fato oppressa maximi exercitus conplexui humanitate quam spiritu uiuidior suffecit?

commemoratio romanus exemplum in macedonia deduco mos alexander praeconium facio cogo qui ut infinitus gloria bellicus uirtus ita praecipuus amor clemens mereo is dum omnis gens infatigabilis cursus lustro quidam locus niual tempestas opprimo senium iam conficio macedonem miles nimius frigor obstupefacio ipse sublimis et propinquus ignis sedes resideo animaduerto facio non fortuna sed aetas uterque aestimatio descendo et ille manus qui ops dareus affligo corpus frigor duplico in suus sedes inpono is is salutaris sum qui apud persa capital extitisset solium regius occupo quis ergo mirus sum si sub is dux tot annus militaris iucundus duco qui gregarius miles incolumitas proprius fastigium carus sum idem non homo ullus sed natura fortuna cedo quamquam uiolentia morbus dilabor in cubitum tamen erigo dexter omnis qui is contingo uolo porrigo quis autem ille osculor non cupio qui iam fatum opprimo magnus exercitus conplexui humanitas quam spiritus vividus sufficio


at nostra urbs, quae omni genere mirificorum exemplorum totum terrarum orbem repleuit, imperatorum proprio sanguine manantes secures , ne turbato militiae ordine uindicta deesset, ex castris publice speciosas, priuatim lugubres duplici uultu recepit, incerta gratulandi prius an adloquendi officio fungeretur. igitur ego quoque haesitante animo uos, bellicarum rerum seuerissimi custodes, Postumi Tuberte et Manli Torquate, memoria ac relatione conplector, quia animaduerto fore ut pondere laudis, quam meruistis, obrutus magis inbecillitatem ingenii mei detegam quam uestram uirtutem, sicut par est, repraesentem. tu namque, Postumi, dictator A. Postumium, quem ad generis penetraliumque sacrorum successionem propagandam genueras, cuius infantiae blandimenta sinu atque osculis foueras, quem puerum litteris, quem iuuenem armis instruxeras, sanctum, fortem, amantem tui pariter ac patriae, quia non tuo iussu, sed sua sponte e praesidio progressus hostis fuderat, uictorem securi feriri iussisti et ad hoc peragendum imperium paternae uocis ministerio sufficere ualuisti: nam oculos tuos certum scio clarissima in luce tenebris offusos ingens animi opus intueri nequiuisse. tu item, Torquate, Latino bello consul filium, quod prouocatus a Gemino Maecio duce Tusculanorum ad dimicandum te ignaro descenderat, gloriosam uictoriam et speciosa spolia referentem abripi ab lictore et in modum hostiae mactari iussisti, satius esse iudicans patrem forti filio quam patriam militari disciplina carere.

at noster urbs qui omnis genus mirificus exemplum totus terra orbis repleo imperator proprius sanguis mano securis ne turbo militia ordo uindicta desum ex castrum publicus speciosus priuatim lugubris duplex uultus recipio incertus gratulor prior an alloquor officium fungor igitur ego quoque haesito animus tu bellicaris res severus custos postumius tubertus et manlius torquatus memoria atque relatio conplecto quia animaduerto sum ut pondus laus quam mereo obruo magis inbecillitas ingenium meus detego quam vester uirtus sicut par sum repraesento tu namque postumius dictator ab postumius qui ad genus penetralis sacer successio propago gigno qui infantia blandimentum sinus atque osculis foveo qui puer littera qui iuuenis arma instruo sancio fortis amo tuus pariter atque patria quia non tuus iussus sed suus sponte e praesidium progredior hostis fundo uictor securus ferio jubeo et ad hic perago imperium paternus uox ministerium sufficio ualeo nam oculus tuus certus scio clarus in lux tenebrae offundo ingens animus opus intueor nequeo tu item torquatus latinum bellum consul filius qui provoco ab geminus maecius dux tusculanum ad dimico tu ignarus descendo gloriosus uictoria et speciosus spolium refero abripio ab lictor et in modus hostia macto jubeo sero sum judico pater fortis filius quam patria militaris disciplina careo


Ceterum quia sine ulla deminutione Romanae maiestatis extera quoque insignia respici possunt, ad ea transgrediemur. Pythagorae tanta ueneratio ab auditoribus tributa est, ut quae ab eo acceperant in disputationem deducere nefas existimarent. quin etiam interpellati ad reddendam causam hoc solum respondebant, ipsum dixisse. magnus honos, sed schola tenus: illa urbium suffragiis tributa. enixo Crotoniatae studio ab eo petierunt ut senatum ipsorum, qui mille hominum numero constabat, consiliis suis uti pateretur, opulentissimaque ciuitas † tam frequentem uenerati post mortem domum Cereris sacrarium fecerunt, quoadque illa urbs uiguit, et dea in hominis memoria et homo in deae religione cultus est.

ceterum quia sine ullus deminutio romanus maiestas exter quoque insigne respicio possum ad is transgredior pythagoras tantus veneratio ab auditor tribuo sum ut qui ab is accipio in disputatio deduco nefas existimo quin etiam interpello ad reddo causa hic solus respondeo ipse dico magnus honor sed schola tenus ille urbs suffragium tribuo enitor crotoniatae studium ab is peto ut senatus ipse qui mille homo numerus consto consilium suus uti pateo opulens ciuitas tam frequens veneror post mors domus ceres sacrarium facio quoad ille urbs uiguit et dea in homo memoria et homo in dea religio cultus sum


Nec minus Pisone acriter Q. Metellus. qui, cum apud Contrebiam res gereretur, conlocatas a se in quadam statione quinque cohortes atque ex ea uiribus hostium depulsas repetere eandem stationem e uestigio iussit, non quod speraret ab his amissum locum recuperari posse, sed ut praeteritae culpam pugnae insequentis certaminis manifesto periculo puniret. edixit etiam ut, si quis ex his fugiens castra petisset, pro hoste interficeretur. qua seueritate conpressi milites et corporibus fatigatis et animis desperatione uitae inplicatis loci tamen iniquitatem multitudinemque hostium superarunt. humanae igitur inbecillitatis efficacissimum duramentum est necessitas.

neque paruus piso acer q metellus qui cum apud contrebia res gero conloco ab sui in quidam statio quinque cohors atque ex is uis hostis depello repeto idem statio e uestigium iubeo non qui spero ab hic amitto locus recuperaris possum sed ut praetereo culpa pugna insequor certamen manifesto periculum punior edico etiam ut si quis ex hic fugio castrum peto pro hostis interfacio qui seueritas conpremo miles et corpus fatigo et animus desperatio uita implico locus tamen iniquitas multitudo hostis supero humanus igitur inbecillitas efficax duramentum sum necessitas


Q. autem Caecilium Metellum pauci et maesti amici consulatus repulsa adflictum tristitia ac rubore plenum domum reduxerunt. eundem de Pseudophilippo triumphantem uniuersus senatus laetum et alacrem in Capitolium prosecutus est. Achaici etiam belli, cui summam manum L. Mummius adiecit, maxima pars ab hoc uiro profligata est. eine ergo populus consulatum negare potuit, cui mox duas clarissimas prouincias aut daturus erat aut debiturus, Achaiam et Macedoniam? et quidem hoc facto meliore eo ciue usus est: intellexit enim quam industrie sibi gerendus esset consulatus, quem tanto labore impetrari senserat.

q autem caecilius metellus paucus et maestus amicus consulatus repello affligo tristitia atque rubor plenus domus reduco idem de pseudophilippus triumpho uniuersus senatus laetus et alacer in capitolium prosequor sum achaicus etiam bellum qui summa manus l mummius adiicio maximus pars ab hic uir profligo sum is ergo populus consulatus nego possum qui mox duo clarus prouincia aut do sum aut debeo achaia et macedonia et quidem hic facio bonus is civis utor sum intellego enim quam industrius sui gero sum consulatus qui tantus labor impetraris sentio


Iungam illos, quos et propositum et exitus pares fecit. Milo Crotoniates, cum iter faciens quercum in agro cuneis adactis fissam uidisset, fretus uiribus accessit ad eam insertisque manibus diuellere conatus est. quas arbor excussis cuneis in suam naturam reuocata conpressit eumque cum tot gymnicis palmis lacerandum feris praebuit.

jungo ille qui et propono et exitus par facio milo crotoniates cum iter facio quercus in ager cuneus adigo findo uideo fretus uis accedo ad is insero manus divello conor sum qui arbor excutio cuneus in suus natura revoco conpremo is cum tot gymnicus palma lacero fera praebeo


Par illa sapientia senatus. Ti. Gracchum tribunum pl. agrariam legem promulgare ausum morte multauit. idem ut secundum legem eius per triumuiros ager populo uiritim diuideretur egregie censuit, si quidem grauissimae seditionis eodem tempore et auctorem et causam sustulit.

par ille sapientia senatus tiberius gracchus tribunus pl agrarius lex promulgaris audeo mors multo idem ut secundus lex is per triumuiros ager populus uiritim divido egregius censeo si quidem gravis seditio idem tempus et auctor et causa tollo


Sed huiusce generis humanitas etiam in M. Cicerone praecipua apparuit: Aulum namque Gabinium repetundarum reum summo studio defendit, qui eum in consulatu suo urbe expulerat, idemque P. Vatinium dignitati suae semper infestum duobus publicis iudiciis tutatus est, ut sine ullo crimine leuitatis, ita cum aliqua laude, quia speciosius aliquanto iniuriae beneficiis uincuntur quam mutui odii pertinacia pensantur.

sed hic genus humanitas etiam in m cicero praecipuus appareo aulis namque gabinius repeto reus superus studium defendo qui is in consulatus suus urbs expello idem p vatinius dignitas suus semper infestus duo publicus iudicium tuto sum ut sine ullus crimen leuitas ita cum aliqui laus quia speciosus aliquantus iniuria beneficium vinco quam mutuus odium pertinacia penso


M. uero Popilius senatori ordinis Oppium Gallum ab ineunte aetate familiarissimum sibi moriens pro uetusto iure amicitiae et uultu benigno respexit et uerbis magnum prae se amorem ferentibus prosecutus est, unum etiam de multis, qui adsidebant, ultimo conplexu et osculo dignum iudicauit insuperque anulos quoque suos ei tradidit, uidelicet ne quid ex ea hereditate, quam non erat aditurus, amitteret. quos Oppius, uir diligens, sed morientis amici plenum contumeliae ludibrium, in locellum repositos et a praesentibus adsignatos diligentissime heredibus illius exheres ipse reddidit. quid hoc ioco inhonestius aut quid intempestiuius? senator populi Romani curia egressus, homo uitae fructibus continuo cariturus sanctissima iura familiaritatis morte pressis oculis et spiritu supremos anhelitus reddente scurrili lusu suggillanda sibi desumpsit.

m uerus popilius senator ordo oppius gallus ab ineo aetas familiaris sui morior pro vetustus ius amicitia et uultus benignus respicio et uerbum magnus prae sui amor fero prosequor sum unus etiam de multus qui assideo ultimo complexus et osculo dignus iudico insuper anulus quoque suus is trado uidelicet ne quis ex is hereditas quam non sum adeo amitto qui oppius uir diligo sed morior amicus plenus contumelia ludibrium in locellus repono et ab praesens adsigno diligens heres ille exheres ipse reddo quis hic iocus inhonestus aut quis intempestivus senator populus romanus curia egredior homo uita fructus continuo careo sancio ius familiaritas mors premo oculus et spiritus superus anhelitus reddo scurrilis lusus suggillanda sui desumo


Aeque abstinentis senectae Xenocratem fuisse accepimus. cuius opinionis non parua fides erit narratio, quae sequitur. in peruigilio Phryne nobile Athenis scortum iuxta eum uino grauem accubuit pignore cum quibusdam iuuenibus posito, an temperantiam eius corrumpere posset. quam nec tactu nec sermone aspernatus, quoad uoluerat in sinu suo moratam, propositi inritam dimisit. factum sapientia inbuti animi abstinens, sed meretriculae quoque dictum perquam facetum: deridentibus enim se adulescentibus, quod tam formosa tamque elegans poti senis animum inlecebris pellicere non potuisset, pactumque uictoriae pretium flagitantibus de homine se cum iis, non de statua pignus posuisse respondit. potestne haec Xenocratis continentia a quoquam magis uere magisque proprie demonstrari quam ab ipsa meretricula expressa est? Phryne pulchritudine sua nulla parte constantissimam eius abstinentiam labefecit: quid? rex Alexander diuitiis quatere potuit? ab illo quoque statuam et quidem aeque frustra temptatam putes. legatos ad eum cum aliquot talentis miserat. quos in academiam perductos solito sibi, id est modico apparatu et admodum paruulis copiis excepit. postero die interrogantibus cuinam adnumerari pecuniam uellet, 'quid? uos' inquit 'hesterna cena non intellexistis ea me non indigere?' ita rex philosophi amicitiam emere uoluit, philosophus regi suam uendere noluit.

aequus abstineo senecta xenocrates sum accipio qui opinio non paruus fides sum narratio qui sequor in pervigilium phrynos nobilis athenae scortum iuxta is uinum grauis accumbo pignus cum quidam juvenis pono an temperantia is corrumpo possum quam neque tango neque sermo aspernor quoad uoluerat in sinus suus moror propono irritus dimitto facio sapientia inbuti animus abstineo sed meretricula quoque dico perquam facetus derideo enim sui adulescens qui tam formosus tam elego potio senex animus illecebra pelliceo non possum paciscor uictoria pretium flagito de homo sui cum is non de statua pignus pono respondeo possum hic xenocrates continentia ab quoquam magis uerus magus proprius demonstro quam ab ipse meretricula exprimo sum phrynos pulchritudo suus nullus pars consto is abstinentia labefacio quis rex alexander diuitiae quatio possum ab ille quoque statua et quidem aequus frustra tento puto legatus ad is cum aliquot talentum mitto qui in academia perduco soleo sui is sum modicus apparatus et admodum paruulis copia excipio posterus dies interrogo quisnam adnumeraris pecunia uolo quis tu inquam hesternus cena non intellego is ego non indigeo ita rex philosophus amicitia emo uolo philosophus rex suus uendo nolo


Sordida magorum dominatione oppressa Darius sex adiutoribus eiusdem dignitatis adsumptis pactum cum praeclari operis consortibus fecit ut equis insidentes solis ortu cursum in quendam locum dirigerent, isque regno potiretur, cuius equus in eo primus hinnisset. ceterum maximae mercedis con petitoribus fortunae beneficium expectantibus solus acumine equisonis sui Oebaris prosperum exoptatae rei effectum adsecutus est, qui in equae genitalem partem demissam manum, cum ad eum locum uentum esset, naribus equi admouit. quo odore inritatus ante omnes hinnitum edidit, auditoque eo sex reliqui summae potestatis candidati continuo equis delapsi, ut est mos Persarum, humi prostratis corporibus Darium regem salutauerunt. quantum imperium quam paruo interceptum est uaframento!

sordidus magus dominatio opprimo dareus sex adiutor idem dignitas adsumo paciscor cum praeclarus opus consortibus facio ut equus insideo sol ortus cursus in quidam locus dirigo eo regnum potio qui equus in is primus hinnio ceterum magnus merces continuo petitor fortuna beneficium exspecto solus acumen equiso suus oebaris prosper exopto res efficio assequor sum qui in equa genital pars demitto manus cum ad is locus uenio sum naris equus admoueo quo odor irrito ante omnis hinnio edo audio is sex reliquus summa potestas candidatus continuo equus delabor ut sum mos persaris humus prosterno corpus dareus rex saluto quantus imperium quam parvus intercipio sum vaframentum


Hoc loci Leonidas nobilis Spartanus occurrit, cuius proposito, opere, exitu nihil fortius: nam cum ccc ciuibus apud Thermopylas toti Asiae obiectus grauem illum et mari et terrae Xerxen, nec hominibus tantum terribilem, sed Neptuno quoque conpedes et caelo tenebras minitantem, pertinacia uirtutis ad ultimam desperationem redegit. ceterum perfidia et scelere incolarum eius regionis loci opportunitate, qua plurimum adiuuabatur, spoliatus occidere dimicans quam adsignatam sibi a patria stationem deserere maluit adeoque alacri animo suos ad id proelium, quo perituri erant, cohortatus est, ut diceret 'sic prandete, conmilitones, tamquam apud inferos cenaturi'. mors erat denuntiata: Lacedaemonii, perinde ac uictoria esset promissa, dicto intrepidi paruerunt.

hic locus leonidas nobilis spartanus occurro qui propono opus exeo nihil fortis nam cum ccc ciuis apud thermopylae totus asia objectus grauis ille et mare et terra xerxes neque homo tantus terribilis sed neptunus quoque compedes et caelum tenebrae minitor pertinacia uirtus ad ulter desperatio redigo ceterum perfidia et scelus incolaris is regio locus opportunitas qui multus adjuvo spolio occaedes dimico quam adsigno sui ab patria statio desero malo adeo alacer animus suus ad is proelium quo pereo sum cohortor sum ut dico sic prandeo conmilitones tamquam apud inferi ceno mors sum denuntio lacedaemonius perinde atque uictoria sum promitto dico intrepidus pareo


Huius tam praeclari operis auctor Camillus, cum esset precatus ut, si cui deorum nimia felicitas populi Romani uideretur, eius inuidia suo aliquo incommodo satiaretur, subito lapsu decidit. quod omen ad damnationem, qua postea oppressus est, pertinuisse uisum est. merito autem de laude inter se uictoria et pia precatio amplissimi uiri certauerint: aeque enim uirtutis est et bona patriae auxisse et mala in se transferri uoluisse.

hic tam praeclarus opus auctor camillus cum sum preco ut si qui deus nimius felicitas populus romanus uideo is inuidia suus aliquis incommodus satio subeo lapsus decido qui omen ad damnatio qui postea opprimo sum pertineo uideo sum mereo autem de laus inter sui uictoria et pius precatio amplus uir certo aequus enim uirtus sum et bonus patria augeo et malus in sui transfero uolo


Iungendus Petronio Ser. Terentius est, quamquam ei, sicut cupierat, pro amico suo perire non contigit: incepto namque egregio, non inrito euentu aestimari debet, quia, quantum in illo fuit, et ipse extinctus est et D. Brutus periculum euasit mortis. qui fugiens a Mutina, ut ad se interficiendum ab Antonio missos equites aduenisse cognouit, quodam in loco iustae poenae debitum spiritum tenebris furari conabatur, eoque iam facta inruptione Terentius fideli mendacio obscuritate ipsa suffragante Brutum se esse simulauit et corpus suum trucidandum equitibus obiecit. uerum cognitus a Furio, cui Brutianae ultionis officium mandatum fuerat, nece sua amici supplicium discutere non potuit. sic inuitus fortuna cogente uixit.

jungo petronius seruius tero sum quamquam is sicut cupio pro amicus suus pereo non contingo inceptum namque egregius non irrito euentus aestimaris debeo quia quantus in ille sum et ipse exstinctus sum et d brutus periculum euado mors qui fugio ab mutina ut ad sui interfacio ab antonius mitto eques advenio cognosco quidam in locus iustus poena debeo spiritus tenebrae furaris conor eo iam facio inruptio tero fidelis mendacium obscuritas ipse suffrago brutus sui sum simulo et corpus suus trucido eques obiacio uerus cognosco ab furius qui brutianus ultio officium mando sum nex suus amicus supplicium discutio non possum sic inuitus fortuna cogo uiuo


M. Agrii argentarii seruus Alexander A. Fanni seruum occidisse insimulatus est eoque nomine tortus a domino admisisse id facinus constantissime adseuerauit. itaque Fannio deditus supplicio adfectus est. paruulo deinde tempore interiecto ille, cuius de nece creditum erat, domum rediit.

m agrius argentarius seruus alexander ab fannius seruus occido insimulo sum eo nomen torqueo ab dominus admitto is facinus consto adseuerauit itaque fannius dedo supplicium affectus sum paruulo deinde tempus interiacio ille qui de nex credo sum domus redeo


Gloriantur Athenae armamentario suo, nec sine causa: est enim illud opus et inpensa et elegantia uisendum. cuius architectum Philonem ita facunde rationem institutionis suae in theatro reddidisse constat, ut disertissimus populus non minorem laudem eloquentiae eius quam arti tribueret.

glorior athenae armamentarium suus neque sine causa sum enim ille opus et impensa et elegantia viso qui architectus philo ita facundus ratio institutio suus in theatrum reddo consto ut dissero populus non paruus laus eloquentia is quam artus tribuo