Quo in genere acuminis in primis Iunius Brutus referendus est: nam cum a rege Tarquinio auunculo suo omnem nobilitatis indolem excerpi interque ceteros etiam fratrem suum, quod uegetioris ingenii erat, interfectum animaduerteret, obtunsi se cordis esse simulauit eaque fallacia maximas uirtutes suas texit. profectus etiam Delphos cum Tarquinii filiis, quos is ad Apollinem Pythium muneribus et sacrificiis honorandum miserat, aurum deo nomine doni clam cauato baculo inclusum tulit, quia timebat ne sibi caeleste numen aperta liberalitate uenerari tutum non esset. peractis deinde mandatis patris Apollinem iuuenes consuluerunt quisnam ex ipsis Romae regnaturus uideretur. at is penes eum summam urbis nostrae potestatem futuram respondit, qui ante omnes matri osculum dedisset. tum Brutus perinde atque casu prolapsus de industria se abiecit terramque communem omnium matrem existimans osculatus est. quod tam uafre Telluri inpressum osculum urbi libertatem, Bruto primum in fastis locum tribuit.

quo in genus acumen in primus junius brutus refero sum nam cum ab rex tarquinius avunculus suus omnis nobilitas indoles excerpo inter ceterus etiam frater suus qui vegetus ingenium sum interficio animaduerteret obtundo sui chordus sum simulo is fallacia magnus uirtus suus tego proficiscor etiam delphi cum tarquinius filius qui is ad apollo pythius munus et sacrificium honoro mitto aurum deus nomen donum clam cauo baculus includo fero quia timeo ne sui caelestis numen apertus liberalitas ueneror tueor non sum perago deinde mandatum pater apollo iuuenis consulo quisnam ex ipse roma regno uideo at is penis is summa urbs noster potestas sum respondeo qui ante omnis mater osculis do tum brutus perinde atque casus prolabor de industria sui abicio terra communis omnis mater existimo osculo sum qui tam uafre tellus impressus osculis urbs libertas brutus primus in faveo locus tribuo


In eadem domo aeque robusta constantis amicitiae exempla oboriuntur: prostratis enim iam et perditis C. Gracchi consiliis rebusque, cum tota eius conspiratio late quaereretur, desertum omni auxilio duo tantum amici Pomponius et Laetorius ab infestis et undique ruentibus telis oppositu corporum suorum texerunt. quorum Pomponius, quo is facilius euaderet, concitatum insequentium agmen in porta trigemina aliquamdiu acerrima pugna inhibuit nec uiuus pelli potuit, sed multis confectus uulneribus transitum eis super cadauer suum, credo etiam post fata inuitus, dedit. Laetorius autem in ponte sublicio constitit et eum, donec Gracchus transiret, ardore spiritus sui saepsit ac ui iam multitudinis obrutus conuerso in se gladio celeri saltu profundum Tiberis petiit, quamque in eo ponte caritatem toti patriae Horatius Cocles exhibuerat, unius amicitiae adiecta uoluntaria morte praestitit. quam bonos Gracchi, si aut patris aut materni aui sectam uitae ingredi uoluissent, habere milites potuerant! quo enim impetu, qua perseuerantia animi Blossius et Pomponius et Laetorius tropaea ac triumphos eorum adiuuissent, furiosi conatus tam strenui comites, sinistris quidem auspiciis amicitiae condicionem secuti, sed quo miseriora, hoc certiora fideliter cultae exempla.

in idem domus aequus robustus consto amicitia exemplum oborior prosterno enim iam et perdo que gracchus consilium res cum totus is conspiratio latus quaero desertum omnis auxilium duo tantus amicus pomponius et laetorius ab infestus et undique ruo telum oppono corpus suus tego qui pomponius quo is facilis evado concitas insequor agmen in porto trigeminus aliquamdiu acer pugno inhibeo neque uiuus pello possum sed multus conficio uulnus transeo is super cadaver suus credo etiam post fatum inuitus do laetorius autem in pons sublicius consto et is donec gracchus transeo ardor spiritus suus saepio atque uis iam multitudo obruo converro in sui gladius celer saltus profundum tiberis peto quisque in is pons caritas totus patria horatius cocles exhibeo unus amicitia adiicio voluntarius mors praesto quam bonus gracchus si aut pater aut maternus auis seco uita ingredior uoluissent habeo miles possum quo enim impetus qui persevero animus blossius et pomponius et laetorius tropaeum atque triumphus is adjuvo furiosus conor tam strenuus comes sinister quidem auspicium amicitia condicio sequor sed quo miser hic certus fidelis colo exemplum


Nec aliter se L. Crassus in eodem iustitiae experimento gessit. Cn. Carbonis nomen infesto animo utpote inimicissimi sibi detulerat, sed tamen scrinium eius a seruo adlatum ad se, conplura continens, quibus facile opprimi posset, ut erat signatum cum seruo catenato ad eum remisit. quo pacto igitur inter amicos uiguisse tunc iustitiam credimus, cum inter accusatores quoque et reos tantum uirium obtinuisse uideamus?

neque aliter sui l crassus in idem justitia experimentum gero cn carbo nomen infesto animus utpote inimicus sui defero sed tamen scrinium is ab seruus affero ad sui conplura contineo qui facilis opprimo possum ut sum signo cum seruus cateno ad is remitto quo pacisco igitur inter amicus uiguisse tunc iustitia credo cum inter accusator quoque et reus tantus uis obtineo video


M. Manlius, unde Gallos depulerat, inde ipse praecipitatus est, quia fortiter defensam libertatem nefarie opprimere conatus fuerat. cuius iustae ultionis nimirum haec praefatio fuit: 'Manlius eras mihi, cum praecipites agebas Senonas: postquam imitari coepisti, unus factus es ex Senonibus'. huius supplicio aeternae memoriae nota inserta est: propter illum enim lege sanciri placuit ne quis patricius in arce aut Capitolio habitaret, quia domum eo loci habuerat, ubi nunc aedem Monetae uidemus.

m manlius unde galli depello inde ipse praecipito sum quia fortis defendo libertas nefarius opprimo conor sum qui iustus ultio nimirum hic praefatio sum manlius sum ego cum praeceps ago senonas postquam imitor coepio unus facio sum ex senones hic supplicium aeternus memoria nosco insero sum propter ille enim lex sancio placeo ne quis patricius in arx aut capitolium habito quia domus is locus habeo ubi nunc aedes moneta uideo


Sunt et externa eiusdem propositi exempla. Rex Atheniensium Codrus, cum ingenti hostium exercitu Attica regio debilitata ferro ignique uastaretur, diffidentia humani auxilii ad Apollinis Delphici oraculum confugit perque legatos sciscitatus est quonam modo tam graue illud bellum discuti posset. respondit deus ita finem ei fore, si ipse hostili manu occidisset. quod quidem non solum totis Athenis, sed in castris etiam contrariis percrebruit, eoque factum est ut ediceretur ne quis Codri corpus uulneraret. id postquam cognouit, depositis insignibus imperii famularem cultum induit ac pabulantium hostium globo se obiecit unumque ex his falce percussum in caedem suam conpulit. cuius interitu ne Athenae occiderent effectum est.

sum et externus idem propono exemplum rex atheniensis codrus cum ingens hostis exercitus atticus regius debilito ferrum ignis vasto diffido humanus auxilium ad apollo delphicus oraculis confugio per legatus sciscitor sum quonam modo tam grauis ille bellum discutio possum respondeo deus ita finis is sum si ipse hostilis manus occido qui quidem non solus totus athenae sed in castrum etiam contrarius percrebresco eo facio sum ut edico ne quis codrus corpus vulnero is postquam cognosco depono insignis imperium famularis cultus induo atque pabulor hostis globus sui obiacio unus ex hic falx percutio in caedes suus compello qui interitus ne athenae occido efficio sum


Aeque magna latifundia L. Quinti Cincinnati fuerunt: vii enim iugera agri possedit ex hisque tria, quae pro amico ad aerarium subsignauerat, multae nomine amisit. poenam quoque pro filio Caesone, quod ad causam dicendam non occurrisset, huius agelli reditu soluit. et tamen ei quattuor iugera aranti non solum dignitas patris familiae constitit, sed etiam dictatura delata est. anguste se habitare nunc putat cuius domus tantum patet, quantum Cincinnati rura patuerunt.

aequus magnus latifundium l quintius cincinnatus sum vii enim iugerum ager possedo ex hic tres qui pro amicus ad aerarius subsigno multus nomen amitto poena quoque pro filius caeso qui ad causa dico non occurro hic agellus reditus soluo et tamen is quattuor iugerum aro non solus dignitas pater familia consto sed etiam dicto defero sum angustus sui habito nunc puto qui domus tantus pateo quantus cincinnatus rus pateo


Masinissa rex parum fidei in pectoribus hominum reponens salutem suam custodia canum uallauit. quo tam late patens imperium? quo tantum liberorum numerum? quo denique tam arta beniuolentia constrictam Romanam amicitiam, si ad hanc tuendam nihil canino latratu ac morsu ualentius duxit?

masinissa rex parum fides in pector homo repono salus suus custodia canis vallo quo tam latus pateo imperium quo tantus liberi numerus quo denique tam artus benevolens constringo romanus amicitia si ad hic tueor nihil caninus latratus atque morsus valeo duco


C. Licinius cognomine Hoplomachus a praetore postulauit ut patri suo bonis tamquam ea dissipanti interdiceretur, et quidem quod petierat impetrauit, sed ipse paruo post tempore mortuo sene amplam ab eo relictam pecuniam festinanter consumpsit. a uicissitudine poenae afuit, quoniam hereditatem absumere quam heredem maluit tollere.

que licinius cognomen hoplomachus ab praetor postulo ut pater suus bonus tamquam is dissipanti interdico et quidem qui peto impetro sed ipse parvus post tempus mortuus seni amplus ab is relinquo pecunia festinanter consumo ab uicissitudo poena asum quoniam hereditas absumo quam heres malo tollo


Atque haec inlatam iniuriam non tulit: Verginius plebei generis, sed patricii uir spiritus, ne probro contaminaretur domus sua, proprio sanguini non pepercit: nam cum App. Claudius decemuir filiae eius uirginis stuprum potestatis uiribus fretus pertinacius expeteret, deductam in forum puellam occidit pudicaeque interemptor quam corruptae pater esse maluit.

atque hic infero iniuria non fero verginius plebes genus sed patricius uir spiritus ne probrum contamino domus suus proprius sanguis non parco nam cum app claudus decemuir filia is uirgo stuprum potestas uis fretus pertinax expeto deduco in forum puella occido pudicus interemptor quam corrumpo pater sum malo


A placido et leni adfectu ad aeque honestum, uerum aliquanto ardentiorem et concitatiorem pergam legitimique amoris quasi quasdam imagines non sine maxima ueneratione contemplandas lectoris oculis subiciam, ualenter inter coniuges stabilitae fidei opera percurrens, ardua imitatu, ceterum cognosci utilia, quia excellentissima animaduertenti ne mediocria quidem praestare rubori oportet esse.

ab placidus et lenis affectus ad aequus honestus uerus aliquantus ardeo et concito pergo legitimus amor quasi quidam imago non sine maximus ueneratio contemplo lector oculus subicio valenter inter coniunx stabilio fides opus percurro arduus imito ceterum cognosco utilis quia excello animaduertenti ne mediocris quidem praesto rubor oportet sum


Succurrebat enim illis quam animosa seueritate Tarentino bello maiores eorum usi fuissent, in quo quassatis et adtritis rei publicae uiribus, cum magnum captiuorum ciuium suorum numerum a Pyrro rege ultro missum recepissent, decreuerunt ut ex iis, qui equo meruerant, peditum numero militarent, qui pedites fuerant, in funditorum auxilia transcriberentur, neue quis eorum intra castra tenderet, neue locum extra adsignatum uallo aut fossa cingeret, neue tentorium ex pellibus haberet. recursum autem his ad pristinum militiae ordinem proposuerunt, si quis bina spolia ex hostibus tulisset. quibus suppliciis conpressi ex deformibus Pyrri munusculis acerrimi hostes extiterunt.

succurro enim ille quam animosus seueritas tarentinus bellum magnus is utor sum in quo quasso et adtero res publicus uis cum magnus captivus ciuis suus numerus ab pyrro rex ultro mitto recipio decerno ut ex is qui equus mereo pedes numerus milito qui pedito sum in funditor auxilium transcribo neue quis is intra castrum tendo neue locus extra adsigno uallum aut fossa cingo neue tentorius ex pellis habeo recursus autem hic ad pristinus militia ordo propono si quis bini spolium ex hostis fero qui supplicium conpremo ex deformis pyrri munusculis acer hostis exsto


Horum seueritatem M. Valerius Maximus et C. Iunius Brutus Bubulcus censores consimili genere animaduersionis imitati sunt: L. enim Annium senatu mouerunt, quod quam uirginem in matrimonium duxerat repudiasset nullo amicorum consilio adhibito. at hoc crimen nescio an superiore maius: illo namque coniugalia sacra spreta tantum, hoc etiam iniuriose tractata sunt. optimo ergo iudicio censores indignum eum aditu curiae existimauerunt,

horus seueritas m valerius magnus et que junius brutus bubulcus censor consimilis genus animaduersio imitor sum l enim annius senatus moueo qui quam uirgo in matrimonium duco repudio nullus amicus consilium adhibeo at hic crimen nescio an superus magnus ille namque conjugalis sacer sperno tantus hic etiam injuriosus tracto sum bonus ergo iudicium censor indignus is aditus curia existimo


Et ne continuo a nostris regibus recedam, Sextus Tarquinius Tarquini filius indigne ferens, quod patris uiribus expugnari Gabii nequirent, ualentiorem armis excogitauit rationem, qua interceptum illud oppidum Romano imperio adiceret: subito namque se ad Gabinos contulit tamquam parentis saeuitiam et uerbera, quae uoluntate sua perpessus erat, fugiens, ac paulatim unius cuiusque fictis et compositis blanditiis adliciendo beniuolentiam, ut apud omnes plurimum posset consecutus, familiarem suum ad patrem misit indicaturum quemadmodum cuncta in sua manu haberet et quaesiturum quidnam fieri uellet. iuuenili calliditati senilis astutia respondit, si quidem re eximie delectatus Tarquinius, fidei autem nuntii parum credens nihil respondit, sed seducto eo in hortum maxima et altissima papauerum capita baculo decussit. cognito adulescens silentio simul ac patris facto causam alterius, alterius argumentum peruidit nec ignorauit praecipi sibi ut excellentissimum quemque Gabinorum aut exilio summoueret aut morte consumeret. ergo spoliatam bonis propugnatoribus ciuitatem tantum non uinctis manibus ei tradidit.

et ne continuo ab noster rex recedo sextus tarquinius tarquinius filius indignus fero qui pater uis expugnaris gabii nequeo valeo arma excogito ratio qui intercipio ille oppidum romanus imperium adicio subeo namque sui ad gabini confero tamquam parens saeuitia et verbero qui uoluntas suus perpetior sum fugio atque paulatim unus quisque fingo et compono blanditia adliciendo benevolentia ut apud omnis multus possum consequor familiaris suus ad pater mitto indico quemadmodum cunctus in suus manus habeo et quaero quisnam fio uolo iuuenilis calliditas senilis astutia respondeo si quidem res eximius delector tarquinius fides autem nuntius parum credo nihil respondeo sed seduco is in hortus maximus et alo papaver caput baculus decutio cognosco adulescens silentium simul atque pater facio causa alter alter argumentum pervideo neque ignoro praecipio sui ut excello quisque gabinus aut exsilium summoveo aut mors consumo ergo spolio bonus propugnator ciuitas tantus non vincio manus is trado


Vincit huiusce somni dirum aspectum quod insequitur. apud Actium M. Antonii fractis opibus Cassius Parmensis, qui partes eius secutus fuerat, Athenas confugit. ubi concubia nocte cum sollicitudinibus et curis mente sopita in lectulo iaceret, existimauit ad se uenire hominem ingentis magnitudinis, coloris nigri, squalidum barba et capillo inmisso, interrogatumque quisnam esset respondisse kako\n dai/mona. perterritus deinde taetro uisu et nomine horrendo seruos inclamauit sciscitatusque est ecquem talis habitus aut intrantem cubiculum aut exeuntem uidissent. quibus adfirmantibus neminem illuc accessisse, iterum se quieti et somno dedit, atque eadem animo eius obuersata species est. itaque fugato somno lumen intro ferri iussit puerosque a se discedere uetuit. inter hanc noctem et supplicium capitis, quo eum Caesar adfecit, paruulum admodum temporis intercessit.

vincio hic somnium dirus aspectus qui insequor apud actius m antonius frango ops casseius parma qui pars is sequor sum athenae confugio ubi concubius nox cum sollicitudo et cura mens sopio in lectulus iaceo existimo ad sui uenio homo ingens magnitudo color niger squalidus barba et capillus immitto interrogo quisnam sum respondeo kako n dai mona perterreo deinde taeter uideo et nomen horreo seruus inclamo sciscitor sum ecqui talis habitus aut intro cubiculum aut exeo uideo qui adfirmo nemo illic accedo iterum sui quiesco et somnus do atque idem animus is obverso species sum itaque fugo somnus lumen intro fero iubeo puer ab sui discedo ueto inter hic nox et supplicium capio quo is caesar afficio paruulis admodum tempus intercedo


Subnectam duos accusatorum suorum culpa absolutos. Q. Flauius a C. Valerio aedile apud populum reus actus, cum xiiii tribuum suffragiis damnatus esset, proclamauit se innocentem opprimi. cui Valerius aeque clara uoce respondit nihil sua interesse nocensne an innoxius periret, dummodo periret. qua uiolentia dicti reliquas tribus aduersario donauit. abiecerat inimicum, eundem, dum pro certo pessum datum credit, erexit uictoriamque in ipsa uictoria perdidit.

subnecto duo accusator suus culpa absolvo q flavius ab que valerius aedilis apud populus reus ago cum xiiii tribus suffragium damno sum proclamo sui innocens opprimo qui valerius aequus clarus uox respondeo nihil suus intersum noceo an innoxius pereo dummodo pereo qui uiolentia dictum reliquus tres adversarius dono abicio inimicus idem dum pro certus pessum do credo erigo victoria in ipse uictoria perdo


Eiusdem generis monstra alio tumultu credita sunt: puerum infantem semenstrem in foro boario triumphum clamasse, alium cum elephantino capite natum, in Piceno lapidibus pluisse, in Gallia lupum uigili e uagina gladium abstulisse, in Sardinia scuta duo sanguinem sudasse, Antii metentibus cruentas spicas in corbem decidisse, Caerites aquas sanguine mixtas fluxisse. bello etiam Punico secundo constitit Cn. Domiti bouem dixisse 'caue tibi, Roma'.

idem genus monstrum alius tumultus credo sum puer infer semenstrem in forum boarius triumphus clamo alius cum elephantinus caput natus in picenus lapis pluisse in gallia lupus uigilis e uagina gladius aufero in sardinia scutum duo sanguis sudo antius meto cruento spico in corbis decido caerites aqua sanguis misceo fluo bellum etiam punicus secundus consto cn domitius bos dico caueo tu roma


Tuos quoque castissimos ignes, Porcia M. Catonis filia, cuncta saecula debita admiratione prosequentur. quae, cum apud Philippos uictum et interemptum uirum tuum Brutum cognosses, quia ferrum non dabatur, ardentes ore carbones haurire non dubitasti, muliebri spiritu uirilem patris exitum imitata. sed nescio an hoc fortius, quod ille usitato, tu nouo genere mortis absumpta es.

tuus quoque castus ignis porcius m cato filia cunctus saeculum debeo admiratio prosequor qui cum apud philippi uictus et interimo uir tuus brutus cognosco quia ferrum non do ardeo os carbo haurio non dubito muliebris spiritus uirilis pater exitus imito sed nescio an hic fortis qui ille usitor tu nouus genus mors absumo sum


Ne fili quidem tui Scipionis Aemiliani, quem in adoptionem dando duarum familiarum ornamentum esse uoluisti, maiestati parum honoris tributum est, cum eum adulescentem admodum a Lucullo consule petendi auxilii gratia ex Hispania in Africam missum Karthaginienses et Masinissa rex de pace disceptatorem uelut consulem et imperatorem habuerunt. ignara quidem fatorum suorum Karthago: orientis enim illud iuuentae decus deorum atque hominum indulgentia ad excidium eius alebatur, ut superius cognomen Africanum capta, posterius euersa Corneliae genti daret.

ne filis quidem tuus scipio aemilianus qui in adoptio do duaris familia ornamentum sum uolo maiestas parum honor tribuo sum cum is adulescens admodum ab lucullus consul peto auxilium gratia ex hispania in africa mitto carthaginiensis et masinissa rex de pax disceptator uelut consul et imperator habeo ignarus quidem fatum suus carthago orior enim ille iuuenta decus deus atque homo indulgeo ad excidium is alo ut superus cognomen africanus capio posterus everro cornelius gens do


Post has leges iudicii illius tempestiua mentio introducetur, in quo de iure triumphandi inter clarissimas personas et actum et excussum est. C. Lutatius consul et Q. Valerius praetor circa Siciliam insignem Poenorum classem deleuerant. quo nomine Lutatio consuli triumphum senatus decreuit. cum autem Valerius sibi quoque eum decerni desideraret, negauit id fieri oportere Lutatius, ne in honore triumphi minor potestas maiori aequaretur, pertinaciusque progressa contentione Valerius sponsione Lutatium prouocauit, ni suo ductu Punica classis esset oppressa, nec dubitauit restipulari Lutatius. itaque iudex inter eos conuenit Atilius Calatinus, apud quem Valerius in hunc modum egit, consulem ea pugna in lectica claudum iacuisse, se autem omnibus imperatoriis partibus functum. tunc Calatinus, prius quam Lutatius causam suam ordiretur, 'quaero' inquit, 'Valeri, a te, si dimicandum necne esset contrariis inter uos sententiis dissedissetis, utrum quod consul an quod praetor imperasset maius habiturum fuerit momentum.' respondit Valerius non facere se controuersiam quin priores partes consulis essent futurae. 'age deinde' inquit Calatinus, 'si diuersa auspicia accepissetis, cuius magis auspicio staretur?' 'item' respondit Valerius 'consulis'. 'iam hercules' inquit, 'cum de imperio et auspicio inter uos disceptationem susceperim, et tu utroque aduersarium tuum superiorem fuisse fatearis, nihil est quod ulterius dubitem. itaque, Lutati, quamuis adhuc tacueris, secundum te litem do'. mirifice iudex, quod in manifesto negotio tempus teri passus non est: probabilius Lutatius, quod ius amplissimi honoris constanter defendit: sed ne Valerius quidem inprobe, quia fortis et prosperae pugnae ut non legitimum ita praemium petiit.

post hic lex iudicium ille tempestivus mentior introduco in quo de ius triumpho inter clarus persono et ago et excutio sum que luto consul et q valerius praetor circa sicilia insignis poenus classis deleo quo nomen lutatius consul triumphus senatus decerno cum autem valerius sui quoque is decerno desidero nego is fio oportet luto ne in honor triumphus paruus potestas magnus aequo pertinax progredior contentio valerius sponsio lutatius provoco ni suus ductus punicus classis sum opprimo neque dubito restipularis luto itaque iudex inter is conuenio atilius calatinus apud qui valerius in hic modus ago consul is pugno in lectica claudus jaceo sui autem omnis imperatorius pars fungor tunc calatinus prior quam luto causa suus ordior quaero inquam valerius ab tu si dimico necne sum contrarius inter tu sententia dissedeo utrum qui consul an qui praetor impero magnus habeo sum momentum respondeo valerius non facio sui controuersia quin prior pars consul sum sum ago deinde inquam calatinus si diuerto auspicium accipio qui magis auspicium sto item respondeo valerius consul iam herculis inquam cum de imperium et auspicium inter tu disceptatio suscipio et tu uterque adversarius tuus superus sum fatearis nihil sum qui ultra dubito itaque lutas quamuis adhuc taceo secundus tu lito do mirificus iudex qui in manifesto negotium tempus tero patior non sum probabilis luto qui ius amplus honor consto defendo sed ne valerius quidem improbus quia fortis et prosper pugna ut non legitimus ita praemium peto


Ac ne Q. quidem Scaeuolae, quem L. Crassus in consulatu collegam habuit, gloria parum inlustris, qui Asiam tam sancte et tam fortiter obtinuit, ut senatus deinceps in eam prouinciam ituris magistratibus exemplum atque normam officii Scaeuolam decreto suo proponeret.

atque ne q quidem scaevola qui l crassus in consulatus collega habeo gloria parum illustris qui asia tam sancio et tam fortis obtineo ut senatus deinceps in is prouincia eo magistratus exemplum atque norma officium scaevola decretum suus propono


M. autem Antonius et L. Flaccus censores Duronium senatu mouerunt, quod legem de coercendis conuiuiorum sumptibus latam tribunus plebi abrogauerat. mirifica notae causa: quam enim inpudenter Duronius rostra conscendit illa dicturus: 'freni sunt iniecti uobis, Quirites, nullo modo perpetiendi. alligati et constricti estis amaro uinculo seruitutis: lex enim lata est, quae uos esse frugi iubet. abrogemus igitur istud horridae uetustatis rubigine obsitum imperium: etenim quid opus libertate, si uolentibus luxu perire non licet?'

m autem antonius et l flaccus censor duronius senatus moueo qui lex de coerceo convivium sumptus fero tribunus plebs abrogo mirificus nosco causa quam enim impudens duronius rostrum conscendo ille dico freni sum injacio tu quiris nullus modo perpetior alligo et constringo sum amarus vinculum seruitus lex enim fero sum qui tu sum frugi iubeo abrogo igitur iste horridus uetustas rubigo obsero imperium etenim quis opus libertas si uolo luxus pereo non licet


Cum aduersus Hasdrubalem Liuius Salinator bellum gesturus urbe egrederetur, monente Fabio Maximo ne ante descenderet in aciem quam hostium uires animumque cognosset, primam occasionem pugnandi non omissurum se respondit interrogatusque ab eodem quid ita tam festinanter manum conserere uellet, 'ut quam celerrime' inquit 'aut gloriam ex hostibus uictis aut ex ciuibus prostratis gaudium capiam'. ira tunc et uirtus sermonem eius inter se diuiserunt, illa iniustae damnationis memor, haec triumphi gloriae intenta. sed nescio an eiusdem fuerit hoc dicere et sic uincere.

cos aduersus hasdrubal livius salinator bellum gero urbs egredior moneo fabius maximus ne ante descendo in acies quam hostis uis animus cognosco primus occasio pugno non omitto sui respondeo interrogo ab idem quis ita tam festinanter manus consero uolo ut quam celer inquam aut gloria ex hostis uinco aut ex ciuis prosterno gaudium capio ira tunc et uirtus sermo is inter sui divido ille injustus damnatio memor hic triumphus gloria intendo sed nescio an idem sum hic dico et sic uinco


Non mirum igitur, si pro eo imperio augendo custodiendoque pertinax deorum indulgentia semper excubuit, quo tam scrupulosa cura paruula quoque momenta religionis examinari uidentur, quia numquam remotos ab exactissimo cultu caerimoniarum oculos habuisse nostra ciuitas existimanda est. in qua cum M. Marcellus quintum consulatum gerens templum Honori et Virtuti Clastidio prius, deinde Syracusis potitus nuncupatis debitum uotis consecrare uellet, a collegio pontificum inpeditus est, negante unam cellam duobus diis recte dicari: futurum enim, si quid prodigii in ea accidisset, ne dinosceretur utri rem diuinam fieri oporteret, nec duobus nisi certis diis una sacrificari solere. ea pontificum admonitione effectum est ut Marcellus separatis aedibus Honoris ac Virtutis simulacra statueret, neque aut collegio pontificum auctoritas amplissimi uiri aut Marcello adiectio inpensae inpedimento fuit quo minus religionibus suus tenor suaque obseruatio redderetur.

non mirus igitur si pro is imperium augeo custodio pertinax deus indulgeo semper excubo quo tam scrupulosus cura paruulus quoque momentum religio examinaris uideo quia numquam removeo ab exigo cultus caerimoniaris oculus habeo noster ciuitas existimo sum in qui cum m marcellus quintus consulatus gero templum honorius et virtus clastidium prior deinde syracusae potior nuncupo debeo uotum consecraris uolo ab collegium pontifex inpeditus sum nego unus cella duo diuus rectus dicaris sum enim si quis prodigium in is accido ne dignosco uter res diuinus fio oportet neque duo nisi certus diuus unus sacrificaris soleo is pontifex admonitio efficio sum ut marcellus separo aedes honor atque virtus simulacrum statuo neque aut collegium pontifex auctoritas amplus uir aut marcellus adjectio impensa impedimentum sum quo paruus religio suus tenor suum obseruatio reddo


Quam porro industrius Themistocles, qui maximarum rerum cura districtus, omnium tamen ciuium suorum nomina memoria conprehendit per summamque iniquitatem patria pulsus et ad Xerxem, quem paulo ante deuicerat, confugere coactus, prius quam in conspectum eius ueniret, Persico sermone se adsuefecit, ut labore parta commendatione regiis auribus familiarem et adsuetum sonum uocis adhiberet.

quam porro industrius themistocles qui maximaris res cura distringo omnis tamen ciuis suus nomen memoria comprehendo per summa iniquitas patria pello et ad xerxem qui paulus ante devinco confugio cogo prior quam in conspectus is venio persicus sermo sui assuefacio ut labor pario commendatio regius auris familiaris et assuesco sonus uox adhibeo


Adiciam scaenae eiusdem exemplum. Antigenidas tibicen discipulo suo magni profectus, sed parum feliciter populo se adprobanti cunctis audientibus dixit 'mihi cane et Musis', quia uidelicet perfecta ars fortunae lenocinio defecta iusta fiducia non exuitur, quamque se scit laudem mereri, eam si ab aliis non impetrat, domestico tamen acceptam iudicio refert.

adicio scaena idem exemplum antigenidas tibicen discipulus suus magnus proficiscor sed parum feliciter populus sui adprobo cunctus audio dico ego canis et musa quia uidelicet perficio ars fortuna lenocinium deficio iustus fiducia non exuo quisque sui scio laus mereo is si ab alius non impetro domesticus tamen accipio iudicium refero


Ciuitate nostra Cannensi clade perculsa, cum admodum tenui filo suspensa rei publicae salus ex sociorum fide penderet, ut eorum animi ad imperium Romanum tuendum constantiores essent, maiori parti senatus principes Latinorum in ordinem suum sublegi placebat. Annius autem Campanus etiam consulem alterum Capua creari debere adseuerabat: sic contusus et aeger Romani imperii spiritus erat. tunc Manlius Torquatus filius eius, qui Latinos apud Veserim inclita pugna fuderat, quam poterat clara uoce denuntiauit, si quis sociorum inter patres conscriptos sententiam dicere ausus esset, continuo eum interempturum. hae unius minae et Romanorum languentibus animis calorem pristinum reddiderunt et Italiam ad ius ciuitatis nobiscum exaequandum consurgere passae non sunt: namque ut patris armis, ita uerbis filii fracta cessit.

ciuitas noster cannensis clades percello cum admodum tenuis filum suspendo res publicus salus ex socius fides pendeo ut is animus ad imperium romanus tueor consto sum magnus pario senatus princeps latinum in ordo suus sublego placeo annius autem campanus etiam consul alter capua creo debeo assevero sic contundo et aeger romanus imperium spiritus sum tunc manlius torquatus filius is qui latini apud veseris inclutus pugno fundo quam possum clarus uox denuntio si quis socius inter pater conscribo sententia dico audeo sum continuo is interimo hic unus minae et romanus langueo animus calor pristinus reddo et italia ad ius ciuitas nos exaequo consurgo patior non sum namque ut pater arma ita uerbum filius frango cedo


Possumus et ad illos breui deuerticulo transgredi, quos leues ob causas damnationis incursus abripuit. M. Muluius, Cn. Lollius, L. Sextilius triumuiri, quod ad incendium in sacra uia ortum extinguendum tardius uenerant, a tribunis pl. die dicta apud populum damnati sunt.

possum et ad ille breuis deverticulum transgredior qui leuis ob causa damnatio incursus abripio m mulvius cn lollius l sextilis triumuiri qui ad incendium in sacer uia orior extinguendum tardus uenio ab tribunus pl dies dictum apud populus damno sum


Quid Sulla, dum huic uitio obtemperat, nonne multo alieno sanguine profuso ad ultimum et suum erogauit? Puteolis enim ardens indignatione, quod Granius princeps eius coloniae pecuniam a decurionibus ad refectionem Capitolii promissam cunctantius daret, animi concitatione nimia atque immoderato uocis impetu conuulso pectore spiritum cruore ac minis mixtum euomuit, nec senio iam prolapsus, utpote sexagesimum ingrediens annum, sed alita miseriis rei publicae inpotentia furens. igitur in dubio est Sullane prior an iracundia sullae sit extincta.

quis sulla dum hic vitio obtempero nonne multus alienus sanguis profundo ad ulter et suus erogo puteoli enim ardeo indignatio qui granius princeps is colonia pecunia ab decurio ad refectio capitolium promitto cuncto do animus concitatio nimius atque immoderatus uox impetus convulsus pectus spiritus cruor atque minae misceo euomuit neque senium iam prolabor utpote sexagesimus ingredior annus sed alo miseria res publicus impotens furo igitur in dubius sum sullanus prior an iracundia sulla sum extingo


Eius sectam Metellus secutus, cum exercitum in Africa Iugurthino bello nimia Spuri Albini indulgentia corruptum consul accepisset, omnibus imperii neruis ad reuocandam pristinae disciplinam militiae conisus est: nec singulas partes adprehendit, sed totam continuo in suum statum redegit: protinus namque lixas e castris submouit cibumque coctum uenalem proponi uetuit: in agmine neminem militum ministerio seruorum iumentorumque, ut arma sua et alimenta ipsi ferrent, uti passus est: castrorum subinde locum mutauit: eadem, tamquam Iugurtha semper adesset, uallo fossaque aptissime cinxit. quid ergo restituta continentia, quid repetita industria profecit? crebras scilicet uictorias et multa tropaea peperit ex eo hoste, cuius tergum sub ambitioso imperatore Romano militi uidere non contigerat.

is seco metellus sequor cum exercitus in africanus jugurthinus bellum nimius spurius albinus indulgeo corrumpo consul accipio omnis imperium nervus ad revoco pristinus disciplina militia conitor sum neque singulus pars adprehendo sed totus continuo in suus status redigo protinus namque lixa e castrum submoveo cibus coquo uenal propono ueto in agmen nemo miles ministerium seruus jumentum ut arma suus et alimentum ipse fero uti patior sum castrum subinde locus muto idem tamquam jugurtha semper adsum uallum fodio aptus cingo quis ergo restituo continentia quis repeto industria proficio creber scilicet victoria et multus tropaeum pario ex is hostis qui tergum sub ambitiosus imperator romanus miles uideo non contingo


Cn. autem Pompeius quam insolenter! qui balineo egressus ante pedes suos prostratum Hypsaeum ambitus reum, et nobilem uirum et sibi amicum, iacentem reliquit contumeliosa uoce proculcatum: nihil enim eum aliud agere quam ut conuiuium suum moraretur respondit, et huius dicti conscius securo animo cenare potuit. ille uero etiam in foro non erubuit P. Scipionem socerum suum legibus obnoxium, quas ipse tulerat, in maxima quidem reorum inlustrium ruina muneris loco a iudicibus deposcere, maritalis lecti blanditiis statum rei publicae temerando.

cn autem pompejus quam insolenter qui balineo egredior ante pes suus prosterno hypsaeus ambitus reus et nobilis uir et sui amicus iaceo relinquo contumeliosus uox proculco nihil enim is alius ago quam ut conuiuium suus moror respondeo et hic dictum conscius securus animus ceno possum ille uerus etiam in forum non erubesco p scipio socer suus lex obnoxius qui ipse fero in maximus quidem reus illustris ruina munus locus ab judex deposco marital lego blanditia status res publicus temero


Genucius laudis huius, qua maior uix cogitari potest, successionem tradit Aelio praetori. cui ius dicenti cum in capite picus consedisset, aruspicesque adfirmassent conseruato eo fore ipsius domus statum felicissimum, rei publicae miserrimum, occiso in contrarium utrumque cessurum, e uestigio picum † morsu suo in conspectu senatus necauit. decem et vii Aelia tum familia eximiae fortitudinis uiros Cannensi proelio amisit: res publica procedente tempore ad summum imperii fastigium excessit. haec nimirum exempla Sulla et Marius et Cinna tamquam stulta riserunt.

genucius laus hic qui magnus uix cogito possum successio trado aelius praetor qui ius dico cum in caput picus consido haruspex adfirmo conservo is sum ipse domus status felix res publicus miser occido in contrarius uterque cedo e uestigium picus morsus suus in conspectus senatus neco decem et vii aelia tum familia eximius fortitudo uir cannensis proelium amitto res publicus procedo tempus ad superus imperium fastigium excedo hic nimirum exemplum sulla et marius et cinna tamquam stultus rideo


Cuius mirifica proles propior aetati nostrae Cato ita doctrinae cupiditate flagrauit, ut ne in curia quidem, dum senatus cogitur, temperaret sibi quo minus Graecos libros lectitaret. qua quidem industria ostendit aliis tempora deesse, alios temporibus.

qui mirificus proles propior aetas noster cato ita doctrina cupiditas flagro ut ne in curia quidem dum senatus cogo tempero sui quo paruus graeci liber lectito qui quidem industria ostendo alius tempus desum alius tempus


Huius regis consummationem annorum minus admirabilem faciunt Aethiopes, quos Herodotus scribit centesimum et uicesimum annum transgredi, et Indi, de quibus Ctesias idem tradit, et Epimenides Cnosius, quem Theopompus dicit septem et l et centum annos uixisse.

hic rex consummatio annus paruus admirabilis facio aethiops qui herodotus scribo centesimus et uicesimus annus transgredior et indus de qui ctesias idem trado et epimenides cnosius qui theopompus dico septem et l et centum annus vivo


Reddendus est nunc Romanae iuuentuti debitus gloriae titulus, quae C. Sempronio Atratino consule cum Volscis apud Verruginem parum prospere dimicante, ne acies nostra iam inclinata propelleretur, equis delapsa se ipsa centuriauit atque in hostium exercitum inrupit. quo demoto proximum tumulum occupauit effecitque ut omnis Volscorum conuersus impetus legionibus nostris ad confirmandos animos salutare laxamentum daret. itaque, cum iam de tropaeis statuendis cogitarent, proelium nocte dirimente uictoresne an uicti discederent incerti abierunt.

reddo sum nunc romanus iuuentus debeo gloria titulus qui que sempronius atratinus consul cum volscus apud verrugo parum prosperus dimico ne acies noster iam inclino propello equus delabor sui ipse centurio atque in hostis exercitus irrumpo quo demoveo propior tumulus occupo efficio ut omnis volscus conuerto impetus legio noster ad confirmo animus salutaris laxamentum do itaque cum iam de tropaeum statuo cogito proelium nox dirimo victor an vinco discedo incertus abeo


Claudatur hoc exemplo talium ostentorum domestica relatio, ne, si ulterius Romana adprehendero, e caelesti templo ad priuatas domos non † consentaneos usus transtulisse uidear. adtingam igitur externa, quae Latinis litteris inserta, ut auctoritatis minus habent, ita aliquid gratae uarietatis adferre possunt.

claudo hic exemplum talis ostentor domesticus relatio ne si ultra romanus adprehendo e caelestis templum ad privo domus non consentaneus utor transfero uideo adtingo igitur externus qui latinum littera insero ut auctoritas paruus habeo ita aliquis gratus uarietas affero possum


In Theodoto quoque uiro grauissimo Hieronymus tyrannus tortorum manus frustra fatigauit: rupit enim uerbera, fidiculas laxauit, soluit eculeum, lamminas extinxit prius quam efficere potuit ut tyrannicidii conscios indicaret. quin etiam satellitem, in quo totius dominationis summa quasi quodam cardine uersabatur, falsa criminatione inquinando fidum lateri eius custodem eripuit beneficioque patientiae non solum quae occulta fuerunt texit, sed etiam tormenta sua ultus est. quibus Hieronymus, dum inimicum cupide lacerat, amicum temere perdidit.

in theodoto quoque uir grauis hieronymus tyrannus tortor manus frustra fatigo rumpo enim verbero fidicula laxo soluo equuleus lamminas extingo prior quam efficio possum ut tyrannicidium conscius indico quin etiam satelles in quo totus dominatio summus quasi quidam cardo verso fallo criminatio inquino fidus lateo is custos eripio beneficium patientia non solus qui occulo sum tego sed etiam tormentum suus ulciscor sum qui hieronymus dum inimicus cupidus lacero amicus temere perdo


Animaduerto in quam periculosum iter processerim. itaque me ipse reuocabo, ne, si reliqua eiusdem generis naufragia consectari perseuerauero, aliqua inutili relatione inplicer. referam igitur pedem deformesque umbras in imo gurgite turpitudinis suae iacere patiar: satius est enim narrare qui inlustres uiri in cultu ceteroque uitae ritu aliqua ex parte nouando sibi indulserint.

animaduerto in quam periculosus iter procedo itaque ego ipse reuoco ne si reliquus idem genus naufragium consectaris persevero aliqui inutilis relatio implico refero igitur pedis deformo umbra in imus gurges turpitudo suus iacio patior sero sum enim narro qui illustris uir in cultus ceter uita ritus aliqui ex pars novo sui indulgeo


Hostibus haec et miseris et fato functis officia erogata, illa amicis et felicibus et uiuis tributa sunt. confecto Macedonico bello Musochanes Masinissae filius cum equitibus, quos in praesidium Romanorum adduxerat, ab imperatore Paulo ad patrem remissus tempestate classe dispersa Brundisium aeger delatus est. quod ubi senatus cognouit, continuo illo quaestorem ire iussit, cuius cura et hospitium adulescenti expediretur et omnia, quae ad ualitudinem opus essent, praeberentur inpensaeque liberaliter cum ipsi tum toti comitatui praestarentur, naues etiam ut prospicerentur, quibus se bene ac tuto cum suis in Africam traiceret. equitibus singulas libras argenti et quingenos sestertios dari imperauit. quae tam prompta et tam exquisita patrum conscriptorum humanitas efficere potuit ut, etiamsi expirasset adulescens, aequiore animo desiderium eius pater toleraret.

hostis hic et miser et fatum fungor officium erogo ille amicus et felix et uiuus tribuo sum conficio macedonicus bellum musochanes masinissa filius cum eques qui in praesidium romanus adduco ab imperator paulus ad pater remitto tempestas classis dispergo brundisium aeger defero sum qui ubi senatus cognosco continuo ille quaestor eo iubeo qui cura et hospitium adulescens expedio et omnis qui ad ualetudo opus sum praebeo impensa liberalis cum ipse tum totus comitatus praesto nauis etiam ut prospicio qui sui bene atque tueor cum suus in africa traicio eques singulus libro argentum et quingeni sestertius do impero qui tam promptus et tam exquaero pater conscriptor humanitas efficio possum ut etiamsi expirasset adulescens aequus animus desiderium is pater tolero


Iuuenali ardore plena haec pietas. Aristoteles uero, supremae uitae reliquias senilibus ac rugosis membris in summo litterarum otio uix custodiens adeo ualenter pro salute patriae excubuit, ut eam hostilibus armis solo aequatam in lectulo Athenis iacens, et quidem Macedonum manibus, quibus abiecta erat, erigeret. ita non tam urbs strata atque euersa Alexandri quam restituta Aristotelis notum est opus. patet ergo quam benignae quamque profusae pietatis erga patriam omnium ordinum, omnis aetatis homines extiterint, sanctissimisque naturae legibus mirificorum etiam exemplorum † clara mundo suscripsit ubertas.

iuuenal ardor plenus hic pietas aristotelis uerus superus uita reliquiae senilis atque rugosus membrum in superus litteraris otium uix custodio adeo valenter pro salus patria excubo ut is hostilis arma solum aequo in lectulus athenae jaceo et quidem macedones manus qui abicio sum erigo ita non tam urbs sterno atque everro alexander quam restituo aristotelis notus sum opus pateo ergo quam benignus quisque profundo pietas erga patria omnis ordo omnis aetas homo extiterint sancio natura lex mirificus etiam exemplum clarus mundus suscripsit ubertas


In eodem nomine uersor necdum Corneliae gentis querellas exhausi: namque P. Lentulus clarissimus et amantissimus rei publicae ciuis, cum in Auentino C. Gracchi nefarios conatus et aciem pia ac forti pugna magnis uulneribus exceptis fugasset, proelii illius, quo leges, pacem libertatemque in suo statu retinuerat, hanc mercedem tulit ne in urbe nostra moreretur: si quidem inuidia et obtrectatione conpulsus legatione a senatu libera impetrata habitaque contione, qua a dis inmortalibus petiit ne umquam ad ingratum populum reuerteretur, in Siciliam profectus est ibique perseueranter morando compotem se uoti fecit. quinque igitur deinceps Cornelii totidem sunt notissima ingratae patriae exempla.

in idem nomen verso necdum cornelius gens querela exhaurio namque p lentulus clarus et amo res publicus ciuis cum in aventinus que gracchus nefarius conor et acies pius atque fortis pugno magnus uulnus excipio fugo proelium ille quo lex pax libertas in suus status retineo hic merces fero ne in urbs noster morior si quidem inuidia et obtrectatio conpello legatio ab senatus liber impetro habeo contio qui ab deus immortalis peto ne umquam ad ingratus populus revorto in sicilia proficiscor sum ibi perseveranter moror compos sui uotum facio quinque igitur deinceps cornelius totidem sum nosco ingratus patria exemplum


Immemorem me propositi mei Cloelia facit, paene eadem tempestate, certe aduersus eundem hostem et in eodem Tiberi inclytum ausa facinus: inter ceteras enim uirgines obses Porsennae data hostium nocturno tempore custodiam egressa equum conscendit celerique traiectu fluminis non solum obsidio se, sed etiam metu patriam soluit, uiris puella lumen uirtutis praeferendo.

immemor ego propono meus cloelia facio paene idem tempestas certus aduersus idem hostis et in idem tiberis inclytum audeo facinus inter ceterus enim uirgo obses porsennae do hostis nocturnus tempus custodia egredior equus conscendo celer traiectus flumen non solus obsidio sui sed etiam metus patria soluo uir puella lumen uirtus praefero


Percurremus nunc eos, quibus in causae dictione magis quae extra quaestionem erant nocuerunt quam sua innocentia opem tulit. L. Scipio post speciosissimum triumphum de rege Antiocho ductum, perinde ac pecuniam ab eo accepisset, damnatus est. non, puto, quod pretio corruptus fuerat, ut illum totius Asiae dominum et iam Europae uictrices manus inicientem ultra Taurum montem summoueret. sed et alioqui uir sincerissimae uitae et ab hac suspicione procul remotus, inuidiae, quae tunc in duorum fratrum inclytis cognominibus habitabat, resistere non potuit.

percurro nunc is qui in causa dictio magis qui extra quaestio sum noceo quam suus innocens ops fero l scipio post speciosus triumphus de rex antiochus duco perinde atque pecunia ab is accipio damno sum non puto qui pretium corrumpo sum ut ille totus asia dominus et iam europa uictrix manus inicio ultra taurus mons summoveo sed et alioqui uir sincerus uita et ab hic suspicio procul removeo inuidia qui tunc in duo frater inclytis cognomen habito resisto non possum


M. etiam Aemilius Scaurus princeps senatus C. Memmium repetundarum reum destricto testimonio insecutus est, item C. Flauium eadem lege accusatum testis proscidit: iam C. Norbanum maiestatis crimine publicae quaestioni subiectum ex professo opprimere conatus est. nec tamen aut auctoritate, qua plurimum pollebat, aut religione, de qua nemo dubitabat, quemquam eorum adfligere potuit.

m etiam aemilius scaurus princeps senatus que memmius repeto reus destringo testimonium insequor sum item que flavius idem lex accuso testis proscidit iam que norbanus maiestas crimen publicus quaestio subicio ex profiteor opprimo conor sum neque tamen aut auctoritas qui multus polleo aut religio de qui nemo dubito quisquam is affligo possum


C. Sergius Orata pensilia balinea primus facere instituit. quae inpensa a leuibus initiis coepta ad suspensa caldae aquae tantum non aequora penetrauit. idem, uidelicet ne gulam Neptuni arbitrio subiectam haberet, peculiaria sibi maria excogitauit, aestuariis intercipiendo fluctus pisciumque diuersos greges separatim molibus includendo, ut nulla tam saeua tempestas inciderit, qua non Oratae mensae uarietate ferculorum abundarent. aedificiis etiam spatiosis et excelsis deserta ad id tempus ora Lucrini lacus pressit, quo recentiore usu conchyliorum frueretur: ubi dum se publicae aquae cupidius inmergit, cum Considio publicano iudicium nanctus est. in quo L. Crassus aduersus illum causam agens errare amicum suum Considium dixit, quod putaret Oratam remotum a lacu cariturum ostreis: namque ea, si inde petere non licuisset, in tegulis reperturum.

que sergius oro pensilia balinea primus facio instituo qui impensa ab leuis initium coepio ad suspendo caldus aqua tantus non aequor penetro idem uidelicet ne gula neptunius arbitrium subicio habeo peculiaris sui mare excogito aestuarium intercipio fluctus piscis diuerto grex separatim moles includo ut nullus tam saeuus tempestas incido qui non orata metior uarietas ferculum abundo aedificium etiam spatiosus et excello desero ad is tempus os lucrinus lacus premo quo recens usus conchylium fruor ubi dum sui publicus aqua cupidus inmergo cum considius publicanus iudicium nanciscor sum in quo l crassus aduersus ille causa ago erro amicus suus considius dico qui puto orata removeo ab lacus careo ostrea namque is si inde peto non licet in tegula reperio


Cimonis uero incunabula opinione stultitiae fuerunt referta: eiusdem adulti imperia salutaria Athenienses senserunt. itaque coegit eos stuporis semet ipsos damnare, qui eum stolidum crediderant.

cimon uerus incunabula opinio stultitia sum refercio idem adoleo imperium salutare atheniensis sentio itaque cogo is stupor sui ipse damnaris qui is stolidus credo


Quorum e numero nescio an in primis Pausanias debeat referri: nam cum Hermoclen percontatus esset quonam modo subito clarus posset euadere, atque is respondisset, si aliquem inlustrem uirum occidisset, futurum ut gloria eius ad ipsum redundaret, continuo Philippum interemit, et quidem quod petierat adsecutus est: tam enim se parricidio quam Philippus uirtute notum posteris reddidit.

qui e numerus nescio an in primus pausanias debeo refero nam cum hermoclen percontor sum quonam modo subeo clarus possum euado atque is respondeo si aliquis illustris uir occido sum ut gloria is ad ipse redundo continuo philippus interimo et quidem qui peto assequor sum tam enim sui parricidium quam philippus uirtus notus posterus reddo


In puerili pectore tantum uis odii potuit, sed in muliebri quoque aeque multum ualuit: namque Samiramis Assyriorum regina, cum ei circa cultum capitis sui occupatae nuntiatum esset Babylona defecisse, altera parte crinium adhuc soluta protinus ad eam expugnandam cucurrit nec prius decorem capillorum in ordinem quam urbem in potestatem suam redegit. quocirca statua eius Babylone posita est illo habitu, quo ad ultionem exigendam celeritate praecipiti tetendit.

in puerilis pectus tantus uolo odium possum sed in muliebris quoque aequus multus ualuit namque samiramis assyrius regina cum is circa cultus capio suus occupo nuntio sum babylona deficio alter pars crinis adhuc solvo protinus ad is expugno curro neque prior decoro capillus in ordo quam urbs in potestas suus redigo quocirca statua is babylon pono sum ille habitus quo ad ultio exigo celeritas praeceps tendo


Deiotaro uero regi omnia fere auspicato gerenti salutaris aquilae conspectus fuit, qua uisa abstinuit se ab eius tecti usu, quod nocte insequenti ruina solo aequatum est.

deiotarus uerus rex omnis fere auspico gero salutaris aquila conspicio sum qui uideo abstineo sui ab is tectum usus qui nox insequor ruina solum aequo sum


Abunde sint haec de domesticis, quoniam et personis sunt excellentia et non obscura notitia celebrantur.

abunde sum hic de domesticus quoniam et persona sum excello et non obscurus notitia celebro


Ac ne protinus comitiis abeamus, consulatum petens L. Crassus, cum omnium candidatorum more circum forum supplex populo ire cogeretur, numquam adduci potuit ut id praesente Q. Scaeuola grauissimo et sapientissimo uiro, socero suo, faceret. itaque rogabat eum ut a se, dum ineptae rei inseruiret, discederet, maiorem uerecundiam dignitatis eius quam candidae togae suae respectum agens.

atque ne protinus comitium abeo consulatus peto l crassus cum omnis candidator mos circum forum supplex populus eo cogo numquam adduco possum ut is praesens q scaevola grauis et sapio uir socer suus facio itaque rogo is ut ab sui dum ineptus res inservio discedo magnus uerecundia dignitas is quam candida toga suus respicio ago


Hoc loco apte referuntur Polystratus et Hippoclides philosophi, eodem die nati, eiusdem praeceptoris Epicuri sectam secuti, patrimonii etiam possidendi habendaeque scholae communione coniuncti eodemque momento temporis ultima senectute extincti. tantam et tam aequalem fortunae pariter atque amicitiae societatem quis non ipsius caelestis Concordiae sinu genitam, nutritam et finitam putet?

hic locus aptus refero polystratus et hippoclides philosophus idem dies nascor idem praeceptor epicurus seco sequor patrimonium etiam possideo habeo schola communio conjungo idem momentum tempus ulter senectus extingo tantus et tam aequalis fortuna pariter atque amicitia societas quis non ipse caelestis concordia sinus gigno nutrio et finio puto


Verum aliquanto maiores uires in Q. Cassio exhibuit, qui in Hispania Silium et Calpurnium, occidendi sui gratia cum pugionibus deprehensos quinquagies sestertium ab illo, ab hoc sexagies pactus dimisit. en quem dubites, si alterum tantum daretur, iugulum quoque suum aequo animo illis fuisse praebiturum.

verus aliquantus magnus uis in q casseius exhibeo qui in hispania silius et calpurnius occaedes suus gratia cum pugio deprehendo quinquagies sestertius ab ille ab hic sexagies paciscor dimitto en qui dubito si alter tantus do iugulum quoque suus aequus animus ille sum praebeo


Aeque flagitiosum illud conuiuium, quod Gemellus tribunicius uiator ingenui sanguinis, sed officii intra seruilem habitum deformis Metello Scipioni consuli ac tribunis pl. magno cum rubore ciuitatis conparauit: lupanari enim domi suae instituto Muniam et Flauiam, cum a patre tum a uiro utramque inclitam, et nobilem puerum Saturninum in eo prostituit. probrosae patientiae corpora, ludibrio temulentae libidini futura! epulas consuli et tribunis non celebrandas, sed uindicandas!

aequus flagitiosus ille conuiuium qui gemellus tribunicius uiator ingenuus sanguis sed officium intra seruilis habitus deformis metellus scipio consul atque tribunus pl magnus cum rubor ciuitas conparo lupanaris enim domus suus instituo munio et flavius cum ab pater tum ab uir uter inclutus et nobilis puer saturninus in is prostituo probrosus patientia corpus ludibrium temulentus libido sum epulae consul et tribunus non celebro sed vindico


Metellus uero Pius pertinaci erga exulem patrem amore tam clarum lacrimis quam alii uictoriis cognomen adsecutus non dubitauit consul pro Q. Calidio praeturae candidato supplicare populo, quod tribunus pl. legem, qua pater eius in ciuitatem restitueretur, tulerat. quin etiam patronum eum domus et familiae suae semper dictitauit. nec hac re de principatu, quem procul dubio obtinebat, quicquam decerpsit, quia non humili, sed grato animo longe inferioris hominis maximo merito eximiam summittebat dignitatem.

metellus uerus pius pertinax erga exulis pater amor tam clarus lacrima quam alius uictoria cognomen assequor non dubito consul pro q calidius praetura candidatus supplicaris populus qui tribunus pl lex qui pater is in ciuitas restituo fero quin etiam patronus is domus et familia suus semper dictito neque hic res de principatus qui procul dubius obtineo quisquam decerpo quia non humilis sed gratus animus longus inferus homo maximus mereo eximius summitto dignitas


Quid abest igitur, quin publica dementia sit existimanda summo consensu maximas uirtutes quasi grauissima delicta punire beneficiaque iniuriis rependere? quod cum ubique tum praecipue Athenis intolerabile uideri debet, in qua urbe aduersus ingratos actio constituta est, et recte, quia dandi et accipiendi beneficii commercium, sine quo uix uita hominum † experet tollit quisquis bene merito parem referre gratiam neglegit. quantam ergo reprehensionem merentur qui, cum aequissima iura, sed iniquissima ingenia haberent, moribus suis quam legibus uti maluerunt? quod si qua prouidentia deorum effici posset ut excellentissimi uiri, quorum modo casus retuli, legem ingratorum uindicem retinentes patriam suam in ius ad aliam ciuitatem pertraherent, nonne ingeniosum et garrulum populum mutum atque elinguem hac postulatione reddidissent? 'Discordes foci tui pagisque diuidua tuguria Graeciae facta sunt columen: lucet Marathon Persicis tropaeis: Salamis et Artemisium Xerxis naufragia numerantur: praeualidis manibus exhausta moenia pulchrioribus operibus consurgunt. harum rerum auctores ubi uixerunt? ubi iacent? responde! nempe Thesea paruulo in scopulo sepeliri et Miltiadem in carcere mori et Cimona paternas induere catenas et Themistoclea uictorem uicti hostis genua conplecti Solonemque cum Aristide et Phocione penates suos ingrata fugere coegisti, cum interim cineribus nostris foede ac miserabiliter dispersis Oedipodis , caede patris, nuptiis matris contaminati, inter ipsum Arium pagum, diuini atque humani certaminis uenerabile domicilium, et excelsam praesidis Mineruae arcem honore arae decoratos sacro sanctiores colis. adeo tibi aliena mala tuis bonis gratiora sunt. lege itaque legem, quae te iure iurando obstrictam tenet, et quia bene meritis debita reddere praemia noluisti, laesis iusta piacula exsolue'. tacent mutae illorum umbrae, fati necessitate constrictae: at, inmemores beneficiorum Athenae, reprehensionis lingua sermone licenti soluta non tacet.

quis absum igitur quin publicus dementia sum existimo superus consensus magnus uirtus quasi gravis delictum punio beneficium iniuria rependo qui cum ubique tum praecipuus athenae intolerabilis uideo debeo in qui urbs aduersus ingratus actium constituo sum et rectus quia do et accipio beneficium commercium sine quo uix uita homo experet tollo quisquis bene mereo par refero gratia neglego quantus ergo reprehensio mereo qui cum aequus ius sed iniquus ingenium habeo mos suus quam lex uti malo qui si qui provideo deus efficio possum ut excello uir qui modo casus retulis lex ingrator vindico retineo patria suus in ius ad alius ciuitas pertraho nonne ingeniosus et garrulis populus mutus atque elinguo hic postulatio reddo discors focus tuus pagus diuidua tugurium graecia facio sum columen luceo marathon persicus tropaeum salamis et artemisium xerxes naufragium numero praevalidus manus exhaurio moenia pulcher opus consurgo haris res auctor ubi uiuo ubi iaceo respondeo nempe theseus paruulo in scopulus sepelio et miltiades in carcer morior et cimona paternus induo cateno et themistocleus uictor vinco hostis genu conplecto solon cum aristides et phocio penates suus ingratus fugio cogo cum interim cinis noster foedus atque miserabilis dispermulceo oedipodes caedes pater nuptiae mater contamino inter ipse arius pagus diuinus atque humanus certamen uenerabilis domicilium et excello praesidero minerva arx honor ara decoro sacro sancio colo adeo tu alienus malus tuus bonus gratus sum lex itaque lex qui tu ius iuro obstringo teneo et quia bene meritum debeo reddo praemium nolo laedo iustus piaculum exsolvo taceo mutus ille umbra fatum necessitas constringo at immemor beneficus athenae reprehensio lingua sermo liceo solvo non taceo


Quid facias Cn. Fuluio Flacco, qui tam expetendum aliis triumphi honorem decretum sibi a senatu ob res bene gestas spreuit ac repudiauit, nimirum † non plura praecerpens quam acciderunt?— nam ut urbem intrauit, continuo quaestione publica adflictus exilio multatus est,—ut, si quid religionis insolentia commisisset, poena expiaret.

quis facio cn fulvius flaccus qui tam expeto alius triumphus honor decretum sui ab senatus ob res bene gero sperno atque repudio nimirum non multus praecerpo quam accido nam ut urbs intro continuo quaestio publicus affligo exsilium multo sum ut si quis religio insolentia committo poena expio


Nam Persarum admodum probabile institutum fuit, quod liberos suos non prius aspiciebant quam septimum annum inplessent, quo paruulorum amissionem aequiore animo sustinerent.

nam persaris admodum probabilis institus sum qui liber suus non prior aspicio quam septimus annus inpleo quo paruulorum amissio aequus animus sustineo


C. autem Flaminius inauspicato consul creatus cum apud lacum Trasimennum cum Hannibale conflicturus conuelli signa iussisset, lapso equo super caput eius humi prostratus est nihilque eo prodigio inhibitus, signiferis negantibus signa moueri sua sede posse, malum, ni ea continuo effodissent, minatus est. uerum huius temeritatis utinam sua tantum, non etiam populi Romani maxima clade poenas pependisset! in ea namque acie xv Romanorum caesa, vi capta, x fugata sunt. consulis obtruncati corpus ad funerandum ab Hannibale quaesitum, qui, quantum in ipso fuerat, Romanum sepelierat imperium.

que autem flaminius inauspicato consul creo cum apud lacus trasimennum cum hannibal confligo convello signum iubeo labor equus super caput is humus prosterno sum nihil is prodigium inhibeo signifer nego signum moueo suus sedes possum malus ni is continuo effodio mino sum uerus hic temeritas utinam suus tantus non etiam populus romanus maximus clades poena pendeo in is namque acies xv romanus caedo vis capio decem fugo sum consul obtrunco corpus ad funero ab hannibal quaero qui quantus in ipse sum romanus sepelierat imperium


Hortensia uero Q. Hortensi filia, cum ordo matronarum graui tributo a triumuiris esset oneratus nec quisquam uirorum patrocinium eis accommodare auderet, causam feminarum apud triumuiros et constanter et feliciter egit: repraesentata enim patris facundia impetrauit ut maior pars imperatae pecuniae his remitteretur. reuixit tum muliebri stirpe Q. Hortensius uerbisque filiae aspirauit, cuius si uirilis sexus posteri uim sequi uoluissent, Hortensianae eloquentiae tanta hereditas una feminae actione abscissa non esset.

hortensius uerus q hortensius filia cum ordo matronaris grauis tribuo ab triumviri sum onero neque quisquam uir patrocinium is accommodaris audeo causa femina apud triumuiros et consto et feliciter ago repraesento enim pater facundia impetro ut magnus pars impero pecunia hic remitto revivo tum muliebris stirps q hortensius verbum filia aspiro qui si uirilis sexus posterus uis sequor uoluissent hortensianus eloquentia tantus hereditas unus femina actio abscindo non sum


In Q. quoque Considio saluberrimi exempli nec sine paruo ipsius fructu liberalitas adnotata est. qui Catilinae furore ita consternata re publica, ut ne a locupletibus quidem debitae pecuniae propter tumultum pretiis possessionum deminutis solui creditoribus possent, cum centies atque quinquagies sestertii summam in faenore haberet, neque de sorte quemquam debitorum suorum neque de usura appellari a suis passus est, quantumque in ipso fuit, amaritudinem publicae confusionis priuata tranquillitate mitigauit, opportune mirificeque testatus se nummorum suorum, non ciuilis sanguinis esse faeneratorem: nam qui nunc praecipue negotiatione delectantur, cum pecuniam domum cruentam retulerunt, quam inprobando gaudio exultent cognoscent, si diligenter senatus consultum, quo Considio gratiae actae sunt, legere non fastidierint.

in q quoque considius saluberrimi exemplum neque sine parvus ipse fructus liberalitas adnoto sum qui catilina furor ita consterno res publicus ut ne ab locupletibus quidem debeo pecunia propter tumultus pretium possessio deminuo soluo creditor possum cum centiens atque quinquagies sestertius summa in faenus habeo neque de sors quisquam debitor suus neque de utor appello ab suus patior sum quantus in ipse sum amaritudo publicus confusio priuo tranquillitas mitigo opportunus mirificus testor sui nummus suus non ciuilis sanguis sum faenerator nam qui nunc praecipuus negotiatio delecto cum pecunia domus cruentus refero quam inprobo gaudium exultent cognosco si diligenter senatus consulo quo considius gratia ago sum lego non fastidio


Sed tolerabilis haec et uni tantum modo anceps temeritas. quod sequitur inpudentiae genus nec ferendum ullo modo periculique cum priuatim tum etiam publice late patentis.

sed tolerabilis hic et unus tantus modo anceps temeritas qui sequor impudentia genus neque fero ullus modo periculum cum priuatim tum etiam publicus latus pateo


Memorabilis etiam consilii Q. Metellus. qui, cum pro consule bellum in Hispania aduersus Celtiberos gereret urbemque Contrebiam caput eius gentis uiribus expugnare non posset, intra pectus suum multum ac diu consiliis agitatis uiam repperit, qua propositum ad exitum perduceret. itinera magno impetu ingrediebatur, deinde alias atque alias regiones petebat: hos obsidebat montes, paulo post ad illos transgrediebatur, cum interim tam suis omnibus quam ipsis hostibus ignota erat causa inopinatae eius ac subitae fluctuationis. interrogatus quoque a quodam amicissimo sibi quid ita sparsum et incertum militiae genus sequeretur, 'absiste' inquit 'istud quaerere: nam si huius consilii mei interiorem tunicam consciam esse sensero, continuo eam cremari iubebo'. quorsum igitur ea dissimulatio erupit aut quem finem habuit? postquam uero et exercitum suum ignorantia et totam Celtiberiam errore implicauit, cum alio cursum direxisset, subito ad Contrebiam reflexit eamque inopinatam et attonitam oppressit. ergo nisi mentem suam dolos scrutari coegisset, ad ultimam ei senectutem apud moenia Contrebiae armato sedendum foret.

memorabilis etiam consilium q metellus qui cum pro consul bellum in hispania aduersus celtiberi gero urbs contrebia caput is gens uis expugnaris non possum intra pectus suus multus atque diu consilium agitas uia reperio qui propono ad exitus perduco iter magnus impetus ingredior deinde alius atque alius regio peto hic obsido mons paulus post ad ille transgredior cum interim tam suus omnis quam ipse hostis ignotus sum causa inopinor is atque subeo fluctuatio interrogo quoque ab quidam amicus sui quis ita spargo et incertus militia genus sequor absisto inquam iste quaero nam si hic consilium meus interior tunica conscio sum sentio continuo is cremaris iubeo quorsum igitur is dissimulatio erumpo aut qui finis habeo postquam uerus et exercitus suus ignoro et totus celtiberia error implicauit cum alius cursus dirigo subeo ad contrebia reflecto eo inopinor et attono opprimo ergo nisi mens suus dolus scrutor cogo ad ulter is senectus apud moenia contrebia armo sedeo sum


Magna cura praecipuoque studio referendum est quantopere libidinis et auaritiae furori similis impetus ab inlustrium uirorum pectoribus consilio ac ratione summoti sint, quia ii demum penates, ea ciuitas, id regnum aeterno in gradu facile steterit, ubi minimum uirium ueneris pecuniaeque cupido sibi uindicauerit: nam quo istae generis humani certissimae pestes penetrarunt, iniuria dominatur, infamia flagrat, uis habitat, bella gignuntur. fauentibus igitur linguis contrarios his tam diris uitiis mores commemoremus.

magnus cura praecipuus studium refero sum quantopere libido et avaritia furor similis impetus ab illustris uir pector consilium atque ratio summoveo sum quia is demum penates is ciuitas is regnum aeternus in gradus facilis sto ubi paruus uis uenus pecunia cupido sui vindico nam quo iste genus humanus certus pestis penetro iniuria dominor infamia flagro uolo habito bellum gigno faueo igitur lingua contrarius hic tam dirus uitium mos commemoro


Parem iram senatus aduersus illos destrinxit, qui apud Cannas rem publicam deseruerant: nam cum eos grauitate decreti ultra mortuorum condicionem relegasset, acceptis a M. Marcello litteris, ut eorum sibi opera ad expugnationem Syracusarum uti liceret, rescripsit indignos esse qui in castra reciperentur: ceterum se ei permittere ut faceret quod expedire rei publicae iudicasset, dum ne quis ex his munere uacaret aut dono militiae donaretur aut in Italiam, donec hostes in ea essent, accederet. sic eneruis animos odisse uirtus solet.

paris ira senatus aduersus ille destringo qui apud cannae res publicus desero nam cum is grauitas decerno ultra morior condicio relego accipio ab m marcellus littera ut is sui opus ad expugnatio syracusaris uti licet rescribo indignus sum qui in castrum recipio ceterum sui is permitto ut facio qui expedio res publicus judico dum ne quis ex hic munus uaco aut donum militia dono aut in italia donec hostis in is sum accedo sic enervis animus odi uirtus soleo


Caduca nimirum et fragilia puerilibusque consentanea crepundiis sunt ista, quae uires atque opes humanae uocantur. adfluunt subito, repente dilabuntur, nullo in loco, nulla in persona stabilibus nixa radicibus consistunt, sed incertissimo flatu fortunae huc atque illuc acta quos sublime extulerunt inprouiso recussu destitutos profundo cladium miserabiliter inmergunt. itaque neque existimari neque dici debent bona, quae, ut inflictorum malorum amaritudine desiderium sui duplicent,

caducus nimirum et fragilis puerilis consentaneus crepundia sum iste qui uis atque ops humanus voco affluo subeo repens dilabor nullus in locus nullus in persono stabilis nitor radix consisto sed incertus flo fortuna huc atque illic ago qui sublimis effero improuisus recutio destituo profundo cladium miserabilis inmergo itaque neque existimo neque dico debeo bonus qui ut inflictor malus amaritudo desiderium suus duplico


Cuius exemplum superior Africanus secutus, cum onustam multis et inlustribus Karthaginiensium uiris nauem in suam potestatem redegisset, inuiolatam dimisit, quia se legatos ad eum missos dicebant, tametsi manifestum erat illos uitandi praesentis periculi gratia falsum legationis nomen amplecti, ut Romani imperatoris potius decepta fides quam frustra implorata iudicaretur.

qui exemplum superus africanus sequor cum onustus multus et illustris carthaginiensis uir nauis in suus potestas redigo inviolo dimitto quia sui legatus ad is mitto dico tametsi manifestus sum ille uito praesum periculum gratia falsus legatio nomen amplector ut romanus imperator potis decipio fides quam frustra imploro judico


Atque horum quidem secessus uoluntari: Ahala uero, cum magister equitum Sp. Maelium regnum adfectantem occidisset, custoditae libertatis ciuium exilio suo poenas pependit.

atque hic quidem secedo uoluntaris ahala uerus cum magister eques spurius maelius regnum adfectantem occido custodio libertas ciuis exsilium suus poena pendeo


Ceterum nescio an praecipue Masinissae regis pectus grati animi pignoribus fuerit refertum: beneficio enim Scipionis et persuasu regni modo liberalius auctus memoriam inclyti muneris ad ultimum uitae finem, longa etiam a dis immortalibus senectute donatus, constantissima fide perduxit, adeo ut eum non solum Africa, sed etiam cunctae gentes scirent amiciorem Corneliae familiae atque urbi Romanae quam sibimet ipsi † superesse. ille cum graui Karthaginiensium bello premeretur ac uix tutelae imperii sui sufficeret, tamen Scipioni Aemiliano, quia nepos Africani erat, bonam magnamque partem Numidici exercitus, quam ad Lucullum consulem, a quo ad auxilia petenda missus fuerat, in Hispaniam duceret, promptissima mente tradidit praesentique periculo respectum pristini beneficii anteposuit. ille, cum iam aetate deficiente magnas regni opes quattuor et quinquaginta filiorum numero relinquens in lectulo laberetur, M'. Manilium, qui pro consule Africam obtinebat, litteris obsecrauit ut ad se Scipionem Aemilianum sub eo tunc militantem mitteret, feliciorem mortem suam futuram ratus, si in conplexu dexterae eius supremum spiritum ac mandata posuisset. ille aduentum Scipionis fatis suis praecurrentibus haec uxori liberisque praeceperat, unum in terris populum Romanum et unam in populo Romano Scipionis domum nossent, integra omnia Aemiliano reseruarent, eum diuidendi regni arbitrum haberent: quod is statuisset perinde ac testamento cautum inmutabile ac sanctum optinerent. tot tamque uariis rebus se Masinissa infatigabili pietatis serie ad centesimum extendit annum. his et horum similibus exemplis benificientia generis humani nutritur atque augetur: hae sunt eius faces, hi stimuli, propter quos iuuandi et emerendi cupiditate flagrat. et sane amplissimae et speciosissimae diuitiae sunt feliciter erogatis beneficiis late posse censeri. quorum quoniam religiosum cultum instituimus, nunc neglectum suggillandi gratia, quo sit gratior, referemus.

ceterum nescio an praecipuus masinissa rex pectus gratus animus pignus sum refercio beneficium enim scipio et persuadeo regnum modo liberalis augeo memoria inclyti munus ad ulter uita finis longus etiam ab deus immortalis senectus dono consto fides perduco adeo ut is non solus africanus sed etiam cunctus gens scio amicus cornelius familia atque urbs romanus quam sui ipse supersum ille cum grauis carthaginiensis bellum premo atque uix tutela imperium suus sufficio tamen scipio aemilianus quia nepos africanus sum bonus magnus pars numidicus exercitus quam ad lucullus consul ab quo ad auxilium peto mitto sum in hispania duco promptus mens trado praesens periculum respicio pristinus beneficium antepono ille cum iam aetas deficio magnus regnum ops quattuor et quinquaginta filius numerus relinquo in lectulus labor m manilius qui pro consul africa obtineo littera obsecro ut ad sui scipio aemilianus sub is tunc milito mitto felix mors suus sum reor si in complexus dexter is superus spiritus atque mandatum pono ille aduentus scipio fatum suus praecurro hic uxor libo praecipio unus in terra populus romanus et unus in populus romanus scipio domus nosco integer omnis aemilianus reservo is divido regnum arbiter habeo qui is statuo perinde atque testamentum caueo inmutabilis atque sancio obtineo tot tam uarius res sui masinissa infatigabilis pietas series ad centesimus extendo annus hic et hic similis exemplum benificientia genus humanus nutrio atque augeo hic sum is fax hic stimulis propter qui juvo et emereo cupiditas flagro et sanus amplus et speciosus diuitiae sum feliciter erogo beneficium latus possum censeo qui quoniam religiosus cultus instituo nunc neglego suggillandi gratia quo sum gratus refero


Quantum eloquentia ualuisse Hegesian Cyrenaicum philosophum arbitramur? qui sic mala uitae repraesentabat, ut eorum miseranda imagine audientium pectoribus inserta multis uoluntariae mortis oppetendae cupiditatem ingeneraret: ideoque a rege Ptolomaeo ulterius hac de re disserere prohibitus est.

quantus eloquentia ualuisse hegesias cyrenaicus philosophus arbitror qui sic malus uita repraesento ut is misero imago audio pector insero multus voluntarius mors oppeto cupiditas ingenero ideo ab rex ptolomaeus ultra hic de res dissero prohibeo sum


quid enim his, quae supra retuli, facto Mucii conuenientius? cum a Porsenna rege Etruscorum urbem nostram graui ac diutino bello urgueri aegre ferret, castra eius clam ferro cinctus intrauit immolantemque ante altaria conatus occidere est. ceterum inter molitionem pii pariter ac fortis propositi oppressus nec causam aduentus texit et tormenta quantopere contemneret mira patientia ostendit: perosus enim, credo, dexteram suam, quod eius ministerio in caede regis uti nequisset, iniectam foculo exuri passus est. nullum profecto di inmortales admotum aris cultum adtentioribus oculis uiderunt. ipsum quoque Porsennam oblitum periculi sui ultionem suam uertere in admirationem coegit: nam 'reuertere' inquit 'ad tuos, Muci, et eis refer te, cum uitam meam petieris, a me uita donatum'. cuius clementiam non adulatus Mucius tristior Porsennae salute quam sua laetior urbi se cum aeternae gloriae cognomine Scaeuolae reddidit.

quis enim hic qui supra retulis facio mucius conuenio cum ab porsenna rex etruscus urbs noster grauis atque diutinus bellum urgeo aeger fero castrum is clam ferrum cingo intro immolo ante altare conor occaedes sum ceterum inter molitio pius pariter atque fortis propono opprimo neque causa advenio tego et tormentum quantopere contemno mirus patientia ostendo perosus enim credo dexter suus qui is ministerium in caedes rex uti nequeo injacio foculus exuro patior sum nullus profecto deus inmortal admoveo ara cultus adtendo oculus uideo ipse quoque porsennam obliuiscor periculum suus ultio suus verto in admiratio cogo nam revorto inquam ad tuus mucius et is refero tu cum uita meus peto ab ego uita dono qui clementia non adulo mucius tristis porsennae salus quam suus laetus urbs sui cum aeternus gloria cognomen scaevola reddo


Non inuitus huic subnecto Daphniten, ne quis ignoret quantum interfuerit cecinisse deorum laudes et numen obtrectasse. hic, cum eius studii esset, cuius professores sophistae uocantur, ineptae et mordacis opinationis, Apollinem Delphis inridendi causa consuluit an equum inuenire posset, cum omnino nullum habuisset. cuius ex oraculo reddita uox est, inuenturum equum, sed ut eo proturbatus periret. inde cum iocabundus quasi delusa sacrarum sortium fide reuerteretur, incidit in regem Attalum saepe numero a se contumeliosis dictis absentem lacessitum, eiusque iussu saxo, cui nomen erat Equi, praecipitatus ad deos usque cauillandos dementis animi iusta supplicia pependit.

non inuitus hic subnecto daphniten ne quis ignoro quantus intersum cano deus laus et numen obtrecto hic cum is studium sum qui professor sophistes voco ineptus et mordax opinatio apollo delphi irrideo causa consulo an equus inuenio possum cum omnino nullus habeo qui ex oraculum reddo uox sum invenio equus sed ut is proturbo pereo inde cum jocabundus quasi deludo sacraris sors fides revorto incido in rex attal saepe numerus ab sui contumeliosus dictum absum lacesso is iussus saxum qui nomen sum equus praecipito ad deus usque cavillor demo animus iustus supplicium pendeo


Atque ut diuinam filii mentionem caelesti patris recordationi subnectam, cum effusurus se in nostras prouincias Parthorum rex Phraates uideretur, uicinaeque imperio eius regiones subito indicti tumultus denuntiatione quaterentur, tanta in Bosporano tractu commeatus penuria incessit, uti vi milibus denariis singula uasa olei frumentique modiis totidem mancipia permutarentur. sed amarissimam tempestatem Augusti cura tutelae tunc terrarum uacans dispulit.

atque ut diuinus filius mentio caelestis pater recordatio subnecto cum effundo sui in noster prouincia parthus rex phraates uideo vicina imperium is regio subeo indico tumultus denuntiatio quatio tantus in bosporanus traho commeatus penuria incedo uti vis mille denarius singulus uasum oleum frumentum modius totidem mancipium permuto sed amarus tempestas augustus cura tutela tunc terra vaco dispello


Sicut illi excessus inlustrium poetarum et moribus et operibus indignissimi: Sophocles ultimae iam senectutis, cum in certamen tragoediam demisisset, ancipiti sententiarum euentu diu sollicitus, aliquando tamen una sententia uictor causam mortis gaudium habuit.

sicut ille excedo illustris poetaris et mos et opus indignus sophocles ulter iam senectus cum in certamen tragoedia demitto anceps sententiaris euentus diu sollicitus aliquando tamen unus sententia uictor causa mors gaudium habeo


Nam posterior Africanus euerso Punico imperio exterarum gentium transfugas in edendis populo spectaculis feris bestiis obiecit,

nam posterus africanus everro punicus imperium exteraris gens transfuga in edo populus spectaculis fera bestia obiacio


Quod animi temperamentum etiam in Q. Scaeuola excellentissimo uiro adnotatum est: testis namque in reum productus, cum id respondisset, quod salutem periclitantis magnopere laesurum uidebatur, discedens adiecit ita sibi credi oportere, si et alii idem adseuerassent, quoniam unius testimonio aliquem cadere pessimi esset exempli. et religioni igitur suae debitam fidem et communi utilitati salubre consilium reddidit.

qui animus temperamentum etiam in q scaevola excello uir adnotas sum testis namque in reus produco cum is respondeo qui salus periclitor magnopere laedo uideo discedo adiicio ita sui credo oportet si et alius idem adseuerassent quoniam unus testimonium aliquis cado malus sum exemplum et religio igitur suus debeo fides et communis utilitas salubris consilium reddo


Tuas aras tuaque sanctissima templa, diue Iuli, ueneratus oro ut propitio ac fauenti numine tantorum casus uirorum sub tui exempli praesidio ac tutela delitescere patiaris: te enim accepimus eo die, quo purpurea ueste uelatus aurea in sella consedisti, ne maximo studio senatus exquisitum et delatum honorem spreuisse uidereris, priusquam exoptatum ciuium oculis conspectum tui offerres, cultui religionis, in quam mox eras transiturus, uacasse mactatoque opimo boue cor in extis non repperisse, ac responsum tibi ab Spurinna aruspice pertinere id signum ad uitam et consilium tuum, quod utraque haec corde continerentur. erupit deinde eorum parricidium, qui, dum te hominum numero subtrahere uolunt, deorum concilio adiecerunt.

tuus ara tuus sancio templum divus iulis ueneror oro ut propitio atque faveo numen tantor casus uir sub tuus exemplum praesidium atque tutela delitesco patior tu enim accipio is dies quo purpureus uestis velo aureus in sella consido ne maximus studium senatus exquaero et defero honor sperno video priusquam exoptas ciuis oculus conspectus tuus offertor cultus religio in quam mox sum transeo vaco macto opimus bos cor in exta non reperio atque responsum tu ab spurinna haruspex pertineo is signum ad uita et consilium tuus qui uter hic cor contineo erumpo deinde is parricidium qui dum tu homo numerus subtraho uolo deus concilio adicio


Ciceronis autem factum adeo uisum est probabile, ut imitari id ne inimicissimus quidem illi P. Pulcher dubitauerit. qui incesti crimine a tribus Lentulis accusatus unum ex his ambitus reum patrocinio suo protexit atque in animum induxit et iudices et praetorem et Vestae aedem intuens amicum Lentulo agere, inter quae ille salutem eius foedo crimine obruere cupiens hostili uoce perorauerat.

cicero autem facio adeo uideo sum probabilis ut imitor is ne inimicus quidem ille p pulcher dubito qui incestus crimen ab tres lentulis accuso unus ex hic ambitus reus patrocinium suus protego atque in animus induco et iudex et praetor et vesta aedes intueor amicus lentulus ago inter qui ille salus is foedo crimen obruo cupio hostilis uox peroro


Confregit rem publicam Terentius Varro Cannensis pugnae temerario ingressu. idem delatam ab uniuerso senatu et populo dictaturam recipere non sustinendo pudore culpam maximae cladis redemit effecitque ut acies deorum irae, modestia ipsius moribus imputaretur. itaque titulo imaginis eius speciosius non recepta dictatura quam aliorum gesta adscribi potest.

confringo res publicus tero varro cannensis pugna temerarius ingredior idem defero ab universus senatus et populus dictatura recipio non sustineo pudor culpa magnus clades redimo efficio ut acies deus ira modestia ipse mos imputo itaque titulus imago is speciosus non recipio dicto quam alius gero adscribo possum


Age, M. Marcelli clementia quam clarum quamque memorabile exemplum haberi debet! qui captis ab se Syracusis in arce earum constitit, ut urbis modo opulentissimae, tunc adflictae fortunam ex alto cerneret. ceterum casum eius lugubrem intuens fletum cohibere non potuit. quem si quis ignarus uiri aspexisset, alterius uictoriam esse credidisset. itaque, Syracusana ciuitas, maxima clade tua aliquid admixtum gratulationis habuisti, quia, si tibi incolumem stare fas non erat, leniter sub tam mansueto uictore cecidisti.

ago m marcellus clemens quam clarus quisque memorabilis exemplum habeo debeo qui capio ab sui syracusae in arx is consto ut urbs modo opulens tunc affligo fortuna ex altus cerno ceterum casus is lugubris intueor fletus cohibeo non possum qui si quis ignarus uir aspicio alter uictoria sum credo itaque syracusanus ciuitas maximus clades tuus aliquis admisceo gratulatio habeo quia si tu incolumis sto fas non sum lenis sub tam mansueto uictor cado


Superiori Africano consulatus citerior legitimo tempore datus est, quod fieri oportere exercitus senatum litteris admonuit. ita nescias utrum illi plus decoris patrum conscriptorum auctoritas an militum consilium adiecerit: toga enim Scipionem ducem aduersus Poenos creauit, arma poposcerunt. cui quae in uita praecipua adsignata sint et longum est referre, quia multa, et non necessarium, quia maiore ex parte iam relata sunt. itaque quod hodieque eximium capit adiciam. imaginem in cella Iouis optimi maximi positam habet, quae, quotienscumque funus aliquod Corneliae gentis celebrandum est, inde petitur, unique illi instar atrii Capitolium est:

superus africanus consulatus citer legitimus tempus do sum qui fio oportet exercitus senatus littera admoneo ita nescio utrum ille multus decor pater conscriptor auctoritas an miles consilium adicio toga enim scipio dux aduersus poeni creo arma posco qui qui in uita praecipuus adsigno sum et longus sum refero quia multus et non necessarius quia magnus ex pars iam refero sum itaque qui hodie eximius capio adicio imago in cella iuppiter bonus magnus pono habeo qui quotienscumque funus aliqui cornelius gens celebro sum inde peto unus ille instar atrium capitolium sum


Magnam et bonam laudis partem in claris uiris etiam illa uindicant, quae aut ab his dicta grauiter aut facta pertinax memoria uiribus aeternis conprehendit. quorum ex abundanti copia nec parca nimis nec rursus auida manu quod magis desiderio satisfaciat quam satietati abundet hauriamus.

magnus et bonus laus pars in claris uir etiam ille vindico qui aut ab hic dictum grauis aut facio pertinax memoria uis aeternus comprehendo qui ex abundo copia neque parcus nimis neque rursus auidus manus qui magis desiderium satisfaciat quam satietas abundo haurio


Vita Tuditani demens, Aebutiae autem, quae L. Meneni Agrippae uxor fuerat, tabulae testamenti plenae furoris: nam cum haberet duas simillimae probitatis filias † Pletoniam et Afroniam, animi sui potius inclinatione prouecta quam ullis alterius iniuriis aut officiis conmota, Pletoniam tantum modo heredem instituit: filiis etiam Afroniae ex admodum amplo patrimonio xx nummum legauit. Afronia tamen cum sorore sacramento contendere noluit testamentumque matris patientia honorare quam iudicio conuellere satius esse duxit, eo se ipsa indigniorem iniuria ostendens quo eam aequiore animo sustinebat.

vito tuditanus demens aebutius autem qui l menenius agrippa uxor sum tabula testamentum plenus furor nam cum habeo duo similis probitas filia pletoniam et afroniam animus suus potis inclinatio proveho quam ullus alter iniuria aut officium conmoveo pletoniam tantus modo heres instituo filius etiam afroniae ex admodum amplus patrimonium xx nummus lego afronia tamen cum soror sacramentum contendo nolo testamentum mater patientia honoraris quam iudicium convello sero sum duco is sui ipse indignus iniuria ostendo quo is aequus animus sustineo


et L. Paulus Perse rege superato eiusdem generis et culpae homines elephantis proterendos substrauit, utilissimo quidem exemplo, si tamen acta excellentissimorum uirorum humiliter aestimare sine insolentiae reprehensione permittitur: aspero enim et absciso castigationis genere militaris disciplina indiget, quia uires armis constant, quae ubi a recto tenore desciuerint, oppressura sunt, nisi opprimantur.

et l paulus perses rex supero idem genus et culpa homo elephantus protero substerno utilis quidem exemplum si tamen ago excello uir humilis aestimaris sine insolentia reprehensio permitto asper enim et abscido castigatio genus militaris disciplina indigeo quia uis arma consto qui ubi ab recingo tenor descio opprimo sum nisi opprimo


Facta mentione acerrimi hostis mansuetudinis eius operibus, quam Romano nomini praestitit, locum, qui inter manus est, finiam: Hannibal enim Aemilii Pauli apud Cannas trucidati quaesitum corpus, quantum in ipso fuit, inhumatum iacere passus non est. Hannibal Ti. Gracchum Lucanorum circumuentum insidiis cum summo honore sepulturae mandauit et ossa eius in patriam portanda militibus nostris tradidit. Hannibal M. Marcellum in agro Bruttio, dum conatus Poenorum cupidius quam consideratius speculatur, interemptum legitimo funere extulit punicoque sagulo et corona donatum aurea rogo inposuit. ergo humanitatis dulcedo etiam in efferata barbarorum ingenia penetrat toruosque et truces hostium mollit oculos ac uictoriae insolentissimos spiritus flectit. nec illi arduum ac difficile est inter arma contraria, inter destrictos conminus mucrones placidum iter reperire. uincit iram, prosternit odium hostilemque sanguinem hostilibus lacrimis miscet. quae etiam Hannibalis admirabilem uocem pro funeribus Romanorum ducum arbitria statuentis expressit. quin aliquanto ei plus gloriae Paulus et Gracchus et Marcellus sepulti quam oppressi attulerunt, si quidem illos Punico astu decepit, Romana mansuetudine honorauit. uos quoque, fortes ac piae umbrae, non paenitendas sortitae estis exequias: nam ut optabilius in patria, ita speciosius pro patria conlapsae supremi officii decus infelicitate amissum uirtute recuperastis.

facio mentio acer hostis mansuetudo is opus quam romanus nomen praesto locus qui inter manus sum finio hannibal enim aemilius paulis apud cannae trucido quaero corpus quantus in ipse sum inhumo iacio patior non sum hannibal tiberius gracchus lucanus circumuenio insidiae cum superus honor sepultura mando et os is in patria porto miles noster trado hannibal m marcellus in ager bruttius dum conor poenus cupidus quam considero speculor interimo legitimus funus effero punicoque sagulum et corona dono aureus rogo inpono ergo humanitas dulcedo etiam in effero barbarus ingenium penetro torvus et trux hostis mollio oculus atque uictoria insolens spiritus flecto neque ille arduus atque difficilis sum inter arma contrarius inter destringo conminus mucro placidus iter reperio uinco ira prosterno odium hostilis sanguis hostilis lacrima misceo qui etiam hannibal admirabilis uox pro funus romanus dux arbitrium statuo exprimo quin aliquantus is multus gloria paulus et gracchus et marcellus sepelio quam opprimo affero si quidem ille punicus astus decipio romanus mansuetudo honoro tu quoque fortis atque pius umbra non paeniteo sortio sum exsequiae nam ut optabilis in patria ita speciosus pro patria collabor superus officium decus infelicitas amitto uirtus recipero


Quae, quod ad Plemini facinus pertinuit, bene a patribus conscriptis uindicata, quod ad uiolentas regis Pyrri sordes attinuerat, se ipsa potenter atque efficaciter defendit: coactis enim Locrensibus ex thesauro eius magnam illi pecuniam dare, cum onustus nefaria praeda nauigaret, ui subitae tempestatis tota cum classe uicinis deae litoribus inlisus est, in quibus pecunia incolumis reperta sanctissimi thesauri custodiae restituta est.

qui qui ad pleo facinus pertineo bene ab pater conscribo uindico qui ad violentus rex pyrri sordeo attineo sui ipse potens atque efficax defendo cogo enim locrensis ex thesaurus is magnus ille pecunia do cum onustus nefarius praeda navigo uis subeo tempestas totus cum classis vicinus dea litus illisus sum in qui pecunia incolumis reperio sancio thesaurus custodia restituo sum


Q. quoque Metelli cum grauis tum etiam alta in senatu sententia, qui deuicta Karthagine nescire se illa uictoria bonine plus an mali rei publicae adtulisset adseuerauit, quoniam ut pacem restituendo profuisset, ita Hannibalem summouendo nonnihil nocuisset: eius enim transitu in Italiam dormientem iam populi Romani uirtutem excitatam, metuique debere ne acri aemulo liberata in eundem somnum reuolueretur. in aequo igitur malorum posuit uri tecta, uastari, agros, exhauriri aerarium et prisci roboris neruos hebetari.

q quoque metellus cum grauis tum etiam altus in senatus sententia qui devinco karthago nescio sui ille uictoria bonus multus an malus res publicus affero adseuerauit quoniam ut pax restituo prosum ita hannibal summoveo nonnihil noceo is enim transeo in italia dormio iam populus romanus uirtus excito metuo debeo ne acer aemulo libero in idem somnus revolvo in aequus igitur malus pono uro tectum uastaris ager exhaurio aerarius et priscus robur nervus hebetaris


In Tullio uero fortuna praecipue uires suas ostendit, uernam huic urbi natum regem dando. cui quidem diutissime imperium obtinere, quater lustrum condere, ter triumphare contigit. ad summam autem unde processerit et quo peruenerit statuae ipsius titulus abunde testatur seruili cognomine et regia appellatione perplexis.

in tullius uerus fortuna praecipuus uis suus ostendo vernus hic urbs natus rex do qui quidem diutissime imperium obtineo quater lustrum condo ter triumpharis contingo ad summa autem unde procedo et quo peruenio statua ipse titulus abunde testor seruilis cognomen et regius appellatio perplexus


Equestris uero ordinis iuuentus omnibus annis bis urbem spectaculo sui sub magnis auctoribus celebrabat: Lupercalium enim mos a Romulo et Remo inchoatus est tunc, cum laetitia exultantes, quod his auus Numitor rex Albanorum eo loco, ubi educati erant, urbem condere permiserat sub monte Palatino, hortatu Faustuli educatoris sui, quem Euander Arcas consecrauerat, facto sacrificio caesisque capris epularum hilaritate ac uino largiore prouecti, diuisa pastorali turba, cincti obuios pellibus immolatarum hostiarum iocantes petiuerunt. cuius hilaritatis memoria annuo circuitu feriarum repetitur. trabeatos uero equites idibus Iuliis Q. Fabius transuehi instituit. idem censor cum P. Decio seditionis finiendae gratia, quam comitia in humillimi cuiusque potestatem redacta accenderant, omnem forensem turbam in quattuor tantummodo tribus discripsit easque urbanas appellauit. quo tam salubri facto uir alioquin bellicis operibus excellens Maximus cognominatus est.

equester uerus ordo iuuentus omnis annus bis urbs spectaculum suus sub magnus auctor celebro lupercalis enim mos ab romulus et remus incoho sum tunc cum laetitia exsulto qui hic auus numitor rex albanus is locus ubi educo sum urbs condo permitto sub mons palatinus horto faustulis educator suus qui euander arca consecro facio sacrificium caedo caper epularis hilaritas atque uinum largus proveho diuido pastoral turba cingo obvius pellis immolataris hostia jocor peto qui hilaritas memoria annuo circuitus feriaris repeto trabeatus uerus eques idus julius q fabius transveho instituo idem censor cum p decius seditio finio gratia quam comitium in humilis quisque potestas redigo accendo omnis forensis turba in quattuor tantummodo tres discribo eo urbanus appello quo tam salubris facio uir alioqui bellicus opus excello magnus cognomino sum


Aeque felicis inpunitatis, sed nescio an taetrioris haec delicti testamenta.

aequus felix inpunitas sed nescio an taeter hic delictum testamentum


Consentaneum quod sequitur. A. Gabinius in maximo infamiae suae ardore suffragiis populi C. Memmio accusatore subiectus abruptae esse spei uidebatur, quoniam et accusatio partes suas plene exhibebat et defensionis praesidia inualida fide nitebantur et qui iudicabant ira perciti poenam hominis cupide expetebant. igitur uiator et carcer ante oculos obuersabantur, cum interim omnia ista propitiae fortunae interuentu dispulsa sunt: filius namque Gabinii Sisenna consternationis inpulsu ad pedes se Memmii supplex prostrauit, inde aliquod fomentum procellae petens, unde totus impetus tempestatis eruperat. quem truci uultu a se uictor insolens repulsum excusso e manu anulo humi iacere aliquamdiu passus est. quod spectaculum fecit ut Laelius tribunus pl. adprobantibus cunctis Gabinium dimitti iuberet ac documentum daretur neque secundarum rerum prouentu insolenter abuti neque aduersis praepropere debilitari oportere: idque proximo exemplo aeque patet.

consentaneus qui sequor ab gabinus in maximus infamia suus ardor suffragium populus que memmius accusator subicio abrumpo sum spes uideo quoniam et accusatio pars suus plenus exhibeo et defensio praesidium invalidus fides niteo et qui judico ira percio poena homo cupidus expeto igitur uiator et carcer ante oculus obverso cum interim omnis iste propitius fortuna interuentus dispello sum filius namque gabinius sisenna consternatio impulsus ad pes sui memmius supplex prosterno inde aliqui fomentum procella peto unde totus impetus tempestas erumpo qui trux uultus ab sui uictor insoleo repello excutio e manus anulus humus iacio aliquamdiu patior sum qui spectaculum facio ut laelius tribunus pl adprobo cunctus gabinius dimitto iubeo atque documentum do neque secundaris res provenio insolenter abutor neque aduerto praeproperus debilitaris oportet is propior exemplum aequus pateo


Libertatem autem uehementis spiritus dictis pariter et factis testatam ut non inuitauerim, ita ultro uenientem non excluserim. quae inter uirtutem uitiumque posita, si salubri modo se temperauit, laudem, si quo non debuit profudit, reprehensionem meretur. ac uulgi sic auribus gratior quam sapientissimi cuiusque animo probabilior est utpote frequentius aliena uenia quam sua prouidentia tuta. sed quia humanae uitae partes persequi propositum est, nostra fide propria aestimatione referatur.

libertas autem uehemens spiritus dictum pariter et facio testo ut non invito ita ultro venio non excludo qui inter uirtus vitium pono si salubris modo sui tempero laus si quo non debeo profundo reprehensio mereo atque uulgus sic auris gratus quam sapio quisque animus probabilis sum utpote frequens alienus uenia quam suus provideo tueor sed quia humanus uita pars persequor propono sum noster fides proprius aestimatio refero


C. autem Duellius, qui primus naualem triumphum ex Poenis retulit, quotienscumque publice epulatus erat, ad funalem cereum praeeunte tibicine et fidicine a cena domum reuerti solitus est, insignem bellicae rei successum nocturna celebratione testando.

que autem duellius qui primus naual triumphus ex poenus refero quotienscumque publicus epulor sum ad funal cereus praeeo tibicine et fidicinus ab cena domus revorto soleo sum insignis bellicus res successus nocturnus celebratio testo


Vrbi autem nostrae secundi Punici belli finis et Philippus Macedoniae rex deuictus licentioris uitae fiduciam dedit. quo tempore matronae Brutorum domum ausae sunt obsidere, qui abrogationi legis Oppiae intercedere parati erant, quam feminae tolli cupiebant, quia his nec ueste uarii coloris uti nec auri plus semunciam habere nec iuncto uehiculo propius urbem mille passus nisi sacrificii gratia uehi permittebat. et quidem optinuerunt ut ius per continuos xx annos seruatum aboleretur: non enim prouiderunt saeculi illius uiri ad quem cultum tenderet insoliti coetus pertinax studium aut quo se usque effusura esset legum uictrix audacia. quod si animi muliebris apparatus intueri potuissent, quibus cotidie aliquid nouitatis sumptuosius adiectum est, in ipso introitu ruenti luxuriae obstitissent. sed quid ego de feminis ulterius loquar, quas et inbecillitas mentis et grauiorum operum negata adfectatio omne studium ad curiosiorem sui cultum hortatur conferre, cum temporum superiorum et nominis et animi excellentis uiros in hoc priscae continentiae ignotum deuerticulum prolapsos uideam? idque iurgio ipsorum pateat.

vrbi autem noster secundus punicus bellum finis et philippus macedonia rex devinco liceo uita fiducia do quo tempus matrona brutor domus audeo sum obsido qui abrogatio lex oppia intercedo paro sum quam femina tollo cupio quia hic neque uestis varius color uti neque aurum multus semuncia habeo neque jungo vehiculum propius urbs mille patior nisi sacrificium gratia veho permitto et quidem obtineo ut ius per continuus xx annus seruatum aboleo non enim provideo saeculis ille uir ad qui cultus tendo insolitus coitus pertinax studium aut quo sui usque effundo sum lex victrix audacia qui si animus muliebris apparatus intueor possum qui cottidie aliquis nouitas sumptuosus adiectus sum in ipse introeo ruo luxuria obsto sed quis ego de femina ultra loquor qui et imbecillitas mens et gravis opus nego affectatio omnis studium ad curiosus suus cultus hortor confero cum tempus superus et nomen et animus excello uir in hic priscus continentia ignotus deuerticulis prolabor uideo is iurgium ipse pateo


Ne Pompeius quidem Magnus ab hoc affectu gloriae auersus, qui Theophanen Mitylenaeum scriptorem rerum suarum in contione militum ciuitate donauit, beneficium per se amplum accurata etiam et testata oratione prosecutus. quo effectum est ut ne quis dubitaret quin referret potius gratiam quam inchoaret.

ne pompejus quidem magnus ab hic afficio gloria auerto qui theophane mitylenaeum scriptor res suus in contio miles ciuitas dono beneficium per sui amplus accuro etiam et testo oratio prosequor quo efficio sum ut ne quis dubito quin refero potis gratia quam incoho