armenta et turpes pascit sub gurgite phocas.

armentum et turpis pasco sub gurges phoca


solvuntur latera atque oculos stupor urguet inertis

solvo latus atque oculus stupor urgeo iners


quattuor a ventis obliqua luce fenestras.


exspectata seges vanis elusit avenis.


continuo est aegris alius color, horrida vultum

continuo sum aeger alius color horridus vultus


Tum cornix plena pluviam vocat inproba voce

tum cornix plenus pluvia voco improbus vox


inferias Orphei Lethaea papavera mittes


ne tenues pluviae rapidive potentia solis


ima tenes, quid me praeclara stirpe deorum,

imus teneo quis ego praeclarus stirps deus


Haedorumque dies servandi et lucidus Anguis,


flesse sibi et gelidis haec evolvisse sub antris

fleo sui et gelidus hic evolvisse sub antrum


optima frumentis; non ullo ex aequore cernes

bonus frumentum non ullus ex aequor cerno


candida venit avis longis invisa colubris,

candidus venio avus longus invideo colubra


Quin age et ipsa manu felices erue silvas,


arguto coniunx percurrit pectine telas,


non rastris, hominum non ulli obnoxia curae.

non rastrum homo non ullus obnoxius cura


arboris obnixus trunco ventosque lacessit


coniugis adventu pernix Saturnus et altum

coniunx advenio pernix saturnus et altus


rura natant fossis atque omnis navita ponto


quis tantus furor? En iterum crudelia retro

quis tantus furor en iterum crudelis retro


ignavum fucos pecus a praesepibus arcent.


expediat morbi causam eventusque secundet.


inposuit natura locis, quo tempore primum


sternere subter humum, glacies ne frigida laedat

sterno subter humus glacio ne frigidus laedo


directaeque acies, ac late fluctuat omnis

directaeque acies atque latus fluctuo omnis


accolit effuso stagnantem flumine Nilum


O decus, o famae merito pars maxima nostrae,

o decus o fama mereo pars maximus noster


Hunc quoque, nam mediis fervoribus acrior instat,


et teneram ab radice ferens, Silvane, cupressum,

et tener ab radix fero silvanus cupressus


Neve inter vitis corylum sere, neve flagella

neve inter vita corylus sero neve flagello


et mater, “Cape Maeonii carchesia Bacchi:

et mater capio maeonius carchesium bacchus


Saepe ego, cum flavis messorem induceret arvis

saepe ego cum flavus messor induco arvum


haud obscura cadens mittet tibi signa Bootes:

haud obscurus cado mitto tu signum bootes


Ver adeo frondi nemorum, ver utile silvis;


numina sola colant, tibi serviat ultima Thule


Tum vitulus bima curvans iam cornua fronte

tum vitulus bimus curvans iam cornu frons


curculio atque inopi metuens formica senectae.

curculio atque inops metuo formica senecta


Bacchus amat collis, aquilonem et frigora taxi.

bacchus amo collis aquilo et frigus taxus


Namque aliae turpes horrent, ceu pulvere ab alto

namque alius turpis horreo ceu pulvis ab altus


pellis et ad tactum tractanti dura resistit.


Pleas et Oceani spretos pede reppulit amnes,

pleo et oceanus sperno pes repello amnis


et vertenda manu et creta solidanda tenaci,


oraque corticibus sumunt horrenda cavatis


Rara sit an supra morem si densa requires—

rarus sum an supra mos si densus requiro


aut illae pedibus conexae ad limina pendent,


Non umbrae altorum nemorum, non mollia possunt


amplius obiectam passus transire paludem.


saepe sub immotis praesepibus aut mala tactu

saepe sub immotus praesaepe aut malus tango


obstipuere; sed ante alias Arethusa sorores

obstipesco sed ante alius arethusa soror


vellera mutentur Tyrios incocta rubores:


tollentemque minas et sibila colla tumentem


in peius ruere ac retro sublapsa referri,

in malus ruo atque retro sublabor refero


Nocte leves melius stipulae, nocte arida prata

nox levo bonus stipula nox aridus pratum


Rura gelu tum claudit hiems nec semine iacto

rus gelus tum claudo hiems neque semen jacto


Sternunt se somno diversae in litore phocae.

sterno sui somnus diverto in litus phoca


luxuriatque toris animosum pectus. Honesti


pumicibusque cavis exesaeque arboris antro.


frigidus ut quondam silvis immurmurat Auster,

frigidus ut quondam silva immurmuro auster


te, dulcis coniunx, te solo in litore secum,


heu male tum Libyae solis erratur in agris.


et quando infidum remis inpellere marmor


sed trudit gemmas et frondes explicat omnis.

sed trudo gemma et frondeo explico omnis


vere magis, quia vere calor redit ossibus: illae

verus magis quia verus calor redeo os ille


in noctem fessosque sopor suus occupat artus.


et nitro prius et nigra perfundere amurca,

et nitrum prior et niger perfundo amurca


Et quidam seros hiberni ad luminis ignis


Semina vidi equidem multos medicare serentis

semen video equidem multus medicaris sero


ausim vel tenui vitem committere sulco.


non formam accipiunt ferroque cavantur acuto.


ingressus manesque adiit regemque tremendum


tristibus aut extis fibrae adparere minaces


quo minor est illis curae mortalis egestas,

quo paruus sum ille cura mortalis egestas


tam multae scelerum facies; non ullus aratro

tam multus scelus facies non ullus arater


auditisque lupos acuunt balatibus agni,


Scipiadas duros bello et te, maxume Caesar,

scipiades durus bellum et tu magnus caesar


Incipiens stabulis edico in mollibus herbam


bruma gelu, vel cum tonsis inlotus adhaesit

bruma gelus vel cum tondeo inlotus adhaereo


saepe etiam duris errando in cotibus alas


Septima post decimam felix et ponere vitem

septimus post decimus felix et pono vito


quam Methymnaeo carpit de palmite Lesbos;


pinguibus hae terris habiles, levioribus illae,


“Non te nullius exercent numinis irae;


insequitur cumulosque ruit male pinguis harenae

insequor cumulus ruo malus pinguis harena


dicere, praeterea vidit, nec portitor Orci

dico praeterea video neque portitor orcus


parcendum teneris, et dum se laetus ad auras


cresceret in ventrem cucumis; nec sera comantem

cresco in venter cucumis neque serus como


Omnia quae multo ante memor provisa repones,

omnis qui multus ante memor provideo repono


pastorum et longe saltus lateque vacantis.


at Chalybes nudi ferrum, virosaque Pontus


non absunt; illic saltus ac lustra ferarum

non absum illic saltus atque lustro ferus


quam quibus in patriam ventosa per aequora vectis

quam qui in patria ventosus per aequor veho


tollunt, his sese per inania nubila librant.


Ecce autem duro fumans sub vomere taurus


ad delubra venit, monstratas excitat aras,


Fiet enim subito sus horridus atraque tigris


palmaque vestibulum aut ingens oleaster inumbret,

palmo vestibulis aut ingens oleaster inumbro


et labefacta movens robustus iugera fossor.

et labefacto moveo robustus iugerum fossor


omnia tum pariter vento nimbisque videbis


Cetera pascuntur viridis armenta per herbas:

ceterus pasco viridis armentum per herba


fas et iura sinunt; rivos deducere nulla


Saevit et in lucem Stygiis emissa tenebris

saevio et in lux stygius emitto tenebrae


nunc interque canes et circum tecta vagantur.


vimineasque trahit cratis, iuvat arva, neque illum

vimineasque traho creo juvo arvum neque ille


porta tonat caeli et scopulis inlisa reclamant

porto tono caelum et scopulus inlisa reclamo


stuppea torquentem Balearis verbera fundae,


aut actum caelo magnis aquilonibus imbrem,


tum vocet, ac per aperta volans ceu liber habenis

tum voco atque per apertus volo ceu liber habena


tantus amor laudum, tantae est victoria curae.

tantus amor laus tantus sum victoria cura


fraxineasque aptare sudes furcasque valentis,


nocte premunt; quod iam tenebris et sole cadente,


puppibus illa prius, patulis nunc hospita plaustris;

puppis ille prior patulis nunc hospita plaustrum


in sicco ludunt fulicae notasque paludes


et segnem patiere situ durescere campum;


sed picis in morem ad digitos lentescit habendo.

sed picus in mos ad digitus lentesco habeo


sed frumenta manu carpes sata; nec tibi fetae

sed frumentum manus carpo sero neque tu fetus


Cetera, quae vacuas tenuissent carmine mentes,


sacra refer Cereri laetis operatus in herbis

sacer refero ceres laetus opero in herba


neu segnes iaceant terrae. Iuvat Ismara Baccho

neu segnis jaceo terra juvo ismara bacchus


flectere luctantis inter vineta iuvencos;


laxos in foribus suspendit aranea casses.


Quid tibi odorato referam sudantia ligno


ante reformidant ferrum—tum denique dura


Ac neque eos iam frena virum neque verbera saeva

atque neque is iam frenum vir neque verbero saevus


Non eadem arboribus pendet vindemia nostris,


dona querens; spretae Ciconum quo munere matres

donum queror sperno cicones quo munus mater


illa ferax oleo est, illam experiere colendo


sive boum sive est cui gratior usus equorum.


nec non et lini segetem et Cereale papaver

neque non et linum seges et cereal papaver


Cocyti tardaque palus inamabilis unda


verum ipsae e foliis natos, e suavibus herbis

verus ipse e folium nascor e suavis herba


signa movet praecepsque oblitum fertur in hostem:

signum moveo praeceps obliuiscor fero in hostis


atque Ephyre atque Opis et Asia Deiopea


ter pater exstructos disiecit fulmine montis.


sed tu desine velle. Deum praecepta secuti

sed tu desino volo deus praecipio sequor


aut herbae campo apparent aut arbore frondes;

aut herba campus appareo aut arbor frondeo


non res Romanae perituraque regna; neque ille


decutiat rorem et surgentes atterat herbas.


dura iacet pernix instrato saxa cubili

durus iaceo pernix insterno saxum cubile


volvitur, aut catulos tectis aut ova relinquens

volvo aut catulus tectum aut ovo relinquo


Ergo ubi ver nactae sudum camposque patentes,

ergo ubi ver nanciscor sudus campus pateo


ignavaeque fame et contracto frigore pigrae.

ignavaeque fames et contraho frigor piger


Ipse ruit dentesque Sabellicus exacuit sus


surgentem ad Zephyrum paleae iactantur inanes.


Nec non Ausonii, Troia gens missa, coloni

neque non ausonius troius gens mitto colonus


lappaeque tribolique, absint; fuge pabula laeta;

lappa tribulus absum fugio pabulum laetus


aetherias, tantum radice in Tartara tendit.


ni refugis tenuisque piget cognoscere curas.


In primis venerare deos atque annua magnae

in primus veneraris deus atque annuus magnus


alta petens, pelagoque alius trahit humida lina;

altus peto pelagus alius traho umidus linum


aut redit a nobis Aurora diemque reducit;


pulverulenta coquat maturis solibus aestas;


exiguum colito. Nec non etiam aspera rusci

exiguus colo neque non etiam asper ruscum


quaeritur; huic geminae nares et spiritus oris

quaero hic geminus naris et spiritus ora


nunc altae frondes et rami matris opacant


pascua post montem oppositum et trans flumina lata,

pascuus post mons oppono et trans flumen fero


aut inlaudati nescit Busiridis aras?


non ego cuncta meis amplecti versibus opto,

non ego cunctus meus amplector versus opto


pallentesque hederas et amantes litora myrtos.


Hic quondam morbo caeli miseranda coorta est

hic quondam morbus caelum misero coorior sum


et canibus leporem, canibus venabere dammas,


Non alias caelo ceciderunt plura sereno


exuerint silvestrem animum cultuque frequenti


quantum illi nocuere greges durique venenum


grandiaque effossis mirabitur ossa sepulchris.


“Scis, Proteu, scis ipse; neque est te fallere quicquam

scio proteu scio ipse neque sum tu fallo quisquam


et, cum exustus ager morientibus aestuat herbis,


pervigilat ferroque faces inspicat acuto;


totus et ille dies et qui nascentur ab illo


carmine quo captae dum fusis mollia pensa

carmen quo capio dum fundo mollis pensum


cura domat; timidi dammae cervique fugaces


In foribus pugnam ex auro solidoque elephanto

in foris pugna ex aurum solidus elephantus


galbaneoque agitare gravis nidore chelydros.


religio vetuit, segeti praetendere saepem,


aut unde iratus silvam devexit arator


mox erat hoc ipsum exitio, furiisque refecti


aequora; nec miseri possunt revocare parentes

aequor neque miser possum revocaris parens


adsis, o Tegeaee, favens, oleaeque Minerva


Saepe oleo tardi costas agitator aselli

saepe oleum tardus costa agitator asellus


Maecenas, pelagoque volans da vela patenti;


temporibusque parem diversis quattuor annum.


Quid tempestates autumni et sidera dicam,


torpent mole nova et summis vix cornibus extant.

torpeo moles novo et summus vix cornu extant


omnia liberius nullo poscente ferebat.


infelix lolium et steriles dominantur avenae.

infelix lolium et sterilis dominor avena


navigiis pinus, domibus cedrumque cupressosque.

navigium pinus domus cedrus cupressosque


ilicibus crebris sacra nemus accubet umbra;


in secreta senis ducam, quo fessus ab undis

in secerno senex duco quo fessus ab unda


molle pecus scabiemque ferat turpisque podagras.

mollis pecus scabiemque fero turpis podagra


inlusasque auro vestes Ephyreiaque aera,


sufficit humorem et gravidas, cum vomere, fruges.

sufficio humorem et gravida cum vomo frugis


stagna colit, ripisque habitans hic piscibus atram

stagnum colo ripa habito hic piscis ater


et genus omne neci pecudum dedit, omne ferarum,


Hactenus arvorum cultus et sidera caeli,


auxilium venit ac membris agit atra venena.

auxilium venio atque membrum ago ater veneno


Omne adeo genus in terris hominumque ferarumque,


addunt in spatia et frustra retinacula tendens

addo in spatior et frustra retinaculum tendo


quam multa in foliis avium se milia condunt

quam multus in folium avis sui mille condo


fluctibus et fremitu adsurgens Benace marino

fluctus et fremo assurgo benacus marinus


tuque adeo, quem mox quae sint habitura deorum


fermento atque acidis imitantur vitea sorbis.

fermento atque acidus imito viteus sorbus


debita quam sulcis committas semina quamque

debeo quam sulcus committo semen quisque


et filicem curvis invisam pascit aratris:


et ros in tenera pecori gratissimus herba.


vicinae ruptis inter se legibus urbes


sed tota in dulcis consument ubera natos.


corripuit; gaudent perfusi sanguine fratrum,


namque dabunt veniam votis irasque remittent.


orbis et hibernis parcebant flatibus Euri,


aut ubi odor caeni gravis aut ubi concava pulsu

aut ubi odor caenum gravis aut ubi concavus pello


sed me Parnasi deserta per ardua dulcis

sed ego parnasus desero per arduus dulcis


orando flectes; vim duram et vincula capto


praedarique lupos iussit pontumque moveri,


“Nam quis te, iuvenum confidentissime, nostras


quam Venerem et caeci stimulos avertere amoris,

quam venus et caecus stimulus averto amor


Sed truncis oleae melius, propagine vites


et iam tempus equum fumantia solvere colla.


deprensis olim statio tutissima nautis;


ipsi per medias acies insignibus alis


hinc albi, Clitumne, greges et maxima taurus

hinc albus clitumnus grex et maximus taurus


per populos dat iura viamque adfectat Olympo.


prospicere et certis poteris cognoscere signis:

prospicio et certus possum cognosco signum


exerce imperia et ramos conpesce fluentis.


Maximus hic flexu sinuoso elabitur Anguis

magnus hic flecto sinuosus elabor anguis


tum magis atque magis blandis gaudere magistri

tum magis atque magis blandus gaudeo magister


concidit et mixtum spumis vomit ore cruorem


frigidus obstiterit circum praecordia sanguis:

frigidus obsto circum praecordia sanguis


Quae tenuem exhalat nebulam fumosque volucris


si modo, quem perhibes, pater est Thymbraeus Apollo,

si modo qui perhibeo pater sum thymbraeus apollo


pascit equos seu quis fortis ad aratra iuvencos,

pasco equus seu quis fortis ad aratrum juvencus


Exacuunt alii vallos furcasque bicornis


tussis anhela sues ac faucibus angit obesis.

tundo anhelo sus atque fauces ango obesus


immensasque trahi nubes, iamque arbore summa


stat fortuna domus et avi numerantur avorum.


silvarumque aliae pressos propaginis arcus


parturit almus ager Zephyrique tepentibus auris

parturio almus ager zephyrus tepeo auris


Post, ubi nona suos Aurora induxerat ortus,


donec talis erit mutato corpore, qualem


Saepe etiam inmensum caelo venit agmen aquarum

saepe etiam immensus caelum venio agmen aqua


mersatur missusque secundo defluit amni;


Libra die somnique pares ubi fecerit horas


tempore contactos artus sacer ignis edebat.


fronde nemus. Redit agricolis labor actus in orbem

frons nemus redeo agricola labor ago in orbis


has inter mediamque duae mortalibus aegris


huc illuc, media ipsa ingentem sustinet umbram.

huc illic medius ipse ingens sustineo umbra


quaque dedit, spumantem undam sub vertice torsit.

quisque do spumo unda sub vertex torqueo


durus amor? Nempe abruptis turbata procellis


Ter sunt conati inponere Pelio Ossam


contemnuntque favos et frigida tecta relinquunt,

contemno favus et frigidus tectum relinquo


et iuvat undantem buxo spectare Cytorum


thesauris relines, prius haustu sparsus aquarum

thesaurus relino prior haurio spargo aqua


atque indignatum magnis stridoribus aequor


Ante Iovem nulli subigebant arva coloni;

ante iuppiter nullus subigo arvum colonus


coniugis in gremium laetae descendit et omnis

coniunx in gremium laetus descendo et omnis


At cum incerta volant caeloque examina ludunt


atque habilis membris venit vigor. Est specus ingens

atque habilis membrum venio vigor sum specus ingens


poculaque inventis Acheloia miscuit uvis;

poculum invenio acheloius misceo labrusca


Hi motus animorum atque haec certamina tanta

hic moueo animus atque hic certamen tantus


magna luis commissa: tibi has miserabilis Orpheus

magnus luo committo tu hic miserabilis orpheus


et sola in sicca secum spatiatur harena.


sed tamen alternis facilis labor, arida tantum

sed tamen alternus facilis labor aridus tantus


nosque ubi primus equis Oriens adflavit anhelis,

nos ubi primus equus orior afflo anhelis


sin tumulis adclive solum collisque supinos,

sin tumulus adclive solus collis supinus


quippe ita Neptuno visum est, immania cuius

quippe ita neptunus video sum immanis qui


deformat macies, tum corpora luce carentum


ilia singultu tendunt, it naribus ater


Saepe etiam effossis, si vera est fama, latebris

saepe etiam effodio si verus sum fama latebra


bisque triumphatas utroque ab litore gentes.


impendunt curas denso distendere pingui,


iam canit effectos extremus vinitor antes:


Tum pingues agni et tum mollissima vina,


Adparet liquido sublimis in aëre Nisus


arboribus positis secto via limite quadret.


argutumque caput, brevis alvus obesaque terga,


dulcibus illa quidem inlecebris, et saepe superbos

dulcis ille quidem illecebra et saepe superbus


sufficiet Baccho vitis, hic fertilis uvae,

sufficio bacchus vita hic fertilis labrusca


Primus Erichthonius currus et quattuor ausus

primus erichthonius currus et quattuor audeo


instituit, cum iam glandes atque arbuta sacrae

instituo cum iam glandes atque arbutum sacer


erupere aut ut nervo pulsante sagittae,


accipiat, cingens materna tempora myrto,


Munere sic niveo lanae, si credere dignum est,

munus sic niveus lana si credo dignus sum


ore legunt, ipsae regem parvosque Quirites


sollicitanda tamen tellus pulvisque movendus


pastores, lentum destillat ab inguine virus,


Illa, “Quis et me,” inquit, “miseram et te perdidit, Orpheu,

ille quis et ego inquam miser et tu perdo orpheu


Altior ac penitus terrae defigitur arbos,


maxima quaeque manu legeret. Sic omnia fatis

maximus quisque manus lego sic omnis fatum


Et gens illa quidem sumptis non tarda pharetris.

et gens ille quidem sumo non tardus pharetra


ure foco cancros, altae neu crede paludi,


plura domum tardis decedere plaustra iuvencis;

multus domus tardus decedo plaustrum juvencus


Cyllarus et, quorum Grai meminere poetae,


non, mihi si linguae centum sint oraque centum,


ipse manu salsasque ferat praesepibus herbas.


et quos aut pecori malint submittere habendo


exitium misere apibus. Tu munera supplex


Ne mihi tum mollis sub divo carpere somnos

ne ego tum mollio sub divus carpo somnus


tenuia nec lanae per caelum vellera ferri;


Saepe in honore deum medio stans hostia ad aram

saepe in honor deus medium sto hostia ad ara


pinguiaque in veribus torrebimus exta colurnis.


stellio et lucifugis congesta cubilia blattis

stellio et lucifugus congero cubile blatta


aut gravibus rastris galeas pulsabit inanis


ungue fovens circum et raras superinice frondes.

unguis foveo circum et rarus superinicio frondeo


ingredere et votis iam nunc adsuesce vocari.

ingredior et voveo iam nunc assuesco vocaris


observans nido implumes detraxit; at illa


insincerus apes tulerit cruor. Altius omnem


non aliter, si parva licet componere magnis,

non aliter si parvus licet compono magnus


aut illae pecori frondem aut pastoribus umbram


ferre pirum et prunis lapidosa rubescere corna.

fero pirus et prunum lapidosus rubesco cornum


Gnosiaque ardentis decedat stella Coronae,


ore omnes versae in Zephyrum stant rupibus altis,

os omnis verro in zephyrus sto rupes altus


Verum ubi ductores acie revocaveris ambo,


spemque gregemque simul cunctamque ab origine gentem.


exsilioque domos et dulcia limina mutant


prata movere animum, non qui per saxa volutus

pratum moveo animus non qui per saxum volvo


Strymoniaeque grues et amaris intiba fibris


atque hinc atque illinc umeros ad volnera durat.

atque hinc atque illinc umerus ad vulnero duro


cum medii nexus extremaeque agmina caudae


flumina, qua iuvenis gressus inferret. At illum

flumen qui juvenis gressus infero at ille


Illum adeo placuisse apibus mirabere morem,


ictibus et sparsa ad pugnam proludit harena.


quattuor eximios praestanti corpore tauros


explicuit legio et campo stetit agmen aperto,

explico legio et campus sto agmen aperio


Ipsa ego, te, medios cum sol accenderit aestus,

ipse ego tu medius cum sol accendo aestus


sed iacet aggeribus niveis informis et alto

sed iaceo agger niveus informis et altus


qui tibi nunc viridis depascunt summa Lycaei,

qui tu nunc viridis depasco summus lycaeus


Illa quidem Stygia nabat iam frigida cumba.

ille quidem stygius no iam frigidus cumba


qua locus Erigonen inter Chelasque sequentis


Aonio rediens deducam vertice Musas;


invalidique patrum referant ieiunia nati.

invalidique pater refero ieiunium nascor


temptatura pedes olim vincturaque linguam,


Quid dicam, iacto qui semine comminus arva

quis dico jacto qui semen comminus arvum


hoc faciat, vacuos si sit digesta per agros;


carpebant hyali saturo fucata colore,


adsuetumque malo Ligurem Volscosque verutos


plantae inmittuntur: nec longum tempus, et ingens

planta inmitto neque longus tempus et ingens


purpurea intexti tollant aulaea Britanni.

purpureus intexo tollo aulaeum britannus


defruta vel psithia passos de vite racemos

defruto vel psythius patior de vitis racemus


Illo Vergilium me tempore dulcis alebat


laetus ager: nullo tantum se Mysia cultu

laetus ager nullus tantus sui mysius cultus


agricola et fragili iam stringeret hordea culmo,

agricola et fragilis iam stringo hordeum culmus


ignoscenda quidem, scirent si ignoscere manes.


in ferrum, penetrant aulas et limina regum;


Scilicet omnibus est labor inpendendus et omnes

scilicet omnis sum labor inpendendus et omnis


speluncisque lacus clausos lucosque sonantes


trita melisphylla et cerinthae ignobile gramen,

tero melisphyllum et cerintha ignobilis gramen


Ac iam olim, seras posuit cum vinea frondes,

atque iam olim serus pono cum vinea frondeo


vesper ubi e pastu vitulos ad tecta reducit,

vesper ubi e pasco vitulus ad tectum reduco


Cocyti metuet tortosque Ixionis anguis


inter, et exciperet caeli indulgentia terras.


Addam urbes Asiae domitas pulsumque Niphaten


non secus ac patriis acer Romanus in armis

non secus atque patrius acer romanus in arma


Glauco et Panopeae et Inoo Melicertae.


aestuat et visenda modis animalia miris,


cogendae in sulcum ac multa mercede domandae.


inde neque impositis ardent altaria fibris


obscuramque trahi vento mirabere nubem,


ante veni et subolem armento sortire quotannis.

ante venio et suboles armentum sortio quot


praecipue; hinc alias artis prolemque parentum


Post, ubi iam thalamis se composuere, siletur


flet noctem ramoque sedens miserabile carmen


Sic quoque mutatis requiescunt fetibus arva;


qualis Hyperboreis Aquilo cum densus ab oris

qualis hyperboreus aquilus cum densus ab ora


Sin ortu quarto, namque is certissimus auctor,

sin ortus quartum namque is certus auctor


inludunt, pascuntur oves avidaeque iuvencae.


pinguia concipiunt, sive illis omne per ignem

pinguis concipio sive ille omnis per ignis


quo signo caderent austri, quid saepe videntes


puppibus et laeti nautae inposuere coronas.


terrarumque velis curam et te maximus orbis


at sapor indicium faciet manifestus et ora

at sapor indicium facio manifestus et os


Praesertim incertis si mensibus amnis abundans

praesertim incertus si mensis amnis abundo


asper, acerba sonans, quo tota exterrita silvis

asper acerbus sono quo totus exterreo silva


Hinc movet Euphrates, illinc Germania bellum;

hinc moveo euphrates illinc germania bellum


obviaque hospitiis teneat frondentibus arbos.


urunt Lethaeo perfusa papavera somno:


spadices glaucique, color deterrimus albis


Tum sonus auditur gravior, tractimque susurrant,


omnibus acta sitis miseros adduxerat artus,


At si triticeam in messem robustaque farra


primus abundare et spumantia cogere pressis


Nec sum animi dubius, verbis ea vincere magnum

neque sum animus dubius verbum is vinco magnus


Proluit insano contorquens vertice silvas


at duplex agitur per lumbos spina, cavatque


nam duo sunt genera: hic melior, insignis et ore

nam duo sum genus hic bonus insignis et os


terrasque tractusque maris caelumque profundum.


fervere. Non illa quisquam me nocte per altum

ferveo non ille quisquam ego nox per altus


Nec tiliae leves aut torno rasile buxum

neque tilia levo aut torno rasilis buxus


cum primum sulcos aequant sata. quique paludis

cum primus sulcus aequo sero quisque palus


aut impacatos a tergo horrebis Hiberos.


agricola incurvo terram molitus aratro


usque sub extremum brumae intractabilis imbrem;

usque sub exter bruma intractabilis imber


eripe; non illis quisquam cunctantibus altum


cui super indignas hiemes solemque potentem


et patriam solae et certos novere penates,


stipant et liquido distendunt nectare cellas.

stipo et liquidus distendo nectaris cella


umbrae ibant tenues simulacraque luce carentum,


quam circum extremae dextra laevaque trahuntur


Est etiam flos in pratis, cui nomen amello

sum etiam flos in pratum qui nomen amellus


An mare, quod supra, memorem, quodque adluit infra

an mare qui supra memoro quisque adluo infra


certatim largos umeris infundere rores:


arvaque Rhipaeis numquam viduata pruinis


carpere ovis, dum mox frondosa reducitur aestas,

carpo ovum dum mox frondosus reduco aestas


At non Cyrene; namque ultro adfata timentem:


Si superant fetus, pariter frumenta sequentur

si supero fetus pariter frumentum sequor


At rabidae tigres absunt et saeva leonum


castaneae fagus, ornusque incanuit albo


quaque redit medium Rhodope porrecta sub axem.

quisque redeo medius rhodope porrigo sub axis


det motus incompositos et carmina dicat.


At cantu commotae Erebi de sedibus imis


At Boreae de parte trucis cum fulminat et cum

at boreas de pars trux cum fulmino et cum


garrula quam tignis nidum suspendat hirundo.

garrulus quam tignum nidus suspendo hirundo


Saltibus in vacuis pascunt et plena secundum

saltus in vacuus pascor et plenus secundus


frigidus in Venerem senior, frustraque laborem


sicubi magna Iovis antiquo robore quercus

sicubi magnus iuppiter antiquus robur quercus


Hic tibi, nate, prius vinclis capiendus, ut omnem

hic tu natus prior vinclum capio ut omnis


atque alius latum funda iam verberat amnem

atque alius latus fundo iam verbero amnis


finditur in solidum cuneis via, deinde feraces

findo in solidus cuneus via deinde ferax


praecipuum iam inde a teneris impende laborem.

praecipuus iam inde ab teneo impendeo labor


in Venerem solvunt aut fetus nixibus edunt:


corvorum increpuit densis exercitus alis.


excoquere et magnos scrobibus concidere montis,

excoquo et magnus scrobis concaedes mons


denset, erant quae rara modo, et, quae densa, relaxat,

denset sum qui rarus modo et qui densus relaxo


tum vero ardentes oculi atque attractus ab alto

tum verus ardeo oculus atque attraho ab altus


et ductus cornu stabit sacer hircus ad aram


contemplator: aquas dulces et frondea semper

contemplator aqua dulcis et frondeus semper


remigiis subigit, si bracchia forte remisit,

remigium subigo si bracchium fors remitto


Aetas Lucinam iustosque pati hymenaeos


armaque Amyclaeumque canem Cressamque pharetram;


incipiunt agitata tumescere et aridus altis


Hinc radios trivere rotis, hinc tympana plaustris

hinc radius tero rota hinc tympanum plaustrum


aut lapidem bibulum aut squalentis infode conchas;

aut lapis bibulis aut squaleo infodio concha


ferre domum prohibent—neque oves haedique petulci

fero domus prohibeo neque ovo haedus petulcus


Alternis idem tonsas cessare novalis


Arcturum tenui sat erit suspendere sulco:


tenuis ubi argilla et dumosis calculus arvis,

tenuis ubi argilla et dumosus calculus arvum


Nam ieiuna quidem clivosi glarea ruris


At quae pinguis humus dulcique uligine laeta,

at qui pinguis humus dulcis uligo laetus


prospiciens summa flavum caput extulit unda

prospicio summus flavus caput effero unda


et nemora evertit multos ignava per annos

et nemus everto multus ignavus per annus


Talis Hyperboreo septem subiecta trioni


Hoc faciunt, nimio ne luxu obtunsior usus


intereunt pecudes, stant circumfusa pruinis


Multa adeo gelida melius se nocte dedere,


ingentis tollent animos prensique negabunt


Haec ait et liquidum ambrosiae defundit odorem,

hic aio et liquidus ambrosia defundo odor


fulmina molitur dextra; quo maxuma motu


Primus ego in patriam mecum, modo vita supersit,

primus ego in patria ego modo vito supersum


da facilem cursum atque audacibus adnue coeptis

do facilis cursus atque audax annuo coepio


viribus eniti quarum et contemnere ventos


Nec non et pecori est idem dilectus equino.

neque non et pecus sum idem delectus equinus


sollicitant alii remis freta caeca ruuntque


laxant arva sinus; superat tener omnibus humor;

laxo arvum sinus supero tener omnis humo


rursus humum et pedibus summas aequabis harenas.

rursus humus et pes superus aequo harena


hic tibi praevalidas olim multoque fluentis


infelix superat foliis oleaster amaris.


Emathiam et latos Haemi pinguescere campos.


ut gemma bibat et Sarrano dormiat ostro;


versando terram experti, nihil inprobus anser

verso terra experior nihil improbus anser


Nec minus interea fetu nemus omne gravescit

neque paruus interea fetus nemus omnis gravesco


Iam variae pelagi volucres et quae Asia circum

iam varia pelagus volucris et qui asia circum


divisae arboribus patriae. Sola India nigrum


Tithoni croceum linquens Aurora cubile,


cum subita incautum dementia cepit amantem,


ille volat simul arva fuga, simul aequora verrens

ille volo simul arvum fuga simul aequor verro


Media fert tristis sucos tardumque saporem


et cui putre solum,—namque hoc imitamur arando—

et qui putreo solus namque hic imito aro


ardentes oculos intorsit lumine glauco


Sed non ulla magis viris industria firmat,


velocis Spartae catulos acremque Molossum


atque ipsae memores redeunt in tecta suosque


laeta magis pressis manabunt flumina mammis.


Huc, pater o Lenaee—tuis hic omnia plena

huc pater o lenaeus tuus hic omnis plenus


et foliis undam trepidi despumat aeni.


balsamaque et bacas semper frondentis acanthi?

balsamum et baca semper frondeo acanthus


ad caelum picea crassus caligine nubem,


di meliora piis erroremque hostibus illum,


hic laticis, qualem pateris libamus et auro,


frigida Saturni sese quo stella receptet,

frigidus saturnus sui quo stella recepto


et steriles platani malos gessere valentis;


Septem illum totos perhibent ex ordine menses

septem ille totus perhibeo ex ordo mensis


sacra deum sanctique patres; extrema per illos


et studio incassum videas gestire lavandi.


Hanc olim veteres vitam coluere Sabini,


Ipsi in defossis specubus secura sub alta

ipse in defodio specus securus sub altus


nocturnum stabulis furem incursusque luporum


et spumas miscent argenti et sulfura viva

et spumo misceo argentum et sulfur vivus


palmes agit laxis per purum inmissus habenis,

palmo ago laxus per purus immissus habena


iamque humiles, iamque elati sublime videntur


extremosque ciet gemitus. It tristis arator


qui furtim pingui primum sub cortice tectus

qui furtim pinguis primus sub cortex tego


seu durat magis et venas adstringit hiantis,


Hoc pinguem et placitam Paci nutritor olivam.

hic pinguis et placeo pax nutritor oliva


inmundi meminere sues iactare maniplos.


plurimus Alburnum volitans, cui nomen asilo


interdum aut hederae pandunt vestigia nigrae.

interdum aut hedera pando vestigium niger


latratu turbabis agens montisque per altos


amissis, ut fama, apibus morboque fameque,


verum ubi tempestas et caeli mobilis humor

verus ubi tempestas et caelum mobilis humo


Tithoni prima quot abest ab origine Caesar.

tithonus primus quot absum ab origo caesar


amisso rupere fidem constructaque mella


Atque haec iam primo depulsus ab ubere matris

atque hic iam primus depello ab uber mater


ad medium conversa diem, cum frigidus olim

ad medius converro dies cum frigidus olim


Iamque catervatim dat stragem atque aggerat ipsis

iam catervatim do strages atque aggero ipse


omnia ventorum concurrere proelia vidi,


Tmolius adsurgit quibus et rex ipse Phanaeus;

tmolius assurgo qui et rex ipse phanaeus


pandere, quoque modo caesis iam saepe iuvencis

pando quoque modo caedo iam saepe juvencus


Iulia qua ponto longe sonat unda refuso

julius qui pontus longus sono unda refundo


Continuo pecoris generosi pullus in arvis

continuo pecus generosus pullus in arvum


munera, non illis epulae nocuere repostae:


tum ferri rigor atque argutae lamina serrae,—


Saepe etiam cursu quatiunt et sole fatigant,


acer equis? Temptanda via est, qua me quoque possim

acer equus tento via sum qui ego quoque possum


attrivere ultroque animam sub fasce dedere:


Oceanumque patrem rerum Nymphasque sorores


si nigrum obscuro conprenderit aera cornu,

si niger obscurum conprenderit aes cornu


arbuta sufficere et fluvios praebere recentis

arbutum sufficio et fluvius praebeo recens


hic iam galbaneos suadebo incendere odores


induerat, totidem autumno matura tenebat.


exactum ad mensem pluvia ventisque carebunt,


aut cum sole novo terras inrorat Eous.


ingentes animos angusto in pectore versant,


spissus ager; glaebas cunctantis crassaque terga

spissus ager glaeba cuncto crassus tergum


Quam procul aut molli succedere saepius umbrae

quam procul aut mollis succedo saepis umbra


maxumus agricolis pelagoque parabitur imber;


vesper ubi e pastu tandem decedere campis


altius ingreditur et mollia crura reponit;


tum tenuis dare rursus aquas et pascere rursus

tum tenuis do rursus aqua et pasco rursus


imparibus ductos alta ad donaria currus.


thesidae posuere atque inter pocula laeti

thesidae pono atque inter poculum laetus


subiecit pedibus strepitumque Acherontis avari.


hic, sterilem exiguus ne deserat humor harenam.

hic sterilis exiguus ne desero humo harena


et patriam Epirum referat fortisque Mycenas


Utraque vis apibus pariter metuenda; neque illae


accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt


Ille operum custos, illum admiruntur et omnes

ille opus custos ille admiruntur et omnis


concussaque famem in silvis solabere quercu.


discissos nudis laniabant dentibus artus.


quaeque levis. Promptum est oculis praediscere nigram,

quisque levis promptus sum oculus praedisco niger


hic petit excidiis urbem miserosque Penatis,


aut pecori signum aut numeros inpressit acervis.

aut pecus signum aut numerus inpremo acervus


experiuntur et in medium quaesita reponunt.


venturaeque hiemis memores aestate laborem


missa Pado; nec non et apes examina condunt

mitto padus neque non et apis examino condo


hunc saltem everso iuvenem succurrere saeclo

hic saltem everro juvenis succurro saeculum


corporaque ipsa boum frondoso desere luco.


ad delubra iuvat caesosque videre iuvencos,


concussus silvaeque et sicci ripa Tanagri.


ad terras immane sonat per saxa neque ipso

ad terra immanis sono per saxum neque ipse


et tenuis rumpunt tunicas, angustus in ipso


nec gregibus nocturnus obambulat; acrior illum


Quattuor eximios praestanti corpore tauros,


quaere prius. Si pinguis agros metabere campi,

quaero prior si pinguis ager meto campus


Dicendum et, quae sint duris agrestibus arma,


nec nulla interea est inaratae gratia terrae.

neque nullus interea sum inaro gratia terra


arboribus seges et quo mox digesta feratur,


Namque aliae victu invigilant et foedere pacto

namque alius vinco invigilo et foedus pacisco


iunge pares et coge gradum conferre iuvencos;

jungo par et cogo gradus confero juvencus


pascentem et serae solam decedere nocti:


vimina per silvam et ripis fluvialis arundo


Tempore non alio catulorum oblita leaena

tempus non alius catulus obliviscor leaena


incipit. Exactis gravidae cum mensibus errant,


dives opum variarum, at latis otia fundis—


Interea pubi indomitae non gramina tantum

interea pubes indomitus non gramen tantus


Inter quas curam Clymene narrabat inanem


et qualem infelix amisit Mantua campum,


et claro silvas cernes Aquilone moveri.


magnanimum heroum, pueri innuptaeque puellae,


tardaque Eleusinae matris volventia plaustra


membra sequebatur nec longo deinde moranti

membrum sequor neque longus deinde moror


Turpis ovis temptat scabies, ubi frigidus imber

turpis ovum tento scabies ubi frigidus imber


sparserit aut praeceps Neptuno immerserit Eurus.

spargo aut praeceps neptunus immergo eurus


cum spes arrectae iuvenum, exsultantiaque haurit


Si tibi lanitium curae, primum aspera silva,


et pecudum fulvis velatur corpora saetis.


prima leves ineunt si quando proelia Parthi.

primus levo ineo si quando proelio parthus


Hic nunc Emathiae portus patriamque revisit


aut quater ingeminant, et saepe cubilibus altis

aut quater ingemino et saepe cubilis altus


et totum involvit flammis nemus et ruit atram

et totus involvo flamma nemus et ruo ater


humida vela legit. Numquam inprudentibus imber

umidus velo lego numquam imprudens imber


saepius ad capita et duros iactare bidentis,

saepis ad caput et durus iactaris bidens


restituant: adeo in teneris consuescere multum est.

restituo adeo in teneo consuesco multus sum


ordine respicies, numquam te crastina fallet

ordo respicio numquam tu crastinus fallo


Interea dulces pendent circum oscula nati,

interea dulcis pendeo circum osculum nascor


extremae sub casum hiemis, iam vere sereno.


Te quoque, magna Pales, et te memorande canemus


nec scabie et salsa laedit robigine ferrum:

neque scabie et salio laedo robigo ferrum


praetereo atque aliis post me memoranda relinquo.

praetereo atque alius post ego memoro relinquo


Ante etiam sceptrum Dictaei regis et ante

ante etiam sceptrum dictaeus rex et ante


pocula si quando saevae infecere novercae,

poculum si quando saevus inficio noverca


quem qui scire velit, Libyci velit aequoris idem

qui qui scio volo libycus volo aequor idem


audiit, insolitis tremuerunt motibus Alpes.


litore in extremo, ceu naufraga corpora, fluctus

litus in exter ceu naufragus corpus fluctus


drymoque Xanthoque Ligeaque Phyllodoceque,


aut tempestivam silvis evertere pinum.


nunc nemora ingenti vento, nunc litora plangunt.

nunc nemus ingens venio nunc litus plango


vidimus undantem ruptis fornacibus Aetnam


quas animosi Euri adsidue franguntque feruntque,


obicibus ruptis rursusque in se ipsa residant,

obicibus rumpo rursus in sui ipse resido


inventusque cavis bufo et quae plurima terrae


mulcentem tigres et agentem carmine quercus;


et mentem Venus ipsa dedit, quo tempore Glauci

et mens venus ipse do quo tempus glaucus


neu dorso nemoris libeat iacuisse per herbas,


Continuoque greges villis lege mollibus albos.


Quinque tenent caelum zonae; quarum una corusco

quinque teneo caelum zona qui unus corusco


auctorem frugum tempestatumque potentem


nam neque tum stellis acies obtunsa videtur,

nam neque tum stella acies obtundo video


Illic, ut perhibent, aut intempesta silet nox,

illic ut perhibeo aut intempestus sileo nox


Sin autem ad pugnam exierint, nam saepe duobus


His quidam signis atque haec exempla secuti

hic quidam signum atque hic exemplum sequor


crebra ferit; demissae aures, incertus ibidem

creber ferio demitto auris incertus ibidem


Hinc bellator equus campo sese arduus infert;

hinc bellator equus campus sui arduus infero


magnanimosque duces totiusque ordine gentis


et custos furum atque avium cum falce saligna

et custos fur atque avis cum falx salignus


officiunt aut umbra nocet. Pater ipse colendi


terra tremit; fugere ferae et mortalia corda


aut onera accipiunt venientum aut agmine facto

aut onus accipio venientum aut agmen facio


transversas salices et grandia conice saxa,

transverto salix et grandis conicio saxum


ecce inimicus, atrox, magno stridore per auras

ecce inimicus atrox magnus stridor per aura


nec fuit indignum superis, bis sanguine nostro

neque sum indignus superi bis sanguis noster


Martis equi biiuges et magni currus Achilli.

mars equus bijugis et magnus currus achilles


et cantu querulae rumpent arbusta cicadae,

et cantus querulus rumpo arbustus cicada


Nam qua se medio trudunt de cortice gemmae

nam qui sui medium trudo de cortex gemma


in solido puteum demitti omnemque repones


hinc canere incipiam. Vos, o clarissima mundi


stare loco nescit, micat auribus et tremit artus

sto locus nescio mico auris et tremo artus


Si quando sedem angustam servataque mella


totaque turiferis Panchaia pinguis harenis.


incassum furit. Ergo animos aevumque notabis


scintillare oleum et putris concrescere fungos.

scintillaris oleum et putris concresco fungus


cum semel haeserunt arvis aurasque tulerunt;


omnis quam chorus et socii comitentur ovantes,


flava Ceres alto nequiquam spectat Olympo;

flavus cero altus nequiquam specto olympus


Rursus cura patrum cadere et succedere matrum


quam magis exhausto spumaverit ubere mulctra,

quam magis exhaurio spumaverit uber mulctra


nunc alios, alios, dum nubila ventus agebat,


ut, quo quaeque modo steterit, qua parte calores


ferrea vox; ades et primi lege litoris oram.

ferreus vox adsum et primus lex litor ora


His animadversis instant sub tempus et omnis

hic animadverto insto sub tempus et omnis


mutatam ignorent subito ne semina matrem.


verum etiam invisos si quis temptarat amictus,

verus etiam invideo si quis tento amicio


Mincius et tenera praetexit arundine ripas.


Post ubi collectum robur viresque refectae


Hic iuvenem in latebris aversum a lumine Nympha

hic juvenis in latebra averto ab lumen nympha


Non ego te, Dis et mensis accepta secundis,

non ego tu dis et mensis accipio secundus


ecce supercilio clivosi tramitis undam


ire iter aut castris audebit vellere signa.


durus uterque labor: laudato ingentia rura,


sed quia non aliter viris dabit omnibus aequas


spicea iam campis cum messis inhorruit et cum

spiceus iam campus cum messis inhorreo et cum


Romanas acies iterum videre Philippi;


illic, sera rubens accendit lumina Vesper.


et iam maturis metuendus Iuppiter uvis.


ardentes auro et paribus lita corpora guttis.


insequitur Nisus; qua se fert Nisus ad auras,

insequor nisus qui sui fero nisus ad aura


et visco et Phrygiae servant pice lentius Idae.

et visco et phrygia servo picus lentus idas


purior electro campum petit amnis; at ima

purus electrus campus peto amnis at imus


praecipitis caelo labi noctisque per umbram


robora conprendit frondesque elapsus in altas


praesertim si tempestas a vertice silvis


Multum adeo, rastris glaebas qui frangit inertis

multus adeo rastrum glaeba qui frango iners


quem legere ducem et pecori dixere maritum;


spiritus, interdum gemitu gravis, imaque longo

spiritus interdum gemitus gravis imus longus


incubuit, Scythiaeque hiemes atque arida differt

incumbo scythia hiemo atque aridus differo


lancibus et pandis fumantia reddimus exta.


aut coniurato descendens Dacus ab Histro,


huc ager ille malus dulcesque a fontibus undae


Invitat genialis hiems curasque resolvit,


dede neci; melior vacua sine regnet in aula.

dedo nex bonus vacuus sine regno in aula