Georgicon

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


difficile est: piceae tantum taxique nocentes


non tepidum ad solem pinnas in litore pandunt

non tepidus ad sol pinnas in litus pando


inpia quam caesis gens est epulata iuvencis,

impius quam caedo gens sum epulor juvencus


Nec magnus prohibere labor: tu regibus alas


Sin, has ne possim naturae accedere partis,


nec salici lotoque neque Idaeis cyparissis,

neque salix lotos neque idaeus cyparissos


inplevere; tenent oleae armentaque laeta.


Sponte sua quae se tollunt in luminis oras,


bis gravidae pecudes, bis pomis utilis arbos.

bis gravida pecus bis pomum utilis arbor


tam multa in tectis crepitans salit horrida grando.

tam multus in tectum crepito salio horridus grando


ardebant ipsique suos iam morte sub aegra,


Hippodameque umeroque Pelops insignis eburno,

hippodamus umerus pelops insignis eburnus


arduus ad solem et linguis micat ore trisulcis.

arduus ad sol et lingua mico os trisulcus


vellera nec telas possunt attingere putris;


Hic vertex nobis semper sublimis; at illum


Ipse thymum pinosque ferens de montibus altis


expediam prima repetens ab origine famam.


mellaque harundineis inferre canalibus, ultro


et turpis avibus praedam fert uva racemos.

et turpis avis praeda fero labrusca racemus


Nec tibi cura canum fuerit postrema, sed una

neque tu cura canis sum postremo sed unus


mane ruunt portis; nusquam mora; rursus easdem


hic stupet attonitus rostris; hunc plausus hiantem

hic stupeo attono rostrum hic plaudo hio


laurus erat; folia haud ullis labentia ventis;

laurus sum folium haud ullus labor venio


audet et ignoto sese committere ponti


Te sine nil altum mens incohat; en age segnis

tu sine nihil altus mens incoho en ago segnis


centum quadriiugos agitabo ad flumina currus.

centum quadrijugi agito ad flumen currus


excudunt ceras et mella tenacia fingunt.


cura sit ac patrios cultusque habitusque locorum


et quis cuique dolor victo, quae gloria palmae.

et quis quisque dolor vinco qui gloria palma


Quis deus hanc, Musae, quis nobis extudit artem?


immanem ante pedes hydrum moritura puella


viminibus salices fecundae, frondibus ulmi,


Continuo has leges aeternaque foedera certis

continuo hic lex aeternus foedero certus


Interea teneris tepefactus in ossibus umor


populus et glauca canentia fronde salicta;


arboribusque satisque Notus pecorique sinister.


et tophus scaber et nigris exesa chelydris

et tophus scaber et niger exedo chelydrus


dilectae Thetidi alcyones, non ore solutos


devolvunt, iterum maternas impulit aures


nam saepe incautis pastoribus excidit ignis,


numina laeva sinunt auditque vocatus Apollo.


arbuteae crates et mystica vannus Iacchi.

arbuteus cratis et mysticus vannus iacchus


florentisque secant herbas fluviosque ministrant


et qui, proscisso quae suscitat aequore terga,

et qui proscisso qui suscito aequor tergum


et vox adsensu nemorum ingeminata remugit.


ipsa satis tellus, cum dente recluditur unco,

ipse satis tellus cum dens recludo uncus


ire, neque a terra moneat convellere funem.


Inde ubi iam validis amplexae stirpibus ulmos

indus ubi iam validus amplector stirps ulmus


carmina qui lusi pastorum audaxque iuventa,


atque levem stipulam crepitantibus urere flammis:


miscentur magnisque vocant clamoribus hostem.


Nulla Venus, non ulli animum flexere hymenaei.

nullus venus non ullus animus flecto hymenaeus


Saepe diem noctemque et totum ex ordine mensem


aere renidenti tellus, necdum horrida miscent

aer renideo tellus necdum horridus misceo


iniusto sub fasce viam cum carpit et hosti

iniustus sub fascis via cum carpo et hostis


Tu modo, quos in spem statues submittere gentis,

tu modo qui in spes statuo summitto gens


ne subeant herbae neu pulvere victa fatiscat,


progeniem parvam dulcisque revisere nidos;


Verum ubi correptum manibus vinclisque tenebis,


mellaque decussit foliis ignemque removit


vere suo ludetque favis emissa iuventus,


si non tanta quies iret frigusque caloremque


arma ferunt; saevit toto Mars inpius orbe;

arma fero saevio totus mars impius orbis


Huic percussa nova mentem formidine mater,


lucidus orbis erit, frustra terrebere nimbis


grandaevus Nereus; novit namque omnia vates,

grandaevus nereus nosco namque omnis vates


Arctos Oceani metuentis aequore tingui.


Tum quoque marmorea caput a cervice revulsum

tum quoque marmoreus caput ab cervix revello


Pleiadas, Hyadas, claramque Lycaonis Arcton;


sitque laboranti similis; tum cursibus auras,


et quocumque deus circum caput egit honestum.

et quicumque deus circum caput ago honestus


quos rami fructus, quos ipsa volentia rura


Praeterea regem non sic Aegyptus et ingens

praeterea rex non sic aegyptus et ingens


fluctus uti medio coepit cum albescere ponto

fluctus uti medium coepio cum albesco pontus


laetior. Ah nimium ne sit mihi fertilis illa

laetus ah nimium ne sum ego fertilis ille


sit pecori, apibus quanta experientia parcis,

sum pecus apis quantus experientia parco


ingentem caelo sonitum dedit; inde secutus


vere tument terrae et genitalia semina poscunt.

verus tumeo terra et genitale semen posco


miscentur tenuemque magis magis aera carpunt,


Profuit inserto latices infundere cornu


nec vanos horret strepitus. Illi ardua cervix

neque vanus horreo strepitus ille arduus cervix


Ipse pater media nimborum in nocte corusca


vertuntur species animorum et pectora motus


iam pridem nobis caeli te regia, Caesar,


densa magis Cereri, rarissima quaeque Lyaeo—


ora fove fumosque manu praetende sequaces.


Contra non ulla est oleis cultura; neque illae

contra non ullus sum olea cultura neque ille


mane salutantum totis vomit aedibus undam,


ut cumbae instabiles fluctu iactante saburram,

ut cumbae instabilis fluctus jacto saburra


et manibus Procne pectus signata cruentis;


immemor heu! victusque animi respexit. Ibi omnis

immemor heu vinco animus respicio ibi omnis


exesa inveniet scabra robigine pila


unde cavae tepido sudant humore lacunae.


exigua tantum gelidus ros nocte reponet.


agricolae propius stabulis armenta tenerent.

agricola propius stabulis armentum teneo


quamvis saepe fuga versos ille egerit hostis


et caligantem nigra formidine lucum


nescivere hiemem, testa cum ardente viderent


cogit hiems, eademque calor liquefacta remittit.

cogo hiems idem calor liquefacio remitto


tristior hibernas caelo descendit in undas.


At vero Zephyris cum laeta vocantibus aestas

at verus zephyrus cum laetus voco aestas


tollitur, umescunt spumis flatuque sequentum:


Post, ubi nona suos Aurora ostenderit ortus,

post ubi nonus suus aurora ostendo ortus


cum medio celeres revolant ex aequore mergi


Nunc age, naturas apibus quas Iuppiter ipse


pontibus ut crebris possint consistere et alas


aut doluit miserans inopem aut invidit habenti

aut doleo misero inops aut invideo habeo


exercebis humum solisque instabis aristis,


Iam quae seminibus iactis se sustulit arbos


Haec genus acre virum, Marsos pubemque Sabellam


cursibus et crudo decernet Graecia caestu.

cursus et crudus decerno graecia caestus


magna virum; tibi res antiquae laudis et artem


tantus amor terrae—neu ferro laede retunso

tantus amor terra neu ferrum laedo retundo


cervici subnecte; dehinc, ubi libera colla


Morborum quoque te causas et signa docebo.


At fessae multa referunt se nocte minores,


atque alio patriam quaerunt sub sole iacentem.


nec de concussa tantum pluit ilice glandis.

neque de concutio tantus pluo ilex glandis


corpora, si tantum notas odor attulit auras?


Haec super arvorum cultu pecorumque canebam


tarda venit seris factura nepotibus umbram,


Hoc ubi, non a stirpe valent caesaeque reverti

hic ubi non ab stirps valeo caedo revorto


At prius ignotum ferro quam scindimus aequor,

at prior ignotus ferrum quam scindo aequor


commixtus tenues, fugit diversa, neque illum,

commisceo tenuis fugio diverto neque ille


praecipites alta vitam sub nube relinquunt.


per cuneos—geminatus enim plebisque patrumque—


exercentur agris; pars intra saepta domorum


adsint et tenuis fugiens per gramina rivus,


Lenaeos; ea visa salus morientibus una;


Nec tamen, haec cum sint hominumque boumque labores


Armorum sonitum toto Germania caelo


ferre rotam et stabulo frenos audire sonantis;


et campum horrentem fractis invertere glaebis.


Proderit et tunsum gallae admiscere saporem


Nec requies, quin aut pomis exuberet annus

neque requies quin aut pomum exubero annus


Hic rarum tamen in dumis olus albaque circum

hic raris tamen in dumus olus album circum


sub terris posuitque domos atque horrea fecit,

sub terra pono domus atque horreum facio


videris aut summas carpentem ignavius herbas


possunt atque ima similes revirescere terra;

possum atque imus similis reviresco terra


immanemque rotam et non exsuperabile saxum.


diluit; inplentur fossae et cava flumina crescunt

diluo inpleo fodio et cavo flumen cresco


aeternum frangenda bidentibus, omne levandum


quippe solo natura subest. Tamen haec quoque, si quis

quippe solum natura subsum tamen hic quoque si quis


avertes victumque feres et virgea laetus


et tandem positis velox Arethusa sagittis.


pontus et ostriferi fauces temptantur Abydi.


vela traham et terris festinem advertere proram,

velo traho et terra festino adverto prora


incubuit glomeratque ferens incendia ventus.


in stabulis turpi dilapsa cadavera tabo


intactos, tua, Maecenas, haud mollia iussa.

intactus tuus maecenas haud mollis iubeo


exceptantque levis auras et saepe sine ullis


ante expectatum positis stat in agmine castris.


et Iovis in luco currus agitare volantis:


coniugiis vento gravidae, mirabile dictu,


Interea Dryadum silvas saltusque sequamur


vesper ubi aut hibernus agit de montibus imber,

vesper ubi aut hibernus ago de mons imber


nare per aestatem liquidam suspexeris agmen

naris per aestas liquidus suspicio agmen


continuo culpam ferro compesce, prius quam

continuo culpa ferrum compesco prior quam


centauros leto domuit, Rhoetumque Pholumque


improbus ingluviem ranisque loquacibus explet;


Laomedonteae luimus periuria Troiae;


Quippe etiam festis quaedam exercere diebus


hippomanes, quod saepe malae legere novercae


Nunc locus arvorum ingeniis: quae robora cuique,

nunc locus arvum ingenium qui robur quisque


virgea praeterea Celei vilisque supellex,


ventus erit; vento semper rubet aurea Phoebe.

venio sum venio semper rubeo aureus phoebus


deserit atque altam supra volat ardea nubem.


et graviter frendens sic fatis ora resolvit.


Taenarias etiam fauces, alta ostia Ditis,


unde prius laetum siliqua quassante legumen

unde prior laetus siliqua quasso legumen


tangere,” ait. Simul alta iubet discedere late

tango aio simul altus iubeo discedo latus


tot congesta manu praeruptis oppida saxis

tot congero manus praerumpo oppidum saxum


aut ubi navigiis violentior incidit Eurus,


in saltus utrumque gregem atque in pascua mittet,

in saltus uterque grex atque in pascuus mitto


Ergo rite suum Baccho dicemus honorem


aequora vix summa vestigia ponat harena;


silvestres uri adsidue capreaeque sequaces


quam laetum infodias vitis genus. Optima putri

quam laetus infodio vita genus bonus putri


summa pete aut summa defringe ex arbore plantas

summus peto aut summus defringo ex arbor planto


flammarum longos a tergo albescere tractus;

flammaris longus ab tergum albesco traho


tanta meae si te ceperunt taedia laudis.”


pinguibus a stabulis meropesque aliaeque volucres

pinguis ab stabulis merops alius volucris


hiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet.


convellunt; inmota manet, multosque nepotes,


fraxinus Herculeaeque arbos umbrosa coronae

fraxinus herculeus arbor umbrosus corona


et stabula aspectans regnis excessit avitis.

et stabulum aspecto regnum excedo avitus


lustrabat raptam Eurydicen atque inrita Ditis


et gradiens ima verrit vestigia cauda,


orchades et radii et amara pausia baca


miscueruntque herbas et non innoxia verba.


grandior ut fetus siliquis fallacibus esset,


delige et intacta totidem cervice iuvencas.

deligo et intactus totidem cervix juvenca


Hoc geritur Zephyris primum impellentibus undas,


in numerum versantque tenaci forcipe ferrum:


luxuriem segetum tenera depascit in herba,


dum faciles animi iuvenum, dum mobilis aetas.

dum facilis animus juvenis dum mobilis aetas


muneribus, tibi pampineo gravidus autumno


Alter erit maculis auro squalentibus ardens;


et proni dant lora, volat vi fervidus axis;

et pronus do lorum volo vis fervidus axis


iungere equos rapidusque rotis insistere victor


antiquasque domos avium cum stirpibus imis


Ac dum prima novis adolescit frondibus aetas,

atque dum primus novus adolesco frons aetas


Continuoque avidis ubi subdita flamma medullis,

continuo avidus ubi subdo flamma medulla


immunisque sedens aliena ad pabula fucus


sponte tulere sua, carpsit; nec ferrea iura

sponte fero suus carpo neque ferreus ius


defectus solis varios lunaeque labores;


diffugiunt, non, Eure, tuos, neque solis ad ortus,

diffugio non eurus tuus neque sol ad ortus


solis ad occasum, cum frigidus aera vesper


nil radicis egent aliae summumque putator


gurgite cum medio portans Oeagrius Hebrus


ignemque horribilemque feram fluviumque liquentem.


Di patrii, Indigetes, et Romule Vestaque mater,

deus patrius indigeto et romulis vesta mater


respondent, solido Paphiae de robore myrtus;

respondeo solidus paphie de robur myrtus


sed neque Medorum, silvae ditissima, terra,


scilicet, atque Ossae frondosum involvere Olympum;

scilicet atque ossa frondosus involvo olympus


tribulaque traheaeque et iniquo pondere rastri;

tribulo traheaeque et iniquus pondus rastrum


quo neque sit ventis aditus—nam pabula venti

quo neque sum venio aditus nam pabulum venio


Avia tum resonant avibus virgulta canoris


et suspensa focis explorat robora fumus.


aut presso exercere solum sub vomere et ipsa

aut premo exerceo solus sub vomo et ipse


At liquidi fontes et stagna virentia musco

at liquidus fons et stagnum vireo muscus


Est etiam ille malus Calabris in saltibus anguis,

sum etiam ille malus calabri in saltus anguis


corporaque agresti nudant praedura palaestrae.


inflavit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras,


Illas ducit amor trans Gargara transque sonantem


invertisse gravis? Atqui non Massica Bacchi

invertisse gravis atqui non massicum bacchus


Optuma quaeque dies miseris mortalibus aevi


bellantum lituosque pati tractuque gementem


stridere apes utero et ruptis effervere costis,

strido apis uterus et rumpo effervo costa


monstra ferunt, populatque ingentem farris acervum


pascitur itque pecus longa in deserta sine ullis

pascor eo pecus longus in desero sine ullus


Fortunatus et ille, deos qui novit agrestis,


signa dabant. Quotiens Cyclopum effervere in agros

signum do quotiens clycops effervo in ager


inque novos soles audent se germina tuto


Oceano libemus,” ait. Simul ipsa precatur


Tuque ades inceptumque una decurre laborem,


si te digna manet divini gloria ruris.


post valido nitens sub pondere faginus axis

post validus niteo sub pondus faginus axis


sub pedibus Styx atra videt Manesque profundi.


ventos et varium caeli praediscere morem


At cui lactis amor, cytisum lotosque frequentis


dulcem ferre cibum et curvas praebere latebras.

dulcis fero cibus et curvo praebeo latebra


dulcia mella premes, nec tantum dulcia, quantum

dulcis mel premo neque tantus dulcis quantus


dulcis compositis spiravit crinibus aura


maturare datur: durum procudit arator


et viris habuere suas, ad sidera raptim


quae sint, quae fuerint, quae mox ventura trahantur;


et Cererem clamore vocent in tecta; neque ante

et ceres clamor voco in tectum neque ante


cum properant, alii taurinis follibus auras


rura mihi et rigui placeant in vallibus amnes,

rus ego et rigesco placeo in valles amnis


Venit hiems: teritur Sicyonia baca trapetis,

venio hiems tero sicyonius baca trapetus


aut tenuis fetus viciae tristisque lupini


stiriaque impexis induruit horrida barbis.


atque illum in praeceps prono rapit alveus amni.

atque ille in praeceps pronus rapio alveus amnis


cum primae lucem pecudes hausere virumque


vertere, Maecenas, ulmisque adiungere vitis


ignarosque viae mecum miseratus agrestis


deficit, abde domo nec turpi ignosce senectae.

deficio abde domus neque turpis ignosco senecta


tum gruibus pedicas et retia ponere cervis


vicina invitet decedere ripa calori,


felicemque trahunt limum—quique editus austro


pomaque degenerant sucos oblita priores


eduramque pirum et spinos iam pruna ferentes


Pallenen, hunc et Nymphae veneramur et ipse


Parthenope studiis florentem ignobilis oti,

parthenope studium floreo ignobilis otium


quo totum nati corpus perduxit; at illi


curva tenent, ut molle siler lentaeque genestae,

curvo teneo ut mollis siler lentus genesta


Semper hiemps, semper spirantes frigora cauri.


continuoque notas et nomina gentis inurunt


carpere mox gyrum incipiat gradibusque sonare


per silvas; tum saevus aper, tum pessima tigris;

per silva tum saevus aper tum malus tigris


Dictaeo caeli regem pavere sub antro.


Invitent croceis halantes floribus horti


sollicitat, frondesque negant et fontibus arcent.


invalidasque tibi tendens, heu non tua, palmas!”

invalidasque tu tendo heu non tuus palmo


hoc, ubi hiulca siti findit canis aestifer arva.

hic ubi hiulcus sitis findo canis aestifer arvum


ambae auro, pictis incinctae pellibus ambae,


arcebis gravido pecori, armentaque pasces


casta pudicitiam servat domus, ubera vaccae


sideris in numerum atque alto succedere caelo.

sido in numerus atque altus succedo caelum


Quo fletu Manis, quae numina voce moveret?


insultare solo et gressus glomerare superbos.

insulto solum et gressus glomeraris superbus


Ipsa ingens arbos faciemque simillima lauro;


non saltu superare viam sit passus et acri

non saltus supero via sum patior et acer


Chaoniique patris glandes, etiam ardua palma

chaonius pater glandes etiam arduus palmo


Indicio est tractu surgens oleaster eodem


fidentemque fuga Parthum versisque sagittis,


cui tu lacte favos et miti dilue Baccho,


asper in ore sapor; tonsis in vallibus illum


rumperet et glacie cursus frenaret aquarum,


qua niger umectat flaventia culta Galaesus,


Admiranda tibi levium spectacula rerum


nec minor usus erit, quamvis Milesia magno

neque paruus utor sum quivis milesius magnus


placatam Eurydicen vitula venerabere caesa.”


Ille ubi nascentem maculis variaverit ortum


praecipitesque cadunt; non densior aere grando,


pascunturque ignes nocturni et lumina fundunt.


purpureae preciaeque, et quo te carmine dicam,

purpureus preciaeque et quo tu carmen dico


Sed tamen et quernas glandes tum stringere tempus

sed tamen et quernus glandes tum stringo tempus


litoraque alcyonem resonant, acalanthida dumi.


dona feram. Iam nunc sollemnis ducere pompas

donum fero iam nunc sollemnis duco pompa


Inseritur vero et fetu nucis arbutus horrida,

insero verus et fetus nucis arbutus horridus


Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi.

tityrus tu patulus cano sub tegimen fagus


nec cum invectus equis altum petit aethera, nec cum

neque cum inveho equus altus peto aether neque cum


qui saxo super atque ingentis pondere testae

qui saxum super atque ingens pondus testa


altaque Pangaea et Rhesi mavortia tellus


heu male tum mitis defendet pampinus uvas:

heu malus tum mitis defendo pampinus labrusca


constitue et sacrum iugulis demitte cruorem,

constituo et sacer iugulis demitto cruor


lilia verbenasque premens vescumque papaver


nec repetita sequi curet Proserpina matrem—

neque repeto sequor curo proserpina mater


Quid memorandum aeque Baccheia dona tulerunt


summa leves. Hinc nescio qua dulcedine laetae

summus levo hinc nescio qui dulcedo laetus


quam Cereri torta redimitus tempora quercu

quam ceres torqueo redimio tempus quercus


iam cadit extremoque inrorat Aquarius anno.


semina, neve oleae silvestris insere truncos:

semen neve olea silvestris insero truncus


ure sata et validam in vites molire bipennem,

uro sero et validus in vito molio bipennis


Ipsa dies alios alio dedit ordine Luna


aut Athon aut Rhodopen aut alta Ceraunia telo

aut athos aut rhodope aut altus ceraunia telum


deicit; ingeminant austri et densissimus imber;


corda licet longe praesciscere; namque morantes

cor licet longus praescisco namque moror


aridus; elucent aliae et fulgore coruscant


Atque haec ut certis possemus discere signis,


proluit; insolitae fugiunt in flumina phocae.


et foedam glomerant tempestatem imbribus atris


illi alternantes multa vi proelia miscent


Omine quo firmans animum sic incipit ipsa:


atque aliam ex alia generando suffice prolem.

atque alius ex alius genero sufficio proles


At nebulae magis ima petunt campoque recumbunt,

at nebula magis imus peto campus recumbo


Salsa autem tellus et quae perhibetur amara,

salio autem tellus et qui perhibeo amarus


Hinc pecudes, armenta, viros, genus omne ferarum,

hinc pecus armentum vir genus omnis ferus


solve mares; mitte in Venerem pecuaria primus,

solvo maris mitto in venus pecuaria primus


Nec minus interea barbas incanaque menta

neque paruus interea barba incanus mentum


Tempore quamquam illo tellus quoque et aequora ponti

tempus quamquam ille tellus quoque et aequor pontus


Corycium vidisse senem, cui pauca relicti

corycius video senex qui paucus relinquo


Luciferi primo cum sidere frigida rura


sufficiunt aulasque et cerea regna refigunt.


Huius odorato radices incoque Baccho


artes nocent quaesitaeque; cessere magistri


quaeque suo semper viridi se gramine vestit

quisque suus semper viridis sui gramen vestio


tinnitusque cie et Matris quate cymbala circum.

tinnio cieo et matrae quatio cymbalum circum


Cinyphii tondent hirci saetasque comantis


frumenta in viridi stipula lactentia turgent.

frumentum in viridis stipulo lacteo turgent


densa sere; in denso non segnior ubere Bacchus;

densus sero in densus non segnis uber bacchus


saxosusque sonans Hypanis Mysusque Caicus,


contunsosque animos et res miserabere fractas,

contunsosque animus et res misero frango


et, si non alium late iactaret odorem,


non scopuli rupesque cavae atque obiecta retardant

non scopulus rupes cavus atque objecto retardo


proelia, sed dubius mediis Mars errat in armis:

proelio sed dubius medius mars erro in arma


nec pecori opportuna seges nec commoda Baccho.

neque pecus opportunus seges neque commodus bacchus


vita tulit, tristi languebunt corpora morbo—


omnis in hac certam regio iacit arte salutem.

omnis in hic certus regius jacio ars salus


angustos habeant aditus: nam frigore mella


omnia sint paribus numeris dimensa viarum;


tum variae eludent species atque ora ferarum


Clioque et Beroe soror, Oceanitides ambae,


ferte simul Faunique pedem Dryadesque puellae:


Ipsa autem macie tenuant armenta volentes,


considit scopulo medius numerumque recenset.

consido scopulus medius numerus recenseo


lappaeque tribolique, interque nitentia culta


caedunt et magno laeti clamore reportant.


Haec ante exitium primis dant signa diebus;


discere quam multae Zephyro turbentur harenae,


Nec vero terrae ferre omnes omnia possunt.

neque verus terra fero omnis omnis possum


“Est in Carphatio Neptuni gurgite vates


At tribus exactis ubi quarta accesserit aestas,


quos ignis caelo Cyllenius erret in orbis.

qui ignis caelum cyllenius erro in orbis


ingens et simulacra modis pallentia miris


aut summa nantis in aqua colludere plumas.


Haec quoque non cura nobis leviore tuendae,


fovit humum. Cape saxa manu, cape robora, pastor,

foveo humus capio saxum manus capio robur pastor


corripuere ruuntque effusi carcere currus,


exsequar: hanc etiam, Maecenas, adspice partem.

exsequor hic etiam maecenas adspecio pars


sustinet, hinc armenta boum meritosque iuvencos.

sustineo hinc armentum bos mereo juvencus


intus se vasti Proteus tegit obice saxi.

intus sui vastus proteus tego obicio saxum


at myrtus validis hastilibus et bona bello

at myrtus validus hastilis et bonus bellum


illi inter sese magna vi bracchia tollunt

ille inter sui magnus vis bracchium tollo


Vere fabis satio; tum te quoque, Medica, putres

verus fo satio tum tu quoque maedicus putreo


discerptum latos iuvenem sparsere per agros.


impositique rogis iuvenes ante ora parentum,


ibat et ingenti motu stupefactus aquarum


iamque ministrantem platanum potantibus umbras.


vomis et inflexi primum grave robur aratri

vomo et inflecto primus gravis robur arater


Nec frustra signorum obitus speculamur et ortus,

neque frustra signum obeo speculor et ortus


tum trepidae inter se coeunt pennisque coruscant

tum trepidus inter sui coeo penna corusco


tum longo nullus lateri modus; omnia magna,

tum longus nullus lateo modus omnis magnus


accipiunt sulci et milio venit annua cura,

accipio sulcus et milium venio annuus cura


stivaque, quae currus a tergo torqueat imos,

stivaque qui currus ab tergum torqueo imi


usque adeo obnixi non cedere, dum gravis aut hos

usque adeo obnitor non cedo dum gravis aut hic


et liquida et durum Bacchi domitura saporem.


summaque ieiuna sanie infuscatur harena.


mores et studia et populos et proelia dicam.

mos et studium et populus et proelio dico


desidia latamque trahens inglorius alvum.


omnia sub magna labentia flumina terra


et quid quaeque ferat regio et quid quaeque recuset.

et quis quisque fero regius et quis quisque recuso


forma bovis, cui turpe caput, cui plurima cervix,

forma bos qui turpis caput qui multus cervix


at si luxuria foliorum exuberat umbra,


bis segetem densis obducunt sentibus herbae;


pura neque obtunsis per caelum cornibus ibit,


tristis ad extremi sacrum caput adstitit amnis

tristis ad extremus sacer caput asto amnis


primus et ire viam et fluvios temptare minaces


ac veluti lentis Cyclopes fulmina massis

atque velut lentus cyclopes fulmen massa


ceu pressae cum iam portum tetigere carinae,


Hinc tempestates dubio praediscere caelo


nocte natat caeca serus freta; quem super ingens

nox nato caecus serus fretus qui super ingens


saxa per et scopulos et depressas convallis

saxum per et scopulus et deprimo convallis


arcus et e pastu decedens agmine magno


fertur equis auriga neque audit currus habenas.

fero equus aurigo neque audio currus habena


turbidus et torquens flaventis Hister harenas,

turbidus et torqueo flaveo hister harena


instrepat et iunctos temo trahat aereus orbes.

instrepo et jungo temo traho aereus orbo


germanae tonsisque ferunt mantelia villis;


multa querens atque hac adfatus voce parentem:

multus queror atque hic affor vox parens


Ipsae Caucasio steriles in vertice silvae,


fulgura nec diri totiens arsere cometae.

fulgur neque dirus totiens ardeo cometes


et, quantum longis carpent armenta diebus,


et caput, unde altus primum se erumpit Enipeus

et caput unde altus primus sui erumpo enipeus


floret ager, spumat plenis vindemia labris—

floreo ager spumo plenus vindemio labrum


fundit humo facilem victum iustissima tellus.


dignus honos, squalent abductis arva colonis

dignus honor squaleo abduco arvum colonia


sin maculae incipient rutilo inmiscerier igni,

sin macula incipio rutilo inmiscerier ignis


quarum sacra fero ingenti percussus amore,


obliquus qua se signorum verteret ordo.


inter se in foliis strepitant; iuvat imbribus actis

inter sui in folium strepito juvo imber ago


aureus hanc vitam in terris Saturnus agebat;


illius inmensae ruperunt horrea messes.


corpora magna boum, confertoque agmine cervi


quod iam non dubiis poteris cognoscere signis:

qui iam non dubius possum cognosco signum


caeditur, incultique exercet cura salicti.


velocis iaculi certamina ponit in ulmo,


ventus agat nubes, quid cogitet humidus Auster,

venio ago nubes quis cogito humidus auster


Palladia gaudent silva vivacis olivae.


confluere et lentis uvam demittere ramis.

confluo et lentus labrusca demitto ramus


eligitur locus; hunc angustique imbrice tecti


glande sues laeti redeunt, dant arbuta silvae;

glande sus laetus redeo do arbutum silva


Ergo non hiemes illam, non flabra neque imbres

ergo non hiemo ille non flabra neque imber


tristia temptantum sensu torquebit amaro.

tristis temptantum sentio torqueo amarus


Semper erunt, quarum mutari corpora malis:


invitae properes anni spem credere terrae.


miscueruntque herbas et non innoxia verba,


Restitit Eurydicenque suam iam luce sub ipsa


nec Pelusiacae curam aspernabere lentis,


exspectant et viva sua plantaria terra;


faucibus ad limum radii tepefacta coquebant:


At mater sonitum thalamo sub fluminis alti

at mater sonitus thalamus sub flumen alo


aut parco sale contingunt hiemique reponunt.


accipiant caelique vias et sidera monstrent,


et veterem in limo ranae cecinere querelam.


inprobus et duris urgens in rebus egestas.


sin in processu coepit crudescere morbus,


farraque, ne blando nequeat superesse labori


at suffire thymo cerasque recidere inanes


terra neque in vacuum poterunt se extendere rami.

terra neque in vacuus possum sui extendo ramus


sol tibi signa dabit. Solem quis dicere falsum


inter sacra deum nocturnique orgia Bacchi

inter sacer deus nocturnus orgia bacchus


Aspice et extremis domitum cultoribus orbem


inserat aut scrobibus mandet mutata subactis,


cum quibus illa choros lucis agitabat in altis,

cum qui ille chorus lucus agito in altus


Sin armenta magis studium vitulosque tueri

sin armentum magis studium vitulus tueor


Sed modus orandi qui sit, prius ordine dicam.


quae Tuscum Tiberim et Romana Palatia servas,

qui tuscus tiberis et romanus palatium servo


inter enim labentur aquae tenuisque subibit


et patiens operum exiguoque adsueta iuventus,

et patior opus exiguus assuesco juventus


iam tum acer curas venientem extendit in annum

iam tum acer cura venio extendo in annus


creta negant alios aeque serpentibus agros


atque Amerina parant lentae retinacula viti.

atque amerinus paro lentus retinaculum vitium


Praeterea genus haud unum nec fortibus ulmis

praeterea genus haud unus neque fortis ulmus


ut varias usus meditando extunderet artis


atque, ubi iam breviorque dies et mollior aestas,

atque ubi iam brevis dies et mollio aestas


tollere humo victorque virum volitare per ora.


altera frumentis quoniam favet, altera Baccho,

alter frumentum quoniam faveo alter bacchus


lactea demittunt pinguesque in gramine laeto


figat humo plantas et amicos inriget imbres.


tunsa per integram solvuntur viscera pellem.


seu lento fuerint alvaria vimine texta,


cum venit et sicco terram spuit ore viator


“Eurydicen” toto referebant flumine ripae.”


nascitur et casus abies visura marinos.


Est lucos Silari circa ilicibusque; virentem


Poma quoque, ut primum truncos sensere valentis

pomum quoque ut primus truncus sentio valeo


exquirunt calidumque animis et cursibus acrem,


et stabula a ventis hiberno opponere soli

et stabulum ab venio hiberno oppono solus


urgerent; hoc effusos munimen ad imbris,


Pullulat ab radice aliis densissima silva,


persequitur vitem attondens fingitque putando.


dum sicca tellure licet, dum nubila pendent.

dum sicco tellus licet dum nubila pendeo


Eumenides, tenuitque inhians tria Cerberus ora


circumstant fremitu denso stipantque frequentes


Taygetique canes domitrixque Epidaurus equorum


At rubicunda Ceres medio succiditur aestu

at rubicundus cero medium succido aestus


Tantum effatus. Ad haec vates vi denique multa

tantus effor ad hic vates vis denique multus


propter aquam. Tardis ingens ubi flexibus errat

propter aqua tardus ingens ubi flexus erro


addere: nona fugae melior, contraria furtis.


morsibus inspirant et spicula caeca relinquunt

morsus inspiro et spiculum caecus relinquo


rursus in obliquum verso perrumpit aratro,

rursus in obliquus verso perrumpo arater


pascentem niveos herboso flumine cycnos;


flos ad prima tenax; animas et olentia Medi

flos ad primus tenax anima et oleo medus


cum Proteus consueta petens e fluctibus antra

cum proteus consuesco peto e fluctus antrum


floreat inriguumque bibant violaria fontem.


urbis habent magnisque agitant sub legibus aevum,


excidet, aut in aquas tenues dilapsus abibit.


Solus Hyperboreas glacies Tanaimque nivalem


Nec vero a stabulis pluvia impendente recedunt

neque verus ab stabulis pluvia impendeo recedo


ipsa acie nondum falcis temptanda, sed uncis


Continuo ventis surgentibus aut freta ponti


aut tecto adsuetus coluber succedere et umbrae,

aut tectum assuesco coluber succedo et umbra


collectum humorem bibula deducit harena.


fudit equum magno tellus percussa tridenti,

fundo equus magnus tellus percutio tridens


cum stabulis armenta tulit. Nec tempore eodem

cum stabulis armentum fero neque tempus idem


invidet atque hominum queritur curare triumphos;

invideo atque homo queror curo triumphus


Tu quos ad studium atque usum formabis agrestem,

tu qui ad studium atque usus formo agrestis


Hellespontiaci servet tutela Priapi.


Ille malum virus serpentibus addidit atris


agricolae, bis quae solem, bis frigora sensit;


exsilit in siccum et flammantia lumina torquens

exsilio in siccus et flammo lumen torqueo


Tondentur cytisi, taedas silva alta ministrat,

tondeo cytisus taeda silva altus ministro


aut hos versa fuga victor dare terga subegit.

aut hic verso fuga victor do tergum subigo


reice, ne maculis infuscet vellera pullis


nigra subest udo tantum cui lingua palato,

niger subsum udus tantus qui lingua palatum


at rudis enituit inpulso vomere campus.


Sin duram metues hiemem parcesque futuro


multa virum volvens durando saecula vincit.


an memorem portus Lucrinoque addita claustra


caeruleus Proteus, magnum qui piscibus aequor

caeruleus proteus magnus qui piscis aequor


quos circum limus niger et deformis harundo

qui circum limus niger et deformis harundo


quique novas alitis non ullo semine fruges,


vel scaena ut versis discedat frontibus utque


frigidus et silvis aquilo decussit honorem,


prensantem nequiquam umbras et multa volentem


terque quaterque solum scindendum glebaque versis


servitio adsuerint, ipsis e torquibus aptos


frondibus et victu pascuntur simplicis herbae,


plantis et durae coryli nascuntur et ingens

planta et durus corylus nascor et ingens


quis sine nec potuere seri nec surgere messes:

quis sine neque possum sero neque surgo messis


infecunda quidem, sed laeta et fortia surgunt;

infecundus quidem sed laetus et fortis surgo


Hoc quondam monstro horribilis exercuit iras

hic quondam monstrum horribilis exerceo ira


nec pulcher Ganges atque auro turbidus Hermus

neque pulcher ganges atque aurum turbidus hermus


terra gelu late septemque adsurgit in ulnas.

terra gelus latus septem assurgo in ulna


Haec Proteus, et se iactu dedit aequor in altum,

hic proteus et sui iactus do aequor in altus


purpureosque metunt flores et flumina libant


Primus vere rosam atque autumno carpere poma,

primus verus rodo atque auctumnus carpo pomum


inque vicem speculantur aquas et nubila caeli


crura thymo plenae; pascuntur et arbuta passim

crus thymum plenus pasco et arbutum passim


unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant

unde tremor terra qui vis mare altus tumesco


Taygete simul os terris ostendit honestum

taygetus simul os terra ostendo honestus


quis dubitet? nam saepe favos ignotus adedit

quis dubito nam saepe favus ignosco ador


accepitque sinu vasto misitque sub amnem.


Romanos ad templa deum duxere triumphos.


tempus et Arcadii memoranda inventa magistri

tempus et arcadius memoro invenio magister


In manibus terrae; non hic te carmine ficto


ulceris os: alitur vitium vivitque tegendo,


inpiaque aeternam timuerunt saecula noctem.


lanea dum nivea circumdatur infula vitta,


saxa sonant vocisque offensa resultat imago.


nascuntur, steriles saxosis montibus orni;


quam si quis ferro potuit rescindere summum

quam si quis ferrum possum rescindo superus


carminibus patriis lancesque et liba feremus


rupe sub aeria deserti ad Strymonis undam

rupes sub aerius desero ad strymonis unda


inventum et magnos canibus circumdare saltus;


Hic segetes, illic veniunt felicius uvae,


complebuntque foros et floribus horrea texent.


pallida Tisiphone Morbos agit ante Metumque,

pallidus tisiphone morbus ago ante metus


Nec via mortis erat simplex, sed ubi ignea venis

neque via mors sum simplex sed ubi igneus venio


Hic noctem ludo ducunt et pocula laeti


pabulaque in foribus plenis adpone canistris.

pabulum in foris plenus appono canistrum


in burim et curvi formam accipit ulmus aratri.

in buris et curvus forma accipio ulmus arater


sive inde occultas viris et pabula terrae


Quattuor his aras alta ad delubra dearum

quattuor hic ara altus ad delubrum dearis


Quod nisi et adsiduis herbam insectabere rastris,

qui nisi et assiduus herba insecto rastrum


femina nec nemorum patitur meminisse nec herbae

femina neque nemus patior memini neque herba


et medio tostas aestu terit area fruges.

et medium torreo aestus tero area frugis


Nunc, veneranda Pales, magno nunc ore sonandum


volneribus crebris, lavit ater corpora sanguis,


aut dirum tiniae genus, aut invisa Minervae

aut dirus tiniae genus aut invideo minerva


multa reluctanti obstruitur, plagisque perempto


et rutilis clarus squamis, ille horridus alter

et rutilis clarus squama ille horridus alter


Multi iam excretos prohibent a matribus haedos

multus iam excerno prohibeo ab mater haedus


nascitur et pluvio contristat frigore caelum.

nascor et pluvius contristo frigor caelum


spiramenta, novas veniat qua sucus in herbas,

spiramentum novo venio qui sucus in herba


nec rapit inmensos orbis per humum neque tanto

neque rapio immensus orbis per humus neque tantus


Ipse caput tonsae foliis ornatus olivae


Quod surgente die mulsere horisque diurnis,


virgulta et prolem tarde crescentis olivae.


Cydippeque et flava Lycorias, altera virgo,

cydippeque et flavus lycorias alter virgo


audeat. Ille etiam caecos instare tumultus


balantumque gregem fluvio mersare salubri.

balantumque grex fluvius mersaris salubris


hinc anni labor, hinc patriam parvosque nepotes

hinc annus labor hinc patria parvus nepos


atque metus omnis et inexorabile fatum


et prensos domitare boves et licia telae


angustum formica terens iter et bibit ingens

angustus formica tero iter et bibo ingens


quod neque concubitu indulgent nec corpora segnes

qui neque concubo indulgeo neque corpus segnis


Hunc quoque, ubi aut morbo gravis aut iam segnior annis

hic quoque ubi aut morbus gravis aut iam segnis annus


ne prohibete! Satis iam pridem sanguine nostro

ne prohibeo satis iam pridem sanguis noster


Difficiles primum terrae collesque maligni,


falce premes umbras votisque vocaveris imbrem,


Ille etiam exstincto miseratus Caesare Romam,

ille etiam exstinguo miseror caesaris roma


conditus in nubem medioque refugerit orbe,


monte minor procumbit, at ima exaestuat unda

mons paruus procumbo at imus exaestuo unda


squamea convolvens sublato pectore terga


fit sonitus, magnum mixtae glomerantur in orbem


truditur e sicco radix oleagina ligno.


tum levis calamos et rasae hastilia virgae


Sed quanto ille magis formas se vertet in omnes,

sed quantus ille magis forma sui verto in omnis


ad puteos aut alta greges ad stagna iubebo

ad puteus aut altus grex ad stagnum iubeo


quis color et quae sit rebus natura ferendis.


namque uno ingentem tollit de caespite silvam,

namque unus ingens tollo de caespes silva


nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas

nunc caput obiectaris fretus nunc curro in unda


fecere agricolae, facilis quaerentibus herba;


Hos non immissis canibus, non cassibus ullis


educunt fetus, aliae purissima mella


prima vel autumni sub frigora, cum rapidus Sol

primus vel auctumnus sub frigus cum rapidus sol


Tum Sol pallentis haud umquam discutit umbras,

tum sol palleo haud umquam discutio umbra


quam sit, et angustis hunc addere rebus honorem;


amissos queritur fetus, quos durus arator


adspiciunt, liquefacta boum per viscera toto

adspecio liquefacio bos per viscera totus


Dulcibus idcirco fluviis pecus omne magistri

dulcis idcirco fluvius pecus omnis magister


nosse, quot Ionii veniant ad litora fluctus.

nosco quot ionius venio ad litus fluctus


sustuleris fragilis calamos silvamque sonantem.


ingratum trahit, et, si quando ad proelia ventum est,

ingratus traho et si quando ad proelio venio sum


aetherios dixere; deum namque ire per omnes


Taygeta! O, qui me gelidis convallibus Haemi

taygete o qui ego gelidus convallis haemus


felicis mali, quo non praesentius ullum,


agricolas! quibus ipsa procul discordibus armis

agricola qui ipse procul discordibus arma


Sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti,


aut ibi flava seres mutato sidere farra,


Verum ubi nulla fugam reperit fallacia, victus

verus ubi nullus fuga reperio fallacia vinco


aesculus atque habitae Grais oracula quercus.

aesculus atque habeo graii oraculum quercus


iussit adire domos? Quidve hinc petis?” inquit. At ille:

iubeo adeo domus quis hinc peto inquam at ille


ingentem clamore premes ad retia cervum.


aut eadem sidus fugiens ubi Piscis aquosi


dant silvae longique urgent ad litora fluctus;


quid tantum Oceano properent se tinguere soles

quis tantus oceanus propero sui tinguere soleo


et genus aequoreum, pecudes pictaeque volucres,


Vulcani Martisque dolos et dulcia furta,


rursus abundabat fluidus liquor omniaque in se


At non, qua Scythiae gentes Maeotiaque unda,


exercete, viri, tauros, serite hordea campis


regum aequabat opes animis seraque revertens


Saepe etiam cursu timidos agitabis onagros

saepe etiam cursus timidus agito onagros


Sin ad bella magis studium turmasque ferocis,


et virides apio ripae, tortusque per herbam


fortes invertant tauri glaebasque iacentis


hinc canibus blandis rabies venit et quatit aegros

hinc canis blandus rabio venio et quatio aeger


ingenium aut rerum fato prudentia maior;


Inde ubi quarta sitim caeli collegerit hora

indus ubi quartus sitis caelum colligo hora


more patrum nivea implebunt mulctraria vaccae,

mos pater niveus impleo mulctraria vacca


ut cerasis ulmisque; etiam Parnasia laurus


Quin etiam, ima dolor balantum lapsus ad ossa

quin etiam imus dolor balantum labor ad os


semper sole rubens et torrida semper ab igni;

semper sol rubeo et torridus semper ab ignis


ad plenum calcentur; aqua eluctabitur omnis


Urit enim lini campum seges, urit avenae,


Quid qui, ne gravidis procumbat culmus aristis,

quis qui ne gravidus procumbo culmus arista


semper et obtenta densentur nocte tenebrae,


atque, ubi concubitus primos iam nota voluptas

atque ubi concubo primus iam nosco voluptas


insanumque forum aut populi tabularia vidit.

insanus forum aut populus tabularia video


Saepius et tectis penetralibus extulit ova


Talem dives arat Capua et vicina Vesevo


consurgit, premitur Libyae devexus in austros.


ingemere et sulco attritus splendescere vomer.

ingemo et sulco attero splendescere vomer


oscilla ex alta suspendunt mollia pinu.


Tempore non alio dicunt regionibus illis


vix defessa senem passus componere membra

vix defatiscor senex patior compono membrum


sensit. Eam circum Milesia vellera Nymphae


Quin etiam caeli regionem in cortice signant,


inque dies avidum surgens caput altius effert:


et saepe attollunt umeris et corpora bello

et saepe attollo umerus et corpus bellum


felicis operum. Quintam fuge: pallidus Orcus


sarmenta et vallos primus sub tecta referto;

sarmentum et vallus primus sub tectum refero


suspecti tibi sint imbres; namque urget ab alto

suspicio tu sum imber namque urgeo ab altus


at genus immortale manet multosque per annos


Tum pater omnipotens fecundis imbribus Aether

tum pater omnipotens fecundus imber aether


nescio qua praeter solitum dulcedine laeti


semina nec miseros fallunt aconita legentis


impositi dorso atque equitem docuere sub armis

impono dorsum atque eques doceo sub arma


possumus, hinc messisque diem tempusque serendi,


Quid faceret? Quo se rapta bis coniuge ferret?

quis facio quo sui rapio bis coniunx fero


Disce et odoratam stabulis accendere cedrum


quadrifidasque sudes et acuto robore vallos;


est numerus; neque enim numero conprendere refert;

sum numerus neque enim numerus comprehendo refero


ante novis rubeant quam prata coloribus, ante


pasce sero pingui. Numquam custodibus illis


addidit, expediam, pro qua mercede canoros


vipera et attoniti squamis adstantibus hydri.


solis et occasum servans de culmine summo


Romanum est, oestrum Grai vertere vocantes,


luctus Aristaei, vitreisque sedilibus omnes


inter cunctantis cecidit moribunda ministros.


quotque in flore novo pomis se fertilis arbos

quot in floreo novo pomum sui fertilis arbor


aut aris servare sacros aut scindere terram


deinde satis fluvium inducit rivosque sequentis

deinde satis fluvius induco rivus sequor


Illic clausa tenent stabulis armenta, neque ullae

illic claudo teneo stabulis armentum neque ullus


rusticus et curvo Saturni dente relictam

rusticus et curvo saturnus dens relinquo


ut, cum prima novi ducent examina reges


floribus insultent aut errans bucula campo


Me vero primum dulces ante omnia Musae,


praecipue dum frons tenera inprudensque laborum;

praecipuus dum frons tener inprudensque labor


nec galeis densisque virum seges horruit hastis;

neque galea densus vir seges horreo hasta


flumina correptosque unda torquentia montis.


nec vescas salicum frondes ulvamque palustrem,

neque vesco salix frondeo ulva palustrem


admonuit, tum tecta petunt, tum corpora curant;


Pascitur in magna Sila formosa iuvenca:

pascor in magnus silus formosus juvencus


centum quae silvas, centum quae flumina servant.

centum qui silva centum qui flumen servo


incumbent generis lapsi sarcire ruinas


cum graviter tunsis gemit area frugibus et cum

cum gravis tundo gemo area frugis et cum


Ipse, velut stabuli custos in montibus olim,


ipsius in voltu varios errare colores:


Pan, ovium custos, tua si tibi Maenala curae,


exspecta et validis terram proscinde iuvencis.

exspecto et validus terra proscindo juvencus


vilibus aut onerat pomis, lapidemque revertens


saepe volutabris pulsos silvestribus apros


“duc, age, duc ad nos; fas illi limina divum

duco ago duco ad nos fas ille limen divus


Coeumque Iapetumque creat saevumque Typhoea


Nam sine vi non ulla dabit praecepta, neque illum

nam sine vis non ullus do praecipio neque ille


effetos cinerem inmundum iactare per agros.

effetus cinis immundus iactaris per ager


Nigra fere et presso pinguis sub vomere terra

niger fere et premo pinguis sub vomo terra


at si non fuerit tellus fecunda, sub ipsum


ne tondere quidem morbo inluvieque peresa


magnaque cum magno veniet tritura calore;


Concrescunt subitae currenti in flumine crustae


nec fratris radiis obnoxia surgere Luna,


Quid faciat laetas segetes, quo sidere terram


Phillyrides Chiron Amythaoniusque Melampus.


sudor et ille quidem morituris frigidus, aret

sudor et ille quidem morior frigidus aro


in mare purpureum violentior effluit amnis.


proventuque oneret sulcos atque horrea vincat.

proventuque onero sulcus atque horreum vinco


suscitat et rapta graviter pro coniuge saevit.

suscito et rapio gravis pro coniunx saevio


et gilvo. Tum, si qua sonum procul arma dedere

et gilvus tum si qui sonus procul arma do


indutae caeduntque securibus umida vina


Quod superest, quaecumque premes virgulta per agros,

qui supersum quicumque premo virgultus per ager


Mox et frumentis labor additus, ut mala culmos

mox et frumentum labor addo ut malus culmus


ergo inter sese paribus concurrere telis


carduus; intereunt segetes, subit aspera silva,


Cyrene soror, ipse tibi, tua maxima cura,


tingue novo mecum direptis crura cothurnis.


Ille etiam seras in versum distulit ulmos


instabiles animos ludo prohibebis inani.


cum nix alta iacet, glaciem cum flumina trudunt.

cum nix altus iaceo glacio cum flumen trudo


munere quamque suo. Grandaevis oppida curae

munus quisque suus grandaevus oppidum cura


continuoque animos vulgi et trepidantia bello

continuo animus vulgus et trepido bellum


Seu quis Olympiacae miratus praemia palmae

seu quis olympiacus miror praemium palma


Quo magis exhaustae fuerint, hoc acrius omnes


agricolae; hiberno laetissima pulvere farra,


pars epulis onerant mensas et plena reponunt

pars epulis onero mensa et plenus repono


ardebat, caelo et medium sol igneus orbem


et faciem tauro propior, quaeque ardua tota,

et facies taurus propior quisque arduus totus


Hinc ubi iam emissum caveis ad sidera caeli

hinc ubi iam emitto cavea ad sidus caelum


multa, forent quae mox caelo properanda sereno,

multus sum qui mox caelum propero serenus


alba neque Assyrio fucatur lana veneno


prima fugit; subeunt morbi tristisque senectus


pocula sunt fontes liquidi atque exercita cursu

poculum sum fons liquidus atque exerceo cursus


Assaraci proles demissaeque ab Iove gentis

assaracus proles demitto ab iuppiter gens


ante tibi Eoae Atlantides abscondantur


obscenaeque canes inportunaeque volucres


Illis ira modum supra est, laesaeque venenum


Talis Amyclaei domitus Pollucis habenis


Nec mos bellantis una stabulare, sed alter

neque mos bellor unus stabularis sed alter


Tum liquidas corvi presso ter gutture voces

tum liquidus corvus premo ter guttur voco


interea longum cantu solata laborem


Atque equidem, extremo ni iam sub fine laborum

atque equidem exter ni iam sub finis labor


Hic ver adsiduum atque alienis mensibus aestas

hic ver assiduus atque alienus mensis aestas


scilicet, et grandes ibunt per vimina guttae;


fas erat: in medium quaerebant ipsaque tellus


spiculaque exacuunt rostris aptantque lacertos


Aut rursum enodes trunci resecantur et alte

aut rursum enodo truncus reseco et altus


Nec modus inserere atque oculos inponere simplex.

neque modus insero atque oculus inpono simplex


aut tantum fluere aut totidem durare per annos.

aut tantus fluo aut totidem duraris per annus


crescentique adimunt fetus uruntque ferentem.


et pede prosubigit terram, fricat arbore costas

et pes prosubigo terra frico arbor costa


caeruleus pluviam denuntiat, igneus Euros;


necdum etiam audierant inflari classica, necdum

necdum etiam audio inflaris classicus necdum


ducit et intacta totidem cervice iuvencas.


teque sibi generum Tethys emat omnibus undis,


et pluvia ingenti sata laeta boumque labores


votaque servati solvent in litore nautae


Collibus an plano melius sit ponere vitem,


paulatim et sulcis frumenti quaereret herbam.

paulatim et sulcus frumentum quaero herba


Arentesque rosas aut igni pinguia multo


lenibus horrescunt flabris summaeque sonorem


nequiquam pinguis palea teret area culmos.

nequiquam pinguis palea tero area culmus


Castaliam molli devertitur orbita clivo.


vix humilis apibus casias roremque ministrat;


aureus ipse, sed in foliis, quae plurima circum

aureus ipse sed in folium qui multus circum


atque in se sua per vestigia volvitur annus.

atque in sui suus per vestigium volvo annus


Optima vinetis satio, cum vere rubenti


anne novum tardis sidus te mensibus addas,


cogitur inque sinus scindit sese unda reductos,


miraturque novas frondes et non sua poma.


subiciunt fragmenta, thymum casiasque recentes.


te libans, Lenaee, vocat pecorisque magistris


ter flamma ad summum tecti subiecta reluxit.

ter flamma ad superus tectum subiectum reluceo


Texendae saepes etiam et pecus omne tenendum,

texendae saepes etiam et pecus omnis teneo


Si vero solem ad rapidum lunasque sequentis


et viridi in campo templum de marmore ponam

et viridis in campus templum de marmor pono


et varios ponit fetus autumnus et alte


tecta serat late circum, cui talia curae;


diffugiunt armenta; furit mugitibus aether


Iamque pedem referens casus evaserat omnes;


Neptunique ipsa deducat origine gentem.


Salve, magna parens frugum, Saturnia tellus,

salvus magnus parens frugum saturnius tellus


aëriae fugere grues, aut bucula caelum


Eurique Zephyrique tonat domus: omnia plenis


Frigora nec tantum cana concreta pruina

frigus neque tantus canus concretum pruina


ora fovent illo et senibus medicantur anhelis.


Namque sub Oebaliae memini me turribus arcis,

namque sub oebalia memini ego turris arx


Iam sibi tum a curvis male temperat unda carinis,

iam sui tum ab curvus malus tempero unda carina


pabula, nec tota claudes faenilia bruma.

pabulum neque totus claudo faenilia bruma


nec moritura super crudeli funere virgo.


raptat amor; iuvat ire iugis, qua nulla priorum

rapto amor juvo eo iugum qui nullus prior


cum fugit in Rhodopen atque in deserta Getarum

cum fugio in rhodope atque in desero getaris


cum caput obscura nitidum ferrugine texit


et bibit humorem et, cum volt, ex se ipsa remittit

et bibo humorem et cum volo ex sui ipse remitto


Si vero, quoniam casus apibus quoque nostros

si verus quoniam casus apis quoque noster


Tyrrhenusque fretis inmittitur aestus Avernis?


Primus humum fodito, primus devecta cremato


sed gravidae fruges et Bacchi Massicus humor

sed gravida frugis et bacchus massicus humo


ut cum carceribus sese effudere quadrigae,


Iam vinctae vites, iam falcem arbusta reponunt,

iam vincio vito iam falx arbustus repono


hora neque insidiis noctis capiere serenae.


laudibus et plausae sonitum cervicis amare.


caeruleae, glacie concretae atque imbribus atris;

caeruleus glacies concerno atque imber ater


Haec eadem argenti rivos aerisque metalla


ingredior, sanctos ausus recludere fontis,


postquam exusta palus, terraeque ardore dehiscunt,

postquam exuro palus terra ardor dehisco


auritosque sequi lepores, tum figere dammas,


otia agunt terra congestaque robora totasque


Quid nemora Aethiopum molli canentia lana,


Tu tamen et levi rimosa cubilia limo


nec genus unde novae stirpis revocetur habebit,

neque genus unde novus stirps revoco habeo


atque opere in medio defixa relinquit aratra.

atque opus in medium defigo relinquo aratrum


Cui non dictus Hylas puer et Latonia Delos

qui non dico hylas puer et latonius delus


Verum haec ipse equidem spatiis exclusus iniquis

verus hic ipse equidem spatium excludo iniquus


quaesitas ad sacra boves Iunonis et uris


qui, dum amnes ulli rumpuntur fontibus et dum


et pro purpureo poenas dat Scylla capillo:

et pro purpureus poena do scylla capillus


Et saepe alterius ramos inpune videmus


tende petens pacem et faciles venerare Napaeas;

tendo peto pax et facilis veneraris napaeae


crescere iam domitis sinito: namque ante domandum


Felix, qui potuit rerum cognoscere causas,


et crurum tenus a mento palearia pendent;


Pascuntur vero silvas et summa Lycaei


Aut ubi sub lucem densa inter nubila sese


per noctem resonare lupis ululantibus urbes.


illum non populi fasces, non purpura regum


rumpe moras; vocat ingenti clamore Cithaeron


spectabat diversa locis, Phasimque Lycumque


Ne nocturna quidem carpentes pensa puellae


Nilum ac navali surgentis aere columnas.


undaque iam tergo ferratos sustinet orbis,


flammarumque globos liquefactaque volvere saxa!


advolvere focis ulmos ignique dedere.


Cecropias innatus apes amor urget habendi,


fer stabulis inimicum ignem atque interfice messes,

fero stabulis inimicus ignis atque interfacio messis


Liber et alma Ceres, vestro si munere tellus

liber et almus cero vester si munus tellus


illa levem fugiens raptim secat aethera pinnis

ille levo fugio raptim seco aether pinna


Iamque domum mirans genetricis et umida regna

iam domus miror genetrix et umidus regnum


ad terramque fluit devexo pondere cervix.


pes etiam; et camuris hirtae sub cornibus aures.

pes etiam et camuris hirtus sub cornu auris


septemque una sibi muro circumdedit arces.


nec Baccho genus aut pomis sua nomina servat—

neque bacchus genus aut pomum suus nomen servo


et multa duram stipula filicumque maniplis


aut iuga detractans interdumque aspera cornu


et glaucas salices casiamque crocumque rubentem


nunc te, Bacche, canam, nec non silvestria tecum

nunc tu bacchus cano neque non silvestris tu


lumina, labentem caelo quae ducitis annum,


audeat, inque vicem det mollibus ora capistris


halitus atque animos tollent sata; iamque reperti,

halitus atque animus tollo sero iam reperio


flumina amem silvasque inglorius. O ubi campi


aut acrem flammae sonitum dabit atque ita vinclis

aut acer flamma sonitus do atque ita vinclum


Hoc satis armentis: superat pars altera curae,

hic satis armentum supero pars alter cura


auditur fractos sonitus imitata tubarum;


at si virgineum suffuderit ore ruborem,


colaque prelorum fumosis deripe tectis;


Cuius Aristaeo quoniam est oblata facultas,

qui aristaeus quoniam sum offertor facultas


Nec tibi tam prudens quisquam persuadeat auctor

neque tu tam prudens quisquam persuadeo auctor


incusum aut atrae massam picis urbe reportat.

incudo aut ater massa picus urbs reporto


ire loca et scrobibus superabit terra repletis,


saevit agris asperque siti atque exterritus aestu.

saevio ager asper sitis atque exterreo aestus


Idaeasque pices et pinguis unguine ceras


sit genitali arvo et sulcos oblimet inertis,

sum genital arvum et sulcus oblimo iners


regibus incessit magno discordia motu,


semper enim refice ac, ne post amissa requiras,

semper enim reficio atque ne post amitto requiro


quacumque illa levem fugiens secat aethera pinnis,

quicumque ille levo fugio seco aether pinna


progeniem nidosque fovent, hinc arte recentes


Ascraeumque cano Romana per oppida carmen.

ascraeus cano romanus per oppidum carmen


Hinc vel ad Elei metas et maxuma campi


eruit; illae altum nidis petiere relictis,


inferias Orphei mittit lucumque revisit.


squameus in spiram tractu se colligit anguis.

squameus in spira traho sui colligo anguis


sanguineisque inculta rubent aviaria bacis.


quid maiora sequar?—salices humilesque genestae

quis magnus sequor salix humilis genesta


Quare agite o proprios generatim discite cultus,

quaris ago o proprius generatim disco cultus


et Venerem certis repetunt armenta diebus;


Prima Ceres ferro mortalis vertere terram


non illas gravibus quisquam iuga ducere plaustris,

non ille gravis quisquam iugum duco plaustrum


dira per incautum serpant contagia volgus.

dirus per incautus serpo contagium vulgus


sudor et hirsuti secuerunt corpora vepres.


fit nodo sinus: huc aliena ex arbore germen

fio nodus sinus huc alienus ex arbor germen


Quae gravis est, ipso tacitam se pondere prodit,

qui gravis sum ipse taceo sui pondus prodeo


ter centum nivei tondent dumeta iuvenci;

ter centum niveus tondeo dumetum juvencus


Nunc, quo quamque modo possis cognoscere, dicam.

nunc quo quisque modo possum cognosco dico


nec mora nec requies; at fulvae nimbus harenae

neque mora neque requies at fulvus nimbus harena


multa gemens ignominiam plagasque superbi


Fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella.


compositis sinuetque alterna volumina crurum


Idcirco certis dimensum partibus orbem


panaque Silvanumque senem Nymphasque sorores:


excipiat, neque enim plus septima ducitur aestas,

excipio neque enim multus septimus duco aestas


nocte domum dapibus mensas onerabat inemptis.


ossa minutatim morbo collapsa trahebat.


sed frustra oppositum trudentis pectore montem


deice. Iamque fuga timidum caput abdidit alte,

deicio iam fuga timidus caput abdo altus


et dulcis animas plena ad praesepia reddunt;

et dulcis anima plenus ad praesaepe reddo


tellurem Borea rigidam spirante movere.


exesi latere in montis, quo plurima vento


Hoc metuens caeli menses et sidera serva,


unde pater Tiberinus et unde Aniena fluenta

unde pater tiberinus et unde anienus fluentum


speluncaeque tegant et saxea procubet umbra.


Absint et picti squalentia terga lacerti


Haud mora; continuo matris praecepta facessit;

haud mora continuo mater praecipio facesso


non aliter, quam qui adverso vix flumine lembum

non aliter quam qui adverso vix flumen lembus


scillamque elleborosque gravis nigrumque bitumen.


Labitur infelix studiorum atque immemor herbae

labor infelix studium atque immemor herba


falcem maturis quisquam supponat aristis,


indulge ordinibus, nec setius omnis in unguem

indulgeo ordo neque setius omnis in unguis


Saepe etiam stellas vento inpendente videbis


pastor ab Amphryso, vos, silvae amnesque Lycaei.

pastor ab amphrysus tu silva amnis lycaeus


Chaoniam pingui glandem mutavit arista,


ne signare quidem aut partiri limite campum


flumina, nec somnos abrumpit cura salubris.

flumen neque somnus abrumpo cura salubris


Pastor Aristaeus fugiens Peneia Tempe,


Nam neque erat coriis usus nec viscera quisquam

nam neque sum corius utor neque viscera quisquam


Potniades malis membra absumpsere quadrigae.


hortantem et fessas ad pabula nota vocantem.


conveniat, quando armatas deducere classis,


ante locum similem exquirunt, ubi prima paretur

ante locus similis exquiro ubi primus paro


cornibus inter se subigit decernere amantis.


Nec non et sterilis, quae stirpibus exit ab imis,

neque non et sterilis qui stirps exeo ab imus


corda pavor pulsans? Illi instant verbere torto

cor pavor pulso ille insto verber torqueo


Sed fugit interea, fugit inreparabile tempus,

sed fugio interea fugio inreparabilis tempus


trunca pedum primo, mox et stridentia pennis,


nomina, Trosque parens et Troiae Cynthius auctor.

nomen tros parens et troius cynthius auctor


inter se adversis luctantur cornibus haedi.


Aut si quam ferro mactaverat ante sacerdos


diversi rumpent radii aut ubi pallida surget

diverto rumpo radius aut ubi pallidus surgo


invisum fatis genuisti? aut quo tibi nostri


esset robigo segnisque horreret in arvis


ima ferire pedis salientem sanguine venam,


nequiquam in tectis certatim tenuia cera


quamvis Elysios miretur Graecia campos


et lauri bacas oleamque cruentaque myrta,


atque illis iam saepe rotae ducantur inanes


curvata in montis faciem circumstetit unda


dum medicas adhibere manus ad volnera pastor

dum medico adhibeo manus ad vulnero pastor


carpamus, dum mane novum, dum gramina canent,


per duodena regit mundi Sol aureus astra.

per duodena rego mundus sol aureus astrum


Carpit enim viris paulatim uritque videndo


ferret hiems culmumque levem stipulasque volantis.


nondum hiemem contingit equis, iam praeterit aestas.

nondum hiems contingo equus iam praetereo aestas


funduntur, violae sublucet purpura nigrae;


Narcissi lacrimam et lentum de cortice gluten

narcissus lacrima et lentus de cortex glutus


per gentis humilis stravit pavor; ille flagranti

per gens humilis sterno pavor ille flagro


foedera, terque fragor stagnis auditus Avernis.

foedero ter fragor stagnum audio avernus


Scilicet et tempus veniet, cum finibus illis


usum in castrorum et miseris velamina nautis.


litora misceri et nemorum increbrescere murmur.

litus misceo et nemus increbrescere murmur


forsitan et, pingues hortos quae cura colendi

forsitan et pinguis hortus qui cura colo


ipsae consident medicatis sedibus, ipsae


per terram et summo vestigia pulvere signent;

per terra et superus vestigium pulvis signo


procurvam exspectant falcem rastrosque tenacis,


aut intus clausos satura ad praesepia servant.

aut intus claudo sero ad praesaepe servo


Sunt et Amineae vites, firmissima vina,


Luna, revertentis cum primum colligit ignis,


exercetque frequens tellurem atque imperat arvis.

exerceo frequens tellus atque impero arvum


et sonitu terrebis aves, et ruris opaci


corpora corripiunt, sed tota aestiva repente,

corpus corripio sed totus aestivus repens


cum positis novus exuviis nitidusque iuventa


excoquitur vitium atque exsudat inutilis humor,

excoquo vitium atque exsudo inutilis humo


cum gemitu, reboant silvaeque et longus Olympus

cum gemitus reboo silva et longus olympus


exit et obducto late tenet omnia limo,


scilicet huc reddi deinde ac resoluta referri

scilicet huc reddo deinde atque resolvo refero


nec varios inhiant pulchra testudine postis

neque varius inhio pulcher testudo postis


Nec mihi displiceat maculis insignis et albo,

neque ego displiceo maculis insignis et album


Bacchus et ad culpam causas dedit; ille furentis


maerentem abiungens fraterna morte iuvencum,


illi victor ego et Tyrio conspectus in ostro

ille victor ego et tyrius conspicio in ostrum


nesciaque humanis precibus mansuescere corda.


praemiaque ingeniis pagos et compita circum

praemium ingenium pagus et compitum circum


ornaret, canerem, biferique rosaria Paesti,


Eridanus, quo non alius per pinguia culta


velleraque ut foliis depectant tenuia Seres;


Tunc alnos primum fluvii sensere cavatas;


parva sub ingenti matris se subicit umbra.

parvus sub ingens mater sui subicio umbra


dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri,


diripuere ipsae et crates solvere favorum.


Scilicet ante omnis furor est insignis equarum;

scilicet ante omnis furor sum insignis equaris


abnegat et meliora deos sedet omnia poscens.


donec, ut aestivis effusus nubibus imber,


Omnibus una quies operum, labor omnibus unus:


pastores et curva legunt prope flumina Mellae.


fluviorum rex Eridanus camposque per omnis


fit sonitus, mussantque oras et limina circum.


longius aut credunt caelo adventantibus Euris,


et passo Psithia utilior tenuisque Lageos


sudabit spatia et spumas aget ore cruentas,


haud dubitat terrae referens mandare cacumen.


Crustumiis Syriisque piris gravibusque volemis.


Interit et curvis frustra defensa latebris

intereo et curvus frustra defendo latebra


Mox tamen ardentis accingar dicere pugnas


aut ovium fetum aut urentis culta capellas,


Ter liquido ardentem perfundit nectare Vestam,

ter liquidus ardeo perfundo nectaris vesta


suspendunt ceras: aliae spem gentis adultos


esse apibus partem divinae mentis et haustus


ille comam mollis iam tondebat hyacinthi


Martius ille aeris rauci canor increpat et vox

martius ille aer raucus cano increpo et vox


Nec non et torrentem undam levis innatat alnus,

neque non et torreo unda levis innato alnus


corpora praecipue matrum legat. Optuma torvae

corpus praecipuus mater lego bonus torvus


suspiciens patulis captavit naribus auras,


parietibusque premunt artis et quattuor addunt,


iustitia excedens terris vestigia fecit.


castella in tumulis et Iapydis arva Timavi

castellum in tumulus et iapydis arvum timavus


atque Getae atque Hebrus et Actias Orithyia.

atque geta atque hebrus et actius orithyia


cum clamore ruit magno manicisque iacentem


magnus alit magno commixtus corpore fetus.

magnus alo magnus commisceo corpus fetus


Unde nova ingressus hominum experientia cepit?

unde novo ingredior homo experientia capio


elicit. illa cadens raucum per levia murmur

elicio ille cado raucus per levis murmur


exierint, tum stringe comas, tum bracchia tonde—

exeo tum stringo como tum bracchium tondeo


singula dum capti circumvectamur amore.


nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo.

nunc torreo ignis frugis nunc frango saxum


Fata vocant, conditque natantia lumina somnus.


unde homines nati, durum genus. Ergo age, terrae

unde homo nascor durus genus ergo ago terra


ora iugo et vacuis Clanius non aequus Acerris.

os iugum et vacuus clanius non aequus acerrae


collocat; ipsa procul nebulis obscura resistit.

colloco ipse procul nebulis obscurus resisto


Praeterea tam sunt Arcturi sidera nobis


pars autem posito surgunt de semine, ut altae


mitis in apricis coquitur vindemia saxis.


et super arboribus, Caesar dum magnus ad altum

et super arbor caesar dum magnus ad altus


binae aures, duplici aptantur dentalia dorso


et maestum inlacrimat templis ebur aeraque sudant.

et maestus inlacrimo templum ebur aera sudo


victor equus fontisque avertitur et pede terram


Hic labor, hinc laudem fortes sperate coloni.

hic labor hinc laus fortis spero colonus


Frigidus agricolam si quando continet imber,

frigidus agricola si quando contineo imber


terque novas circum felix eat hostia fruges,


inventrix, uncique puer monstrator aratri,


carpendae manibus frondes interque legendae.


tempestas totoque autumni incanduit aestu

tempestas totus auctumnus incandesco aestus


aestatem increpitans seram Zephyrosque morantes.


Ipse dies agitat festos fususque per herbam,


aut puteis manare cruor cessavit et altae


Quin et caudicibus sectis—mirabile dictu—


inluxisse dies aliumve habuisse tenorem


ut mare sollicitum stridit refluentibus undis,


Cuncta mihi Alpheum linquens lucosque Molorchi

cunctus ego alpheus linquo lucus molorchus


te veniente die, te decedente canebat.


quique satis largum caelo demittitis imbrem;

quisque satis largus caelum demitto imber


omnia transformat sese in miracula rerum,


pulveris exigui iactu compressa quiescent.


despicere; huc summis liquuntur rupibus amnes

despicio huc summus liquuntur rupes amnis


clamoremque ferunt ad litora, cumque marinae


Bis gravidos cogunt fetus, duo tempora messis,

bis gravidus cogo fetus duo tempus messis


quaque pharetratae vicinia Persidis urget,

quisque pharetratus vicinia persido urgeo


in quascumque voles artis haud tarda sequentur.

in quicumque volo ars haud tardus sequor


et lac concretum cum sanguine potat equino.

et lac concretum cum sanguis poto equinus


cum furit atque artus depascitur arida febris,

cum furio atque artus depasco aridus febris


Curetum sonitus crepitantiaque aera secutae


liquitur et Zephyro putris se glaeba resolvit,

liquitur et zephyrus putris sui glaeba resolvo


Sed neque quam multae species nec nomina quae sint,

sed neque quam multus species neque nomen qui sum


castorea, Eliadum palmas Epiros equarum.


intima more suo sese in cunabula condent.


invertere satis inmanis dentibus hydri


Cuncta tibi Cererem pubes agrestis adoret;


aut dulcis musti Volcano decoquit humorem

aut dulcis mustus volcanus decoquo humorem


haud facilem esse viam voluit, primusque per artem

haud facilis sum via volo primus per ars


Si deerunt, rarum pecorique et vitibus almis


infandum! sistunt amnes terraeque dehiscunt


huc, pater o Lenaee, veni nudataque musto


Rhaetica? Nec cellis ideo contende Falernis.

rhaetica neque cella ideo contendo falernum


et laetae pecudes et ovantes gutture corvi.


incipe et ad medias sementem extende pruinas.

incipio et ad medius sementis extendo pruina


desinit ante decem, post quattuor incipit annos;

desino ante decem post quattuor incipio annus


Hinc omnis largo pubescit vinea fetu,


Deucalion vacuum lapides iactavit in orbem,


atque Ixionii vento rota constitit orbis.


et temptat sese atque irasci in cornua discit

et tento sui atque irascor in cornu disco


Principio arboribus varia est natura creandis.


Vere novo, gelidus canis cum montibus humor


Interea, superat gregibus dum laeta iuventas,


Balatu pecorum et crebris mugitibus amnes


et te, Bacche, vocant per carmina laeta tibique


iugera ruris erant, nec fertilis illa iuvencis

iugerum rus sum neque fertilis ille juvencus


litora myrtetis laetissima; denique apertos


conplentur vallesque cavae saltusque profundi,


aestusque pluviasque et agentis frigora ventos,


Solae communes natos, consortia tecta


frugibus infelix—ea nec mansuescit arando


terrea progenies duris caput extulit arvis,

terreus progenies durus caput effero arvum


concretam patitur radicem adfigere terrae.


sparge fimo pingui et multa memor occule terra,

spargo fimum pinguis et multus memor occulis terra


Neu propius tectis taxum sine, neve rubentes

neu propius tectum taxus sine neve rubeo


tende; doli circum haec demum frangentur inanes.

tendo dolus circum hic demum frango inanis


omnia temptanti extuderat, te matre relinquo.


speluncae vivique lacus et frigida Tempe


Cyrene, manibus liquidos dant ordine fontes


verticibus nigramque alte subiectat harenam.


et cum tristis hiems etiamnum frigore saxa

et cum tristis hiems etiamnum frigor saxum


Illum autem, quamvis aries sit candidus ipse,

ille autem quivis aries sum candidus ipse


aque Chao densos divum numerabat amores


saevior erravit campis, nec funera volgo


his animadversis terram multo ante memento

hic animadverto terra multus ante memento


erumpunt portis; concurritur, aethere in alto


et circum pictis vehitur sua rura phaselis,


et procul: “O gemitu non frustra exterrita tanto,

et procul o gemitus non frustra exterreo tantus


Praeterea iam nec mutari pabula refert


aestuat ut clausis rapidus fornacibus ignis:

aestuo ut claudo rapidus fornacibus ignis


Ac primum laxos tenui de vimine circlos

atque primus laxus tenuis de vimen circlos


obiectant pulchramque petunt per vulnera mortem.


et, quamvis igni exiguo, properata maderent.


nam primi cuneis scindebant fissile lignum

nam primus cuneus scindo fissilis lignum


Sunt aliae, quas ipse via sibi repperit usus.


Humida solstitia atque hiemes orate serenas,

umidus solstitium atque hiemo oro serenus


extremi sinus orbis, ubi aera vincere summum

extremus sinus orbis ubi aes vinco superus


movit agros curis acuens mortalia corda


collectae ex alto nubes; ruit arduus aether

colligo ex altus nubes ruo arduus aether


Nonne vides, ut tota tremor pertemptet equorum

nonne video ut totus tremor pertento equus


India mittit ebur, molles sua tura Sabaei,

india mitto ebur mollis suus tus sabaeus


hauserat; arebant herbae et cava flumina siccis


nascentum, plenoque alium circumspice campo.

nascentum plenus alius circumspicio campus


verbera lenta pati et duris parere lupatis.

verbero lentus patior et durus pareo lupor


At chorus aequalis Dryadum clamore supremos

at chorus aequalis dryades clamor superus


dant alios aliae fetus, dant utile lignum


narcissum aut flexi tacuissem vimen acanthi

narcissus aut flecto taceo vimen acanthus


quemque sibi tenues nascentem arcessere vitas;


deficerent silvae et victum Dodona negaret.


transierim, Rhodia, et tumidis, Bumaste, racemis.

transeo rhodius et tumidus bumaste racemus


pulsus amor? quid me caelum sperare iubebas?


tum laqueis captare feras et fallere visco

tum laqueus captaris ferus et fallo visco


ante supinatas aquiloni ostendere glaebas,


caeditur et tilia ante iugo levis altaque fagus,

caedo et tilia ante iugum levis alo fagus


tecta petunt. Huc tu iussos adsperge sapores,


Adde tot egregias urbes operumque laborem,


fluminaque antiquos subter labentia muros.


aera per vacuum ferri atque adsurgere in auras;

aes per vacuus fero atque assurgo in aura


scilicet et rerum facta est pulcherrima Roma,


atque hic undantem bello magnumque fluentem


Gangaridum faciam victorisque arma Quirini,


Densa iuba, et dextro iactata recumbit in armo;

densus juba et dexter jacto recumbo in armo


In medium, seu stabit iners seu profluet umor,

in medius seu sto iners seu profluo umor


nunc quoque post tanto videat desertaque regna

nunc quoque post tantus video desero regnum


exsilit ad caelum ramis felicibus arbos


effusus labor atque immitis rupta tyranni

effundo labor atque immitis rumpo tyrannus


quem mihi vix frugum et pecudum custodia sollers

qui ego vix frugum et pecus custodia sollers


vomeris obtunsi dentem, cavat arbore lintres,


Lydia nec populi Parthorum aut Medus Hydaspes

lydion neque populus parthus aut medus hydaspes


mollibus in pratis unctos saluere per utres.


et iuncto bipedum curru metitur equorum.


tale dabit specimen: tu spisso vimine qualos

talis do specimen tu spisso vimen qualus


namque aliae nullis hominum cogentibus ipsae


tristis Aristaeus Penei genitoris ad undam

tristis aristaeus peneus genitor ad unda


castaneae nemorumque Iovi quae maxima frondet

castanea nemus iuppiter qui maximus frondeo


Interea toto non setius aere ninguit:


munere concessae divom, et via secta per ambas,

munus concedo divus et via seco per ambo


occupat. Ille suae contra non immemor artis


versaque in obnixos urguentur cornua vasto


Exiguus primum atque ipsos contractus in usus

exiguus primus atque ipse contraho in utor


quippe ubi fas versum atque nefas: tot bella per orbem,

quippe ubi fas verro atque nefas tot bellum per orbis


arva solo: id venti curant gelidaeque pruinae


Frigoribus parto agricolae plerumque fruuntur


altera tum primos Lucinae experta labores,


Eoasque domos Arabum pictosque Gelonos:


tempus humo tegere et iamdudum incumbere aratris,

tempus humo tego et jamdudum incumbo arater


currentem ilignis potare canalibus undam;


Quid tibi pastores Libyae, quid pascua versu


non animum modo uti pascat prospectus inanem,

non animus modo uti pasco prospicio inanis


victima, saepe tuo perfusi flumine sacro,

victima saepe tuus perfundo flumen sacro


caesariem effusae nitidam per candida colla,

caesaries effundo nitidus per candidus collum


aeraque dissiliunt vulgo vestesque rigescunt


Hic plantas tenero abscindens de corpore matrum

hic planto tener abscindo de corpus mater


In tenui labor; at tenuis non gloria, si quem

in tenuis labor at tenuis non gloria si qui


in furias. ignemque ruunt. Amor omnibus idem.


frondibus hirsutis et carice pastus acuta,


tam multa informes ursi stragemque dedere


aera lacu; gemit impositis incudibus Aetna;


“ah miseram Eurydicen!” anima fugiente vocabat:


inmissaeque ferae silvis et sidera caelo.


omnia nam late vastant ipsasque volantes


tartara caeruleosque implexae crinibus angues

tartara caeruleus implecto crinis anguis


sed rapiat sitiens Venerem interiusque recondat.


iactat et ipsa suas mirantur Gargara messis.


Hic vero subitum ac dictu mirabile monstrum

hic verus subeo atque dico mirabilis monstrum


Area cum primis ingenti aequanda cylindro


cornus, Ituraeos taxi torquentur in arcus.


Hinc laetis vituli volgo moriuntur in herbis

hinc laetus vitulis vulgo morior in herba


et quis cui color. At sceleratum exquirere frigus

et quis qui color at scelero exquiro frigus


aptius uber erit; sin in sua posse negabunt


Est etiam ille labor curandis vitibus alter,


vere madent udo terrae ac pluvialibus austris

verus madeo udus terra atque pluvial auster


Bisaltae quo more solent acerque Gelonus;


mella favis; illi tiliae atque uberrima pinus,


agricolae, fructusque feros mollite colendo,


ibat; eum vasti circum gens umida ponti


et quae mane refert et quae surgentibus astris.


saxa ciet, scatebrisque arentia temperat arva.


saepe monet fraudemque et operta tumescere bella.

saepe moneo fraudo et operio tumesco bellum


Denique quid vesper serus vehat, unde serenas

denique quis vesper serus veho unde serenus


et magno Hylaeum Lapithis cratere minantem.


caeditur et veteres ineunt proscaenia ludi


prosequar et raris habitata mapalia tectis?

prosequor et raris habito mapalia tectum


Continuo in silvis magna vi flexa domatur

continuo in silva magnus vis flecto domo


sanguis et obsessas fauces premit aspera lingua.

sanguis et obsedeo fauces premo asper lingua


quique frequens herbis et fertilis ubere campus—

quisque frequens herba et fertilis uber campus


Sol quoque et exoriens et cum se condet in undas

sol quoque et exorior et cum sui condo in unda


praecipitem Oceani rubro lavit aequore currum.

praecipito oceanus rubrus lavo aequor currus


Hos natura modos primum dedit, his genus omne

hic natura modus primus do hic genus omnis


atque canum? Quid, quae imbelles dant proelia cervi?

atque canis quis qui imbellis do proelio cervus


ipse Pater statuit, quid menstrua Luna moneret,

ipse pater statuo quis menstruus luna moneo


sunt Thasiae vites, sunt et Mareotides albae,


nec pingues unam in faciem nascuntur olivae,

neque pinguis unus in facies nascor oliva


armentarius Afer agit, tectumque laremque


panditur—ipse tibi iam bracchia contrahit ardens

pando ipse tu iam bracchium contraho ardeo


circum perque duas in morem fluminis Arctos,


Ut saepe ingenti bello cum longa cohortis

ut saepe ingens bellum cum longus cohors


nec torpere gravi passus sua regna veterno.

neque torpeo gravis patior suus regnum veternus


Illa seges demum votis respondet avari


mutuaque inter se laeti convivia curant.


Postquam est in thalami pendentia pumice tecta

postquam sum in thalamus pendeo pumex tectum


ipse labore manum duro terat, ipse feraces


fluminibus salices crassisque paludibus alni


nec casia liquidi corrumpitur usus olivi:

neque casia liquidus corrumpo utor olivum


fert ebenum, solis est turea virga Sabaeis.

fero ebenum sol sum tureus virga sabaeus


Nec minus ex imbri soles et aperta serena

neque paruus ex imber soleo et apertus serenus


obfuit: aut illum surgentem vallibus imis


ante locum capies oculis alteque iubebis


Cecropiumque thymum et grave olentia centaurea.

cecropius thymum et gravis oleo centaureum


sed circum tutae sub moenibus urbis aquantur,


illae continuo saltus silvasque peragrant


Si vero viciamque seres vilemque phaselum


dique deaeque omnes, studium quibus arva tueri,

deus defervesco omnis studium qui arvum tueor


Tum sciat, aerias Alpis et Norica si quis

tum scio aerius alpis et noricus si quis


et duo rapta manu diverso ex hoste tropaea

et duo rapio manus diverto ex hostis tropaeum


inpositos duris crepitare incudibus enses.


aestibus at mediis umbrosam exquirere vallem,


qui nunc extremis Asiae iam victor in oris


quidquid eris,—nam te nec sperant Tartara regem

quisquis sum nam tu neque spero tartara rex


Ipsa autem, seu corticibus tibi suta cavatis,


Spercheosque et virginibus bacchata Lacaenis


adsuescant summasque sequi tabulata per ulmos.

assuesco summa sequor tabulatum per ulmus


an deus inmensi venias maris ac tua nautae

an deus immensus venio mare atque tuus nauta


omnia nec morti esse locum, sed viva volare

omnis neque mors sum locus sed vivus volaris


nequiquam seros exercet noctua cantus.


stat lacrimans et te crudelem nomine dicit.”


et medium luci atque umbris iam dividit orbem,

et medius lucius atque umbra iam divido orbis


observant. Rege incolumi mens omnibus una est;

observo rex incolumis mens omnis unus sum


Quod superest, ubi pulsam hiemem sol aureus egit

qui supersum ubi pello hiems sol aureus ago


horrentisque rubos et amantis ardua dumos:


et munire favos et daedala fingere tecta.


spiramenta linunt fucoque et floribus oras


Haec loca non tauri spirantes naribus ignem


Quid labor aut benefacta iuvant? Quid vomere terras

quis labor aut benefacio juvo quis vomo terra


arentesque sonant ripae collesque supini:


In medio mihi Caesar erit templumque tenebit:


vipera delituit caelumque exterrita fugit,


Sed nos inmensum spatiis confecimus aequor,

sed nos immensus spatium confacio aequor


Haec potior suboles, hinc caeli tempore certo

hic potis suboles hinc caelum tempus certus


serpylla et graviter spirantis copia thymbrae


Quid iuvenis, magnum cui versat in ossibus ignem

quis juvenis magnus qui verso in os ignis


Sic positum in clauso linquunt et ramea costis

sic pono in claudo linquo et rameus costa


hanc Remus et frater, sic fortis Etruria crevit

hic remus et frater sic fortis etruria cerno


Huic a stirpe pedes temo protentus in octo,

hic ab stirps pes temo protentus in octo


includunt udoque docent inolescere libro.


Humida maiores herbas alit, ipsaque iusto


Austrinos tulerit, quae terga obverterit axi,

austrinus fero qui tergum obverterit axis


nec se praevalidam primis ostendat aristis!

neque sui praevalidus primus ostendo arista


in sese redit atque hominis tandem ore locutus:

in sui redeo atque homo tandem os loquor


Frena Pelethronii Lapithae gyrosque dedere


Hoc etiam, emenso cum iam decedit Olympo,

hic etiam emetior cum iam decedo olympus


Ergo omni studio glaciem ventosque nivalis


Pelion hinnitu fugiens implevit acuto.


donec humo tegere ac foveis abscondere discunt.

donec humo tego atque fovea abscondo disco


victus abit longeque ignotis exulat oris,


ignis ubi in medio et socii cratera coronant,

ignis ubi in medium et socius cratera corono


Mundus, ut ad Scythiam Rhipaeasque arduus arces

mundus ut ad scythia rhipaeasque arduus arx


Protinus aerii mellis caelestia dona


Forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras.

forsitan et scrobis qui sum fastigium quaero


Non lupus insidias explorat ovilia circum


Quid lynces Bacchi variae et genus acre luporum

quis lynces bacchus varia et genus acer lupus


Taurus et averso cedens Canis occidit astro.

taurus et averto cedo canis occido astrum


contenta cervice trahunt stridentia plaustra.


lanigeros agitare greges hirtasque capellas.


mugitusque boum mollesque sub arbore somni—


silvarum fruticumque viret nemorumque sacrorum.


pestis acerba boum, pecorique aspergere virus,

pestis acerbus bos pecus aspergere virus


non liquidi gregibus fontes, non gramina deerunt;


At si, cum referetque diem condetque relatum,


aut tonsum tristi contingunt corpus amurca

aut tondeo tristis contingo corpus amurca


gens effrena virum Rhiphaeo tunditur euro


tanto, nate, magis contende tenacia vincla,

tantus natus magis contendo tenacia vinclum


insidias avibus moliri, incendere vepres,


Haec omnis morbi causa; hinc miserabile Nymphae,

hic omnis morbus causa hinc miserabilis nympha


aut oculis capti fodere cubilia talpae,


Argitisque minor, cui non certaverit ulla


et labor, et durae rapit inclementia mortis.


quae vigilanda viris. vel cum ruit imbriferum ver,


discimus: haud umquam manibus iactata fatiscit,


degenerare tamen, ni vis humana quot annis

degeneraris tamen ni volo humanus quot annus


aut undis abolere potest aut vincere flamma;


tantus amor florum et generandi gloria mellis.


ostendit venis atque auro plurima fluxit.


Munera vestra cano. Tuque o, cui prima frementem


in Borean caurumque, aut unde nigerrimus auster

in boreas caurumque aut unde niger auster


O fortunatos nimium, sua si bona norint,


Nam qua Pellaei gens fortunata Canopi


videris, incepto tegeret cum lumina somno.”


Scorpius et caeli iusta plus parte reliquit—

scorpius et caelum iustus multus pars relinquo


matres atque viri defunctaque corpora vita


aut arguta lacus circumvolitavit hirundo


heu magnum alterius frustra spectabis acervum,


“Mater, Cyrene mater, quae gurgitis huius


aesculus in primis, quae quantum vertice ad auras

aesculus in primus qui quantus vertex ad aura


fulminat Euphraten bello victorque volentes


extulit, haec Decios, Marios, magnosque Camillos,

effero hic decius marius magnus camillus


Ac si quos haud ulla viros vigilantia fugit,

atque si qui haud ullus vir vigilo fugio


seu pluris calor ille vias et caeca relaxat

seu multus calor ille via et caecus relaxo


sublimem expulsam eruerent; ita turbine nigro


aut gravis incumbens scopulis arentibus aestas,


Illa quidem, dum te fugeret per flumina praeceps,

ille quidem dum tu fugio per flumen praeceps


pomaque et Alcinoi silvae, nec surculus idem

pomum et alcinous silva neque surculus idem


comminus obtruncant ferro graviterque rudentis


Ut binae regum facies, ita corpora plebis.


deterior qui visus, eum, ne prodigus obsit,


perfundunt, udisque aries in gurgite villis


condit opes alius defossoque incubat auro;


crediderim: ver illud erat, ver magnus agebat


Tum demum crassa magnum farragine corpus


et totae solidam in glaciem vertere lacunae


carpere prata fuga fluviosque innare rapacis.


sub terras caelumque aestiva luce reclusit,


gramina. Nonne vides, croceos ut Tmolus odores,

gramen nonne video croceus ut tmolus odoro


se recipit, facile ut somno adgrediare iacentem.

sui recipio facilis ut somnus adgrediaris iaceo


deposuit sulcis, hic stirpes obruit arvo


mutavere vias et Iuppiter uvidus austris


sub terra fovere larem, penitusque repertae


integrat et maestis late loca questibus implet.

integro et maestus latus locum questus impleo


Si non ingentem foribus domus alta superbis

si non ingens foris domus altus superbus


Invidia infelix Furias amnemque severum


profuit incensos aestus avertere et inter


extremamque sequi aut medio procumbere campo

extremus sequor aut medium procumbo campus


primaque ferratis praefigunt ora capistris.


et salis occultum referunt in lacte saporem.


anne lacus tantos? Te, Lari maxume, teque,


signa dabit; solem certissima signa sequuntur,


ducunt et gravido superant vix ubere limen.


Nesaee Spioque Thaliaque Cymodoceque,


Hic demum, hippomanes vero quod nomine dicunt

hic demum hippomanes verus qui nomen dico


in nemora alta vocans; nec tu aspernata vocantem.

in nemus altus voco neque tu aspernor voco


Nonne vides, cum praecipiti certamine campum

nonne video cum praeceps certamen campus


servantem ripas alta non vidit in herba.


quae gravidam late segetem ab radicibus imis


Iam rapidus torrens sitientes Sirius Indos


hospitiis: tantum campi iacet. Omnia secum


longius ex altoque sinum trahit, utque volutus


et facilem pecori et patientem vomeris unci.


atque notis longam maculosus grandibus alvum

atque nosco longus maculosus grandis alvus


conserere atque olea magnum vestire Taburnum.

consero atque olea magnus vestio taburnus


et circa regem atque ipsa ad praetoria densae

et circa rex atque ipse ad praetorius densus


per ramos victor perque alta cacumina regnat

per ramus victor per altus cacumen regno


concilia, incertum est, urbisne invisere, Caesar,

concilio incertus sum urbs inviso caesar


Neptune; et cultor nemorum, cui pinguia Ceae

neptunus et cultor nemus qui pinguis cea


altius ad vivum persedit et horrida cano

altus ad vivus persedeo et horridus cano


Pan deus Arcadiae captam te, Luna, fefellit


primus equi labor est, animos atque arma videre

primus equus labor sum animus atque arma video


aut intus clausis cunctantur in aedibus, omnes


pandere ad aestivum solem, si forte morantes


Nudus ara, sere nudus; hiems ignava colono.

nudus ara sero nudus hiems ignavus colonus


Neve tibi ad solem vergant vineta cadentem,


quoque modo potis gauderent intiba rivis


Aequus uterque labor, aeque iuvenemque magistri

aequus uterque labor aequus juvenis magister


Seminibus positis superest diducere terram


Sed siquem proles subito defecerit omnis,


cum sitiunt herbae et pecori iam gratior umbra est,

cum sitio herba et pecus iam gratus umbra sum


Pinguis item quae sit tellus, hoc denique pacto

pinguis item qui sum tellus hic denique pacisco


omnia iam volgata: quis aut Eurysthea durum

omnis iam vulgo quis aut eurystheus durus


induet in florem et ramos curvabit olentis.


iam vitulos hortare viamque insiste domandi,


Inachiae Iuno pestem meditata iuvencae.


explent collectumque haec ipsa ad munera gluten


Ipsis est aer avibus non aequus et illae


et coniuratos caelum rescindere fratres.


Saepe etiam sterilis incendere profuit agros

saepe etiam sterilis incendo prosum ager


et vos, agrestum praesentia numina, Fauni,


Ergo aegre rastris terram rimantur et ipsis


“Nate, licet tristes animo deponere curas.


exsultans rorem late dispergit amarum.


pocula, Panchaeis adolescunt ignibus arae;


at secura quies et nescia fallere vita,


Vidi lecta diu et multo spectata labore


arboris haud ullae iactu potuere sagittae?


visa sub obscurum noctis, pecudesque locutae,


concipiunt: hinc ille avium concentus in agris

concipio hinc ille avis concentus in ager


naryciaeque picis lucos, iuvat arva videre

naryciaeque picus lucus juvo arvum video


et curvae rigidum falces conflantur in ensem.


Iamque vale: feror ingenti circumdata nocte


collectumque premens volvit sub naribus ignem.


sponte sua veniunt camposque et flumina late

sponte suus venio campus et flumen latus


saltus et saturi petito longinqua Tarenti

saltus et satur peto longinquus tarentus


aut asper crabro imparibus se immiscuit armis,

aut asper crabro imparis sui immisceo arma


versibus incomptis ludunt risuque soluto


sub lucem exportant calathis adit oppida pastor;

sub lux exporto calathus adeo oppidum pastor


Eumenidesque satae; tum partu Terra nefando

eumenides sero tum partus terra nefandus


Contemplator item, cum se nux plurima silvis

contemplator item cum sui nux multus silva


alligat et noviens Styx interfusa coercet.

alligo et noviens styx interfundo coerceo


vi propria nituntur opisque haud indiga nostrae.

vis proprius nitor ops haud indigus noster


Atque ideo tauros procul atque in sola relegant

atque ideo taurus procul atque in solus relego


Vox quoque per lucos volgo exaudita silentis

vox quoque per lucus vulgo exaudio sileo


prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces


redditaque Eurydice superas veniebat ad auras,


nubila: tum segetes altae campique natantes


puniceaeve agitant pavidos formidine pennae,


tondentur, noctes lentus non deficit humor.


et nigram mactabis ovem lucumque revises:


ne saturare fimo pingui pudeat sola neve

ne saturaris fimum pinguis pudeo solus neve


Tum fortis late ramos et bracchia pandens

tum fortis latus ramus et bracchium pando


Multi ante occasum Maiae coepere; sed illos

multus ante occasus maia coepio sed ille


ore ferunt dulcem nidis immitibus escam.


candidus auratis aperit cum cornibus annum


ac vix suppositi tinguntur sanguine cultri


navita tum stellis numeros et nomina fecit,


tellurem et solido graviter sonat ungula cornu.

tellus et solidus gravis sono ungula cornu


Stabunt et Parii lapides, spirantia signa,


acrior aut Boreae penetrabile frigus adurat.

acer aut boreas penetrabilis frigus aduro


Non tamen ulla magis praesens fortuna laborum est,

non tamen ullus magis praesens fortuna labor sum


venimus hinc lapsis quaesitum oracula rebus.”


tum variae inludant pestes: saepe exiguus mus

tum varia illudo pestis saepe exiguus mus


dixit et ex oculis subito, ceu fumus in auras

dico et ex oculus subeo ceu fumus in aura


flumina, muscus ubi et viridissima gramine ripa,

flumen muscus ubi et viridis gramen ripa


tum somni dulces densaeque in montibus umbrae.


cum sonitu fervetque fretis spirantibus aequor.

cum sonitus fervetque fretus spiro aequor


et passim rivis currentia vina repressit,


montibus audiri fragor aut resonantia longe


Non alios prima crescentis origine mundi


Et dubitant homines serere atque inpendere curam


Principio sedes apibus statioque petenda,


Ergo apibus fetis idem atque examine multo


Iam maris immensi prolem et genus omne natantum

iam mare immensus proles et genus omnis natantum


tum variae venere artes. Labor omnia vicit


corticibusque cavis vitiosaeque ilicis alvo.


Ascanium; superant montis et flumina tranant.


aut Alphea rotis praelabi flumina Pisae


credere, nec metuit surgentis pampinus austros


vertere in alterius mutatamque insita mala


Ergo ipsas quamvis angusti terminus aevi

ergo ipse quivis angustus terminus aevum


pingue solum primis extemplo a mensibus anni

pinguis solus primus extemplo ab mensis annus


sistat et ingenti ramorum protegat umbra!


qualem saepe cava montis convalle solemus


profuerit meminisse magis; nam saepe videmus


flexit et infidos agitans discordia fratres

flecto et infidus agito discordia frater


depresso incipiat iam tum mihi taurus aratro

deprimo incipio iam tum ego taurus arater


ingentis tendat ramos, aut sicubi nigrum


En etiam hunc ipsum vitae mortalis honorem,


implerunt montes; flerunt Rhodopeiae arces


Nunc facilis rubea texatur fiscina virga,

nunc facilis rubeus texatur fiscina virga


squamosusque draco et fulva cervice leaena,


saepe levem paleam et frondes volitare caducas

saepe levo palea et frondeo volitaris caducus


laudibus Italiae certent, non Bactra neque Indi

laus italia certo non bactra neque indus


Post hinc digressus iubeo frondentia capris


aut quos Oceano propior gerit India lucos,

aut qui oceanus propior gero india lucus


Quin ipsae stupuere domus atque intima Leti

quin ipse stupeo domus atque intimo letus


volveret, Eurydicen vox ipsa et frigida lingua

volveret eurydice vox ipse et frigidus lingua


Caesaris et nomen fama tot ferre per annos,


ut quondam in stipulis magnus sine viribus ignis,

ut quondam in stipulis magnus sine vis ignis


atque per ambages et longa exorsa tenebo.

atque per ambages et longus exordior teneo


Belgica vel molli melius feret esseda collo.

belgicus vel mollis bonus fero esseda collum


flore piri glandemque sues fregere sub ulmis.

floreo pirus glandemque sus frango sub ulmus


Ipse cava solans aegrum testudine amorem


primus Idumaeas referam tibi, Mantua, palmas,


invalidus etiamque tremens, etiam inscius aevi.

invalidus etiam tremo etiam inscius aevum


inbellem avertis Romanis arcibus Indum.


nec tibi regnandi veniat tam dira cupido,


victoris, tum, quos amisit inultus, amores;


et gemina auratus taurino cornua vultu


corrupitque lacus, infecit pabula tabo.


illa tibi laetis intexet vitibus ulmos,


plurimus et strati bacis silvestribus agri.


Talis et ipse iubam cervice effundit equina


Non tam creber agens hiemem ruit aequore turbo,

non tam creber ago hiems ruo aequor turbo


unguibus infodiunt fruges montisque per altos


cetera nec feturae habilis nec fortis aratris.

ceterus neque fetura habilis neque fortis arater


pone sequens, namque hanc dederat Proserpina legem,

pono sequor namque hic do proserpina lex


Haec circum casiae virides et olentia late


Agricola incurvo terram dimovit aratro:


ipse nemus linquens patrium saltusque Lycaei,

ipse nemus linquo patrius saltus lycaeus


exportant tectis et tristia funera ducunt;


Post partum cura in vitulos traducitur omnis,

post pario cura in vitulus traduco omnis


sole recens orto aut noctem ducentibus astris.


arborei fetus alibi, atque iniussa virescunt

arboreus fetus alibi atque injussus viresco


qualis populea maerens philomela sub umbra

qualis populeus maereo philomela sub umbra


excursusque breves temptant et saepe lapillos,


haud equidem credo, quia sit divinitus illis

haud equidem credo quia sum divinitus ille


conveniat, quae cura boum, qui cultus habendo


Nec res hunc tenerae possent perferre laborem,

neque res hic tener possum perfero labor


densior hinc suboles, hinc largi copia lactis;

densus hinc suboles hinc largior copia lac


agricolae et pandas ratibus posuere carinas,


adfixae venis animasque in vulnere ponunt.


ardentes papulae atque immundus olentia sudor


cui numquam exhausti satis est: namque omne quot annis

qui numquam exhaurio satis sum namque omnis quot annus


solvuntur, tardosque trahit sinus ultimus orbis.


dentis et admorso signata in stirpe cicatrix.

dens et admordeo signo in stirps cicatrix


perventum et nati fletus cognovit inanes

pervenio et nascor fletus cognosco inanis


quam multae pecudum pestes. Nec singula morbi

quam multus pecus pestis neque singulus morbus


et pinguem tiliam et ferrugineos hyacinthos.

et pinguis tilia et ferrugineus hyacinthus


postremus metito. Bis vitibus ingruit umbra,


Ergo omni cura viris exercet et inter


Non aliam ob culpam Baccho caper omnibus aris

non alius ob culpa bacchus caper omnis ara


aut fetu pecorum aut cerealis mergite culmi,


Possum multa tibi veterum praecepta referre,


Sufficiunt saepemque satis et pabula melli—


temperat et saltus reficit iam roscida luna

tempero et saltus reficio iam roscidus luna


Hinc et amant fluvios magis et magis ubera tendunt

hinc et amo fluvius magis et magis uber tendo


nec responsa potest consultus reddere vates,

neque respondeo possum consulo reddo vates


illic, officiant laetis ne frugibus herbae,


haudquaquam ob meritum poenas, ni fata resistant,

haudquaquam ob mereo poena ni fatum resisto