Intervallum, ubi sagitta conlocatur in media parastade, foraminis partis quartae. anguli quattuor, qui sunt circa, in lateribus et frontibus lamnis ferreis aut stylis aereis et clavis configantur. canaliculi, qui graece su=rigc dicitur, longitudo foraminum XVIIII. regularum, quas nonnulli bucculas appellant, quae dextra ac sinistra canalem figuntur, longitudo foraminum XVIIII, altitudo foraminis unius et crassitudo. et adfiguntur regulae duae, in quas inditur sucula, habentes longitudinem foraminum trium, latitudinem dimidium foraminis. crassitudo bucculae, quae adfigitur (vocitatur scamillum seu, quemadmodum nonnulli, loculamentum) securiclatis cardinibus fixa, foraminis I, altitudo foraminis S¯. suculae longitudo foraminum ::, crassitudo suculae foraminis VIIII.

intervallum ubi sagitta conloco in medius parastas foramen pars quarta angulis quattuor qui sum circa in later et frons lamina ferreus aut stilus aereus et clavus configo canaliculis qui graeca su rigc dico longitudo foramen xviiii regularis qui nonnullus buccula appello qui dextera atque sinistra canal figo longitudo foramen xviiii altitudo foramen unus et crassitudo et affigo regula duo in qui indo sucula habeo longitudo foramen tres latitudo dimidium foramen crassitudo buccula qui affigo vocito scamillus seu quemadmodum nonnullus loculamentum securiclatus cardo figo foramen eo altitudo foramen senatus sucula longitudo foramen crassitudo sucula foramen viiii


Etiamque providendum est, ne impetus habeat a meridie. sol enim cum implet eius rotunditatem, aer conclusus curvatura neque habens potestatem vagandi versando confervescit et candens adurit excoquitque et inminuit e corporibus umores. ideo maxime vitandae sunt his rebus vitiosae regiones et eligendae salubres.

etiam provideo sum ne impetus habeo ab meridies sol enim cum impleo is rotunditas aer concludo curvo neque habeo potestas vago verso confervesco et candeo aduro excoquo et inminuo e corpus umor ideo magnus vito sum hic res vitiosus regio et eligo salubris


Homines vetere more ut ferae in silvis et speluncis et nemoribus nascebantur ciboque agresti vescendo vitam exigebant. interea quodam in loco ab tempestatibus et ventis densae crebritatibus arbores agitatae et inter se terentes ramos ignem excitaverunt, et eius flamma vehementi perterriti, qui circa eum locum fuerunt, sunt fugati. postea re quieta propius accedentes cum animadvertissent commoditatem esse magnam corporibus ignis teporem, ligna adicientes et îs conservantes alios adducebant et nutu monstrantes ostendebant, quas haberent ex eo utilitates. in eo hominum congressu cum profundebantur aliter atque aliter e spiritu voces, cotidiana consuetudine vocabula, ut obtigerant, constituerunt, deinde significando res saepius in usu ex eventu fari fortuito coeperunt et ita sermones inter se procreaverunt.

homo veto mos ut fera in silva et spelunca et nemus nasco cibus agrestis vesco vita exigo interea quidam in locus ab tempestas et venio densus crebritas arbor agito et inter sui tero ramus ignis excito et is flamma vehemens perterreo qui circa is locus sum sum fugo postea res quietus propius accedo cum animadverto commoditas sum magnus corpus ignis tepor lignum adicio et is conservo alius adduco et nutus monstro ostendo qui habeo ex is utilitas in is homo congredior cum profundo aliter atque aliter e spiritus voco cottidianus consuetudo vocabulum ut obtingo constituo deinde significo res saepis in usus ex evenio faris fortuitus coepio et ita sermo inter sui procreo


Nunc revertar ad propositum et de copiis, quae aptae sunt aedificiorum perfectionibus, quemadmodum videantur esse ab natura rerum procreatae quibusque mixtionibus principiorum congressus temperentur, ne obscura sed perspicua legentibus sint, ratiocinabor. namque nulla materiarum genera neque corpora neque res sine principiorum coetu nasci neque subici intellectui possunt, neque aliter natura rerum praeceptis physicorum veras patitur habere explicationes, nisi causae, quae insunt in his rebus quemadmodum et quid ita sint, subtilibus rationibus habeant demonstrationes.

nunc revorto ad propono et de copia qui aptus sum aedificium perfectio quemadmodum video sum ab natura res procreo quisque mixtio principia congredior tempero ne obscurus sed perspicuus lego sum ratiocinor namque nullus materiaris genus neque corpus neque res sine principia coitus nascor neque subicio intellectus possum neque aliter natura res praecipio physicus verus patior habeo explicatio nisi causa qui insum in hic res quemadmodum et quis ita sum subtilis ratio habeo demonstratio


De corace nihil putavi scribendum, quod animadverterest eam machinam nullam habere virtutem. de accessu, quae e)piba/qra graece dicitur, et de marinis machinationibus, †quae per navium aditus habere posse scripsit, tantum pollicitum esse vehementer animadverti neque rationes eorum eum explicavisse.

de corax nihil puto scribo qui animadverto is machina nullus habeo virtus de accedo qui e piba qra graeca dico et de marinus machinatio qui per navis aditus habeo possum scribo tantus polliceor sum vehemens animadverto neque ratio is is explicavisse


Nec tamen ego, ut mutetur consuetudo nominationum aut sermonis, ideo haec proposui, sed uti non sint ignota philologis, exponenda iudicavi.

neque tamen ego ut muto consuetudo nominatio aut sermo ideo hic propono sed uti non sum ignotus philologus expono judico


Sunt etiam odore et sapore non bono frigidi fontes, qui ab inferioribus locis penitus orti per loca ardentia transeunt et ab eo per longum spatium terrae percurrentes refrigerati perveniunt supra terram sapore, odore coloreque corrupto, uti in Tiburtina via flumen Albula et in Ardeatino fontes frigidi eodem odore, qui sulphurati dicuntur, et reliquis locis similibus. hi autem, cum sunt frigidi, ideo videntur aspectu fervere, quod, cum in ardentem locum alte penitus inciderunt, umore et igni inter se congruentibus offensa vehementi fragore validos recipiunt in se spiritus, et ita inflati vi venti coacti bullientes crebre per fontes egrediuntur. ex his autem qui non sunt aperti, sed grumis aut saxis continentur, per angustas venas vehementia spiritus extruduntur ad summos grumorum tumulos.

sum etiam odor et sapor non bonus frigidus fons qui ab inferus locus penitus orior per locum ardeo transeo et ab is per longus spatium terra percurro refrigero pervenio supra terra sapor odor color corrumpo uti in tiburtinus via flumen albulus et in ardeatinus fons frigidus idem odor qui sulphurati dico et reliquus locus similis hic autem cum sum frigidus ideo video aspectus ferveo qui cum in ardeo locus altus penitus incido umor et ignis inter sui congruo offendo vehemens fragor validus recipio in sui spiritus et ita inflo vis venio cogo bullio creber per fons egredior ex hic autem qui non sum aperio sed grumus aut saxum contineo per angustus vena vehemens spiritus extrudo ad summus grumus tumulus


Arcadia vero civitas est non ignota Clitor, in cuius agris est spelunca profluens aqua, e qua qui biberint, fiunt abstemii. ad eum autem fontem epigramma est in lapide inscriptum hac sententia versibus graecis: eam non esse idoneam ad lavandum, sed etiam inimicam vitibus, quod apud eum fontem Melampus sacrificiis purgavisset rabiem Proeti filiarum restituissetque earum virginum mentes in pristinam sanitatem. epigramma autem est id, quod est subscriptum: a)gro/ta, su\n poi/mnais to\ meshmbrino\n h)/n se baru/nh| di/yos a)n' e)sxatia\s *klei/toros e)rxo/menon, tai=s me\n a)po\ krh/nhs a)/rusai po/ma kai\ para\ nu/mfais u(dria/sin sth=son pa=n to\ so\n ai)po/lion: a)lla\ su\ mh/t' e)pi\ loutra\ ba/lh|s xroi/, mh/ se kai\ au)/rh phnh| e)nto\s e)o/nta me/qhs: feu=ge d' e)mh\n phgh\n misa/mpelon, e)/nqa *mela/mpous lusa/menos lu/sshs *proiti/das a)rteme/as pa/nta kaqarmo\n e)/bayen a)po/krufon, <eu)=t' a)/r' a)p' *)/argous ou)/rea trhxei/hs h)/luqen *)arkadi/hs>.

arcadius verus civitas sum non ignotus clitor in qui ager sum spelunca profluo aqua e qui qui bibo fio abstemius ad is autem fons epigramma sum in lapis inscriptum hic sententia versus graecus is non sum idoneus ad lavo sed etiam inimica vitis qui apud is fons melampus sacrificium purgo rabies proetus filiaris restituo is virgo mens in pristinus sanitas epigramma autem sum is qui sum subscribo ab gro ta su n poi mnais to meshmbrino n h n sui baru nh deus yos ab n e sxatia senatus klei torus e rxo menon taos senatus ego n ab other krh nhs ab rusai other ma kai paro nu mfais quintus dria sin sth son pa n to so n ai other lio ab lla su mh t e pi loutra ba lh senatus xroi mh sui kai au rh phnh e nto senatus e o nta ego qhs feu ge d e mh n phgh n misa mpelon e nqa melos mpous ludo menos lu sshs proiti do ab rteme as pa nta kaqarmo n e bayen ab other krufon eu t ab romanus ab p argous ou rea trhxei sestertius h luqen arkadi sestertius


Partes ipsius architecturae sunt tres: aedificatio, gnomonice, machinatio. aedificatio autem divisa est bipertito, e quibus una est moenium et communium operum in publicis locis conlocatio, altera est privatorum aedificiorum explicatio. publicorum autem distributiones sunt tres, e quibus est una defensionis, altera religionis, tertia opportunitatis. defensionis est murorum turriumque et portarum ratio ad hostium impetus perpetuo repellendos excogitata, religionis deorum inmortalium fanorum aediumque sacrarum conlocatio, opportunitatis communium locorum ad usum publicum dispositio, uti portus, fora, porticus, balinea, theatra, ambulationes ceteraque, quae isdem rationibus in publicis locis designantur.

pars ipse architectura sum tres aedificatio gnomonicus machinatio aedificatio autem divido sum bipertito e qui unus sum moenia et communis opus in publicus locus collocatio alter sum privator aedificium explicatio publicus autem distributio sum tres e qui sum unus defensio alter religio tertius opportunitas defensio sum murus turris et portaris ratio ad hostis impetus perpetuus repello excogito religio deus immortalis fanum aediumque sacraris collocatio opportunitas communis locus ad usus publicus dispositio uti portus foro porticus balinea theatrum ambulatio ceter qui idem ratio in publicus locus designo


Igitur dissimilibus et disparibus rebus correptis et in udam potestatem conlatis, calida umoris ieiunitas aqua repente satiata latenti calore confervescit et vehementer efficit ea coire celeriterque communibus corporibus unam soliditatis percipere virtutem.

igitur dissimilis et dispar res corripio et in udus potestas confero calidum umor jejunitas aqua repens satio lateo calor confervesco et vehemens efficio is coeo celeriter communis corpus unus soliditas percipio virtus


Itaque dextra et sinistra austrum leuconotus et altanus flare solet, circa africum libonotus et subvesperus, circa favonium argestes et certis temporibus etesiae, ad latera cauri circius et corus, circa septentrionem thracias et gallicus, dextra ac sinistra aquilonem supernas et caecias, circa solanum carbas et certo tempore ornithiae, euri vero medias partes tenentis in extremis euricircias et volturnus. sunt autem et alia plura nomina flatusque ventorum e locis aut fluminibus aut montium procellis tracta.

itaque dextera et sinistra auster leuconotus et altanus flaris soleo circa africum libonotus et subvesperus circa favonium argestes et certus tempus etesius ad latus caurio circius et corus circa septentrio thracias et gallicus dextera atque sinistra aquilo supernus et caecias circa solanum carbas et certus tempus ornithias eurus verus medius pars teneo in exter euricircias et volturnus sum autem et alius multus nomen flo ventor e locus aut flumen aut mons procella traho


His natura dispositis ita, uti septentrionali parte a terra excelsius habeat altitudinem centrum, in meridiana autem parte in inferioribus locis subiectum a terra obscuretur, tunc etiam per medium transversa et inclinata in meridiem lata zona XII signis est conformata. eorum species stellis dispositis XII partibus peraequatis exprimit depictam ab natura figurationem. itaque lucentia cum mundo reliquisque sideribus ornatu circum terram mareque pervolantia cursus perficiunt ad caeli rotunditatem.

hic natura dispono ita uti septentrional pars ab terra excello habeo altitudo centrum in meridianus autem pars in inferus locus subicio ab terra obscuro tunc etiam per medius transverto et inclino in meridio fero zona duodecim signum sum conformo is species stella dispono duodecim pars peraequo exprimo depingo ab natura figuratio itaque luceo cum mundus reliquus sidus orno circum terra mare pervolo curro perficio ad caelum rotunditas


Indices autem sunt eius rei venti, ex quibus qui a frigidissimis partibus veniunt procreati, septentrio et aquilo, extenuatos siccitatibus in aere flatus spirant; auster vero et reliqui, qui a solis cursu impetum faciunt, sunt umidissimi et semper adportant imbres, quod percalefacti ab regionibus fervidis adveniunt et omnibus terris lambentes eripiunt umores et ita eos profundunt ad septentrionales regiones.

indico autem sum is res venio ex qui qui ab frigidus pars venio procreo septentrio et aquilus extenuo siccitas in aer flo spiro auster verus et reliquus qui ab sol cursus impetus facio sum umidus et semper apporto imber qui percalefacio ab regio fervidus advenio et omnis terra lambo eripio umor et ita is profundo ad septentrional regio


In eiusmodi temporibus tunc eae ambulationes aperiuntur et mensurae tributim singulis capitibus designantur. ita duas res egregias hypaethroe ambulationes praestant, unam in pace salubritatis, alteram in bello salutis. ergo his rationibus ambulationum explicationes non solum post scaenam theatri, sed etiam omnium deorum templis effectae magnas civitatibus praestare poterunt utilitates.

in eiusmodi tempus tunc is ambulatio aperio et metior tributim singuli caput designo ita duo res egregius hypaethroe ambulatio praesto unus in pax salubritas alter in bellum salus ergo hic ratio ambulatio explicatio non solus post scaena theatrum sed etiam omnis deus templum efficio magnus civitas praesto possum utilitas


Quae de materia fiunt organa ad hauriendam aquam, quibus rationibus perficiantur quibusque rebus motus recipientia praestent versationibus infinitas utilitates, ut essent notiora, quam apertissime potui, perscripta sunt in illo tempore.

qui de materia fio organum ad haurio aqua qui ratio perficio quisque res moueo recipio praesto versatio infinitus utilitas ut sum nosco quam aperio possum perscribo sum in ille tempus


Primum de salubritatibus, uti in primo volumine de moenibus conlocandis scriptum est, regiones aspiciantur et ita villae conlocentur. magnitudines earum ad modum agri copiasque fructuum comparentur. chortes magnitudinesque earum ad pecorum numerum, atque quot iuga boum opus fuerit ibi versari, ita finiantur. in chorte culina quam calidissimo loco designetur. coniuncta autem habeat bubilia, quorum praesepia ad focum et orientis caeli regionem spectent, ideo quod boves lumen et ignem spectando horridi non fiunt; item agricolae religione inpediti non putant oportere aliam regionem caeli boves spectare nisi ortum solis.

primus de salubritas uti in primus volumen de moenia conloco scribo sum regio aspicio et ita villa conloco magnitudo is ad modus ager copia fructus comparo chortes magnitudo is ad pecus numerus atque quot iugum bos opus sum ibi versaris ita finio in chorte culina quam calidus locus designo conjungo autem habeo bubile qui praesaepe ad focus et orior caelum regio specto ideo qui bos lumen et ignis specto horridus non fio item agricola religio inpediti non puto oportet alius regio caelum bos specto nisi orior sol


Igitur mutationibus caloris et refrigerationis corpora, quae in his locis sunt, vitiantur. hoc autem licet animadvertere etiam ex îs, quae non sunt animalia. in cellis enim vinariis tectis lumina nemo capit a meridie nec ab occidente, sed a septentrione, quod ea regio nullo tempore mutationes recipit sed est firma perpetuo et inmutabilis. ideo etiam ea granaria, quae ad solis cursum spectant, bonitatem cito mutant, obsoniaque et poma, quae non in ea parte caeli ponuntur, quae est aversa a solis cursu, non diu servantur.

igitur mutatio calor et refrigeratio corpus qui in hic locus sum vitio hic autem licet animadverto etiam ex is qui non sum animal in cella enim vinarius tectum lumen nemo capio ab meridies neque ab occaedes sed ab septentrio qui is regius nullus tempus mutatio recipio sed sum firmo perpetuus et inmutabilis ideo etiam is granaria qui ad sol cursus specto bonitas cito muto obsonium et pomum qui non in is pars caelum pono qui sum averto ab sol cursus non diu servo


De latericiis vero, dummodo ad perpendiculum sint stantes, nihil deducitur, sed quanti fuerint olim facti, tanti esse semper aestimantur. itaque nonnullis civitatibus et publica opera et privatas domos etiam regias e latere structas licet videre: et primum Athenis murum, qui spectat ad Hymettum montem et Pentelensem; item Patris in aede Iovis et Herculis latericias cellas, cum circa lapidea in aede epistylia sint et columnae; in Italia Arretio vetustum egregie factum murum. Trallibus domus regibus Attalicis facta, quae ad habitandum semper datur ei, qui civitatis gerit sacerdotium. item Lacedaemone e quibusdam parietibus etiam picturae excisae intersectis lateribus inclusae sunt in ligneis formis et in comitium ad ornatum aedilitatis Varronis et Murenae fuerunt adlatae.

de latericius verus dummodo ad perpendiculis sum sto nihil deduco sed quantus sum olim facio tantus sum semper aestimo itaque nonnullus civitas et publicus opus et privo domus etiam regia e lateo struo licet video et primus athenae murus qui specto ad hymettus mons et pentelensis item patrae in aedes iuppiter et hercules latericius cella cum circa lapideus in aedes epistylium sum et columna in italia arretium vetustus egregius facio murus tralles domus rex attalicus facio qui ad habito semper do is qui civitas gero sacerdotium item lacedaemon e quidam paries etiam pingo excaedo interseco later includo sum in ligneus forma et in comitium ad orno aedilitas varro et murena sum affero


Graeci in quadrato amplissimis et duplicibus porticibus fora constituunt crebrisque columnis et lapideis aut marmoreis epistyliis adornant et supra ambulationes in contignationibus faciunt. Italiae vero urbibus non eadem est ratione faciendum, ideo quod a maioribus consuetudo tradita est gladiatoria munera in foro dari.

graecum in quadro amplus et duplex porticus foro constituo creber columna et lapideus aut marmoreus epistylium adorno et supra ambulatio in contignatio facio italia verus urbs non idem sum ratio facio ideo qui ab magnus consuetudo trado sum gladiatorius munus in forum do


Fiunt autem cum his lateribus semilateria. quae cum struuntur, una parte lateribus ordines, altera semilateres ponuntur. ergo ex utraque parte ad lineam cum struuntur, alternis coriis parietes alligantur et medii lateres supra coagmenta conlocati et firmitatem et speciem faciunt utraque parte non invenustam.

fio autem cum hic later semilateria qui cum struo unus pars later ordo alter semilater pono ergo ex uter pars ad linea cum struo alternus corius paries alligo et medius lateo supra coagmento conloco et firmitas et species facio uter pars non invenustus


Quas res privatis aedificiis utiles putavi et quemadmodum sint faciundae, quam apertissime potui, perscripsi; de expolitionibus autem eorum, uti sint elegantes et sine vitiis ad vetustatem, insequenti volumine exponam.

qui res privo aedificium utilis puto et quemadmodum sum facio quam aperio possum perscribo de expolitio autem is uti sum elegens et sine vitium ad vetustas insequor volumen expono


Sin autem non naturalem locum neque idoneum ad tuendas ab tempestatibus naves habuerimus, ita videtur esse faciendum, uti, si nullum flumen in his locis inpedierit sed erit ex una parte statio, tunc ex altera parte structuris sive aggeribus expediantur progressus, et ita conformandae portuum conclusiones. eae autem structurae, quae in aqua sunt futurae, videntur sic esse faciendae, uti portetur pulvis a regionibus, quae sunt a Cumis continuatae ad promunturium Minervae, isque misceatur, uti in mortario duo ad unum respondeant.

sin autem non natural locus neque idoneus ad tueor ab tempestas navo habeo ita video sum facio uti si nullus flumen in hic locus inpedierit sed sum ex unus pars statio tunc ex alter pars struo sive agger expedio progredior et ita conformo portus conclusio is autem struo qui in aqua sum sum video sic sum facio uti porto pulvis ab regio qui sum ab cumae continuo ad promunturium minerva eo misceo uti in mortarium duo ad unus respondeo


Namque cum arietis signum iniit et partem octavam pervagatur, perficit aequinoctium vernum. cum progreditur ad caudam tauri sidusque vergiliarum, e quibus eminet dimidia pars prior tauri, in maius spatium mundi quam dimidium procurrit procedens ad septentrionalem partem. e tauro cum ingreditur in geminos exorientibus vergiliis, magis crescit supra terram et auget spatia dierum. deinde e geminis cum iniit ad cancrum, qui brevissimum tenet caeli spatium, cum pervenit in partem octavam, perficit solstitiale tempus, et peragens pervenit ad caput et pectus leonis, quod eae partes cancro sunt attributae.

namque cum aries signum ineo et pars octava pervagor perficio aequinoctium vernus cum progredio ad cauda taurus sidus vergiliaris e qui emineo dimidio pars prior taurus in magnus spatium mundus quam dimidium procurro procedo ad septentrional pars e taurus cum ingredior in geminus exorior vergiliis magis cresco supra terra et augeo spatior dies deinde e geminus cum ineo ad cancer qui brevis teneo caelum spatium cum pervenio in pars octava perficio solstitial tempus et perago pervenio ad caput et pectus leo qui is pars cancer sum attribuo


Fiunt etiam alio genere horologia hiberna, quae anaphorica dicuntur perficiunturque rationibus his. horae disponuntur ex virgulis aeneis ex analemmatos descriptione ab centro dispositae in fronte; in ea circuli sunt circumdati menstrua spatia finientes. post has virgulas tympanum, in quo descriptus et depictus est mundus signiferque circulus , cuius ex centro deformatio unum maius, alterum minus. posteriori autem parte tympano medio axis versatilis est inclusus inque eo axi aenea mollis catena est involuta, ex qua pendet ex una parte phellos (sive tympanum), qui ab aqua sublevatur, altera aequo pondere phelli sacoma saburrale.

fio etiam alius genus horologium hibernus qui anaphoricus dico perficio ratio hic hora dispono ex virgulis aeneus ex analemmatos descriptio ab centrum dispono in frons in is circulus sum circumdo menstruus spatior finio post hic virgula tympanum in quo describo et depingo sum mundus signifer circulus qui ex centrum deformatio unus magnus alter paruus posterus autem pars tympanum medium axis versatilis sum includo in is axis aeneas mollio catena sum involvo ex qui pendeo ex unus pars phellos sive tympanum qui ab aqua sublevo alter aequus pondus phellos sacoma saburral


Quae autem ad solis cursum spectantibus locis procreantur, non habentes interveniorum raritates siccitatibus exsuctae solidantur, quia sol non modo ex terra lambendo sed etiam ex arboribus educit umores. itaque, quae sunt in apricis regionibus, spissis venarum crebritatibus solidatae raritatemque non habentes ex umore, cum in materiem perdolantur, reddunt magnas utilitates ad vetustatem. ideo infernates, quod ex apricis locis adportantur, meliores sunt, quam quae ab opacis de supernatibus advehuntur.

qui autem ad sol cursus specto locus procreo non habeo intervenium raritas siccitas exsugo solido quia sol non modo ex terra lambo sed etiam ex arbor educo umor itaque qui sum in apricus regio spissus venaris crebritas solido raritas non habeo ex umor cum in materio perdolo reddo magnus utilitas ad vetustas ideo infernates qui ex apricus locus apporto bonus sum quam qui ab opacus de supernatibus adveho


Asseribus dispositis tum tomice ex sparto hispanico harundines graecae tunsae ad eos, uti forma postulat, religentur. item supra cameram materies ex calce et harena mixta subinde inducatur, ut, si quae stillae ex contignationibus aut tectis ceciderint, sustineantur. sin autem harundinis graecae copia non erit, de paludibus tenues colligantur et mataxae tomice ad iustam longitudinem una crassitudine alligationibus temperentur, dum ne plus inter duos nodos binos pedes distent, et hae ad asseres, uti supra scriptum est, tomice religentur cultellique lignei in eas configantur. Cetera omnia, uti supra scriptum est, expediantur.

asser dispono tum tomice ex spartum hispanico harundo graecae tundo ad is uti forma postulo religo item supra camera materies ex calx et harena misceo subinde induco ut si qui stilla ex contignatio aut tectum cado sustineo sin autem harundo graecae copia non sum de palus tenuis colligo et metaxa tomice ad iustus longitudo unus crassitudo alligatio tempero dum ne multus inter duo nodus bini pes disto et hic ad assero uti supra scribo sum tomice religo cultellus ligneus in is configo ceterus omnis uti supra scribo sum expedio


Sin autem loca dura erunt aut nimium venae penitus fuerint, tunc signinis operibus ex tectis aut superioribus locis excipiendae sunt copiae. in signinis autem operibus haec sunt facienda. uti harena primum purissima asperrimaque paretur, caementum de silice frangatur ne gravius quam librarium, calx quam vehementissima mortario mixta, ita ut quinque partes harenae ad duas respondeant. eorum fossa ad libramentum altitudinis, quod est futurum, calcetur vectibus ligneis ferratis.

sin autem locum durus sum aut nimium vena penitus sum tunc signinis opus ex tectum aut superus locus excipio sum copia in signinis autem opus hic sum facio uti harena primus purus asper paro caementum de silex frango ne gravis quam librarius calx quam vehemens mortarium misceo ita ut quinque pars harena ad duo respondeo is fossa ad libramentum altitudo qui sum sum calceo vectis ligneus ferratus


Sunt enim Boeotiae flumina Cephisos et Melas, Lucanis Crathis, Troia Xanthus inque agris Clazomeniorum et Erythraeorum et Laodicensium fontes. ad ea flumina cum pecora suis temporibus anni parantur ad conceptionem partus, per id tempus adiguntur eo cotidie potum, ex eoque, quamvis sint alba, procreant aliis locis leucophaea, aliis locis pulla, aliis coracino colore. ita proprietas liquoris, cum inît in corpus, proseminat intinctam sui cuiusque generis qualitatem. igitur quod in campis Troianis proxime flumen armenta rufa et pecora leucophaea nascuntur, ideo id flumen Ilienses Xanthum appellavisse dicuntur.

sum enim boeotia flumen cephisus et mela lucanus crathis troius xanthus in ager clazomenius et erythraeus et laodicensium fons ad is flumen cum pecus suus tempus annus paro ad conceptio pario per is tempus adigo is cottidie potus ex eo quivis sum albus procreo alius locus leucophaeus alius locus pullo alius coracinus color ita proprietas liquor cum init in corpus prosemino intingo suus quisque genus qualitas igitur qui in campus trojanus propior flumen armentum rufus et pecus leucophaeus nascor ideo is flumen ilienses xanthus appello dico


Capituli autem crassitudo sic est facienda, ut ex novem partibus et dimidia tres partes praependeant infra astragalum summi scapi; cymatio, adempto abaco et canali, reliqua sit pars. proiectura autem cymatii habeat extra abaci quadram oculi magnitudinem. pulvinorum baltei ab abaco hanc habeant proiecturam, uti circini centrum unum cum sit positum in capituli tetrante et alterum diducatur ad extremum cymatium, circumactum balteorum extremas partes tangat. axes volutarum ne crassiores sint quam oculi magnitudo, volutaeque ipsae succidantur altitudinis suae duodecimam partem. haec erunt symmetriae capitulorum, quae columnae futurae sunt ab minimo ad pedes XXV. quae supra erunt, reliqua habebunt ad eundem modum symmetrias, abacus autem erit longus et latus, quam crassa columna est ima adiecta parte VIIII, uti, quo minus habuerit altior columna contractum, eo ne minus habeat capitulum suae symmetriae proiecturam et in latitudine suae partis adiectionem.

capitulis autem crassitudo sic sum facio ut ex novo pars et dimidio tres pars praependeo infra astragal superus scapus cymatium adimo abaco et canal reliquus sum pars projectura autem cymatium habeo extra abax quadra oculus magnitudo pulvinus balteus ab abaco hic habeo projectura uti circini centrum unus cum sum pono in capitulis tetrante et alter diduco ad exter cymatium circumago balteus exter pars tango axis volutaris ne crassus sum quam oculus magnitudo volvo ipse succido altitudo suus duodecimus pars hic sum symmetria capitulum qui columna sum sum ab paruus ad pes xxv qui supra sum reliquus habeo ad idem modus symmetria abacus autem sum longus et latus quam crassus columna sum imus adiicio pars viiii uti quo paruus habeo alo columna contraho is ne paruus habeo capitulis suus symmetria projectura et in latitudo suus pars adiectio


In quadris autem tignorum posterioribus, quo loci sunt divaricata, figuntur chelonia, in quae coiciuntur sucularum capita, ut faciliter axes versentur. eae suculae proxime capita habent foramina bina ita temperata, ut vectes in ea convenire possint. ad rechamum autem imum ferrei forfices religantur, quorum dentes in saxa forata accommodantur. cum autem funis habet caput ad suculam religatum et vectes ducentes eam versant, funis se involvendo circum suculam extenditur et ita sublevat onera ad altitudinem et operum conlocationes.

in quadra autem tignum posterus quo locus sum divarico figo chelonium in qui cojacio sucularis caput ut facilis axis verso is sucula propior caput habeo foramen bini ita tempero ut vecto in is convenio possum ad rechamus autem imus ferreus forfices religo qui dens in saxum foro accommodo cum autem funis habeo caput ad sucula religo et vecto duco is verso funis sui involvo circum sucula extendo et ita sublevo onus ad altitudo et opus conlocatio


Ego autem, Caesar, non ad pecuniam parandam ex arte dedi studium, sed potius tenuitatem cum bona fama quam abundantiam cum infamia sequendam probavi. ideo notities parum est adsecuta. sed tamen his voluminibus editis, ut spero, etiam posteris ero notus. neque est mirandum, quid ita pluribus sim ignotus. ceteri architecti rogant et ambiunt, ut architectent; mihi autem a praeceptoribus est traditum: rogatum, non rogantem oportere suscipere curam, quod ingenuus color movetur pudore petendo rem suspiciosam. nam beneficium dantes, non accipientes ambiuntur. quid enim putemus suspicari, qui rogetur de patrimonio sumptus faciendos committere gratiae petentis, nisi praedae compendiique eius causa iudicet faciundum?

ego autem caesar non ad pecunia paro ex ars do studium sed potis tenuitas cum bonus fama quam abundantia cum infamia sequor probo ideo notities parum sum adsequor sed tamen hic volumen edo ut spero etiam posterus sum notus neque sum miror quis ita multus sum ignosco ceterus architectus rogo et ambiunt ut architectent ego autem ab praeceptor sum trado rogo non rogo oportet suscipio cura qui ingenuus color moveo pudor peto res suspiciosus nam beneficium do non accipio ambiuntur quis enim puto suspicaris qui rogo de patrimonium sumptus facio committo gratia peto nisi praeda compendium is causa iudico facio


Quemadmodum, si in rota, qua figuli utuntur, inpositae fuerint septem formicae canalesque totidem in rota facti sint circum centrum imo adcrescentes ad extremum, in quibus hae cogantur circinationem facere, verseturque rota in alteram partem, necesse erit eas contra rotae versationem nihilominus adversus itinera perficere, et quae proximum centrum habuerit, celerius pervagari, quaeque extremum orbem rotae peragat, etiamsi aeque celeriter ambulet, propter magnitudinem circinationis multo tardius perficere cursum: similiter astra nitentia contra mundi cursum suis itineribus perficiunt circumitum, sed caeli versatione redundationibus referuntur cotidiana temporis circumlatione.

quemadmodum si in rota qui figulus uto inpono sum septem formica canalis totidem in rota facio sum circum centrum imus adcresco ad exter in qui hic cogo circinatio facio verso rota in alter pars necesse sum is contra rota versatio nihilominus adverro iter perficio et qui propior centrum habeo celer pervagaris quisque exter orbis rota perago etiamsi aequus celer ambulo propter magnitudo circinatio multus tardus perficio cursus similis astrum niteo contra mundus cursus suus iter perficio circumeo sed caelum versatio redundatio refero cottidianus tempus circumlatio


Quantum animo considerare potui, de copiis, quae sunt necessariae in aedificiorum comparationibus, et quibus temperaturis e rerum natura principiorum habere videantur mixtionem quaeque insunt in singulis generibus virtutes et vitia, uti non sint ignota aedificantibus, exposui. ita, qui potuerint eorum praeceptorum sequi praescriptiones, erunt prudentiores singulorumque generum usum eligere poterunt in operibus. ergo quoniam de apparitionibus est explicatum, in ceteris voluminibus de ipsis aedificiis exponetur; et primum de deorum inmortalium aedibus sacris et de earum symmetriis et proportionibus, uti ordo postulat, insequenti perscribam.

quantus animus considero possum de copia qui sum necessaria in aedificium comparatio et qui tempero e res natura principia habeo video mixtio quisque insum in singuli genus virtus et vitio uti non sum ignotus aedifico expono ita qui possum is praeceptor sequor praescriptio sum prudens singulus gener usus eligo possum in opus ergo quoniam de apparitio sum explicatus in ceterus volumen de ipse aedificium expono et primus de deus immortalis aedes sacrum et de is symmetria et proportio uti ordo postulo insequor perscribo


Leges publicae non patiuntur maiores crassitudines quam sesquipedales constitui loco communi; ceteri autem parietes, ne spatia angustiora fierent, eadem crassitudine conlocantur. latericii vero, nisi diplinthii aut triplinthii fuerint, sesquipedali crassitudine non possunt plus quam unam sustinere contignationem. in ea autem maiestate urbis et civium infinita frequentia innumerabiles habitationes opus est explicare. ergo cum recipere non possint areae planatae tantam multitudinem ad habitandum in urbe, ad auxilium altitudinis aedificiorum res ipsa coegit devenire. itaque pilis lapideis, structuris testaceis, parietibus caementiciis altitudines extructae contignationibus crebris coaxatae cenaculorum ad summas utilitates perficiunt despectationes. ergo moenibus e contignationibus areis alto spatio multiplicatis populus Romanus egregias habet sine inpeditione habitationes.

lex publicus non patior magnus crassitudo quam sesquipedal constituo locus communis ceterus autem paries ne spatior angustus fio idem crassitudo conloco latericius verus nisi diplinthius aut triplinthius sum sesquipedal crassitudo non possum multus quam unus sustineo contignatio in is autem maiestas urbs et civis infinitus frequentia innumerabilis habitatio opus sum explicaris ergo cum recipio non possum areae plano tantus multitudo ad habito in urbs ad auxilium altitudo aedificium res ipse cogo devenio itaque pila lapideus struo testaceus paries caementicius altitudo extructae contignatio creber coaxo cenaculum ad superus utilitas perficio despectatio ergo moenia e contignatio areis altus spatium multiplico populus romanus egregius habeo sine inpeditio habitatio


Id autem maxime iudicare licet e monumentis, quae sunt circa municipium Ferenti ex his facta lapidicinis. namque habent et statuas amplas factas egregie et minora sigilla floresque et acanthos eleganter scalptos; quae, cum sint vetusta, sic apparent recentia, uti si sint modo facta. non minus etiam fabri aerarii de his lapidicinis in aeris flatura formis comparatis habent ex his ad aes fundendum maximas utilitates. quae si prope urbem essent, dignum esset, ut ex his officinis omnia opera perficerentur.

is autem magnus iudicaris licet e monumentum qui sum circa municipium ferentinum ex hic facio lapidicinis namque habeo et statua amplus facio egregius et parvus sigilla floreo et acanthus eleganter scalpo qui cum sum vetustus sic appareo recens uti si sum modo facio non paruus etiam faber aerarius de hic lapidicinis in aer flo forma comparo habeo ex hic ad aes fundo magnus utilitas qui si prope urbs sum dignus sum ut ex hic officina omnis opus perficio


Nam quae fiunt in capitibus foramina, per quorum spatia contenduntur capillo maxime muliebri vel nervo funes, magnitudine ponderis lapidis, quem debet ea ballista mittere, ex ratione gravitatis proportiones sumuntur, quemadmodum catapultis de longitudinibus sagittarum. itaque ut etiam qui geometricen non noverunt, habeant expeditum, ne in periculo bellico cogitationibus detineantur, quae ipse faciundo certa cognovi quaeque ex parte accepi a praeceptoribus, finita exponam, et quibus ponderibus Graecorum pensiones ad modulos habeant rationem, ad eam ut etiam nostris ponderibus respondeant, tradam explicata.

nam qui fio in caput foramen per qui spatior contendo capillus magnus muliebris vel nervus funis magnitudo pondus lapis qui debeo is ballista mitto ex ratio gravitas proportio sumo quemadmodum catapulta de longitudo sagittaris itaque ut etiam qui geometrice non nosco habeo expedio ne in periculum bellicus cogitatio detineo qui ipse facio certus cognosco quisque ex pars accipio ab praeceptor finio expono et qui pondus graecum pensio ad modulus habeo ratio ad is ut etiam noster pondus respondeo trado explicata


Quae sunt ab Diade de machinis scripta, quibus sint comparationibus, exposui. nunc quemadmodum a praeceptoribus accepi et utilia mihi videntur, exponam.

qui sum ab diade de machina scribo qui sum comparatio expono nunc quemadmodum ab praeceptor accipio et utilis ego video expono


Columnarum striae faciendae sunt XXIIII ita excavatae, uti norma in cavo striae cum fuerit coniecta, circumacta anconibus angulos striarum dextra ac sinistra tangat cacumenque normae circum rotundationem tangendo pervagari possit. crassitudines striarum faciendae sunt, quantum adiectio in media columna ex descriptione invenietur.

columnaris stria facio sum xxiiii ita excavo uti norma in caveo stria cum sum conicio circumago ancon angulus striaris dextera atque sinistra tango cacumen norma circum rotundatio tango pervagaris possum crassitudo striaris facio sum quantus adjectio in medius columna ex descriptio invenio


Prostylos omnia habet quemadmodum in antis, columnas autem contra antas angulares duas supraque epistylia, quemadmodum et in antis, et dextra ac sinistra in versuris singula. huius exemplar est in insula Tiberina in aede Iovis et Fauni.

prostylos omnis habeo quemadmodum in antes columna autem contra antae angularis duo supra epistylium quemadmodum et in antes et dextera atque sinistra in verro singulus hic exemplar sum in insula tiberinus in aedes iuppiter et faunus


Itaque celeriter milites congesserunt. posteaquam flamma circa illam materiam virgas comprehendisset, ad caelum sublata effecit opinionem, uti videretur iam tota moles concidisse. cum autem ea per se extincta esset et re quieta turris intacta apparuisset, admirans Caesar iussit extra telorum missionem eos circumvallari. itaque timore coacti oppidani cum se dedidissent, quaesitum, unde essent ea ligna, quae ab igni non laederentur. tunc ei demonstraverunt eas arbores, quarum in his locis maximae sunt copiae. et ideo id castellum Larignum, item materies larigna est appellata. haec autem per Padum Ravennam deportatur, in colonia Fanestri, Pisauri, Anconae reliquisque, quae sunt in ea regione, municipiis praebetur. cuius materies si esset facultas adportationibus ad urbem, maximae haberentur in aedificiis utilitates, et si non in omne, certe tabulae in subgrundiis circum insulas si essent ex ea conlocatae, ab traiectionis incendiorum aedificia periculo liberarentur, quod eae neque flammam nec carbonem possunt recipere nec facere per se.

itaque celer miles congero posteaquam flamma circa ille materia virga comprehendo ad caelum tollo efficio opinio uti video iam totus moles concido cum autem is per sui extingo sum et res quietus turris intactus appareo admiror caesar iubeo extra telum missio is circumvallaris itaque timor cogo oppidanus cum sui dedo quaero unde sum is lignum qui ab ignis non laedo tunc is demonstro is arbor qui in hic locus magnus sum copia et ideo is castellum larignus item materies larignus sum appello hic autem per padus ravenna deporto in colonia fanestri pisaurum ancona reliquus qui sum in is regio municipium praebeo qui materies si sum facultas adportatio ad urbs magnus habeo in aedificium utilitas et si non in omnis certus tabula in subgrundiis circum insula si sum ex is conloco ab traiectio incendium aedificium periculum libero qui is neque flamma neque carbo possum recipio neque facio per sui


Quibus autem insidentes sunt paludes et non habent exitus profluentes neque per flumina neque per fossas, uti Pomptinae, stando putescunt et umores graves et pestilentes in îs locis emittunt.

qui autem insideo sum palus et non habeo exitus profluo neque per flumen neque per fossa uti pomptinus sto putesco et umor gravis et pestilens in is locus emitto


Cum sint autem meridiane nationes animis acutissimis infinitaque sollertia consiliorum, simul ut ad fortitudinem ingrediuntur, ibi succumbunt, quod habent exsuctas ab sole animorum virtutes; qui vero refrigeratis nascuntur regionibus, ad armorum vehementiam paratiores sunt magnis virtutibus sine timore, sed tarditate animi sine considerantia inruentes sine sollertia suis consiliis refragantur. cum ergo haec ita sint ab natura rerum in mundo conlocata et omnes nationes inmoderatis mixtionibus disparatae, veros inter spatium totius orbis terrarum regionesque medio mundi populus Romanus possidet fines.

cos sum autem meridianus natio animus acuo infinitus sollertia consilium simul ut ad fortitudo ingredior ibi succumbo qui habeo exsugo ab sol animus virtus qui verus refrigero nascor regio ad armus vehementia paro sum magnus virtus sine timor sed tarditas animus sine considero inruo sine sollertia suus consilium refragor cum ergo hic ita sum ab natura res in mundus colloco et omnis natio immoderatus mixtio disparo verus inter spatium totus orbis terra regio medium mundus populus romanus possideo finis


Atticurge autem isdem rationibus perficiuntur, quibus dorica. praeterea corsae sub cymatiis in antepagmentis circumdantur, quae ita distribui debent, uti antepagmenti praeter cymatium ex partibus VII habeant duas partes. ipsaque non fiunt clathrata neque bifora sed valvata, et aperturas habent in exteriores partes.

atticurge autem idem ratio perficio qui doricus praeterea corsae sub cymatium in antepagmentum circumdo qui ita distribuo debeo uti antepagmentum praeter cymatium ex pars vii habeo duo pars ipse non fio clathro neque biforus sed valvatus et aperio habeo in exter pars


Quoniam haec a nobis sunt breviter exposita, ut facilius intellegatur, visum est mihi in extremo volumine formas sive, uti Graeci dicunt, sxh/mata duo explicare, unum ita deformatum, ut appareat, unde certi ventorum spiritus oriantur, alterum, quemadmodum ab impetu eorum aversis directionibus vicorum et platearum evitentur nocentes flatus. erit autem in exaequata planitie centrum, ubi est littera A, gnomonis autem antemeridiana umbra, ubi est b, et a centro, ubi est A, diducto circino ad id signum umbrae, ubi est B, circumagatur linea rotundationis. reposito autem gnomone ubi antea fuerat, expectanda est, dum decrescat faciatque iterum crescendo parem antemeridianae umbrae postmeridianam tangatque lineam rotundationis, ubi erit littera C. tunc a signo, ubi est B, et a signo, ubi est C, circino decusatim describatur, ubi erit D; deinde per decusationem et centrum, ubi est A, perducatur linea ad extremum, in qua linea erunt litterae E et F. haec linea erit index meridianae et septentrionalis regionis.

quoniam hic ab nos sum brevis expono ut facilis intellego video sum ego in exter volumen forma sive uti graecum dico sxh mattus duo explicaris unus ita deformo ut appareo unde certus ventor spiritus orior alter quemadmodum ab impetus is averto directio vicus et platearis evito noceo flo sum autem in exaequo planitie centrum ubi sum littera ab gnomon autem antemeridianus umbra ubi sum b et ab centrum ubi sum ab diduco circino ad is signum umbra ubi sum b circumago lineus rotundatio repono autem gnomon ubi antea sum exspecto sum dum decresco facio iterum cresco par antemeridianus umbra pomeridianus tango linea rotundatio ubi sum littera que tunc ab signum ubi sum b et ab signum ubi sum que circino decusatim describo ubi sum d deinde per decusatio et centrum ubi sum ab perduco lineus ad exter in qui lineus sum littera e et f hic lineus sum index meridianus et septentrional regio


Circa frontem eius figuntur tabulae, relictis semipedalibus aperturis ad aquam intra concipiendam. item secundum axem columbaria fiunt excavata in singulis spatiis ex una parte. id autem cum est navali ratione picatum, hominibus calcantibus versatur et hauriendo per aperturas, quae sunt in frontibus tympani, reddit per columbaria secundum axem supposito labro ligneo habente una secum coniunctum canalem. ita hortis ad inrigandum vel salinis ad temperandum praebetur aquae multitudo.

circe frons is figo tabula relinquo semipedal aperio ad aqua intra concipio item secundus axis columbarius fio excavo in singuli spatium ex unus pars is autem cum sum naval ratio pico homo calceo verso et haurio per aperio qui sum in frons tympanium reddo per columbarius secundus axis suppono labrum ligneus habeo unus sui conjungo canal ita hortus ad inrigo vel salinum ad tempero praebeo aqua multitudo


Sin autem solidum non invenietur, sed locus erit congesticius ad imum aut paluster, tunc is locus fodiatur exinaniaturque et palis alneis aut oleagineis aut robusteis ustilatis configatur, sublicaque machinis adigatur quam creberrime, carbonibusque expleantur intervalla palorum, et tunc structuris solidissimis fundamenta impleantur. extructis autem fundamentis ad libramentum stylobatae sunt conlocandi.

sin autem solidus non invenio sed locus sum congesticius ad imus aut paluster tunc is locus fodio exinanio et pal alneus aut oleagineus aut robusteus ustilatis configo sublica machina adigo quam creber carbo expleo intervallum palus et tunc struo solidus fundamentum impleo exstruo autem fundamentum ad libramentum stylobata sum conloco


Item cedrus et iuniperus easdem habent virtutes et utilitates; sed quemadmodum ex cupressu et pinu resina, ex cedro oleum, quod cedrium dicitur, nascitur, quo reliquae res cum sunt unctae, uti etiam libri, a tineis et carie non laeduntur. arboris autem eius sunt similes cupresseae foliaturae; materies vena directa. Ephesi in aede simulacrum Dianae ex ea, lacunaria et ibi et in ceteris nobilibus fanis propter aeternitatem sunt facta. nascuntur autem eae arbores maxime Cretae et Africae et nonnullis Syriae regionibus.

item cedrus et juniperus idem habeo virtus et utilitas sed quemadmodum ex cupressus et pinus resina ex cedrus oleum qui cedrium dico nascor quo reliquus res cum sum ungo uti etiam liber ab tinea et carie non laedo arbor autem is sum similis cupresseus foliatura materies vena dirigo ephesus in aedes simulacrum diana ex is lacunaria et ibi et in ceterus nobilis fanum propter aeternitas sum facio nascor autem is arbor magnus creta et africa et nonnullus syria regio


Archimedis vero cum multa miranda inventa et varia fuerint, ex omnibus etiam infinita sollertia id, quod exponam, videtur esse expressum. nimirum Hiero enim Syracusis auctus regia potestate, rebus bene gestis cum auream coronam votivam diis inmortalibus in quodam fano constituisset ponendam, manupretio locavit faciendam et aurum ad sacomam adpendit redemptori. is ad tempus opus manu factum subtiliter regi adprobavit et ad sacomam pondus coronae visus est praestitisse.

archimedes verus cum multus miro invenio et vario sum ex omnis etiam infinitus sollertia is qui expono video sum exprimo nimirum hiero enim syracusae augeo regius potestas res bene gero cum aureus corona votivus diuus immortalis in quidam fanum constituo pono manupretium loco facio et aurum ad sacomam appendo redemptor is ad tempus opus manus facio subtilis rex adprobo et ad sacomam pondus corona video sum praesto


Namque aedificatur locus uti laconicum et expolitur marmore subtiliter et levigatur. ante id fit fornacula habens in laconicum nares, et eius praefurnium magna diligentia comprimitur, ne flamma extra dissipetur. in fornace resina conlocatur. hanc autem ignis potestas urendo cogit emittere per nares intra laconicum fuliginem, quae circa parietem et camerae curvaturam adhaerescit. inde collecta partim componitur ex gummi subacta ad usum atramenti librarii, reliquum tectores glutinum admiscentes in parietibus utuntur.

namque aedifico locus uti laconicum et expolio marmor subtilis et levigo ante is fio fornacula habeo in laconicum naris et is praefurnium magnus diligentia comprimo ne flamma extra dissipetur in fornace resina conloco hic autem ignis potestas uro cogo emitto per naris intra laconicum fuligo qui circa paries et camera curvo adhaeresco inde colligo pars compono ex commis subigo ad usus atramentum librarius reliquus tector glutinum admisceo in paries uto


Eius autem capituli prima inventio sic memoratur esse facta. virgo civis Corinthia iam matura nuptiis inplicata morbo decessit. post sepulturam eius, quibus ea virgo viva pupulis delectabatur, nutrix collecta et composita in calatho pertulit ad monumentum et in summo conlocavit et, uti ea permanerent diutius subdiu, tegula texit. is calathus fortuito supra acanthi radicem fuerat conlocatus. interim pondere pressa radix acanthi media folia et cauliculos circum vernum tempus profudit, cuius cauliculi secundum calathi latera crescentes et ab angulis tegulae ponderis necessitate expressi flexuras in extremas partes volutarum facere sunt coacti.

is autem capitulis primus inventio sic memoro sum facio virgo civis corinthius iam maturo nuptiae inplicata morbus decedo post sepultura is qui is virgo vivus pupulis delecto nutrix colligo et compono in calathus perfero ad monumentum et in superus conloco et uti is permaneo diu subdiu tegula tego is calathus fortuitus supra acanthus radix sum conloco interim pondus premo radix acanthus medius folium et cauliculus circum vernus tempus profundo qui cauliculis secundus calathus latus cresco et ab angulis tegula pondus necessitas exprimo flecto in exter pars volutaris facio sum cogo


Haec autem maxime in montibus et regionibus septentrionalibus sunt quaerenda, eo quod in his et suaviora et salubriora et copiosiora inveniuntur. aversi enim sunt solis cursui, et in his locis primum crebrae sunt arbores et silvosae, ipsique montes suas habent umbras obstantes et radii solis non directi perveniunt ad terram nec possunt

hic autem magnus in mons et regio septentrional sum quaero is qui in hic et suavis et salubris et copiosus invenio averto enim sum sol cursus et in hic locus primus creber sum arbor et silvosus ipse mons suus habeo umbra obsto et radius sol non dirigo pervenio ad terra neque possum


Transfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non inutilem sed summa sollertia a maioribus traditam, qua in via raeda sedentes vel mari navigantes scire possimus, quot milia numero itineris fecerimus. hoc autem erit sic. rotae, quae erunt in raeda, sint latae per medium diametrum pedum quaternûm , ut, cum finitum locum habeat in se rota ab eoque incipiat progrediens in solo viae facere versationem, perveniendo ad eam finitionem, a qua coeperit versari, certum modum spatii habeat peractum pedes XII S.

transfero nunc cogitatio scribo ad ratio non inutilis sed summus sollertia ab magnus trado qui in via raeda sedeo vel mare navigo scio possum quot mille numerus iter facio hic autem sum sic rota qui sum in raeda sum fero per medius diametros pes quaternum ut cum finio locus habeo in sui rota ab eo incipio progredior in solum via facio versatio pervenio ad is finitio ab qui coepio versaris certus modus spatium habeo perago pes duodecim senatus


Expertiones autem et probationes eorum sic sunt providendae. si erunt profluentes et aperti, antequam duci incipiantur, aspiciantur animoque advertantur, qua membratura sint qui circa eos fontes habitant homines; et si erunt corporibus valentibus, coloribus nitidis, cruribus non vitiosis, non lippis oculis, erunt probatissimi. item si fons novus fossus fuerit, et in vas corinthium sive alterius generis, quod erit ex aere bono, ea aqua sparsa maculam non fecerit, optima est. itemque in aeneo si ea aqua defervefacta et postea requieta et defusa fuerit, neque in eius aenei fundo harena aut limus invenietur, ea aqua erit item probata.

expertio autem et probatio is sic sum provideo si sum profluo et aperio antequam duco incipio aspicio animo adverto qui membro sum qui circa is fons habito homo et si sum corpus valeo color nitidus crus non vitiosus non lippio oculus sum probo item si fons novus fodio sum et in vas corinthium sive alter genus qui sum ex aer bonus is aqua spargo macula non facio bonus sum ito in aeneus si is aqua defervefacio et postea requiesco et defundo sum neque in is aeneus fundo harena aut limus invenio is aqua sum item probo


Si enim altitudo contignationis ab summa coaxatione ad imum libramentum divisa fuerit in partes tres, erit earum quinque in scalis scaporum iusta longitudine inclinatio. quare quam magnae fuerint inter contignationem et imum libramentum altitudinis partes tres, quattuor a perpendiculo recedant et ibi conlocentur inferiores calces scaporum. ita si erunt temperatae, libratae et graduum ipsarum scalarum erunt conlocationes. item eius rei erit subscripta forma.

si enim altitudo contignatio ab summus coaxatio ad imus libramentum divido sum in pars tres sum is quinque in scalae scapus iustus longitudo inclinatio quare quam magnus sum inter contignatio et imus libramentum altitudo pars tres quattuor ab perpendiculum recedo et ibi conloco inferus calceo scapus ita si sum tempero libro et gradus ipsaris scalaris sum conlocatio item is res sum subscribo forma


Sunt autem eae arbores foliis similibus pini; materies earum prolixa, tractabilis ad intestinum opus non minus quam sappinea, habetque resinam liquidam mellis Attici colore, quae etiam medetur pthisicis.

sum autem is arbor folium similis pinus materies is prolixus tractabilis ad intestinus opus non paruus quam sapineus habeo resina liquidus mel atticus color qui etiam medeor pthisicis


Sin autem propter fluctus aut impetus aperti pelagi destinae arcas non potuerint continere, tunc ab ipsa terra sive crepidine pulvinus quam firmissime struatur, isque pulvinus exaequata struatur planitia minus quam dimidiae partis, reliquum, quod est proxime litus, proclinatum latus

sin autem propter fluctus aut impetus aperio pelagus destina arca non possum contineo tunc ab ipse terra sive crepido pulvinus quam firmus struo eo pulvinus exaequo struo planitia paruus quam dimidia pars reliquus qui sum propior litus proclino latus


Deinde circinationis totius sumenda pars est XV; et circini centrum conlocandum in linea circinationis, quo loci secat eam lineam aequinoctialis radius, ubi erit littera F; et signandum dextra sinistra, ubi sunt litterae G H. deinde ab his et per centrum lineae usque ad lineam planitiae perducendae sunt, ubi erunt litterae I K. ita erit solis radius unus hibernus, alter aestivus. contra autem E littera D erit, qua secat circinationem linea, quae est traiecta per centrum, ubi est littera A; et contra G erunt litterae I et M; et contra H litterae erunt K et L; et contra C et F et A erit littera N.

deinde circinatio totus sumo pars sum xv et circini centrum conloco in lineus circinatio quo locus seco is linea aequinoctial radius ubi sum littera f et signo dextera sinistra ubi sum littera g h deinde ab hic et per centrum linea usque ad linea planitia perduco sum ubi sum littera eo k ita sum sol radius unus hibernus alter aestivus contra autem e littera d sum qui seco circinatio lineus qui sum traicio per centrum ubi sum littera ab et contra g sum littera eo et m et contra h littera sum k et l et contra que et f et ab sum littera n


Ergo Ctesibius cum animadvertisset ex tractu caeli et expressionibus spiritus sonitus vocesque nasci, his principiis usus hydraulicas machinas primus instituit. item aquarum expressiones automatopoetasque machinas multaque deliciarum genera, in his etiam horologiorum ex aqua comparationes explicuit. primumque constituit cavum ex auro perfectum aut ex gemma terebrata; ea enim nec teruntur percussu aquae nec sordes recipiunt, ut obturentur.

ergo ctesibius cum animadverto ex traho caelum et expressio spiritus sono voco nascor hic principia utor hydraulicus machina primus instituo item aqua expressio automatopoetasque machina multo deliciae genus in hic etiam horologium ex aqua comparatio explico primus constituo cavus ex aurum perficio aut ex gemma terebrata is enim neque tero percutio aqua neque sordeo recipio ut obturo


E pectore autem leonis et finibus cancri solis exitus percurrens reliquas partes leonis inminuit diei magnitudinem et circinationis reditque in geminorum aequalem cursum. tunc vero a leone transiens in virginem progrediensque ad sinum vestis eius contrahit circinationem et aequat ad eam, quam taurus habet, cursus rationem. e virgine autem progrediens per sinum, qui sinus librae partes habet primas, in librae parte VIII perficit aequinoctium autumnale; qui cursus aequat eam circinationem, quae fuerat in arietis signo.

e pectus autem leo et finis cancer sol exitus percurro reliquus pars leo inminuo dies magnitudo et circinatio redeo in geminus aequalis cursus tunc verus ab leo transeo in virgo progredio ad sinum vestio is contraho circinatio et aequo ad is quam taurus habeo curro ratio e virgo autem progredior per sinum qui sinus libra pars habeo primus in libra pars viii perficio aequinoctium autumnal qui curro aequo is circinatio qui sum in aries signum


Itaque quemadmodum his gratiae sunt agendae, contra, qui eorum scripta furantes pro suis praedicant, sunt vituperandi, quique non propriis cogitationibus scriptorum nituntur, sed invidis moribus aliena violantes gloriantur, non modo sunt reprehendendi, sed etiam, quia impio more vixerunt, poena condemnandi. nec tamen haec res non vindicatae curiosius ab antiquis esse memorantur. quorum exitus iudiciorum qui fuerint, non est alienum, quemadmodum sint nobis traditi, explicare.

itaque quemadmodum hic gratia sum ago contra qui is scribo furor pro suus praedico sum vitupero quisque non proprius cogitatio scriptor nitor sed invidus mos alienus violo glorior non modo sum reprehendo sed etiam quia impius mos vivo poena condemno neque tamen hic res non vindico curiosus ab antiquus sum memoro qui exitus iudicium qui sum non sum alienus quemadmodum sum nos trado explicaris


Haec autem propter altitudinis intervallum scandentis oculi species adiciuntur crassitudinibus temperaturae. venustates enim persequitur visus, cuius si non blandimur voluptati proportione et modulorum adiectionibus, uti quod fallitur temperatione adaugeatur, vastus et invenustus conspicientibus remittetur aspectus. de adiectione, quae adicitur in mediis columnis, quae apud Graecos e)/ntasis appellatur, in extremo libro erit forma et ratio eius, quemadmodum mollis et conveniens efficiatur, subscripta.

hic autem propter altitudo intervallum scando oculus species adicio crassitudo tempero venustas enim persequor video qui si non blandio voluptas proportio et modulus adiectio uti qui fallo temperatio adaugeo vastus et invenustus conspicio remitto aspicio de adiectio qui adicio in medius columna qui apud graeci e ntasis appello in exter liber sum forma et ratio is quemadmodum mollio et convenio efficio subscribo


Attendamus enim primum inventum de necessitate, ut vestitus, quemadmodum telarum organicis administrationibus conexus staminis ad subtemen non modo corpora tegendo tueatur, sed etiam ornatus adiciat honestatem. cibi vero non habuissemus abundantiam, nisi iuga et aratra bubus iumentisque omnibus essent inventa. sucularumque et prelorum et vectium si non fuisset torculariis praeparatio, neque olei nitorem neque vitium fructum habere potuissemus ad iucunditatem, portationesque eorum non essent, nisi plostrorum seu serracorum per terram, navicularum per aquam inventae essent machinationes.

attendo enim primus invenio de necessitas ut vestio quemadmodum telaris organicus administratio conecto stamen ad subtemen non modo corpus tego tueor sed etiam orno adicio honestas cibus verus non habeo abundantia nisi iugum et aratrum bos jumentum omnis sum invenio sucula et prelum et vectis si non sum torcularius praeparatio neque oleum nitor neque vitium fructus habeo possum ad iucunditas portatio is non sum nisi plostrorum seu serracorum per terra navicularis per aqua invenio sum machinatio


Ionas est recepta): hae civitates, cum Caras et Lelegas eiecissent, eam terrae regionem a duce suo Ione appellaverunt Ioniam ibique deorum inmortalium templa constituentes coeperunt fana aedificare. et primum Apollini Panionio aedem, uti viderant in Achaia, constituerunt et eam Doricam appellaverunt, quod in Dorieon civitatibus primum factam eo genere viderunt.

ionas sum recipio hic civitas cum caveo et lelegas eicio is terra regio ab dux suus ion appello ionia ibi deus immortalis templum constituo coepio fanum aedificaris et primus apollo panionius aedes uti video in achaia constituo et is doricus appello qui in dorieon civitas primus facio is genus video


Fiunt autem laterum genera tria: unum, quod graece Lydium appellatur, id est quo nostri utuntur, longum sesquipede, latum pede. ceteris duobus Graecorum aedificia struuntur; ex his unum penta/dwron, alterum tetra/dwron dicitur. dw=ron autem Graeci appellant palmum, quod munerum datio graece dw=ron appellatur, id autem semper geritur per manus palmum. ita quod est quoquoversus quinque palmorum, pentadoron, quod quattuor, tetradoron dicitur, et quae sunt publica opera, penta/dwrws, quae privata, tetra/dwrws struuntur.

fio autem latus genus tres unus qui graeca lydius appello is sum quo noster uto longus sesquipede latus pes ceterus duo graecum aedificium struo ex hic unus penta dwron alter taeter dwron dico dw rus autem graecum appello palmus qui munus datio graeca dw rus appello is autem semper gero per manus palmus ita qui sum quoquoversus quinque palmus pentadoron qui quattuor tetradoron dico et qui sum publicus opus penta dwrws qui privo taeter dwrws struo


Quae sunt ad dextram orientis inter zonam signorum et septentrionum sidera in caelo disposita, dixi ; nunc explicabo, quae ad sinistram orientis meridianisque partibus ab natura sunt distributa.

qui sum ad dexter orior inter zona signum et septentrio sidus in caelum dispono dico nunc explico qui ad sinistra orior meridianus pars ab natura sum distribuo


Tunc Callimachus, qui propter elegantiam et subtilitatem artis marmoreae ab Atheniensibus katathci/texnos fuerat nominatus, praeteriens hoc monumentum animadvertit eum calathum et circa foliorum nascentem teneritatem, delectatusque genere et formae novitate ad id exemplar columnas apud Corinthios fecit symmetriasque constituit et ex eo in operis perfectionibus Corinthii generis distribuit rationes.

tunc callimachus qui propter elegantia et subtilitas ars marmoreus ab atheniensis katathci texnos sum nomino praetereo hic monumentum animadverto is calathus et circa folium nascor teneritas delecto genus et forma novitas ad is exemplar columna apud corinthii facio symmetria constituo et ex is in opus perfectio corinthius genus distribuo ratio


Nam quattuor locis sunt aedium sacrarum marmoreis operibus ornatae dispositiones, quorum excellentiae prudentesque cogitationum apparatus suspectus habent in deorum shmantikoi=s. primumque aedes Ephesi Dianae ionico genere ab Chersiphrone Gnosio et filio eius Metagene est instituta, quam postea Demetrius, ipsius Dianae servus, et Paeonius Ephesius dicuntur perfecisse. Mileti Apollini item ionicis symmetriis aedem idem Paeonius Daphnisque Milesius instituerunt. Eleusine Cereris et Proserpinae cellam inmani magnitudine Ictinos dorico more sine exterioribus columnis ad laxamentum usus sacrificiorum pertexit.

nam quattuor locus sum aedes sacraris marmoreus opus orno dispositio qui excellentiae prudens cogitatio apparatus suspicio habeo in deus shmantikoi senatus primus aedes ephesus diana ionico genus ab chersiphrone gnosius et filius is metagene sum institutum quam postea demetrius ipse diana servus et paeonius ephesius dico perficio miletus apollo item ionicis symmetria aedes idem paeonius daphnis milesius instituo eleusinus ceres et proserpina cella immanis magnitudo ictinos dorico mos sine exter columna ad laxamentum utor sacrificus pertego


Itaque quod legitur Ponto et Gallia, quod hae regiones sunt proximae ad septentrionem, est atrum; progredientibus inter septentrionem et occidentem invenitur lividum; quod autem legitur ad aequinoctialem orientem et occidentem, invenitur violaceo colore; quod vero meridianis regionibus excipitur, rubra procreatur potestate, et ideo hoc Rhodo etiam insula creatur ceterisque eiusmodi regionibus, quae proximae sunt solis cursui.

itaque qui lego pontus et gallia qui hic regio sum proximus ad septentrio sum ater progredio inter septentrio et occaedes invenio lividus qui autem lego ad aequinoctial orior et occaedes invenio violaceus color qui verus meridianus regio excipio rubra procreo potestas et ideo hic rhodos etiam insula creo ceter eiusmodi regio qui proximus sum sol cursus


Quoad potui summa ratione proprietates locorum ab natura rerum dispositas animadvertere, exposui et, quemadmodum ad solis cursum et inclinationes caeli oporteat constituere aedificiorum qualitates, dixi; itaque nunc singulorum generum in aedificiis commensus symmetriarum et universos et separatos breviter explicabo.

quoad possum summus ratio proprietas locus ab natura res dispono animadverto expono et quemadmodum ad sol cursus et inclinatio caelum oportet constituo aedificium qualitas dico itaque nunc singulus gener in aedificium commetior symmetriaris et universi et separo brevis explico


Ducendi autem sunt per vernum tempus et autumnale, ut uno tenore siccescant. qui enim per solstitium parantur, ideo vitiosi fiunt, quod, summum corium sol acriter cum praecoquit, efficit, ut videatur aridum, interior autem sit non siccus; et cum postea siccescendo se contrahit, perrumpit ea, quae erant arida. ita rimosi facti efficiuntur inbecilli. maxime autem utiliores erunt, si ante biennium fuerint ducti; namque non ante possunt penitus siccescere. itaque cum recentes et non aridi sunt structi, tectorio inducto rigidoque obsolidate permanente, ipsi sidentes non possunt eandem altitudinem, qua est tectorium, tenere contractioneque moti non haerent cum eo, sed ab coniunctione eius disparantur; igitur tectoria ab structura seiuncta propter tenuitatem per se stare non possunt, sed franguntur, ipsique parietes fortuito sidentes vitiantur. ideo etiam Uticenses laterem, si sit aridus et ante quinquennium ductus, cum arbitrio magistratus fuerit ita probatus, tunc utuntur in parietum structuris.

duco autem sum per vernus tempus et autumnal ut unus tenor siccesco qui enim per solstitium paro ideo vitiosus fio qui superus corium sol acer cum praecoquo efficio ut video aridus intereo autem sum non siccus et cum postea siccesco sui contraho perrumpo is qui sum aridus ita rimosus facio efficio imbecillis magnus autem utilis sum si ante biennium sum duco namque non ante possum penitus siccesco itaque cum recens et non aridus sum struo tectorium induco rigidus obsolido permaneo ipse sido non possum idem altitudo qui sum tectorium teneo contractio moveo non haereo cum is sed ab coniunctio is disparo igitur tectorium ab structura sejungo propter tenuitas per sui sto non possum sed frango ipse paries fortuitus sido vitio ideo etiam uticensis lateo si sum aridus et ante quinquennium duco cum arbitrium magistratus sum ita probo tunc uto in paries struo


Itaque cum est in expolitionibus conclavium tectis inductum, permanet sine vitiis suo colore; apertis vero, id est peristyliis aut exhedris aut ceteris eiusdem modi locis, quo sol et luna possit splendores et radios inmittere, cum ab his locus tangitur, vitiatur et amissa virtute coloris denigratur. itaque cum et alii multi tum etiam Faberius scriba, cum in Aventino voluisset habere domum eleganter expolitam, peristyliis parietes omnes induxit minio, qui post dies XXX facti sunt invenusto varioque colore. itaque primo locavit inducendos alios colores.

itaque cum sum in expolitio conclave tectum induco permaneo sine vitium suus color apertus verus is sum peristylium aut exhedris aut ceterus idem modus locus quo sol et luna possum splendor et radius inmitto cum ab hic locus tango vitio et amitto virtus color denigro itaque cum et alius multus tum etiam faberius scriba cum in aventinus volo habeo domus eleganter expolio peristylium paries omnis induco minium qui post dies xxx facio sum invenustus vario color itaque primus loco induco alius color


Ostiorum autem et eorum antepagmentorum in aedibus hae sunt rationes, uti primum constituatur, quot genera sint . genera sunt enim thyromaton haec: doricum, ionicum, atticurges.

ostia autem et is antepagmentor in aedes hic sum ratio uti primus constituo quot genus sum genus sum enim thyromaton hic doricum ionicum atticurges


Etiam cum agger ad murum contra eos compararetur et arboribus excisis eoque conlocatis locus operibus exaggeraretur, ballistis vectes ferreos candentes in id mittendo totam munitionem coegerunt conflagrare. testudo autem arietaria cum ad murum pulsandum accessisset, permiserunt laqueum et eo ariete constricto, per tympanum ergata circumagentes suspenso capite eius non sunt passi tangi murum. denique totam machinam malleolis candentibus et ballistarum plagis dissipaverunt. ita eae civitates non machinis, sed contra machinarum rationem architectorum sollertia sunt liberatae.

etiam cum agger ad murus contra is comparo et arbor excaedo eo conloco locus opus exaggero ballista vecto ferreus candeo in is mitto totus munitio cogo conflagraris testudo autem arietarius cum ad murus pulso accedo permitto laqueus et is aries constringo per tympanum ergata circumago suspendo caput is non sum patior tango murus denique totus machina malleolus candeo et ballistaris plaga dissipaverunt ita is civitas non machina sed contra machinaris ratio architector sollertia sum libero


Cum autem habita erit ratio macerationis et id curiosius operi praeparatum erit, sumatur ascia et, quemadmodum materia dolatur, sic calx in lacu macerata ascietur. si ad eam offenderint calculi, non erit temperata; cumque siccum et purum ferrum educetur, indicabit eam evanidam et siticulosam; cum vero pinguis fuerit et recte macerata, circa id ferramentum uti glutinum haerens omni ratione probabit se esse temperatam. tunc autem machinis comparatis camerarum dispositiones in conclavibus expediantur, nisi lacunariis ea fuerint ornata.

cos autem habeo sum ratio maceratio et is curiosus operio praeparo sum sumo ascio et quemadmodum materia dolo sic calx in lacus macero ascio si ad is offendo calculis non sum tempero cum siccus et purus ferrum educo indico is evanidus et siticulosus cum verus pinguis sum et rectus macero circa is ferramentum uti glutinum haereo omnis ratio probo sui sum tempero tunc autem machina comparo cameraris dispositio in conclave expedio nisi lacunaria is sum orno


His perfectis in suis locis spirae conlocentur, eaeque ad symmetriam sic perficiantur, uti crassitudo cum plintho sit columnae ex dimidia crassitudine proiecturamque, quam Graeci e)kfora/n vocitant, habeant S extantem: ita tum lata et longa erit columnae crassitudinis unius et dimidiae.

hic perficio in suus locus spira conloco is ad symmetria sic perficio uti crassitudo cum plinthus sum columna ex dimidio crassitudo projectura quam graecum e kfora n vocito habeo senatus extantem ita tum fero et longus sum columna crassitudo unus et dimidia


Aquarii vero pisciumque punctis uti gradibus scandens orbiculi foramen in ariete tangendo octavam partem aqua temperate salienti praestat aequinoctiales horas. ab ariete per tauri et geminorum spatia ad summa cancri puncta partis octavae foramen se tympani versationibus peragens et in altitudinem eo rediens viribus extenuatur, et ita tardius fluendo dilatat morando spatia et efficit horas in cancri signo solstitiales. a cancro cum proclinat et peragit per leonem et virginem ad librae partis octavae puncta revertendo et gradatim corripiendo spatia contrahit horas, et ita perveniens ad puncta librae aequinoctiales rursus reddit horas.

aquarius verus piscis pungo uti gradus scando orbiculis foramen in aries tango octava pars aqua tempero salio praesto aequinoctial hora ab aries per taurus et geminus spatior ad summus cancer pungo pars octava foramen sui tympanium versatio perago et in altitudo is redeo vis extenuo et ita tardus fluo dilato moror spatior et efficio hora in cancer signum solstitial ab cancer cum proclino et perago per leo et virgo ad libra pars octava pungo revorto et gradatim corripio spatior contraho hora et ita pervenio ad pungo libra aequinoctial rursus reddo hora


Id autem in architecturae conscriptionibus non potest fieri, quod vocabula ex artis propria necessitate concepta inconsueto sermone obiciunt sensibus obscuritatem. cum ergo ea per se non sint aperta nec pateant eorum in consuetudine nomina, tum etiam praeceptorum late vagantes scripturae, si non contrahentur, ut paucis et perlucidis sententiis explicentur, frequentia multitudineque sermonis inpediente incertas legentium efficient cogitationes. itaque occultas nominationes commensusque e membris operum pronuntians, ut memoriae tradantur, breviter exponam; sic enim expeditius ea recipere poterunt mentes.

is autem in architectura conscriptio non possum fio qui vocabulum ex ars proprius necessitas concipio inconsuetus sermo obicio sensus obscuritas cum ergo is per sui non sum apertus neque pateo is in consuetudo nomen tum etiam praeceptor latus vago scribo si non contraho ut paucus et perlucidis sententia explico frequentia multitudo sermo inpediente incertus lego efficio cogitatio itaque occulto nominatio commetior e membrum opus pronuntio ut memoria trado brevis expono sic enim expedio is recipio possum mens


Postea autem quam Athenienses ex responsis Apollinis Delphici, communi consilio totius Hellados, XIII colonias uno tempore in Asiam deduxerunt ducesque singulis coloniis constituerunt et summam imperii potestatem Ioni, Xuthi et Creusae filio, dederunt, quem etiam Apollo Delphis suum filium in responsis est professus, isque eas colonias in Asiam deduxit et Cariae fines occupavit ibique civitates amplissimas constituit Ephesum, Miletum, Myunta, (quae olim ab aqua est devorata; cuius sacra et suffragium Milesiis Iones attribuerunt), Prienen, Samum, Teon, Colophona, Chium, Erythras, Phocaeam, Clazomenas, Lebedon, Meliten (haec Melite propter civium adrogantiam ab his civitatibus bello indicto communi consilio est sublata; cuius loco postea regis Attali et Arsinoes beneficio Zmyrnaeorum civitas inter

postea autem quam atheniensis ex respondeo apollo delphicus communis consilium totus hellados xiii colonia unus tempus in asia deduco duco singuli colonia constituo et summa imperium potestas ionius xuthus et creusa filius do qui etiam apollo delphi suus filius in respondeo sum profiteor eo is colonia in asia deduco et caria finis occupo ibi civitas amplus constituo ephesus miletus myunta qui olim ab aqua sum devoro qui sacer et suffragium milesius ion attribuo priene samos teos colophona chius erythras phocaea clazomenae lebedus melite hic meliton propter civis arrogantia ab hic civitas bellum indico communis consilium sum tollo qui locus postea rex attal et arsinoes beneficium smyrnaeus civitas inter


Cum ergo et a physicis et philosophis et ab sacerdotibus iudicetur ex potestate aquae omnes res constare, putavi, quoniam in prioribus septem voluminibus rationes aedificiorum sunt expositae, in hoc oportere de inventionibus aquae, quasque habeat in locorum proprietatibus virtutes, quibusque rationibus ducatur, et quemadmodum ante probetur, scribere.

cos ergo et ab physicus et philosophus et ab sacerdos judico ex potestas aqua omnis res constaris puto quoniam in prior septem volumen ratio aedificium sum expono in hic oportet de inventio aqua quisque habeo in locus proprietas virtus quisque ratio duco et quemadmodum ante probo scribo


Non enim inter duo intervalla, cum chordarum sonitus aut vocis cantus factus fuerit, nec inter tria aut sex aut septem possunt consonantiae fieri, sed, uti supra scriptum est, diatessaron et diapente et ex ordine ad disdiapason convenientiae ex natura vocis congruentis habent finitiones.

non enim inter duo intervallum cum chordaris sono aut vox cantus facio sum neque inter tres aut sex aut septem possum consonantia fio sed uti supra scribo sum diatessaron et diapente et ex ordo ad disdiapason convenientia ex natura vox congruo habeo finitio


Hoc autem efficit ea ratio, quod oculus plura et crebriora signa tangendo maiore visus circumitione pervagatur. namque si duae columnae aeque crassae lineis circummetientur, e quibus una sit non striata, altera striata, et circa striglium cava et angulos striarum linea corpora tangat, tametsi columnae aeque crassae fuerint, lineae, quae circumdatae erunt, non erunt aequales, quod striarum et striglium circuitus maiorem efficit lineae longitudinem. sin autem hoc ita videbitur, non est alienum in angustis locis et in concluso spatio graciliores columnarum symmetrias in opere constituere, cum habeamus adiutricem striarum temperaturam.

hic autem efficio is ratio qui oculus multus et creber signum tango magnus video circumitio pervagor namque si duo columna aequus crassus linea circummetior e qui unus sum non strio alter strio et circa striglium cavo et angulus striaris lineus corpus tango tametsi columna aequus crassus sum linea qui circumdo sum non sum aequal qui striaris et striglium circumeo magnus efficio linea longitudo sin autem hic ita video non sum alienus in angustus locus et in concludo spatium gracilis columnaris symmetria in opus constituo cum habeo adiutrix striaris tempero


Hoc autem sive simulacrorum inpulsu seu radiorum ex oculis effusionibus, uti physicis placet, videmus, utraque ratione videtur ita esse, uti falsa iudicia oculorum habeat aspectus.

hic autem sive simulacrum impulsus seu radius ex oculus effusio uti physicus placeo video uter ratio video ita sum uti fallo iudicium oculus habeo aspicio


Nulla enim ex omnibus rebus tantas habere videtur ad usum necessitates, quantas aqua, ideo quod omnium animalium natura, si frumenti fructu privata fuerit, arbustivo aut carne aut piscatu aut etiam qualibet ex his reliquis rebus escarum utendo poterit tueri vitam, sine aqua vero nec corpus animalium nec ulla cibi virtus potest nasci nec tueri nec parari. quare magna diligentia industriaque quaerendi sunt et eligendi fontes ad humanae vitae salubritatem.

nullus enim ex omnis res tantus habeo video ad usus necessitas quantus aqua ideo qui omnis animal natura si frumentum fructus privo sum arbustivus aut carnis aut piscor aut etiam qualibet ex hic reliquus res escaris uto possum tueor vita sine aqua verus neque corpus animal neque ullus cibus virtus possum nascor neque tueor neque paro quare magnus diligentia industrius quaero sum et eligo fons ad humanus vita salubritas


Primumque instituemus de îs, quae aedibus sacris ad operumque publicorum perfectionem necessitate comparantur. quae fiunt ita. tigna duo ad onerum magnitudinem ratione expediuntur. a capite ea fibula coniuncta et in imo divaricata eriguntur, funibus in capitibus conlocatis et circa dispositis erecta retinentur. alligatur in summo troclea, quem etiam nonnulli rechamum dicunt. in trocleam induntur orbiculi II per axiculos versationes habentes. per orbiculum summum traicitur ductarius funis, deinde demittitur et traducitur circa orbiculum trocleae inferioris. refertur autem ad orbiculum imum trocleae superioris et ita descendit ad inferiorem et in foramine eius religatur. altera pars funis refertur inter imas machinae partes.

primus instituo de is qui aedes sacrum ad opus publicus perfectio necessitas comparo qui fio ita tignum duo ad onus magnitudo ratio expedio ab caput is fibula conjungo et in imus divarico erigo funis in caput conloco et circa dispono erigo retineo alligo in superus trochlea qui etiam nonnullus rechamus dico in trochlea indo orbiculis is per axiculus versatio habeo per orbiculis superus traicio ductarius funis deinde demitto et traduco circa orbiculis trochlea inferus refero autem ad orbiculis imus trochlea superus et ita descendo ad inferus et in foramen is religo alter pars funis refero inter imus machina pars


Est autem aliud genus machinae satis artificiosum et ad usum celeritatis expeditum, sed in eo dare operam non possunt nisi periti. est enim tignum, quod erigitur et distenditur retinaculis quadrifariam. sub retinaculo chelonia duo figuntur, troclea funibus supra chelonia religatur, sub troclea regula longa circiter pedes duos, lata digitos sex, crassa quattuor supponitur. trocleae ternos ordines orbiculorum in latitudine habentes conlocantur. ita tres ductarii funes in summa machina religantur. deinde referuntur ad imam trocleam et traiciuntur ex interiore parte per eius orbiculos summos. deinde referuntur ad superiorem trocleam et traiciuntur ab exteriore parte

sum autem alius genus machina satis artificiosus et ad usus celeritas expedio sed in is do opera non possum nisi pereo sum enim tignum qui erigo et distendo retinaculis quadrifarius sub retinaculum chelonium duo figo trochlea funis supra chelonium religo sub trochlea regula longus circiter pes duo fero digitus sex crassus quattuor suppono trochlea terni ordo orbiculus in latitudo habeo conloco ita tres ductarius funis in summus machina religo deinde refero ad imus trochlea et traicio ex interior pars per is orbiculus summus deinde refero ad superus trochlea et traicio ab exter pars


Disciplinam vero medicinae novisse oportet propter inclinationem caeli, quae Graeci kli/mata dicunt, et aeris et locorum, qui sunt salubres aut pestilentes, aquarumque usus; sine his enim rationibus nulla salubris habitatio fieri potest. iura quoque nota habeat oportet, ea quae necessaria sunt aedificiis locis communibus parietum ad ambitum, stillicidiorum et cloacarum, luminum, item aquarum ductiones et cetera, quae eiusmodi sunt. nota oportet sint architectis, uti ante caveant quam instituant aedificia, ne controversiae factis operibus patribus familiarum relinquantur, et ut legibus scribendis prudentia cavere possit et locatori et conductori; namque si lex perite fuerit scripta, erit ut sine captione uterque ab utroque liberetur. ex astrologia autem cognoscitur oriens, occidens, meridies, septentrio, etiam caeli ratio, aequinoctium, solstitium, astrorum cursus; quorum notitiam si quis non habuerit, horologiorum rationem omnino scire non poterit.

disciplina verus medicina nosco oportet propter inclinatio caelum qui graecum kli mattus dico et aer et locus qui sum salubris aut pestilens aqua utor sine hic enim ratio nullus salubris habitatio fio possum ius quoque nosco habeo oportet is qui necessarius sum aedificium locus communis paries ad ambitus stillicidium et cloacaris lumen item aqua ductio et ceterus qui eiusmodi sum nosco oportet sum architectus uti ante caveant quam instituo aedificium ne controversia facio opus pater familia relinquo et ut lex scribo prudentia caveo possum et locator et conductor namque si lex pereo sum scribo sum ut sine captio uterque ab uterque libero ex astrologia autem cognosco orior occaedes meridio septentrio etiam caelum ratio aequinoctium solstitium astrum curro qui notitia si quis non habeo horologium ratio omnino scio non possum


Scaenae longitudo ad orchestrae diametron duplex fieri debet. podii altitudo ab libramento pulpiti cum corona et lysi duodecumam orchestrae diametri. supra podium columnae cum capitulis et spiris altae quarta parte eiusdem diametri; epistylia et ornamenta earum columnarum altitudinis quinta parte. pluteum insuper cum unda et corona inferioris plutei dimidia parte. supra id pluteum columnae quarta parte minore altitudine sint quam inferiores; epistylium et ornamenta earum columnarum quinta parte. item si tertia episcenos futura erit, mediani plutei summum sit dimidia parte; columnae summae medianarum minus altae sint quarta parte; epistylia cum coronis earum columnarum item habeant altitudinis quintam partem.

scaena longitudo ad orchestra diametros duplex fio debeo podium altitudo ab libramentum pulpitum cum corona et lysis duodecumam orchestra diametros supra podium columna cum capitulis et spira alo quartus pars idem diametros epistylium et ornamentum is columnaris altitudo quintus pars pluteus insuper cum unda et corona inferus pluteus dimidio pars supra is pluteus columna quartus pars paruus altitudo sum quam inferus epistylium et ornamentum is columnaris quintus pars item si tertius episcenos sum sum medianus pluteus superus sum dimidio pars columna summa medianaris paruus alo sum quartus pars epistylium cum corona is columnaris item habeo altitudo quintus pars


Crassitudo eius foraminis constituatur. modioli foraminum duo, latitudo IS9, crassitudo praeterquam quod in foramine inditur foraminis , ad extremum autem latitudo foraminis . parastatarum longitudo foraminis VSF; curvatura foraminis pars dimidia; crassitudo foraminis et partis LX. adicitur autem ad mediam latitudinem, quantum est prope foramen factum in descriptione, latitudine et crassitudine foraminis V, altitudo parte IIII.

crassitudo is foramen constituo modiolus foramen duo latitudo is crassitudo praeterquam qui in foramen indo foramen ad exter autem latitudo foramen parastataris longitudo foramen vsf curvo foramen pars dimidio crassitudo foramen et pars lx adicio autem ad medius latitudo quantus sum prope foramen facio in descriptio latitudo et crassitudo foramen v altitudo pars quattuor


Statuminatione facta rudus inducatur, idque pistum absolutum ne minus pede sit crassum. tunc autem nucleo inducto, uti supra scriptum est, pavimentum e tessera grandi circiter binûm digitûm caesa struatur fastigium habens in pedes denos digitos binos; quod si bene temperabitur et recte fricatum fuerit, ab omnibus vitiis erit tutum. uti autem inter coagmenta materies ab gelicidiis ne laboret, fracibus quotannis ante hiemem saturetur; ita non patietur in se recipere gelicidii pruinam.

statuminatio facio raudus induco is pistum absolvo ne paruus pes sum crassus tunc autem nucleus induco uti supra scribo sum pavimentum e tessera grandis circiter binum digitum caedo struo fastigium habeo in pes deni digitus bini qui si bene tempero et rectus fricatus sum ab omnis vitium sum tueor uti autem inter coagmento materies ab gelicidium ne laboro fraces quot ante hiems saturo ita non patior in sui recipio gelicidium pruina


Ergo quoniam id non explicatur numero, in eo quadrato, longo et lato pedes X quod fuerit, linea ab angulo ad angulum diagonios perducatur, uti dividantur duo trigona aequa magnitudine, singula areae pedum quinquagenûm, ad eiusque lineae diagonalis longitudinem locus quadratus paribus lateribus describatur. ita quam magna duo trigona in minore quadrato quinquagenûm pedum linea diagonio fuerint designata, eadem magnitudine et eodem pedum numero quattuor in maiore erunt effecta. hac ratione duplicatio grammicis rationibus ab Platone, uti schema subscriptum est in ima pagina, explicata est.

ergo quoniam is non explico numerus in is quadro longus et fero pes decem qui sum lineus ab angulus ad angulis diagonios perduco uti divido duo trigonum aequus magnitudo singulus areae pes quinquagenum ad is linea diagonal longitudo locus quadro par later describo ita quam magnus duo trigonum in paruus quadro quinquagenum pes lineus diagonium sum designo idem magnitudo et idem pes numerus quattuor in magnus sum efficio hic ratio duplicatio grammicus ratio ab plato uti schema subscribo sum in imus pagina explicata sum


Itaque incipiemus de îs, quae raro veniunt ad manus, ut nota sint, explicare.

itaque incipio de is qui rarus venio ad manus ut nosco sum explicaris


De cerussa aerugineque, quam nostri aerucam vocitant, non est alienum, quemadmodum comparetur, dicere. Rhodo enim doliis sarmenta conlocantes aceto suffuso supra sarmenta conlocant plumbeas massas, deinde ea operculis obturant, ne spiramento obturatum emittatur. post certum tempus aperientes inveniunt e massis plumbeis cerussam. eadem ratione lamellas aereas conlocantes efficiunt aeruginem, quae aeruca appellatur.

de cerussa aerugo quam noster aeruca vocito non sum alienus quemadmodum comparo dico rhodos enim dolium sarmentum conloco acetum suffundo supra sarmentum conloco plumbea massa deinde is operculis obturo ne spiramentum obturo emitto post certus tempus aperio invenio e massa plumbeus cerussa idem ratio lamella aereus conloco efficio aerugo qui aeruca appello


Hoc genus machinae polyspaston appellatur, quod multis orbiculorum circumitionibus et facilitatem summam praestat et celeritatem. una autem statutio tigni hanc habet utilitatem, quod ante quantum velit et dextra ac sinistra ab latere proclinando onus deponere potest.

hic genus machina polyspaston appello qui multus orbiculus circumitio et facilitas summa praesto et celeritas unus autem statutio tignum hic habeo utilitas qui ante quantus volo et dextera atque sinistra ab lateo proclino onus depono possum


Quemadmodum vero minores rotae duriores et difficiliores habent motus, sic phalangae et iuga, in quibus partibus habent minora a centro ad capita intervalla, premunt duriter colla, qua autem longiora habent ab eodem centro spatia, levant oneribus et trahentes et ferentes. cum haec ita ad centrum porrectionibus et circinationibus reciperent motus, tunc vero etiam plostra, raedae, tympana, rotae, cocleae, scorpiones, ballistae, prela ceteraeque machinae eisdem rationibus per porrectum centrum et rotationem circum versantem faciunt ad propositum effectus.

quemadmodum verus paruus rota durus et difficilis habeo moueo sic phalangae et iugum in qui pars habeo parvus ab centrum ad caput intervallum premo duriter collum qui autem longus habeo ab idem centrum spatior levo onus et traho et fero cum hic ita ad centrum porrectio et circinatio recipio moueo tunc verus etiam plostra raeda tympanum rota coclea scorpio ballista prelum ceter machina idem ratio per porrigo centrum et rotatio circum verso facio ad propono efficio


Eius autem capituli symmetria sic est facienda, uti, quanta fuerit crassitudo imae columnae, tanta sit altitudo capituli cum abaco. abaci latitudo ita habeat rationem, ut, quanta fuerit altitudo, tanta duo sint diagonia ab angulo ad angulum spatia; ita enim iustas habebunt frontes quoquoversus latitudines. frontes sinuentur introrsus ab extremis angulis abaci suae frontis latitudinis nona. imum capituli tantam habeat crassitudinem, quantam habet summa columna praeter apothesim et astragalum. abaci crassitudo septima capituli altitudinis.

is autem capitulis symmetria sic sum facio uti quantus sum crassitudo imus columna tantus sum altitudo capitulis cum abaco abax latitudo ita habeo ratio ut quantus sum altitudo tantus duo sum diagonium ab angulus ad angulis spatior ita enim iustus habeo frons quoquoversus latitudo frons sinuo introrsum ab exter angulis abax suus frons latitudo nonus imus capitulis tantus habeo crassitudo quantus habeo summus columna praeter apothesim et astragal abax crassitudo septimus capitulis altitudo


Item sunt ex amaro suco terrae fontes exeuntes vehementer amari, ut in Ponto est flumen Hypanis. is a capite profluit circiter milia XL sapore dulcissimo; deinde, cum pervenit ad locum, qui est ab ostio ad milia CLX, admiscetur ei fonticulus oppido quam parvulus. is cum in eum influit, tunc tantam magnitudinem fluminis facit amaram, ideo quod per id genus terrae et venas, unde sandaracam fodiunt, ea aqua manando perficitur amara.

item sum ex amarus sucus terra fons exeo vehemens amo ut in pontus sum flumen hypanis is ab caput profluo circiter mille xl sapor dulcis deinde cum pervenio ad locus qui sum ab ostium ad mille clx admisceo is fonticulus oppidum quam parvulus is cum in is influo tunc tantus magnitudo flumen facio amo ideo qui per is genus terra et vena unde sandaraca fodio is aqua mano perficio amarus


Tetrachorda autem sunt quinque: primum gravissimum, quod graece dicitur u(/paton, secundum medianum, quod appellatur me/son, tertium coniunctum, quod sunhmme/non dicitur, quartum disiunctum, quod diezeugme/non nominatur, quintum, quod est acutissimum, graece u(perbo/laion dicitur. concentus, quos natura hominis modulari potest, graece quae sumfwni/ai dicuntur, sunt sex: diatessaron, diapente, diapason, et disdiatessaron, et disdiapente, et disdiapason.

tetrachordon autem sum quinque primus gravis qui graeca dico quintus paton secundus medianus qui appello ego son tertius conjungo qui sunhmme non dico quartus disjungo qui diezeugme non nomino quintus qui sum acuo graeca quintus perbo laion dico concentus qui natura homo modularis possum graeca qui sumfwni ai dico sum sex diatessaron diapente diapason et disdiatessaron et disdiapente et disdiapason


Locus, in quo aedis constituetur, cum habuerit in longitudine sex partes, una dempta reliquum quod erit, latitudini detur. longitudo autem dividatur bipertito, et quae pars erit interior, cellarum spatiis designetur, quae erit proxima fronti, columnarum dispositioni relinquatur. item latitudo dividatur in partes X.

locus in quo aedes constituo cum habeo in longitudo sex pars unus dempta reliquus qui sum latitudo do longitudo autem divido bipertito et qui pars sum intereo cellaris spatium designo qui sum propior frons columnaris dispositio relinquo item latitudo divido in pars decem


Cum ergo talia ingenia ab naturali sollertia non passim cunctis gentibus sed paucis viris habere concedatur, officium vero architecti omnibus eruditionibus debeat esse exercitatum, et ratio propter amplitudinem rei permittat non iuxta necessitatem summas sed etiam mediocres scientias habere disciplinarum, peto, Caesar, et a te et ab îs, qui ea volumina sunt lecturi, ut, si quid parum ad regulam artis grammaticae fuerit explicatum, ignoscatur. namque non uti summus philosophus nec rhetor disertus nec grammaticus summis rationibus artis exercitatus, sed ut architectus his litteris imbutus haec nisus sum scribere. de artis vero potestate quaeque insunt in ea ratiocinationes polliceor, uti spero, his voluminibus non modo aedificantibus sed etiam omnibus sapientibus cum maxima auctoritate me sine dubio praestaturum.

cos ergo talis ingenium ab natural sollertia non passim cunctus gens sed paucus vis habeo concedo officium verus architectus omnis eruditio debeo sum exercitas et ratio propter amplitudo res permitto non iuxta necessitas superus sed etiam mediocris scientia habeo disciplinaris peto caesar et ab tu et ab is qui is volumen sum lego ut si quis parum ad regula ars grammatica sum explicatus ignosco namque non uti summus philosophus neque rhetor dissero neque grammaticus summus ratio ars exercito sed ut architectus hic littera imbuo hic nitor sum scribo de ars verus potestas quisque insum in is ratiocinatio polliceor uti spero hic volumen non modo aedifico sed etiam omnis sapio cum maximus auctoritas ego sine dubius praesto


In his autem machinis trocleae non eodem sed alio modo comparantur. habent enim et in imo et in summo duplices ordines orbiculorum. ita funis ductarius traicitur in inferioris trocleae foramen, uti aequalia duo capita sint funis, cum erit extensus, ibique secundum inferiorem trocleam resticula circumdata et contenta utraeque partes funis continentur, ut neque in dextram neque in sinistram partem possint prodire. deinde capita funis referuntur in summa troclea ab exteriore parte et deiciuntur circa orbiculos imos et redeunt ad imum coiciunturque infimae trocleae ad orbiculos ex interiore parte et referuntur dextra sinistra et ad caput circa orbiculos summos redeunt.

in hic autem machina trochlea non idem sed alius modo comparo habeo enim et in imus et in superus duplex ordo orbiculus ita funis ductarius traicio in inferus trochlea foramen uti aequalis duo caput sum funis cum sum extendo ibi secundus inferus trochlea resticula circumdo et contineo uter pars funis contineo ut neque in dexter neque in sinistra pars possum prodeo deinde caput funis refero in summus trochlea ab exter pars et deicio circa orbiculus imi et redeo ad imus cojacio infimae trochlea ad orbiculus ex interior pars et refero dextera sinistra et ad caput circa orbiculus summus redeo


Ipsi autem politionibus eorum ornatus proprios debent habere ad decoris rationes, uti et ex locis aptas et generum discriminibus non alienas habeant dignitates. tricliniis hibernis non est utilis compositione nec megalographia nec camerarum coronario opere subtilis ornatus, quod ea et ab ignis fumo et ab luminum crebris fuliginibus corrumpuntur. in his vero supra podia abaci ex atramento sunt subigendi et poliendi cuneis silaceis seu miniaceis interpositis, et explicandae camerae pure politae. etiam pavimentorum non erit displicens, si qui animadvertere voluerit Graecorum hibernaculorum usum, minime sumptuosus et utilis apparatus.

ipse autem politio is orno proprius debeo habeo ad decor ratio uti et ex locus apto et gener discrimen non alienus habeo dignitas triclinium hibernus non sum utilis compositio neque megalographia neque cameraris coronarius opus subtilis orno qui is et ab ignis fumus et ab lumen creber fuligo corrumpo in hic verus supra podium abax ex atramentum sum subigo et polio cuneus silaceus seu miniaceus interpono et explico camera purus polio etiam pavimentor non sum displiceo si qui animadverto volo graecum hibernacula usus paruus sumptuosus et utilis apparatus


Primo poetarum ordine ad certationem inducto cum recitarentur scripta, populus cunctus significando monebat iudices, quod probarent. itaque, cum ab singulis sententiae sunt rogatae, sex una dixerunt et, quem maxime animadverterunt multitudini placuisse, ei primum praemium, insequenti secundum tribuerunt. Aristophanes vero, cum ab eo sententia rogaretur, eum primum renuntiari iussit, qui minime populo placuisset.

primus poetaris ordo ad certatio induco cum recito scribo populus cunctus significo moneo iudex qui probo itaque cum ab singuli sententia sum rogo sex unus dico et qui magnus animadverto multitudo placeo is primus praemium insequor secundus tribuo aristophanes verus cum ab is sententia rogo is primus renuntiaris iubeo qui paruus populus placeo


Quis enim antiquorum non uti medicamento minio parce videtur usus esse? at nunc passim plerumque toti parietes inducuntur. accedit huc chrysocolla, ostrum, armenium. haec vero cum inducuntur, etsi non ab arte sunt posita, fulgentes colorum reddunt visus, et ideo quod pretiosa sunt, legibus excipiuntur, ut ab domino, non a redemptore repraesententur.

quis enim antiquus non uti medicamentum minium parco video utor sum at nunc passim plerusque totus paries induco accedo huc chrysocolla ostrum armenium hic verus cum induco etsi non ab ars sum pono fulgeo color reddo video et ideo qui pretiosus sum lex excipio ut ab dominus non ab redemptor repraesento