Haec autem ex natura rerum sunt animadvertenda et consideranda atque etiam ex membris corporibusque gentium observanda. namque sol quibus locis mediocriter profundit vapores, in his conservat corpora temperata; quaeque proxime currendo deflagrat, eripit exurendo temperaturam umoris; contra vero refrigeratis regionibus, quod absunt a meridie longe, non exhauritur a caloribus umor, sed ex caelo roscidus aer in corpora fundens umorem efficit ampliores corporaturas vocisque sonitus graviores. ex eo quoque, quae sub septentrionibus nutriuntur gentes, inmanibus corporibus, candidis coloribus, directo capillo et rufo, oculis caesis, sanguine multo ab umoris plenitate caelique refrigerationibus sunt conformati;

hic autem ex natura res sum animadverto et considero atque etiam ex membrum corpus gens observo namque sol qui locus mediocris profundo vaporo in hic conservo corpus tempero quisque propior curro deflagro eripio exuro tempero umor contra verus refrigero regio qui absum ab meridies longus non exhaurio ab calor umor sed ex caelum roscidus aer in corpus fundo umor efficio amplus corporo vox sono gravis ex is quoque qui sub septentrio nutrio gens immanis corpus candidus color dirigo capillus et rufus oculus caedo sanguis multus ab umor plenitas caelum refrigeratio sum conformo


Ei autem qua moventur, recipiunt virtutes alias; intervalla enim et distantias habent crescentes. itaque parhypate, quae in harmonia distat ab hypate dimidium hemitonium, in chroma transmutata habet hemitonium. quae lichanos in harmonia dicitur, ab hypate distat hemitonium, in chroma translata progreditur duo hemitonia, in diatono distat ab hypate tria hemitonia. ita X sonitus propter translationes in generibus efficiunt triplicem modulationum varietatem.

eos autem qui moveo recipio virtus alius intervallum enim et distantia habeo cresco itaque parhypate qui in harmonia disto ab hypate dimidium hemitonium in chroma transmuto habeo hemitonium qui lichanos in harmonia dico ab hypate disto hemitonium in chroma transfero progredio duo hemitonium in diatonum disto ab hypate tres hemitonium ita decem sono propter translatio in genus efficio triplex modulatio varietas


Igitur intervalla tonorum et hemitoniorum et diheseon tetrachordorum in voce divisit natura finîtque terminationes eorum mensuris intervallorum quantitate, modisque certis distantibus constituit qualitates, quibus etiam artifices, qui organa fabricant, ex natura constitutis utendo comparant ad concentus convenientes eorum perfectiones.

igitur intervallum tonor et hemitonium et diheseon tetrachordon in vox divido natura finitque terminatio is metior intervallum quantitas modus certus disto constituo qualitas qui etiam artifex qui organum fabrico ex natura constitus uto comparo ad concentus convenio is perfectio


Itaque sunt conlocati inter solanum et austrum ab oriente hiberno eurus, inter austrum et favonium ab occidente hiberno africus, inter favonium et septentrionem caurus, quem plures vocant corum, inter septentrionem et solanum aquilo. hoc modo videtur esse expressum, uti pateat numerus et nomina et partes, unde flatus certi ventorum spirent. quod cum ita exploratum habeatur, ut inveniantur regiones et ortus eorum, sic erit ratiocinandum.

itaque sum conloco inter solanum et auster ab orior hiberno eurus inter auster et favonium ab occaedes hiberno africus inter favonium et septentrio caurus qui multus voco corum inter septentrio et solanum aquilus hic modo video sum exprimo uti pateo numerus et nomen et pars unde flo certus ventor spiro qui cum ita exploro habeo ut invenio regio et ortus is sic sum ratiocinor


Sed si qui voluerit diligentius haec sensu percipere, animadvertat attendatque naturas avium et piscium et terrestrium animalium, et ita considerabit discrimina temperaturae. aliam enim mixtionem habet genus avium, aliam piscium, longe aliter terrestrium natura. volucres minus habent terreni, minus umoris, caloris temperate, aeris multum; igitur levioribus principiis compositae facilius in aeris impetum nituntur. aquatiles autem piscium naturae, quod temperatae sunt a calido plurimumque ex aeris et terreni principiis sunt compositae, sed umoris habent oppido quam paulum, quo minus habent e principiis umoris in corpore, facilius in umore perdurant; itaque cum ad terram perducuntur, animam cum aqua relinquunt. item terrestria, quod e principiis ab aere caloreque sunt temperata minusque habent terreni plurimumque umoris, quod abundant umidae partes, non diu possunt in aqua vitam tueri.

sed si qui volo diligo hic sentio percipio animadverto attendo natura avis et piscis et terrestris animal et ita considero discrimino tempero alius enim mixtio habeo genus avis alius piscis longus aliter terrestris natura volucris paruus habeo terrenus paruus umor calor tempero aer multus igitur levis principia compono facilis in aer impetus nitor aquatilis autem piscis natura qui tempero sum ab calidus multus ex aer et terrenus principia sum compono sed umor habeo oppidum quam paulus quo paruus habeo e principia umor in corpus facilis in umor perduro itaque cum ad terra perduco anima cum aqua relinquo item terrestria qui e principia ab aer calor sum tempero parvus habeo terrenus multus umor qui abundo umidus pars non diu possum in aqua vita tueor


Inpagibus distributiones ita fient, uti divisis altitudinibus in partes V duae superiori, tres inferiori designentur. super medium medii inpages conlocentur, ex reliquis alii in summo, alii in imo compingantur. altitudo inpagis fiat tympani tertia parte, cymatium sexta parte inpagis. scaporum latitudines inpagis dimidia parte, item replum de inpage dimidia et sexta parte. scapi, qui sunt secundum antepagmentum, dimidium inpagis constituantur. sin autem valvatae erunt, altitudines ita manebunt, in latitudinem adiciatur amplius foris latitudo. si quadriforis futura est, altitudo adiciatur.

impages distributio ita fio uti divido altitudo in pars v duo superus tres inferus designo super medius medius impages conloco ex reliquus alius in superus alius in imus compingo altitudo impages fio tympanium tertius pars cymatium sextus pars impages scapus latitudo impages dimidio pars item replum de impages dimidio et sextus pars scapus qui sum secundus antepagmentum dimidium impages constituo sin autem valvatus sum altitudo ita maneo in latitudo adicio amplus foris latitudo si quadriforis sum sum altitudo adicio


Eisdem rationibus aes, quod etiam solidiore est natura, similiter curatum si fuerit, dissipabitur et fiet aerugo. item margarita. non minus saxa silicea, quae neque ferrum neque ignis potest per se dissolvere, cum ab igni sunt percalefacta, aceto sparso dissiliunt et dissolvuntur. ergo cum has res ante oculos ita fieri videamus, ratiocinemur isdem rationibus ex acidis propter acritudinem suci etiam calculosos e natura rerum similiter posse curari.

eos ratio aes qui etiam solidus sum natura similis curo si sum dissipabitur et fio aerugo item margaritum non paruus saxum siliceus qui neque ferrum neque ignis possum per sui dissolvo cum ab ignis sum percalefacio acetum spargo dissiliunt et dissolvo ergo cum hic res ante oculus ita fio video ratiocinor idem ratio ex acidus propter acritudo sucus etiam calculosus e natura res similis possum curaris


Haec autem recte constituuntur, cum is et a fabris et ab idiotis patiatur accipere se consilia. namque omnes homines, non solum architecti, quod est bonum, possunt probare, sed inter idiotas et eos hoc est discrimen, quod idiota, nisi factum viderit, non potest scire, quid sit futurum, architectus autem, simul animo constituerit, antequam inceperit, et venustate et usu et decore quale sit futurum, habet definitum.

hic autem rectus constituo cum is et ab faber et ab idiota patior accipio sui consilium namque omnis homo non solus architectus qui sum bonus possum probaris sed inter idiota et is hic sum discrimen qui idiota nisi facio video non possum scio quis sum sum architectus autem simul animus constituo antequam incipio et venustas et usus et decus qualis sum sum habeo definio


in se soliditatem. ex his ergo congruentibus cum res omnes coire nascique videantur et hae in infinitis generibus rerum naturae sint disparatae, putavi oportere de varietatibus et discriminibus usus earum quasque haberent in aedificiis qualitates exponere, uti, cum fuerint notae, non habeant qui aedificare cogitant errorem, sed aptas ad usum copias aedificiis comparent.

in sui soliditas ex hic ergo congruo cum res omnis coeo nasco video et hic in infinitus genus res natura sum disparo puto oportet de varietas et discrimen utor is quisque habeo in aedificium qualitas expono uti cum sum nosco non habeo qui aedificaris cogito error sed apto ad usus copia aedificium comparo


Aut ionico aut corinthio genere deformentur. columnarum autem proportiones et symmetriae non erunt isdem rationibus, quibus in aedibus sacris scripsi; aliam enim in deorum templis debent habere gravitatem, aliam in porticibus et ceteris operibus subtilitatem. itaque si dorici generis erunt columnae, dimetiantur earum altitudines cum capitulis in partes XV. ex eis partibus una constituatur et fiat modulus, ad cuius moduli rationem omnis operis erit explicatio. et in imo columnae crassitudo fiat duorum modulorum; intercolumnium quinque et moduli dimidia parte; altitudo columnae praeter capitulum XIIII modulorum; capituli altitudo moduli unius, latitudo modulorum duorum et moduli sextae partis. ceteri operis modulationes, uti in aedibus sacris in libro IIII scriptum est, ita perficiantur.

aut ionico aut corinthio genus deformo columnaris autem proportio et symmetria non sum idem ratio qui in aedes sacrum scribo alius enim in deus templum debeo habeo gravitas alius in porticus et ceterus opus subtilitas itaque si dorici genus sum columna dimetior is altitudo cum capitulis in pars xv ex is pars unus constituo et fio modulus ad qui modulis ratio omnis opus sum explicatio et in imus columna crassitudo fio duo modulus intercolumnium quinque et modulis dimidio pars altitudo columna praeter capitulis xiiii modulus capitulis altitudo modulis unus latitudo modulus duo et modulis sextus pars ceterus opus modulatio uti in aedes sacrum in liber quattuor scribo sum ita perficio


Vox autem est spiritus fluens aeris, e tactu sensibilis auditu. ea movetur circulorum rotundationibus infinitis, uti si in stantem aquam lapide inmisso nascantur innumerabiles undarum circuli crescentes a centro, quam latissime possint, et vagantes, nisi angustia loci interpellaverit aut aliqua offensio, quae non patitur designationes earum undarum ad exitus pervenire. itaque cum interpellentur offensionibus, primae redundantes insequentium disturbant designationes.

vox autem sum spiritus fluo aer e tango sensibilis auditus is moveo circulus rotundatio infinitus uti si in sto aqua lapis immitto nasco innumerabilis undaris circulus cresco ab centrum quam fero possum et vago nisi angustio locus interpello aut aliqui offensio qui non patior designatio is undaris ad exitus pervenio itaque cum interpello offensio primus redundo insequor disturbo designatio


Non minus cum animadvertissem distentam occupationibus civitatem publicis et privatis negotiis, paucis iudicavi scribendum, uti angusto spatio vacuitatis ea legentes breviter percipere possent.

non paruus cum animadverto distendo occupatio civitas publicus et privo negotium paucus judico scribo uti angustus spatium vacuitas is lego brevis percipio possum


Fiunt etiam purpurei colores infecta creta rubiae radice et hysgino, non minus et ex floribus alii colores. itaque tectores, cum volunt sil atticum imitari, violam aridam coicientes in vas cum aqua, confervefaciunt ad ignem, deinde, cum est temperatum, coiciunt in linteum, et inde manibus exprimentes recipiunt in mortarium aquam ex violis coloratam, et eo cretam infundentes et eam terentesn efficiunt silis attici colorem.

fio etiam purpureus color inficio cerno rubia radix et hysginum non paruus et ex flos alius color itaque tector cum volo sil atticus imitor viola aridus cojacio in vas cum aqua confervefacio ad ignis deinde cum sum tempero cojacio in linteus et inde manus exprimo recipio in mortarium aqua ex viola coloro et is cerno infundo et is terentesn efficio silis atticus color


Igitur in hac re Pytheos errasse videtur, quod non animadvertit ex duabus rebus singulas artes esse compositas, ex opere et eius ratiocinatione, ex his autem unum proprium esse eorum, qui singulis rebus sunt exercitati, id est operis effectus, alterum commune cum omnibus doctis, id est rationem, uti medicis et musicis et de venarum rythmo et pedum ; at si vulnus mederi aut aegrum eripere de periculo oportuerit, non accedet musicus, sed id opus proprium erit medici; item in organo non medicus sed musicus modulabitur, ut aures suavem cantionibus recipiant iucunditatem.

igitur in hic res pytheos erro video qui non animadverto ex duo res singulus ars sum compono ex opus et is ratiocinatio ex hic autem unus proprius sum is qui singuli res sum exercitas is sum opus efficio alter communis cum omnis doceo is sum ratio uti medicus et musica et de venaris rythmo et pes at si vulnus medeor aut aeger eripio de periculum oportet non accedo musicus sed is opus proprius sum medicus item in organum non medicus sed musicus modulor ut auris suavis cantio recipio iucunditas


Ita quantum ab aqua phellos sublevatur, tantum saburrae pondus infra deducens versat axem, axis autem tympanum. cuius tympani versatio alias efficit, uti maior pars circuli signiferi, alias minor in versationibus suis temporibus designet horarum proprietates. namque in singulis signis sui cuiusque mensis dierum numeri cava sunt perfecta, cuius bulla, quae solis imaginem horologiis tenere videtur, significat horarum spatia. ea translata ex terebratione in terebrationem mensis vertentis perficit cursum suum.

ita quantus ab aqua phellos sublevo tantus saburra pondus infra deduco verso axis axis autem tympanum qui tympanium versatio alius efficio uti magnus pars circulus signifer alius paruus in versatio suus tempus designo hora proprietas namque in singuli signum suus quisque mensis dies numerus cavo sum perficio qui bulla qui sol imago horologium teneo video significo hora spatior is transfero ex terebratio in terebratio mensis verto perficio cursus suus


Item Alpibus in Cottii regno est aqua, ex qua qui gustant, statim concidunt. agro autem Falisco via Campana in campo Corneto est lucus, in quo fons oritur, ibique avium et lacertarum reliquarumque serpentium ossa iacentia apparent.

item alpis in cottius regnum sum aqua ex qui qui gusto statim concaedes ager autem faliscus via campanus in campus cornetum sum lucus in quo fons orior ibi avis et lacertaris reliquus serpo os iaceo appareo


Ita Artemisia in navibus Rhodiorum suis militibus et remigibus inpositis Rhodum est profecta. Rhodii autem, cum prospexissent suas naves laureatas venire, opinantes cives victores reverti hostes receperunt. tum Artemisia Rhodo capta principibus occisis tropaeum in urbe Rhodo suae victoriae constituit aeneasque duas statuas fecit, unam Rhodiorum civitatis, alteram suae imaginis, et ira figuravit Rhodiorum civitati stigmata inponentem. id autem postea tollere Rhodii religione inpediti, quod nefas est tropaea dedicata removeri, circa eum locum aedificium struxerunt et id electa Graia statione texerunt, ne qui posset aspicere, et id a)/baton vocitari iusserunt.

ita artemisia in navis rhodius suus miles et remex inpono rhodos sum proficio rhodius autem cum prospicio suus navo laureatae venio opinor civis victor revorto hostis recipio tum artemisia rhodos capio princeps occido tropaeum in urbs rhodos suus victoria constituo aeneus duo statua facio unus rhodius civitas alter suus imago et ira figuro rhodius civitas stigma inpono is autem postea tollo rhodius religio inpediti qui nefas sum tropaeum dedico removeo circa is locus aedificium struo et is eligo graius statio tego ne qui possum aspicio et is ab batus vocitaris jubeo


Onerum vero maxima pondera, cum feruntur a phalangariis hexaphoris et tetraphoris, examinantur per ipsa media centra phalangarum, uti diviso oneris solido pondere certa quadam divisionis ratione aequas partes collis singuli ferant operarii. mediae enim partes phalangarum, quibus lora tetraphororum invehuntur, clavis sunt finitae, ne labantur in unam partem. cum enim extra finem centri promoventur, premunt eum locum, ad quem propius accesserunt, quemadmodum in statera pondus, cum examine progreditur ad fines ponderationum.

onus verus maximus pondero cum fero ab phalangarius hexaphorum et tetraphoris examino per ipse medius centrum phalangaris uti divido onus solidus pondus certus quidam divisio ratio aequo pars collis singuli fero operarius medius enim pars phalangaris qui lorum tetraphororum inveho clavus sum finio ne labor in unus pars cum enim extra finis centrum promoveo premo is locus ad qui propius accedo quemadmodum in statera pondus cum examen progredio ad finis ponderatio


Alis dextra ac sinistra latitudinis spatium, cum sit atrii longitudo ab XXX pedibus ad pedes XL, ex tertia parte eius constituatur. ab XL ad pedes L longitudo dividatur in partes tres semis, ex his una pars alis detur. cum autem erit longitudo ab quinquaginta pedibus ad sexaginta, quarta pars longitudinis alis tribuatur. a pedibus LX ad LXXX longitudo dividatur in partes quattuor et dimidiam, ex his una pars fiat alarum latitudo. a pedibus octoginta ad pedes centum in quinque partes divisa longitudo iustam constituerit latitudinem alarum. trabes earum liminares ita altae ponantur, ut altitudines latitudinibus sint aequales. imagines cum suis ornamentis ad latitudinem alarum sint constitutae.

alis dextera atque sinistra latitudo spatium cum sum atrium longitudo ab xxx pes ad pes xl ex tertius pars is constituo ab xl ad pes l longitudo divido in pars tres semis ex hic unus pars ala do cum autem sum longitudo ab quinquaginta pes ad sexaginta quartus pars longitudo ala tribuo ab pes lx ad lxxx longitudo divido in pars quattuor et dimidia ex hic unus pars fio ala latitudo ab pes octoginta ad pes centum in quinque pars divido longitudo iustus constituo latitudo ala trabs is liminaris ita alo pono ut altitudo latitudo sum aequal imago cum suus ornamentum ad latitudo ala sum constituo


ad anguis inferius ventris. sub caudam subiectus est centaurus. iuxta cratera et leonem navis est, quae nominatur Argo, cuius prora obscuratur, sed malus et quae sunt circa gubernacula eminentia videntur, ipsaque navicula et puppis per summam caudam cani iungitur. geminos autem minusculus canis sequitur contra anguis caput. maior item sequitur minorem. Orion vero transversus est subiectus, pressus ungula tauri, manu laeva pellem tenens, clavam altera ad geminos tollens.

ad anguis inferus venter sub cauda subicio sum centaurus iuxta cratera et leo navus sum qui nomino argus qui prora obscuro sed malus et qui sum circa gubernaculum emineo video ipse navicula et puppis per summa cauda canis jungo geminus autem minusculus canis sequor contra anguis caput magnus item sequor paruus oreon verus transverto sum subicio premo ungula taurus manus laeva pellis teneo clava alter ad geminus tollo


Ex his duobus signis circino decusatim describendum, et per decusationem et medium centrum linea perducenda ad extremum, ut habeatur meridiana et septentrionalis regio. tum postea sumenda est sexta decima pars circinationis lineae totius rotundationis, centrumque conlocandum in meridiana linea, qua tangit circinationem, et signandum dextra ac sinistra in circinatione et meridiana et septentrionali parte. tunc ex signis his quattuor per centrum medium decusatim lineae ab extremis ad extremas circinationes perducendae. ita austri et septentrionis habebitur octavae partis designatio. reliquae partes dextra ac sinistra tres et tres aequales his distribuendae sunt, in tota rotundatione ut aequales divisiones octo ventorum designatae sint in descriptione. tum per angulos inter duas ventorum regiones et platearum et angiportorum videntur deberi dirigi descriptiones.

ex hic duo signum circino decusatim describo et per decusatio et medius centrum lineus perduco ad exter ut habeo meridianus et septentrional regius tum postea sumo sum sextus decimus pars circinatio linea totus rotundatio centrum conloco in meridianus lineus qui tango circinatio et signo dextera atque sinistra in circinatio et meridianus et septentrional pars tunc ex signum hic quattuor per centrum medius decusatim linea ab exter ad exter circinatio perduco ita auster et septentrio habeo octava pars designatio reliquus pars dextera atque sinistra tres et tres aequal hic distribuo sum in totus rotundatio ut aequal divisio octo ventor designo sum in descriptio tum per angulus inter duo ventor regio et platearis et angiportor video debeo dirigo descriptio


Extra autem disponantur porticus tres, una ex peristylo exeuntibus, duae dextra atque sinistra stadiatae, ex quibus una, quae spectaverit ad septentrionem, perficiatur duplex amplissima latitudine, altera simplex, ita factae, uti in partibus, quae fuerint circa parietes et quae erit ad columnas, margines habeant uti semitas non minus pedum denûm mediumque excavatum, uti gradus sint in descensu marginibus sesquipedem ad planitiem, quae planities sit non minus pedes XII; ita qui vestiti ambulaverint circum in marginibus, non inpedientur ab unctis se exercentibus.

extra autem dispono porticus tres unus ex peristylum exeo duo dextera atque sinistra stadiatus ex qui unus qui specto ad septentrio perficio duplex amplus latitudo alter simplex ita facio uti in pars qui sum circa paries et qui sum ad columna margo habeo uti semita non paruus pes denum medius excavo uti gradus sum in descendo margo sesquipedem ad planitiem qui planities sum non paruus pes duodecim ita qui vestio ambulo circum in margo non inpedientur ab ungo sui exerceo


Est autem in Hispania ulteriore civitas Maxilua et Callet et in Asia Pitane, ubi lateres, cum sunt ducti et arefacti, proiecti natant in aqua. natare autem eos posse ideo videtur, quod terra est, de qua ducuntur, pumicosa. ita cum est levis, aere solidata non recipit in se nec combibit liquorem. igitur levi raraque cum sit proprietate, quocumque pondere fuerit, cogitur ab rerum natura, quemadmodum pumex uti ab aqua sustineatur. sic autem magnas habent utilitates, quod neque in aedificationibus sunt onerosi et, cum non patiantur penetrare in corpus umidam potestatem, a tempestatibus non dissolvuntur.

sum autem in hispania ulterior civitas maxilua et calleo et in asia pitane ubi lateo cum sum duco et arefacio projectum nato in aqua nato autem is possum ideo video qui terra sum de qui duco pumicosus ita cum sum levis aer solido non recipio in sui neque combibo liquor igitur levis rarus cum sum proprietas quicumque pondus sum cogo ab res natura quemadmodum pumex uti ab aqua sustineo sic autem magnus habeo utilitas qui neque in aedificatio sum onerosus et cum non patior penetraris in corpus umidus potestas ab tempestas non dissolvo


Divisis angiportis et plateis constitutis arearum electio ad opportunitatem et usum communem civitatis est explicanda aedibus sacris, foro reliquisque locis communibus. et si erunt moenia secundum mare, area, ubi forum constituatur, eligenda proxime portum, sin autem mediterraneo, in oppido medio. aedibus vero sacris, quorum deorum maxime in tutela civitas videtur esse, et Iovi et Iunoni et Minervae, in excelsissimo loco, unde moenium maxima pars conspiciatur, areae distribuantur. Mercurio autem in foro aut etiam, ut Isidi et Serapi, in emporio; Apollini Patrique Libero secundum theatrum; Herculi, in quibus civitatibus non sunt gymnasia neque amphitheatra, ad circum; Marti extra urbem sed ad campum; itemque Veneri ad portum.

divido angiportum et platea constitus arearis electio ad opportunitas et usus communis civitas sum explico aedes sacrum forum reliquus locus communis et si sum moenia secundus mare area ubi forum constituo eligo propior portus sin autem mediterraneus in oppidum medium aedes verus sacrum qui deus magnus in tutela civitas video sum et iuppiter et juno et minerva in excello locus unde moenia maximus pars conspicio areae distribuo mercurius autem in forum aut etiam ut isidi et serapion in emporium apollo pater liber secundus theatrum herculis in qui civitas non sum gymnasium neque amphitheatrum ad circum martius extra urbs sed ad campus ito venus ad portus


Media vero spatia, quae erunt subdiu inter porticus, adornanda viridibus videntur, quod hypaethroe ambulationes habent magnam salubritatem. et primum oculorum, quod ex viridibus subtilis et extenuatus aer propter motionem corporis influens perlimat speciem et ita auferens ex oculis umorem crassum, aciem tenuem et acutam speciem relinquit; praeterea, cum corpus motionibus in ambulatione calescat, umores ex membris aer exsugendo inminuit plenitates extenuatque dissipando quod plus inest quam corpus potest sustinere.

medius verus spatior qui sum subdiu inter porticus adorno viridis video qui hypaethroe ambulatio habeo magnus salubritas et primus oculus qui ex viridis subtilis et extenuo aer propter motio corpus influo perlimo species et ita aufero ex oculus umor crassus acies tenuis et acutus species relinquo praeterea cum corpus motio in ambulatio calesco umor ex membrum aer exsugeo inminuo plenitas extenuo dissipando qui multus insum quam corpus possum sustineo


Sin autem circa aedem ex tribus lateribus podium faciendum erit, id constituatur, uti quadrae, spirae, trunci, coronae, lysis ad ipsum stylobatam, qui erit sub columnarum spiris, conveniant. stylobatam ita oportet exaequari, uti habeat per medium adiectionem per scamillos inpares; si enim ad libellam dirigetur, alveolatum oculo videbitur. hoc autem, ut scamilli ad id convenientes fiant, item in extremo libro forma et demonstratio erit descripta.

sin autem circa aedes ex tres later podium facio sum is constituo uti quadra spira truncus corona lysis ad ipse stylobata qui sum sub columnaris spira convenio stylobata ita oportet exaequaris uti habeo per medius adiectio per scamillus inparis si enim ad libella dirigo alveolatus oculus video hic autem ut scamillus ad is convenio fio item in exter liber forma et demonstratio sum describo


Intervalla autem turrium ita sunt facienda, ut ne longius sit alia ab alia sagittae missionis, uti, si qua oppugnetur, tum a turribus, quae erunt dextra sinistra, scorpionibus reliquisque telorum missionibus hostes reiciantur. etiamque contra interiores partes turrium dividendus est murus intervallis tam magnis, quam erunt turres, ut itinera sint interioribus partibus turrium contignata, neque ea ferro fixa; hostis enim si quam partem muri occupaverit, qui repugnabunt rescindent et, si celeriter administraverint, non patientur reliquas partes turrium murique hostem penetrare, nisi se voluerit praecipitare.

intervallum autem turris ita sum facio ut ne longus sum alius ab alius sagitta missio uti si qui oppugno tum ab turris qui sum dextera sinistra scorpio reliquus telum missio hostis reicio etiam contra interior pars turris divido sum murus intervallum tam magnus quam sum turris ut iter sum interior pars turris contigno neque is ferrum figo hostis enim si quam pars murus occupo qui repugno rescindo et si celer administro non patior reliquus pars turris murus hostis penetraris nisi sui volo praecipitaris


Machina est continens e materia coniunctio maximas ad onerum motus habens virtutes. ea movetur ex arte circulorum rotundationibus, quam Graeci kuklikhn\ ki/nhsin appellant. est autem unum genus scansorium, quod graece a)krobatiko/n dicitur; alterum spirabile, quod apud eos pneumatiko/n appellatur; tertium tractorium, id autem Graeci baroulko/n vocitant. scansorium autem est, cum machinae ita fuerint conlocatae, ut ad altitudinem tignis statutis et transversariis conligatis sine periculo scandatur ; at spirabile, cum spiritus ex expressionibus inpulsus et plagae vocesque o)rga/nikws exprimantur;

machina sum contineo e materia conjunctio magnus ad onus moueo habeo virtus is moveo ex ars circulus rotundatio quam graecum kuklikhn ki nhsin appello sum autem unus genus scansorius qui graeca ab krobatiko n dico alter spirabilis qui apud is pneumatiko n appello tertius tractorius is autem graecum baroulko n vocito scansorius autem sum cum machina ita sum conloco ut ad altitudo tignum status et transversarius conligo sine periculum scando at spirabilis cum spiritus ex expressio impulsus et plaga voco o rga nikws exprimo


Cum ergo haec naturali modo sint a maioribus observata animoque advertam inusitatas et obscuras multis res esse mihi scribendas, quo facilius ad sensus legentium pervenire possint, brevibus voluminibus iudicavi scribere; ita enim expedita erunt ad intellegendum. eorumque ordinationes institui, uti non sint quaerentibus separatim colligenda, sed e corpore uno et in singulis voluminibus generum haberent explicationes. itaque, Caesar, tertio et quarto volumine aedium sacrarum rationes exposui, hoc libro publicorum locorum expediam dispositiones. primumque forum uti oporteat constitui, dicam, quod in eo et publicarum et privatarum rerum rationes per magistratus gubernantur.

cos ergo hic natural modo sum ab magnus observo animo adverto inusitatus et obscuro multus res sum ego scribo quo facilis ad sensus lego pervenio possum brevis volumen judico scribo ita enim expedio sum ad intellego is ordinatio instituo uti non sum quaero separatim colligo sed e corpus unus et in singuli volumen gener habeo explicatio itaque caesar tertius et quartum volumen aedes sacraris ratio expono hic liber publicus locus expedio dispositio primus forum uti oportet constituo dico qui in is et publicaris et privataris res ratio per magistratus guberno


Rex vero respondisse dicitur Homerum, qui ante annos mille decessisset, aevo perpetuo multa milia hominum pascere, item debere, qui meliore ingenio se profiteretur, non modo unum sed etiam plures alere posse. et ad summam mors eius ut parricidii damnati varie memoratur. alii enim scripserunt a Philadelpho esse in crucem fixum, nonnulli Chii lapides esse coniectos, alii Zmyrnae vivum in pyram coniectum. quorum utrum ei acciderit, merenti digna constitit poena; non enim aliter videtur promereri, qui citat eos, quorum responsum, quid senserint scribentes, non potest coram indicari.

rex verus respondeo dico homerus qui ante annus mille decedo aevum perpetuus multus mille homo pasco item debeo qui bonus ingenium sui profiteor non modo unus sed etiam multus alo possum et ad summa mors is ut parricidium damno varius memoro alius enim scribo ab philadelphus sum in crux figo nonnullus chius lapis sum conicio alius smyrna vivus in pyra conicio qui utrum is accido mereo dignus consto poena non enim aliter video promereo qui cito is qui responsum quis sentio scribo non possum coram indicaris


Nunc mihi videtur, tametsi non sint italicae consuetudinis palaestrarum aedificationes, traditae tamen, explicare et, quemadmodum apud Graecos constituantur, monstrare. in palaestris peristylia quadrata sive oblonga ita sunt facienda, uti duorum stadiorum habeant ambulationis circumitionem, quod Graeci vocant di/aulon, ex quibus tres porticus simplices disponantur, quarta, quae ad meridianas regiones est conversa, duplex, uti, cum tempestates ventosae sint, non possit aspergo in interiorem partem pervenire.

nunc ego video tametsi non sum italicae consuetudo palaestraris aedificatio trado tamen explicaris et quemadmodum apud graeci constituo monstraris in palaestra peristylium quadro sive oblongus ita sum facio uti duo stadium habeo ambulatio circumitio qui graecum voco deus aulus ex qui tres porticus simplex dispono quartus qui ad meridianus regio sum converro duplex uti cum tempestas ventosus sum non possum aspergo in interior pars pervenio


Supra trabes et supra parietes traiecturae mutulorum parte IIII altitudinis columnae proiciantur; item in eorum frontibus antepagmenta figantur. supraque îs tympanum fastigii structura seu de materia conlocetur. supraque eûm fastigium, columen, cantherii, templa ita sunt conlocanda, ut stillicidium tecti absoluti tertiario respondeat.

supra trabs et supra paries trajectura mutulus pars quattuor altitudo columna proicio item in is frons antepagmentum figo supra is tympanum fastigium structura seu de materia conloco supra eum fastigium columen cantherius templum ita sum conloco ut stillicidium tectum absolvo tertiarius respondeo


Igitur quae nationes sunt inter axis meridiani cardinem ac septentrionalis medio positae, uti in diagrammate musico medianae vocis habent sonitum in sermone; quaeque progredientibus ad septentrionem sunt nationes, quod altiores habent distantias mundi, spiritus vocis habentes umore repulsos ad hypatas et proslambanomenon, a natura rerum sonitu graviore coguntur uti; eadem ratione e medio progredientibus ad meridiem gentes paranetarum netarumque acutissimam sonitus vocis perficiunt tenuitatem.

igitur qui natio sum inter axis meridianus cardo atque septentrional medium pono uti in diagramma musicus medianus vox habeo sonitus in sermo quisque progredio ad septentrio sum natio qui alo habeo distantia mundus spiritus vox habeo umor repello ad hypate et proslambanomenos ab natura res sonitus gravis cogo uti idem ratio e medium progredio ad meridio gens paranetaris netarumque acuo sono vox perficio tenuitas


Epitoxidos longitudo foraminis S¯, crassitudo :¯. item chelonii. cheles, sive manucla dicitur, longitudo foraminum trium, latitudo et crassitudo S÷. canalis fundi longitudo foraminum XVI, crassitudo foraminis , altitudo S÷. columellae basis in solo foraminum VIII, latitudo in plinthide, in qua statuitur columella, foraminis , crassitudo FZ, columellae longitudo ad cardinem foraminum XII, latitudo foraminis S÷, crassitudo . eius capreoli tres, quorum longitudo foraminum VIIII, latitudo dimidium foraminis, crassitudo Z. cardines longitudinis foraminis; columellae capitis longitudo ISK; antefixi latitudo foraminis , crassitudo I.

epitoxidos longitudo foramen senatus crassitudo item chelonium chelis sive manucla dico longitudo foramen tres latitudo et crassitudo s canal fundo longitudo foramen xvi crassitudo foramen altitudo s columella basis in solum foramen viii latitudo in plinthis in qui statuo columella foramen crassitudo fz columella longitudo ad cardo foramen duodecim latitudo foramen s crassitudo is capreolus tres qui longitudo foramen viiii latitudo dimidium foramen crassitudo z cardo longitudo foramen columella capio longitudo isk antefixus latitudo foramen crassitudo eo


Sin autem fontes non sunt, unde ductiones aquarum faciamus, necesse est puteos fodere. in puteorum autem fossionibus non est contemnenda ratio, sed acuminibus sollertiaque magna naturales rerum rationes considerandae, quod habet multa variaque terra in se genera. est enim uti reliquae res ex quattuor principiis composita. et primum est ipsa terrena habetque ex umore aquae fontes, item calores, unde etiam sulphur, alumen, bitumen nascitur, aerisque spiritus inmanes, qui, cum graves per intervenia fistulosa terrae perveniunt ad fossionem puteorum et ibi homines offendunt fodientes, vi naturali vaporis obturant eorum naribus spiritus animales; ita, qui non celerius inde effugiunt, ibi interimuntur.

sin autem fons non sum unde ductio aqua facio necesse sum puteus fodio in puteus autem fossio non sum contemno ratio sed acumen sollertia magnus natural res ratio considero qui habeo multus vario terra in sui genus sum enim uti reliquus res ex quattuor principia compono et primus sum ipse terrenus habeo ex umor aqua fons item calor unde etiam sulphur alumen bitumen nascor aer spiritus immanis qui cum gravis per intervenium fistulosus terra pervenio ad fossio puteus et ibi homo offendo fodio vis natural vapor obturo is naris spiritus animal ita qui non celer inde effugio ibi interimo


Quae cur ita sint, haec sunt causae. litteras architectum scire oportet, uti commentariis memoriam firmiorem efficere possit. deinde graphidis scientiam habere, quo facilius exemplaribus pictis quam velit operis speciem deformare valeat. geometria autem plura praesidia praestat architecturae; et primum ex euthygrammis circini tradit usum regulaeque, e quo maxime facilius aedificiorum in areis expediuntur descriptiones normarumque et librationum et linearum directiones. item per opticen in aedificiis ab certis regionibus caeli lumina recte ducuntur. per arithmeticen vero sumptus aedificiorum consummantur, mensurarum rationes explicantur, difficilesque symmetriarum quaestiones geometricis rationibus et methodis inveniuntur.

qui cur ita sum hic sum causa littera architectus scio oportet uti commentarius memoria firmus efficio possum deinde graphidis scientia habeo quo facilis exemplaris pingo quam volo opus species deformaris valeo geometria autem multus praesidium praesto architectura et primus ex euthygrammum circini trado usus regula e quo magnus facilis aedificium in areis expedio descriptio norma et libratio et linearis directio item per optice in aedificium ab certus regio caelum lumen rectus duco per arithmetica verus sumptus aedificium consummo mensuraris ratio explico difficilis symmetriaris quaestio geometrix ratio et methodus invenio


Sin autem minore sumptu voluerimus, sic est faciendum. tubuli crasso corio ne minus duorum digitorum fiant, sed ita hi tubuli ex una parte sint lingulati, ut alius in alium inire convenireque possint. coagmenta autem eorum calce viva ex oleo subacta sunt inlinienda, et in declinationibus libramenti ventris lapis est ex saxo rubro in ipso geniculo conlocandus isque perterebratus, uti ex decursu tubulus novissimus in lapide coagmentetur et primus librati ventris; ad eundem modum adversum clivum et novissimus librati ventris in cavo saxi rubri haereat et primus expressionis ad eundem modum coagmentetur.

sin autem paruus sumo volo sic sum facio tubulis crassus corius ne paruus duo digitor fio sed ita hic tubulis ex unus pars sum lingulatus ut alius in alius ineo convenio possum coagmento autem is calx vivus ex oleum subigo sum inlinienda et in declinatio libramentum venter lapis sum ex saxum rubrus in ipse geniculo conloco eo perterebro uti ex decurro tubulus novus in lapis coagmento et primus libro venter ad idem modus adverro clivus et novus libro venter in caveo saxum rubrus haereo et primus expressio ad idem modus coagmento


At fortasse mirum videbitur inperitis, hominis posse naturam tantum numerum doctrinarum perdiscere et memoria continere. cum autem animadverterint omnes disciplinas inter se coniunctionem rerum et communicationem habere, fieri posse faciliter credent; encyclios enim disciplina uti corpus unum ex his membris est composita. itaque qui a teneris aetatibus eruditionibus variis instruuntur, omnibus litteris agnoscunt easdem notas communicationemque omnium disciplinarum, et ea re facilius omnia cognoscunt. ideoque de veteribus architectis Pytheos, qui Prieni aedem Minervae nobiliter est architectatus, ait in suis commentariis architectum omnibus artibus et doctrinis plus oportere posse facere, quam qui singulas res suis industriis et exercitationibus ad summam claritatem perduxerunt. id autem re non expeditur.

at fortasse mirus video imperitus homo possum natura tantus numerus doctrinaris perdisco et memoria contineo cum autem animadverto omnis disciplina inter sui coniunctio res et communicatio habeo fio possum facilis credo encyclios enim disciplina uti corpus unus ex hic membrum sum compono itaque qui ab teneo aetas eruditio varius instruo omnis littera agnosco idem nosco communicatio omnis disciplinaris et is res facilis omnis cognosco ideo de vetus architectus pytheos qui prieni aedes minerva nobilis sum architectatus aio in suus commentarius architectus omnis ars et doctrina multus oportet possum facio quam qui singulus res suus industrius et exercitatio ad summa claritas perduco is autem res non expedio


Is autem falsa opinione putatur venerio morbo inplicare eos, qui ex eo biberint. sed haec opinio quare per orbem terrae falso rumore sit pervagata, non pigebit exponere. non enim quod dicitur molles et inpudicos ex ea aqua fieri, id potest esse, sed est eius fontis potestas perlucida saporque egregius. cum autem Melas et Areuanias ab Argis et Troezene coloniam communem eo loci deduxerunt, barbaros Caras et Lelegas eiecerunt. hi autem ad montes fugati inter se congregantes discurrebant et ibi latrocinia facientes crudeliter eos vastabant. postea de colonis unus ad eum fontem propter bonitatem aquae quaestus causa tabernam omnibus copiis instruxit eamque exercendo eos barbaros allectabat. ita singillatim decurrentes et ad coetus convenientes e duro feroque more commutati in Graecorum consuetudinem et suavitatem sua voluntate reducebantur. ergo ea aqua non inpudico morbi vitio, sed humanitatis dulcedine mollitis animis barbarorum eam famam est adepta.

is autem fallo opinio puto venerio morbus inplicaris is qui ex is bibo sed hic opinio quare per orbis terra fallo rumor sum pervagor non pigeo expono non enim qui dico mollis et impudicus ex is aqua fio is possum sum sed sum is fons potestas perlucida sapor egregius cum autem mela et areuanias ab argus et troezene colonia communis is locus deduco barbarus caveo et lelegas eicio hic autem ad mons fugo inter sui congrego discurro et ibi latrocinium facio crudeliter is vasto postea de colonia unus ad is fons propter bonitas aqua quaestus causa taberna omnis copia instruo eo exerceo is barbarus allecto ita singillatim decurro et ad coitus convenio e durus fero mos commutas in graecum consuetudo et suavitas suus voluntas reduco ergo is aqua non impudicus morbus vitio sed humanitas dulcedo mollio animus barbarus is fama sum adipiscor


Turres itaque rotundae aut polygonoe sunt faciendae; quadratas enim machinae celerius dissipant, quod angulos arietes tundendo frangunt, in rotundationibus autem uti cuneos ad centrum adigendo laedere non possunt. item munitiones muri turriumque aggeribus coniunctae maxime sunt tutiores, quod neque arietes neque suffossiones neque machinae ceterae eis valent nocere.

turris itaque rotundus aut polygonoe sum facio quadro enim machina celer dissipant qui angulus aries tundo frango in rotundatio autem uti cuneus ad centrum adigo laedo non possum item munitio murus turris agger conjungo magnus sum tueor qui neque aries neque suffossio neque machina ceterus is valeo noceo


Columnae corinthiae praeter capitula omnes symmetrias habent uti ionicae, sed capitulorum altitudines efficiunt eas pro rata excelsiores et graciliores, quod ionici capituli altitudo tertia pars est crassitudinis columnae, corinthii tota crassitudo scapi. igitur quod duae partes e crassitudine corinthiarum adiciuntur, efficiunt excelsitate speciem earum graciliorem.

columna corinthiae praeter capitulum omnis symmetria habeo uti ionicae sed capitulum altitudo efficio is pro reor excello et gracilis qui ionici capitulis altitudo tertius pars sum crassitudo columna corinthii totus crassitudo scapus igitur qui duo pars e crassitudo corinthiaris adicio efficio excelsitas species is gracilis


Compluvii lumen latum latitudinis atrii ne minus quarta, ne plus tertia parte relinquatur; longitudo, uti atrii pro rata parte fiat.

compluvium lumen latus latitudo atrium ne paruus quartus ne multus tertius pars relinquo longitudo uti atrium pro reor pars fio


Cum ad regiones caeli ita ea fuerint disposita, tunc etiam animadvertendum est, quibus rationibus privatis aedificiis propria loca patribus familiarum et quemadmodum communia cum extraneis aedificari debeant. namque ex his quae propria sunt, in ea non est potestas omnibus intro eundi nisi invitatis, quemadmodum sunt cubicula, triclinia, balneae ceteraque, quae easdem habent usus rationes. communia autem sunt, quibus etiam invocati suo iure de populo possunt venire, id est vestibula, cava aedium, peristylia, quaeque eundem habere possunt usum. igitur îs, qui communi sunt fortuna, non necessaria magnifica vestibula nec tabulina neque atria, quod aliis officia praestant ambiundo neque ab aliis ambiuntur.

cos ad regio caelum ita is sum dispono tunc etiam animadverto sum qui ratio privo aedificium proprius locum pater familia et quemadmodum commune cum extraneus aedificaris debeo namque ex hic qui proprius sum in is non sum potestas omnis intro eo nisi invitas quemadmodum sum cubiculum triclinium balneae ceter qui idem habeo utor ratio commune autem sum qui etiam invoco suus ius de populus possum venio is sum vestibulum cavo aedes peristylium quisque idem habeo possum usus igitur is qui communis sum fortuna non necessarius magnificus vestibulum neque tabulinum neque atrium qui alius officium praesto ambiundo neque ab alius ambiuntur


Ei autem, qui supra solis iter circinationes peragunt, maxime cum in trigono fuerint, quod is inierit, tum non progrediuntur, sed regressus facientes morantur, doneque sol de eo trigono in aliud signum transitionem fecerit. id autem nonnullis sic fieri placet, quod aiunt solem, cum longius absit abstantia quadam, non lucidis itineribus errantia per ea sidera obscuritatis morationibus inpedire. nobis vero id non videtur. solis enim splendor perspicibilis et patens sine ullis obscurationibus est per omnem mundum, ut etiam nobis appareant, cum faciant eae stellae regressus et morationes. ergo si tantis intervallis nostra species potest id animadvertere, quid ita divinitatibus splendoribusque astrorum iudicamus obscuritates obici posse?

eos autem qui supra sol iter circinatio perago magnus cum in trigonum sum qui is ineo tum non progredio sed regredior facio moror donum sol de is trigonum in alius signum transitio facio is autem nonnullus sic fio placeo qui aio sol cum longus absum absto quidam non lucidus iter erro per is sidus obscuritas moratio inpedire nos verus is non video sol enim splendor perspicibilis et pateo sine ullus obscuratio sum per omnis mundus ut etiam nos appareo cum facio is stella regredior et moratio ergo si tantus intervallum noster species possum is animadverto quis ita divinitas splendor astrum judico obscuritas obicio possum


Sunt autem, quae isdem columnis inponuntur, capitulorum genera variis vocabulis nominata, quorum nec proprietates symmetriarum nec columnarum genus aliud nominare possumus, sed ipsorum vocabula traducta et commutata ex corinthiis et pulvinatis et doricis videmus, quorum symmetriae sunt in novarum scalpturarum translatae subtilitatem.

sum autem qui idem columna inpono capitulum genus varius vocabulis nomino qui neque proprietas symmetriaris neque columnaris genus alius nominaris possum sed ipse vocabulum traduco et commuto ex corinthiis et pulvinatus et doricis video qui symmetria sum in novaris scalpturaris transfero subtilitas


Itaque si qui voluerit ex his commentariis animadvertere et eligere genus structurae, perpetuitatis poterit rationem habere. non enim quae sunt e molli caemento subtili facie venustatis, non eae possunt esse in vetustate non ruinosae. itaque cum arbitri communium parietum sumuntur, non aestimant eos quanti facti fuerint, sed cum ex tabulis inveniunt eorum locationes, pretia praeteritorum annorum singulorum deducunt octogesimas et ita—ex reliqua summa pro rata parte reddi pro his parietibus— sententiam pronuntiant eos non posse plus quam annos LXXX durare.

itaque si qui volo ex hic commentarius animadverto et eligo genus struo perpetuitas possum ratio habeo non enim qui sum e mollis caementum subtilis facies venustas non is possum sum in vetustas non ruinosus itaque cum arbiter communis paries sumo non aestimo is quantus facio sum sed cum ex tabula invenio is locatio pretium praeteritor annus singulus deduco octogesimus et ita ex reliquus summus pro reor pars reddo pro hic paries sententia pronuntio is non possum multus quam annus lxxx duraris


Sin autem peripteros ea aedes constituetur, duo gradus et stylobata ab imo constituantur. deinde cellae paries conlocetur cum recessu eius a stylobata circa partem latitudinis quintam, medioque valvarum locus ad aditus relinquatur; eaque cella tantam habeat diametrum praeter parietes et circumitionem, quantam altitudinem columna. supra stylobatam columnae circum cellam isdem symmetriis, quae supra scriptae sunt, disponantur.

sin autem peripteros is aedes constituo duo gradus et stylobata ab imus constituo deinde cella pario conloco cum recessus is ab stylobata circa pars latitudo quintus medius valvaris locus ad aditus relinquo is cella tantus habeo diametros praeter paries et circumitio quantus altitudo columna supra stylobata columna circum cella idem symmetria qui supra scribo sum dispono


Coniunguntur autem his domus ampliores habentes lautiora peristylia, in quibus pares sunt quattuor porticus altitudinibus, aut una, quae ad meridiem spectat, excelsioribus columnis constituitur. id autem peristylum, quod unam altiorem habet porticum, rhodiacum dicitur. habent autem eae domus vestibula egregia et ianuas proprias cum dignitate porticusque peristyliorum albariis et tectoriis et ex intestino opere lacunariis ornatas, et in porticibus, quae ad septentrionem spectant, triclinia cyzicena et pinacothecas, ad orientem autem bybliothecas, exhedras ad occidentem, ad meridiem vero spectantes oecos quadratos ita ampla magnitudine, uti faciliter in eo quattuor tricliniis stratis ministrationum ludorumque operis locus possit esse spatiosus.

conjungo autem hic domus amplus habeo lavo peristylium in qui par sum quattuor porticus altitudo aut unus qui ad meridio specto excello columna constituo is autem peristylum qui unus alo habeo porticus rhodiacum dico habeo autem is domus vestibulum egregius et janua proprius cum dignitas porticus peristylium albarius et tectorium et ex intestinus opus lacunaria orno et in porticus qui ad septentrio specto triclinium cyzicena et pinacotheca ad orior autem bybliotheca exhedras ad occaedes ad meridio verus specto oecus quadro ita amplus magnitudo uti facilis in is quattuor triclinium sterno ministratio ludor opus locus possum sum spatiosus


Ad eundem modum Hierapoli Phrygiae effervet aquae calidae multitudo, e quibus circum hortos et vineas fossis ductis inmittitur; haec autem efficitur post annum crusta lapidea. ita quotannis dextra ac sinistra margines ex terra faciundo inducunt eam et efficiunt his crustis in agris saepta. hoc autem ita videtur naturaliter fieri, quod in îs locis et ea terra, quibus nascitur, sucus subest coaguli naturae similis; deinde cum commixta vis egreditur per fontes extra terram, a solis et aeris calore cogitur congelari, ut etiam in areis salinarum videtur.

ad idem modus hierapolis phrygia effervo aqua calida multitudo e qui circum hortus et vinea fodio duco inmitto hic autem efficio post annus crusta lapideus ita quot dextera atque sinistra margo ex terra facio induco is et efficio hic crusta in ager saeptum hic autem ita video naturalis fio qui in is locus et is terra qui nascor sucus subsum coagulis natura similis deinde cum commisceo volo egredior per fons extra terra ab sol et aer calor cogo congelaris ut etiam in areis salinaris video


Graecorum vero tectores non solum his rationibus utendo faciunt opera firma, sed etiam mortario conlocato, calce et harena ibi confusa, decuria hominum inducta ligneis vectibus pisant materiam, et ita ad certamen subacta tunc utuntur. itaque veteribus parietibus nonnulli crustas excidentes pro abacis utuntur, ipsaque tectoria abacorum et speculorum divisionibus circa se prominentes habent expressiones.

graecum verus tector non solus hic ratio uto facio opus firmo sed etiam mortarium conloco calx et harena ibi confundo decuria homo induco ligneus vectis pisant materia et ita ad certamen subigo tunc uto itaque vetus paries nonnullus crusta excido pro abax uto ipse tectorium abacorum et speculum divisio circa sui promineo habeo expressio


Namque si non ita fecissent, non potuissemus scire, quae res in Troia fuissent gestae, nec quid Thales, Democritus, Anaxagoras, Xenophanes reliquique physici sensissent de rerum natura, quasque Socrates, Platon, Aristoteles, Zenon, Epicurus aliique philosophi hominibus agendae vitae terminationes finissent, seu Croesus, Alexander, Darius ceterique reges quas res aut quibus rationibus gessissent, fuissent notae, nisi maiores praeceptorum comparationibus omnium memoriae ad posteritatem commentariis extulissent.

namque si non ita facio non possum scio qui res in troius sum gero neque quis thal democritus anaxagoras xenophanes relinquo physicus sentio de res natura quisque socrates plato aristotelis zeno epicurus alius philosophus homo ago vita terminatio finio seu croesus alexander dareus ceter rex qui res aut qui ratio gero sum nosco nisi magnus praeceptor comparatio omnis memoria ad posteritas commentarius effero


Cum ergo tam magna potentia reges non contempserint latericiorum parietum structuras, quibus ex vectigalibus et praeda saepius licitum fuerat non modo caementicio aut quadrato saxo sed etiam marmoreo habere, non puto oportere inprobare quae sunt e latericia structura facta aedificia, dummodo recte sint tecta. sed id genus quid ita populo Romano in urbe fieri non oporteat, exponam, quaeque sunt eius rei causae et rationes, non praetermittam.

cos ergo tam magnus potentia rex non contemno latericius paries struo qui ex vectigal et praeda saepis liceo sum non modo caementicius aut quadro saxum sed etiam marmoreus habeo non puto oportet inprobaris qui sum e latericius structura facio aedificium dummodo rectus sum tectum sed is genus quis ita populus romanus in urbs fio non oportet expono quisque sum is res causa et ratio non praetermitto


Similiter cum astrologis et musicis est disputatio communis de sympathia stellarum et symphoniarum in quadratis et trigonis diatessaron et diapente, a geometris qui graece lo/gos o)ptiko/s appellatur; ceterisque omnibus doctrinis multae res vel omnes communes sunt dumtaxat ad disputandum. operum vero ingressus, qui manu aut tractationibus ad elegantiam perducuntur, ipsorum sunt, qui proprie una arte ad faciendum sunt instituti. ergo satis abunde videtur fecisse, qui ex singulis doctrinis partes et rationes earum mediocriter habet notas, eas quae necessariae sunt ad architecturam, uti, si quid de his rebus et artibus iudicare et probare opus fuerit, ne deficiatur.

similis cum astrologus et musica sum disputatio communis de sympathia stella et symphoniaris in quadro et trigonum diatessaron et diapente ab geometres qui graeca lo gos o ptiko senatus appello ceter omnis doctrina multus res vel omnis communis sum dumtaxat ad disputo opus verus ingredior qui manus aut tractatio ad elegantia perduco ipse sum qui proprius unus ars ad facio sum institus ergo satis abunde video facio qui ex singuli doctrina pars et ratio is mediocris habeo nosco is qui necessaria sum ad architectura uti si quis de hic res et ars iudicaris et probaris opus sum ne deficio


Supra stylobatas columnae disponendae, quemadmodum supra scriptum est, sive in pycnostylo, quemadmodum pycnostyla, sive systylo aut diastylo aut eustylo, quemadmodum supra scripta sunt et constituta. in araeostylis enim libertas est quantum cuique libet constituendi. sed ita columnae in peripteris conlocentur, uti, quot intercolumnia sunt in fronte, totidem bis intercolumnia fiant in lateribus; ita enim erit duplex longitudo operis ad latitudinem. namque qui columnarum duplicationes fecerunt, erravisse videntur, quod unum intercolumnium in longitudine plus quam oporteat procurrere videtur.

supra stylobata columna dispono quemadmodum supra scribo sum sive in pycnostylo quemadmodum pycnostyla sive systylos aut diastylo aut eustylo quemadmodum supra scribo sum et constituo in araeostylis enim libertas sum quantus quisque libet constituo sed ita columna in peripteris conloco uti quot intercolumnium sum in frons totidem bis intercolumnium fio in later ita enim sum duplex longitudo opus ad latitudo namque qui columnaris duplicatio facio erro video qui unus intercolumnium in longitudo multus quam oportet procurro video


Scorpionem autem cum sol ingressus fuerit occidentibus vergiliis, minuit progrediens meridianas partes longitudines dierum. e scorpione cum percurrendo init in sagittarium ad femina eius, contractiorem diurnum pervolat cursum. cum autem incipit a feminibus sagittarii, quae pars est attributa capricorno, ad partem octavam, brevissimum caeli percurrit spatium. ex eo a brevitate diurna bruma ac dies brumales appellantur. e capricorno autem transiens in aquarium adauget et aequat sagittarii longitudine diei spatium. ab aquario cum ingressus est in pisces favonio flante, scorpionis comparat aequalem cursum. ita sol ea signa circum pervagando certis temporibus auget aut minuit dierum et horarum spatia.

scorpio autem cum sol ingredior sum occaedes vergiliis minuo progredior meridianus pars longitudo dies e scorpio cum percurro ineo in sagittarius ad femina is contraho diurnus pervolo cursus cum autem incipio ab feminibus sagittarius qui pars sum attribuo capricornus ad pars octava brevis caelum percurro spatium ex is ab brevitas diurnus bruma atque dies brumal appello e capricornus autem transeo in aquarius adaugeo et aequo sagittarius longitudo dies spatium ab aquarius cum ingredior sum in piscis favonio flo scorpio comparo aequalis cursus ita sol is signum circum pervagor certus tempus augeo aut minuo dies et hora spatior


Ex eo etiam qui sacerdotia gerunt moribus Aegyptiorum, ostendunt omnes res e liquoris potestate consistere. itaque cum hydria aqua ad templum aedemque casta religione refertur, tunc in terra procumbentes manibus ad caelum sublatis inventionis gratias agunt divinae benignitati.

ex is etiam qui sacerdotium gero mos aegyptius ostendo omnis res e liquor potestas consisto itaque cum hydria aqua ad templum aedes castus religio refero tunc in terra procumbo manus ad caelum tollo inventio gratia ago divina benignitas


De terebra has explicuit scriptis rationes. ipsam machinam uti testudinem in medio habentem conlocatum in orthostatis canalem, quemadmodum in catapultis aut ballistis fieri solet, longitudine cubitorum L, altitudine cubiti, in quo constituebatur transversa sucula. in capite autem dextra ac sinistra trocleae duae, per quas movebatur quod inerat in eo canali capite ferrato tignum. sub eo autem in ipso canali inclusi tori crebriter celeriores et vehementiores efficiebant eius motus. supra autem tignum, quod inibi erat, arcus tegebantur ad canalem crebriter, uti sustinerent corium crudum, quo ea machina erat involuta.

de terebra hic explico scribo ratio ipse machina uti testudo in medium habeo conloco in orthostas canal quemadmodum in catapulta aut ballista fio soleo longitudo cubitum l altitudo cubo in quo constituo transverto sucula in caput autem dextera atque sinistra trochlea duo per qui moveo qui insum in is canal caput ferratus tignum sub is autem in ipse canal includo torus crebriter celer et vehemens efficio is moueo supra autem tignum qui inibi sum arcus tego ad canal crebriter uti sustineo corium crudus quo is machina sum involvo


Anteridon longitudo foraminum †eius, latitudo in imo foraminis , in summo crassitudo . basis, quae appellatur e)sxa/ra, longitudo foraminum ::::, antibasis foraminum IIII, utriusque crassitudo et latitudo foraminis . compingitur autem dimidia altitudinis K. columna, latitudo et crassitudo IS. altitudo autem non habet foraminis proportionem, sed erit quod opus erit ad usum. bracchii longitudo foraminum VI, crassitudo in radice foraminis, in extremis F.

anteridon longitudo foramen is latitudo in imus foramen in superus crassitudo basis qui appello e sxa ra longitudo foramen antibasis foramen quattuor uterque crassitudo et latitudo foramen compingo autem dimidio altitudo k columna latitudo et crassitudo is altitudo autem non habeo foramen proportio sed sum qui opus sum ad usus bracchium longitudo foramen vis crassitudo in radix foramen in exter f


Item si vasum ex creta factum non coctum in ea fossione eadem ratione opertum positum fuerit, si is locus aquam habuerit, cum apertum fuerit, vas umidum erit et iam dissolvetur ab umore. vellusque lanae si conlocatum erit in ea fossura, insequenti autem die de eo aqua expressa erit, significabit eum locum habere copiam. non minus si lucerna concinnata oleique plena et accensa in eo loco operta fuerit conlocata et postero die non erit exusta, sed habuerit reliquias olei et enlychnii ipsaque umida invenietur, indicabit eum locum habere aquam, ideo quod omnis tepor ad se ducit umores. item in eo loco ignis factus si fuerit et percalefacta terra et adusta vaporem nebulosum ex se suscitaverit, is locus habebit aquam.

item si vasum ex cerno facio non coquo in is fossio idem ratio operio pono sum si is locus aqua habeo cum aperio sum vas umidus sum et iam dissolvo ab umor vellus lana si conloco sum in is fodio insequor autem dies de is aqua exprimo sum significo is locus habeo copia non paruus si lucerna concinno oleum plenus et accendo in is locus operio sum colloco et posterus dies non sum exuro sed habeo reliquiae oleum et enlychnii ipse umidus invenio indico is locus habeo aqua ideo qui omnis tepor ad sui duco umor item in is locus ignis facio si sum et percalefacio terra et aduro vaporo nebulosus ex sui suscito is locus habeo aqua


Triglyphorum latitudo dividatur in partes sex, ex quibus partibus quinque in medio, duae dimidiae dextra ac sinistra designentur regula. una in medio deformetur femur, quod graece mhro/s dicitur; secundum eam canaliculi ad normae cacumen inprimantur; ex ordine eorum dextra ac sinistra altera femina constituantur; in extremis partibus semicanaliculi intervertantur. triglyphis ita conlocatis, metopae, quae sunt inter triglyphos, aeque altae sint quam longae; item in extremis angulis hemimetopia sint inpressa dimidia moduli latitudine. ita enim erit, ut omnia vitia et metoparum et intercolumniorum et lacunariorum, quod aequales divisiones factae erunt, emendentur.

triglyphus latitudo divido in pars sex ex qui pars quinque in medium duo dimidia dextera atque sinistra designo regula unus in medium deformo femur qui graeca mhro senatus dico secundus is canaliculis ad norma cacumen inprimantur ex ordo is dextera atque sinistra alter femina constituo in exter pars semicanaliculis interverto triglyphus ita conloco metopa qui sum inter triglyphus aequus alo sum quam longus item in exter angulis hemimetopia sum impressus dimidio modulis latitudo ita enim sum ut omnis vitio et metoparis et intercolumnium et lacunaria qui aequal divisio facio sum emendo


Cum ergo his rationibus salubritatis regiones electae fuerint fructibus ad alendam civitatem copiosae, et viarum munitiones aut opportunitates fluminum seu per portus marinae subvectionis habuerit ad moenia comportationes expeditas, tunc turrium murorumque fundamenta sic sunt facienda, uti fodiantur, si queat inveniri, ad solidum et in solido, quantum ex amplitudine operis pro ratione videatur, crassitudine ampliore quam parietum, qui supra terram sunt futuri, et ea impleantur quam solidissima structura.

cos ergo hic ratio salubritas regio eligo sum fructus ad alo civitas copiosus et viaris munitio aut opportunitas flumen seu per portus marinus subvectio habeo ad moenia comportatio expedio tunc turris murus fundamentum sic sum facio uti fodio si queo invenio ad solidus et in solidus quantus ex amplitudo opus pro ratio video crassitudo amplus quam paries qui supra terra sum sum et is impleo quam solidus structura


Item inter actus ducentos non est inutile castella conlocari, ut, si quando vitium aliqui locus fecerit, non totum omneque opus contundatur et, in quibus locis sit factum, facilius inveniatur; sed ea castella neque in decursu neque in ventris planitia neque in expressionibus neque omnino in vallibus, sed in perpetua fiant aequalitate.

item inter ago ducenti non sum inutilis castellum conlocaris ut si quando vitium aliqui locus facio non totus omne opus contundo et in qui locus sum facio facilis invenio sed is castellum neque in decurro neque in venter planitia neque in expressio neque omnino in valles sed in perpetuus fio aequalitas


Tunc insuper statuminetur ne minore saxo, quam qui possit manum implere. statuminationibus inductis, rudus si novum erit, ad tres partes una calcis misceatur, si redivivum fuerit, quinque ad duo mixtionis habeant responsum. deinde rudus inducatur et vectibus ligneis, decuriis inductis, crebriter pistatione solidetur, et id non minus pinsum absolutum crassitudine sit dodrantis. insuper ex testa nucleus inducatur mixtionem habens ad tres partes unam calcis, ne minore crassitudine digitorum senûm. supra nucleum ad regulam et libellam exacta pavimenta struantur sive sectilia seu tesseris.

tunc insuper statumino ne paruus saxum quam qui possum manus impleo statuminatio induco raudus si novus sum ad tres pars unus calcis misceo si redivivus sum quinque ad duo mixtio habeo responsum deinde raudus induco et vectis ligneus decuria induco crebriter pistatio solido et is non paruus pinsum absolvo crassitudo sum dodrans insuper ex testa nucleus induco mixtio habeo ad tres pars unus calcis ne paruus crassitudo digitor senum supra nucleus ad regula et libella exigo pavimentum struo sive sectilis seu tessera


Sed haec omnia, quae mollia sunt, hanc habent utilitatem, quod ex his saxa cum sunt exempta, in opere faciliter tractantur. et si sunt in locis tectis, sustineant laborem, si autem in apertis et patentibus, gelicidiis et pruina congesta friantur et dissolvuntur. item secundum oram maritimam ab salsugine exesa diffluunt neque perferunt aestus. Tiburtina vero et quae eodem genere sunt omnia, sufferunt et ab oneribus et a tempestatibus iniurias, sed ab igni non possunt esse tuta, simulque sunt ab eo tacta, dissiliunt et dissipantur, ideo quod temperatura naturali parvo sunt umore itemque non multum habent terreni, sed aeris plurimum et ignis. igitur cum et umor et terrenum in his minus inest, tum etiam ignis, tactu et vi vaporis ex his aere fugato, penitus insequens interveniorum vacuitates occupans fervescit et efficit a suis ardentia corporibus carbonibus similia.

sed hic omnis qui mollis sum hic habeo utilitas qui ex hic saxum cum sum eximo in opus facilis tracto et si sum in locus tectum sustineo labor si autem in apertus et pateo gelicidium et pruina congero frio et dissolvo item secundus ora maritimus ab salsugo exedo diffluo neque perfero aestus tiburtinus verus et qui idem genus sum omnis suffero et ab onus et ab tempestas injuria sed ab ignis non possum sum tueor simul sum ab is tango dissiliunt et dissipantur ideo qui tempero natural parvus sum umor ito non multus habeo terrenus sed aer multus et ignis igitur cum et umor et terrenus in hic paruus insum tum etiam ignis tango et vis vapor ex hic aer fugo penitus insequor intervenium vacuitas occupo fervesco et efficio ab suus ardeo corpus carbo similis


Dempta abaci crassitudine dividatur reliqua pars in partes tres, e quibus una imo folio detur; secundum folium mediam altitudinem teneat; coliculi eandem habeant altitudinem, e quibus folia nascuntur proiecta, uti excipiant quae ex coliculis natae procurrunt ad extremos angulos volutae; minoresque helices infra sinum medium, qui est in abaco, sub flores subiecti scalpantur. flores in quattuor partibus, quanta erit abaci crassitudo, tam magni formentur. ita his symmetriis corinthia capitula suas habebunt exactiones.

dempta abax crassitudo divido reliquus pars in pars tres e qui unus imus folium do secundus folium medius altitudo teneo coliculis idem habeo altitudo e qui folium nascor projectum uti excipio qui ex coliculis nascor procurro ad extremus angulus volvo parvus helice infra sinum medius qui sum in abaco sub floreo subicio scalpo floreo in quattuor pars quantus sum abax crassitudo tam magnus formo ita hic symmetria corinthius capitulum suus habeo exactio


Omnis autem aqua calida ideo est medicamentosa, quod in pravis rebus percocta aliam virtutem recipit ad usum. namque sulphurosi fontes nervorum labores reficiunt percalefaciendo exurendoque caloribus e corporibus umores vitiosos. aluminosi autem, cum dissoluta membra corporum paralysi aut aliqua vi morbi receperunt, fovendo per patentes venas refrigerationem contraria caloris vi reficiunt, et hoc continenter restituuntur in antiquam membrorum curationem. bituminosi autem interioris corporis vitia potionibus purgando solent mederi.

omnis autem aqua calidum ideo sum medicamentosus qui in pravus res percoquo alius virtus recipio ad usus namque sulphurosi fons nervus labor reficio percalefacio exuro calor e corpus umor vitiosus aluminosus autem cum dissolvo membrum corpus paralysis aut aliqui vis morbus recipio foveo per pateo vena refrigeratio contrarius calor vis reficio et hic contineo restituo in antiquus membrum curatio bituminosus autem interior corpus vitio potio purgo soleo medeor


Cum ergo camerarum postulabitur ratio, sic erit faciundum. asseres directi disponantur inter se ne plus spatium habentes pedes binos, et hi maxime cupressei, quod abiegnei ab carie et ab vetustate celeriter vitiantur. hique asseres, cum ad formam circinationis fuerint distributi, catenis dispositis ad contignationes, sive tecta erunt, crebriter clavis ferreis fixi religentur. eaeque catenae ex ea materia comparentur, cui nec caries nec vetustas nec umor possit nocere, id est e buxo, iunipero, olea, robore, cupresso ceterisque similibus praeter quercum, cum ea se torquendo rimas faciat quibus inest operibus.

cos ergo cameraris postulo ratio sic sum facio assero dirigo dispono inter sui ne multus spatium habeo pes bini et hic magnus cupresseus qui abiegnei ab carie et ab vetustas celer vitio hic assero cum ad forma circinatio sum distribuo catena dispono ad contignatio sive tectum sum crebriter clavus ferreus figo religo is catena ex is materia comparo qui neque caries neque vetustus neque umor possum noceo is sum e buxus juniperus olea robur cupresso ceter similis praeter quercus cum is sui torqueo rimo facio qui insum opus


Sin autem curiosius videbitur fieri oportere, tegulae bipedales inter se coagmentatae supra rudus substrata materia conlocentur habentes singulis coagmentorum frontibus excelsos canaliculos digitales. quibus iunctis inplicetur calx ex oleo subacta, confricenturque inter se coagmenta compressa. ita calx, quae erit haerens in canalibus, durescendo contexteque solidescendo non patietur aquam neque aliam rem per coagmenta transire. cum ergo fuerit hoc ita perstratum, supra nucleus inducatur et virgis caedendo subigatur. supra autem sive ex tessera grandi sive ex spica testacea pavimenta struantur fastigiis, quibus est supra scriptum, et cum sic erunt facta, non cito vitiabuntur.

sin autem curiosus video fio oportet tegula bipedal inter sui coagmento supra raudus substerno materia conloco habeo singuli coagmentor frons excello canaliculus digital qui iungo implico calx ex oleum subigo confrico inter sui coagmento comprimo ita calx qui sum haereo in canal duresco contexo solidesco non patior aqua neque alius res per coagmento transeo cum ergo sum hic ita persterno supra nucleus induco et virga caedo subigo supra autem sive ex tessera grandis sive ex spico testaceus pavimentum struo fastigium qui sum supra scribo et cum sic sum facio non cito vitio


Ex tribus generibus quae subtilissimas haberent proportionibus modulorum quantitates ionici generis moribus, docui; nunc hoc volumine de doricis corinthiisque constitutis et omnibus dicam eorumque discrimina et proprietates explicabo.

ex tres genus qui subtilis habeo proportio modulus quantitas ionici genus mos doceo nunc hic volumen de doricis corinthiisque constitus et omnis dico is discrimino et proprietas explico


Itaque post mortem Mausoli Artemisia uxore eius regnante Rhodii indignantes mulierem imperare civitatibus Cariae totius, armata classe profecti sunt, uti id regnum occuparent. tum Artemisiae cum esset id renuntiatum, in eo portu abstrusam classem celatis remigibus et epibatis comparatis, reliquos autem cives in muro esse iussit. cum autem Rhodii ornata classe in portum maiorem exposuissent, plausum iussit ab muro his dare pollicerique se oppidum tradituros. qui cum penetravissent intra murum relictis navibus inanibus, Artemisia repente fossa facta in pelagum eduxit classem ex portu minore et ita invecta est in maiorem. expositis autem militibus classem Rhodiorum inanem abduxit in altum. ita Rhodii non habentes, quo se reciperent, in medio conclusi in ipso foro sunt trucidati.

itaque post mors mausolus artemisia uxor is regno rhodius indignor mulier impero civitas caria totus armo classis proficiscor sum uti is regnum occupo tum artemisia cum sum is renuntio in is portus abstrudo classis celo remex et epibata comparo reliquus autem civis in murus sum iubeo cum autem rhodius orno classis in portus magnus expono plausus iubeo ab murus hic do polliceo sui oppidum trado qui cum penetro intra murus relinquo navis inanis artemisia repens fossa facio in pelagus educo classis ex portus paruus et ita inveho sum in magnus expono autem miles classis rhodius inanis abduco in altus ita rhodius non habeo quo sui recipio in medium concludo in ipse forum sum trucido


Nos autem exponimus, uti ordo postulat, quemadmodum a praeceptoribus accepimus, uti, si qui voluerit his rationibus attendens ita ingredi, habeat proportiones explicatas, quibus emendatas et sine vitiis efficere possit aedium sacrarum dorico more perfectiones. frons aedis doricae in loco, quo columnae constituuntur, dividatur, si tetrastylos erit, in partes XXVII, si hexastylos, XXXXII. ex his pars una erit modulus, qui graece e)mba/ths dicitur, cuius moduli constitutione ratiocinationibus efficiuntur omnis operis distributiones.

nos autem expono uti ordo postulo quemadmodum ab praeceptor accipio uti si qui volo hic ratio attendo ita ingredior habeo proportio explicatas qui emendo et sine vitium efficio possum aedes sacraris dorico mos perfectio frons aedes doricae in locus quo columna constituo divido si tetrastylos sum in pars xxvii si hexastylos xxxxii ex hic pars unus sum modulus qui graeca e mba ths dico qui modulis constitutio ratiocinatio efficio omnis opus distributio


Cum animadvertissem, imperator, plures de architectura praecepta voluminaque commentariorum non ordinata sed incepta uti particulas errabundas reliquisse, dignam et utilissimam rem putavi tantae disciplinae corpus ad perfectam ordinationem perducere et praescriptas in singulis voluminibus singulorum generum qualitates explicare. itaque, Caesar, primo volumine tibi de officio eius et quibus eruditum esse rebus architectum oporteat, exposui. secundo de copiis materiae, e quibus aedificia constituuntur, disputavi; tertio autem de aedium sacrarum dispositionibus et de earum generum varietate quasque et quot habeant species earumque quae sunt in singulis generibus distributiones.

cos animadverto imperator multus de architectura praecipio volumen commentarius non ordino sed inceptum uti particula errabundus relinquo dignus et utilis res puto tantus disciplina corpus ad perficio ordinatio perduco et praescribo in singuli volumen singulus gener qualitas explicaris itaque caesar primus volumen tu de officium is et qui erudio sum res architectus oportet expono secundus de copia materia e qui aedificium constituo disputo tertius autem de aedes sacraris dispositio et de is gener varietas quisque et quot habeo species is qui sum in singuli genus distributio


Tricliniorum quanta latitudo fuerit, bis tanta longitudo fieri debebit. altitudines omnium conclaviorum, quae oblonga fuerint, sic habere debent rationem, uti longitudinis et latitudinis mensura componatur et ex ea summa dimidium sumatur, et quantum fuerit, tantum altitudini detur. sin autem exhedrae aut oeci quadrati fuerint, latitudinis dimidia addita altitudines educantur. pinacothecae uti exhedrae amplis magnitudinibus sunt constituendae. oeci corinthii tetrastylique quique aegyptii vocantur latitudinis et longitudinis, uti supra tricliniorum symmetriae scriptae sunt, ita habeant rationem, sed propter columnarum interpositiones spatiosiores constituantur.

triclinium quantus latitudo sum bis tantus longitudo fio debeo altitudo omnis conclaviorum qui oblongus sum sic habeo debeo ratio uti longitudo et latitudo mensura compono et ex is summus dimidium sumo et quantus sum tantus altitudo do sin autem exhedrae aut oecus quadro sum latitudo dimidio addo altitudo educo pinacotheca uti exhedrae amplus magnitudo sum constituo oecus corinthii tetrastylon quisque aegyptii voco latitudo et longitudo uti supra triclinium symmetria scribo sum ita habeo ratio sed propter columnaris interpositio spatiosus constituo


Hemicyclium excavatum ex quadrato ad enclimaque succisum Berosus Chaldaeus dicitur invenisse; scaphen sive hemisphaerium Aristarchus Samius, idem etiam discum in planitia; arachnen Eudoxus astrologus, nonnulli dicunt Apollonium; plinthium sive lacunar, quod etiam in circo Flaminio est positum, Scopinas Syracusius; pro\s ta\ i(storou/mena Parmenion, pro\s pa=n kli=ma Theodosius et Andrias, Patrocles pelecinum, Dionysodorus conum, Apollonius pharetram, aliaque genera et qui supra scripti sunt et alii plures inventa reliquerunt, uti conarachnen, conicum plinthium, antiboreum. item ex his generibus viatoria pensilia uti fierent, plures scripta reliquerunt. ex quorum libris, si qui velit, subiectiones invenire poterit, dummodo sciat analemmatos descriptiones.

hemicyclium excavo ex quadro ad enclima succido berosus chaldaeus dico invenio scaphe sive hemisphaerium aristarchus samius idem etiam discus in planitia arachnen eudoxus astrologus nonnullus dico apollonius plinthium sive lacunar qui etiam in circus flaminius sum pono scopinas syracusius pro senatus ta eo storou mena parmenio pro senatus pa n kli ma theodosius et andria patrocles pelecinos dionysodorus conus apollonius pharetra alius genus et qui supra scribo sum et alius multus invenio relinquo uti conarachnen conicum plinthium antiboreus item ex hic genus viatorius pensilia uti fio multus scribo relinquo ex qui liber si qui volo subiectio invenio possum dummodo scio analemmatos descriptio


Omnes proportiones eorum organorum ratiocinandorum sumuntur ex proposita sagittae longitudine, quam id organum mittere debet, eiusque nonae partis fit foraminis in capitulis magnitudo, per quae tenduntur nervi torti, qui bracchia continere debent.

omnis proportio is organum ratiocinor sumo ex propono sagitta longitudo quam is organum mitto debeo is nona pars fio foramen in capitulis magnitudo per qui tendo nervus torqueo qui bracchium contineo debeo


Basilicarum loca adiuncta foris quam calidissimis partibus oportet constitui, ut per hiemem sine molestia tempestatium se conferre in eas negotiatores possint. earumque latitudines ne minus quam ex tertia, ne plus ex dimidia longitudinis constituantur, nisi si loci natura inpedierit et aliter coegerit symmetriam commutari. sin autem locus erit amplior in longitudine, chalcidica in extremis constituantur, uti sunt in Iulia Aquiliana.

basilicaris locum adjungo foris quam calidus pars oportet constituo ut per hiems sine molestia tempestas sui confero in is negotiator possum is latitudo ne paruus quam ex tertius ne multus ex dimidio longitudo constituo nisi si locus natura inpedierit et aliter cogo symmetria commutaris sin autem locus sum amplus in longitudo chalcidicus in exter constituo uti sum in julius aquilianus


Musicen autem sciat oportet, uti canonicam rationem et mathematicam notam habeat, praeterea ballistarum, catapultarum, scorpionum temperaturas possit recte facere. in capitulis enim dextra ac sinistra sunt foramina hemitoniorum, per quae tenduntur suculis et vectibus e nervo torti funes, qui non praecluduntur nec praeligantur, nisi sonitus ad artificis aures certos et aequales fecerint. bracchia enim, quae in eas tentiones includuntur, cum extenduntur, aequaliter et pariter utraque plagam mittere debent; quodsi non homotona fuerint, inpedient directam telorum missionem.

musice autem scio oportet uti canonicus ratio et mathematicus nota habeo praeterea ballistaris catapultaris scorpio tempero possum rectus facio in capitulis enim dextera atque sinistra sum foramen hemitonium per qui tendo suculis et vectis e nervus torqueo funis qui non praecludo neque praeligo nisi sono ad artifex auris certus et aequal facio bracchium enim qui in is tentio includo cum extendo aequalis et pariter uter plaga mitto debeo quodsi non homotonus sum inpedient dirigo telum missio


Ita de supernis in modiolis emboli masculi torno politi et oleo subacti conclusique regulis et vectibus cum molientur qui erit aer ibi cum aqua, assibus obturantibus foramina cogent et trudent inflando pressionibus per fistularum nares aquam in catinum, e quo recipiens paenula spiritu exprimit per fistulam in altitudinem, et ita ex inferiore loco castello conlocato ad saliendum aqua subministratur.

ita de supernus in modiolus embolium masculis torno polio et oleum subigo concludo regulis et vectis cum molio qui sum aer ibi cum aqua assis obturo foramen cogo et trudo inflo pressio per fistularis naris aqua in catinus e quo recipio paenula spiritus exprimo per fistula in altitudo et ita ex inferus locus castellum conloco ad salio aqua subministro


Nobili Graecorum et ampla civitate Ephesi lex vetusta dicitur a maioribus dura condicione sed iure esse non iniquo constituta. nam architectus, cum publicum opus curandum recipit, pollicetur, quanto sumptu id sit futurum. tradita aestimatione magistratui bona eius obligantur, donec opus sit perfectum. absoluto autem, cum ad dictum inpensa respondit, decretis et honoribus ornatur. item si non amplius quam quarta ad aestimationem est adicienda, de publico praestatur, neque ulla poena tenetur. cum vero amplius quam quarta in opere consumitur, ex eius bonis ad perficiendum pecunia exigitur.

nobilis graecum et amplus civitas ephesus lex vetustus dico ab magnus durus condicio sed ius sum non iniquus constituo nam architectus cum publicus opus curo recipio polliceor quantus sumo is sum sum trado aestimatio magistratus bonus is obligo donec opus sum perficio absolvo autem cum ad dico impensa respondeo decretum et honor orno item si non amplus quam quartus ad aestimatio sum adicio de publicus praesto neque ullus poena teneo cum verus amplus quam quartus in opus consumo ex is bonus ad perficio pecunia exigo


Aesculus vero, quod est omnibus principiis temperata, habet in aedificiis magnas utilitates; sed ea, cum in umore conlocatur, recipiens penitus per foramina liquorem eiecto aere et igni operatione umidae potestatis vitiatur. cerrus, fagus, quod pariter habent mixtionem umoris et ignis et terreni, aeris plurimum, per huius raritates umores penitus recipiendo celeriter marcescunt. populus alba et nigra, item salix, tilia, cum non sint dura terreni mixtione, propter raritatem sunt candida et in sculpturis commodam praestant tractabilitatem. vitex ignis et aeris habendo satietatem, umoris temperate, parum autem terreni habens leviore temperatura comparata egregiam habere videtur in usu rigiditatem.

aesculus verus qui sum omnis principia tempero habeo in aedificium magnus utilitas sed is cum in umor conloco recipio penitus per foramen liquor eicio aer et ignis operatio umidus potestas vitio cerrus fagus qui pariter habeo mixtio umor et ignis et terrenus aer multus per hic raritas umor penitus recipio celer marcesco populus albus et niger item salix tilia cum non sum durus terrenus mixtio propter raritas sum candidus et in sculpo commodus praesto tractabilitas vitex ignis et aer habeo satietas umor tempero parum autem terrenus habeo levis tempero comparo egregius habeo video in usus rigiditas


De naturalibus autem rebus Thales Milesius, Anaxagoras Clazomenius, Pythagoras Samius, Xenophanes Colophonius, Democritus Abderites rationes, quibus e rebus natura rerum gubernaretur quemadmodum quaeque effectus habeat, excogitatas reliquerunt. quorum inventa secuti siderum ad ortus et occasus tempestatum significatus Eudoxus, Euctemon, Callippus, Meto, Philippus, Hipparchus, Aratus ceterique ex astrologia parapegmatorum disciplinis invenerunt et eas posteris explicatas reliquerunt. quorum scientiae sunt hominibus suspiciendae, quod tanta cura fuerunt, ut etiam videantur divina mente tempestatium significatus post futuros ante pronuntiare. quas ob res haec eorum curis studiisque sunt concedenda.

de natural autem res thal milesius anaxagoras clazomenius pythagoras samius xenophanes colophonius democritus abderites ratio qui e res natura res guberno quemadmodum quisque efficio habeo excogito relinquo qui invenio sequor sidus ad ortus et occido tempestas significo eudoxus euctemon callippus meto philippus hipparchus aratus ceter ex astrologia parapegmator disciplina invenio et is posterus explicatas relinquo qui scientia sum homo suspicio qui tantus cura sum ut etiam video divino mens tempestas significo post sum ante pronuntiaris qui ob res hic is cura studium sum concedo


Non minus Chio cum supra naves sambucarum machinas hostes comparavissent, noctu Chii terram, harenam, lapides progesserunt in mare ante murum. ita illi postero die cum accedere voluissent, naves supra aggerationem, quae fuerat sub aqua, sederunt nec ad murum accedere nec retrorsus se recipere potuerunt, sed ibi malleolis confixae incendio sunt conflagratae. Apollonia quoque cum circumsederetur et specus hostes fodiendo cogitarent sine suspicione intra moenia penetrare, id autem a speculatoribus esset Apolloniatibus renuntiatum, perturbati nuntio propter timorem consiliis indigentes animis deficiebant, quod neque tempus neque certum locum scire poterant, quo emersum facturi fuissent hostes.

non paruus chius cum supra navo sambucaris machina hostis comparo nox chius terra harena lapis progero in mare ante murus ita ille posterus dies cum accedo volo navo supra aggeratio qui sum sub aqua sedeo neque ad murus accedo neque retroversus sui recipio possum sed ibi malleolus configo incendium sum conflagro apollonia quoque cum circumsedeo et specus hostis fodio cogito sine suspicio intra moenia penetraris is autem ab speculator sum apolloniatibus renuntio perturbo nuntio propter timor consilium indigeo animus deficio qui neque tempus neque certus locus scio possum quo emergo facio sum hostis


Naturalis autem decor sic erit, si primum omnibus templis saluberrimae regiones aquarumque fontes in îs locis idonei eligentur, in quibus fana constituantur, deinde maxime Aesculapio, Saluti, ut eorum deorum, quorum plurimi medicinis aegri curari videntur. cum enim ex pestilenti in salubrem locum corpora aegra translata fuerint et e fontibus salubribus aquarum usus subministrabuntur, celerius convalescent. ita efficietur, uti ex natura loci maiores auctasque cum dignitate divinitas excipiat opiniones. item naturae decor erit, si cubiculis et bybliothecis ab oriente lumina capiuntur, balneis et hibernaculis ab occidente hiberno, pinacothecis et quibus certis luminibus opus est partibus, a septentrione, quod ea caeli regio neque exclaratur neque obscuratur solis cursu sed est certa inmutabilis die perpetuo.

natural autem decor sic sum si primus omnis templum saluberrimae regio aqua fons in is locus idoneus eligo in qui fanum constituo deinde magnus aesculapius salus ut is deus qui plurimus medicina aeger curaris video cum enim ex pestilens in salubris locus corpus aeger transfero sum et e fons salubris aqua utor subministro celer convalesco ita efficio uti ex natura locus magnus augeo cum dignitas divinitas excipio opinio item natura decor sum si cubiculis et bybliothecis ab orior lumen capio balnea et hibernaculis ab occaedes hiberno pinacotheca et qui certus lumen opus sum pars ab septentrio qui is caelum regius neque exclaro neque obscuro sol cursus sed sum certus inmutabilis dies perpetuus


In antis erit aedes, cum habebit in fronte antas parietum, qui cellam circumcludunt, et inter antas in medio columnas duas supraque fastigium symmetria ea conlocatum, quae in hoc libro fuerit perscripta. huius autem exemplar erit ad Tres Fortunas extribus quod est proxime portam Collinam.

in antes sum aedes cum habeo in frons antae paries qui cella circumcludo et inter antae in medium columna duo supra fastigium symmetria is conloco qui in hic liber sum perscribo hic autem exemplar sum ad tres fortuna extribus qui sum propior porta collina


Non minus Lacones, Pausania Agesilae filio duce, Plataico proelio pauca manu infinitum numerum exercitus Persarum cum superavissent, acto cum gloria triumpho spoliorum et praedae, porticum Persicam ex manubiis, laudis et virtutis civium indicem, victoriae posteris pro tropaeo constituerunt. ibique captivorum simulacra barbarico vestis ornatu, superbia meritis contumeliis punita, sustinentia tectum conlocaverunt, uti et hostes horrescerent timore eorum fortitudinis effectus, et cives id exemplum virtutis aspicientes gloria erecti ad defendendam libertatem essent parati. itaque ex eo multi statuas Persicas sustinentes epistylia et ornamenta eorum conlocaverunt, et ita ex eo argumento varietates egregias auxerunt operibus. item sunt aliae eiusdem generis historiae, quarum notitiam architectos tenere oporteat.

non paruus laco pausanias agesilaus filius dux plataico proelium paucus manus infinitus numerus exercitus persaris cum supero ago cum gloria triumphus spolium et praeda porticus persice ex manubiae laus et virtus civis index victoria posterus pro tropaeum constituo ibi captivus simulacrum barbaricus vestio orno superbia meritum contumelia punior sustineo tectum conloco uti et hostis horresco timor is fortitudo efficio et civis is exemplum virtus aspicio gloria erigo ad defendo libertas sum paro itaque ex is multus statua persice sustineo epistylium et ornamentum is conloco et ita ex is argumentum varietas egregius augeo opus item sum alius idem genus historia qui notitia architectus teneo oportet


Ergo potius ea ratio nobis constabit, quod, fervor quemadmodum omnes res evocat et ad se ducit, ut etiam fructus e terra surgentes in altitudinem per calorem videmus, non minus aquae vapores a fontibus ad nubes per arcus excitari, eadem ratione solis impetus vehemens radiis trigoni forma porrectis insequentes stellas ad se perducit et ante currentes veluti refrenando retinendoque non patitur progredi, sed ad se regredi in alterius trigoni signum .

ergo potis is ratio nos consto qui fervo quemadmodum omnis res evoco et ad sui duco ut etiam fructus e terra surgo in altitudo per calor video non paruus aqua vaporo ab fons ad nubes per arcus excito idem ratio sol impetus vehemens radius trigonus forma porrigo insequor stella ad sui perduco et ante curro velut refreno retineo non patior progredior sed ad sui regredior in alter trigonus signum


Structurarum genera sunt haec: reticulatum, quo nunc omnes utuntur, et antiquum, quod incertum dicitur. ex his venustius est reticulatum, sed ad rimas faciendas ideo paratum, quod in omnes partes dissoluta habet cubilia et coagmenta. incerta vero caementa alia super alia sedentia inter seque imbricata non speciosam sed firmiorem quam reticulata praestant structuram.

structuraris genus sum hic reticulatus quo nunc omnis uto et antiquus qui incertus dico ex hic venustus sum reticulatus sed ad rimo facio ideo paro qui in omnis pars dissolvo habeo cubile et coagmento incertus verus caementum alius super alius sedeo inter sequor imbrico non speciosus sed firmus quam reticulatus praesto struo


Intervallaque montium maxime recipiunt imbres et propter silvarum crebritatem nives ab umbris arborum et montium ibi diutius conservantur, deinde liquatae per terrae venas percolantur et ita perveniunt ad infimas montium radices, ex quibus profluentes fontium erumpunt ructus. campestribus autem locis contrario non possunt habere copias. nam quaecumque sunt, non possunt habere salubritatem, quod solis vehemens impetus propter nullam obstantiam umbrarum eripit exhauriendo fervens ex planitie camporum umorem, et si quae sunt aquae apparentes, ex his, quod est levissimum tenuissimumque et subtili salubritate, aer avocans dissipat in impetum caeli, quaeque gravissimae duraeque et insuaves sunt partes, eae in fontibus campestribus relinquuntur.

intervallum mons magnus recipio imber et propter silvaris crebritas nix ab umbra arbor et mons ibi diu conservo deinde liquo per terra vena percolo et ita pervenio ad infimo mons radix ex qui profluo fons erumpo ructus campestre autem locus contrarius non possum habeo copia nam quicumque sum non possum habeo salubritas qui sol vehemens impetus propter nullus obstantia umbraris eripio exhaurio ferveo ex planitie campus umor et si qui sum aqua appareo ex hic qui sum levis tenuis et subtilis salubritas aer avoco dissipat in impetus caelum quisque gravis durus et insuavis sum pars is in fons campestre relinquo


Quae necessaria ad utilitatem in civitatibus publicorum locorum succurrere mihi potuerunt, quemadmodum constituantur et perficiantur, in hoc volumine scripsi; privatorum autem aedificiorum utilitates et eorum symmetrias insequenti volumine ratiocinabor.

qui necessarius ad utilitas in civitas publicus locus succurro ego possum quemadmodum constituo et perficio in hic volumen scribo privator autem aedificium utilitas et is symmetria insequor volumen ratiocinor


Peripteros autem erit, quae habebit in fronte et postico senas columnas, in lateribus cum angularibus undenas. ita autem sint hae columnae conlocatae, ut intercolumnii latitudinis intervallum sit a parietibus circum ad extremos ordines columnarum, habeatque ambulationem circa cellam aedis, quemadmodum est sine postico in porticu Metelli Iovis Statoris Hermodori et Mariana Honoris et Virtutis a Mucio facta.

peripteros autem sum qui habeo in frons et posticum seni columna in later cum angularis undenas ita autem sum hic columna conloco ut intercolumnium latitudo intervallum sum ab paries circum ad extremus ordo columnaris habeo ambulatio circa cella aedes quemadmodum sum sine posticum in porticus metellus iuppiter stator hermodorus et marianus honor et virtus ab mucius facio


Ea autem signa cum sint numero XII partesque duodecumas singula possideant mundi versenturque ab oriente ad occidentem continenter, tunc per ea signa contrario cursu luna, stella Mercurii, Veneris, ipse sol itemque Martis et Iovis et Saturni ut per graduum ascensionem percurrentes alius alia circumitionis magnitudine ab occidente ad orientem in mundo pervagantur. luna die octavo et vicesimo et amplius circiter hora caeli circumitionem percurrens, ex quo signo coeperit ire, ad id signum revertendo perficit lunarem mensem.

is autem signum cum sum numerus duodecim pars duodecumas singulus possideo mundus verso ab orior ad occaedes contineo tunc per is signum contrarius cursus luna stella mercurius venus ipse sol ito mars et iuppiter et saturnus ut per gradus ascensio percurro alius alius circumitio magnitudo ab occaedes ad orior in mundus pervagor luna dies octavus et vicesimus et amplus circiter hora caelum circumitio percurro ex quo signum coepio eo ad is signum revorto perficio lunaris mensis


Nec tamen est admirandum, si propter ignotitiam artis virtutes obscurantur, sed maxime indignandum, cum etiam saepe eblandiatur gratia conviviorum a veris iudiciis falsam probationem. ergo, uti Socrati placuit, si ita sensus et sententiae scientiaeque disciplinis auctae perspicuae et perlucidae fuissent, non gratia neque ambitio valeret, sed si qui veris certisque laboribus doctrinarum pervenissent ad scientiam summam, eis ultro opera traderentur. quoniam autem ea non sunt inlustria neque apparentia in aspectu, ut putamus oportuisse, et animadverto potius indoctos quam doctos gratia superare, non esse certandum iudicans cum indoctis ambitione, potius his praeceptis editis ostendam nostrae scientiae virtutem.

neque tamen sum admiror si propter ignotitiam ars virtus obscuro sed magnus indignor cum etiam saepe eblandior gratia convivium ab verus iudicium falsus probatio ergo uti socrates placeo si ita sensus et sententia scientia disciplina augeo perspicuus et perlucidae sum non gratia neque ambitio valeo sed si qui verus certus labor doctrinaris pervenio ad scientia summa is ultro opus trado quoniam autem is non sum illustris neque appareo in aspectus ut puto oportet et animadverto potis indoctus quam doceo gratia supero non sum certo judico cum indoctus ambitio potis hic praecipio edo ostendo noster scientia virtus


Mundus autem est omnium naturae rerum conceptio summa caelumque sideribus et stellarum cursibus conformatum. id volvitur continenter circum terram atque mare per axis cardines extremos. namque in his locis naturalis potestas ita architectata est conlocavitque cardines tamquam centra, unum a terra inmani spatio in summo mundo ac post ipsas stellas septentrionum, alterum trans contra sub terra in meridianis partibus, ibique circum eos cardines orbiculos circum centra uti in torno perfecit, qui graece p/oloi nominantur, per quos pervolitat sempiterno caelum. ita media terra cum mari centri loco naturaliter est conlocata.

mundus autem sum omnis natura res conceptio summus caelum sidus et stella cursus conformo is volvo contineo circum terra atque mare per axis cardo extremus namque in hic locus natural potestas ita architectata sum conloco cardo tamquam centrum unus ab terra immanis spatium in superus mundus atque post ipse stella septentrio alter trans contra sub terra in meridianus pars ibi circum is cardo orbiculus circum centrum uti in torno perficio qui graeca p oloi nomino per qui pervolito sempiternus caelum ita medius terra cum mare centrum locus naturalis sum colloco


Quid enim Milo Crotoniates, quod fuit invictus, prodest hominibus aut ceteri, qui eo genere fuerunt victores, nisi quod, dum vixerunt ipsi, inter suos cives habuerunt nobilitatem. Pythagorae vero praecepta, Democriti, Platonis, Aristotelis ceterorumque sapientium cotidiana perpetuis industriis culta non solum suis civibus, sed etiam omnibus gentibus recentes et floridos edunt fructus. e quibus qui a teneris aetatibus doctrinarum abundantia satiantur, optimos habent sapientiae sensus, instituunt civitatibus humanitatis mores, aequa iura, leges, quibus absentibus nulla potest esse civitas incolumis.

quis enim milo crotoniates qui sum invictus prodo homo aut ceterus qui is genus sum victor nisi qui dum vivo ipse inter suus civis habeo nobilitas pythagoras verus praecipio democritus plato aristotelis ceter sapiens cottidianus perpetuus industrius colo non solus suus civis sed etiam omnis gens recens et floridus edo fructus e qui qui ab teneo aetas doctrinaris abundantia satio bonus habeo sapientia sensus instituo civitas humanitas mos aequus ius lex qui absum nullus possum sum civitas incolumis


His enim rationibus et ea divisione exclusa erit ex habitationibus et vicis ventorum vis molesta. cum enim plateae contra directos ventos erunt conformatae, ex aperto caeli spatio impetus ac flatus frequens conclusus in faucibus angiportorum vehementioribus viribus pervagabitur. quas ob res convertendae sunt ab regionibus ventorum directiones vicorum, uti advenientes ad angulos insularum frangantur repulsique dissipentur.

hic enim ratio et is divisio excludo sum ex habitatio et vicus ventor volo molestus cum enim platea contra dirigo venio sum conformo ex aperio caelum spatium impetus atque flo frequens concludo in fauces angiportor vehemens vis pervagor qui ob res converto sum ab regio ventor directio vicus uti advenio ad angulus insularis frango repello dissipentur


Cum ergo tanta haec disciplina sit, condecorata et abundans eruditionibus variis ac pluribus, non puto posse se iuste repente profiteri architectos, nisi qui ab aetate puerili his gradibus disciplinarum scandendo scientia plerarumque litterarum et artium nutriti pervenerint ad summum templum architecturae.

cos ergo tantus hic disciplina sum condecoro et abundo eruditio varius atque multus non puto possum sui justus repens profiteor architectus nisi qui ab aetas puerilis hic gradus disciplinaris scando scientia plerus litteraris et ars nutrio pervenio ad superus templum architectura