Sutta Nipata

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Sutta Nipāta 1.10


Āḷavakasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā āḷaviyaṁ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane.

eka samaya bhagav alaviy viharati alavak yakkh bhavan


Atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho alavak yakkh yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavant etadavoc


“nikkhama, samaṇā”ti.


“Sādhāvuso”ti bhagavā nikkhami.


“Pavisa, samaṇā”ti.


“Sādhāvuso”ti bhagavā pāvisi.


“Kathaṁ su labhate paññaṁ,


kathaṁ su vindate dhanaṁ;


Kathaṁ su kittiṁ pappoti,


kathaṁ mittāni ganthati;


Asmā lokā paraṁ lokaṁ,


kathaṁ pecca na socati”.


“Saddahāno arahataṁ,


dhammaṁ nibbānapattiyā;


Sussūsaṁ labhate paññaṁ,


appamatto vicakkhaṇo.


Patirūpakārī dhuravā,


uṭṭhātā vindate dhanaṁ;


Saccena kittiṁ pappoti,


dadaṁ mittāni ganthati.


Yassete caturo dhammā,


saddhassa gharamesino;


Saccaṁ dhammo dhiti cāgo,


sa ve pecca na socati.


Iṅgha aññepi pucchassu,


puthū samaṇabrāhmaṇe;


Yadi saccā damā cāgā,


khantyā bhiyyodha vijjati”.


“Kathaṁ nu dāni puccheyyaṁ,


Puthū samaṇabrāhmaṇe;


Yohaṁ ajja pajānāmi,


Yo attho samparāyiko.


Atthāya vata me buddho,


Vāsāyāḷavimāgamā;


Yattha dinnaṁ mahapphalaṁ.


So ahaṁ vicarissāmi,


Gāmā gāmaṁ purā puraṁ;


Namassamāno sambuddhaṁ,


Dhammassa ca sudhammatan”ti.


Āḷavakasuttaṁ dasamaṁ.


Dutiyampi kho …pe…


tatiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṁ etadavoca:

tatiyamp kho alavak yakkh bhagavant etadavoc


“nikkhama, samaṇā”ti.


“Sādhāvuso”ti bhagavā nikkhami.


“Pavisa, samaṇā”ti.


“Sādhāvuso”ti bhagavā pāvisi.


Catutthampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṁ etadavoca:

catutthamp kho alavak yakkh bhagavant etadavoc


“Na khvāhaṁ taṁ, āvuso, nikkhamissāmi.


Yaṁ te karaṇīyaṁ, taṁ karohī”ti.


“Pañhaṁ taṁ, samaṇa, pucchissāmi.


Sace me na byākarissasi, cittaṁ vā te khipissāmi, hadayaṁ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī”ti.

sace me na byakarissas citta va te khipissam hadaya va te phalessam pad va gahetv paragangay khipissam ti


“Na khvāhaṁ taṁ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo me cittaṁ vā khipeyya hadayaṁ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya.

na khvah ta avuso passam sadevak lok samarak sabrahmak sassamanabrahmaniy pajay sadevamanussay yo me citta va khipeyy hadaya va phaleyy pad va gahetv paragangay khipeyy


Api ca tvaṁ, āvuso, puccha yadākaṅkhasī”ti.


Atha kho āḷavako yakkho bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

atha kho alavak yakkh bhagavant gathay ajjhabhasi


“Kiṁ sūdha vittaṁ purisassa seṭṭhaṁ,


Kiṁ su suciṇṇaṁ sukhamāvahāti;


Kiṁ su have sādutaraṁ rasānaṁ,


Kathaṁjīviṁ jīvitamāhu seṭṭhaṁ”.


“Saddhīdha vittaṁ purisassa seṭṭhaṁ,


Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;


Saccaṁ have sādutaraṁ rasānaṁ,


Paññājīviṁ jīvitamāhu seṭṭhaṁ”.


“Kathaṁ su tarati oghaṁ,


kathaṁ su tarati aṇṇavaṁ;


Kathaṁ su dukkhamacceti,


kathaṁ su parisujjhati”.


“Saddhāya tarati oghaṁ,


appamādena aṇṇavaṁ;


Vīriyena dukkhamacceti,


paññāya parisujjhati”.


Sutta Nipāta 1.11


Vijayasutta


Caraṁ vā yadi vā tiṭṭhaṁ,


nisinno uda vā sayaṁ;


Samiñjeti pasāreti,


esā kāyassa iñjanā.


Sutvāna buddhavacanaṁ,


Bhikkhu paññāṇavā idha;


So kho naṁ parijānāti,


Yathābhūtañhi passati.


Yathā idaṁ tathā etaṁ,


Yathā etaṁ tathā idaṁ;


Ajjhattañca bahiddhā ca,


Kāye chandaṁ virājaye.


Chandarāgaviratto so,


Ajjhagā amataṁ santiṁ,


Nibbānaṁ padamaccutaṁ.


Dvipādakoyaṁ asuci,


Duggandho parihīrati;


Nānākuṇapaparipūro,


Vissavanto tato tato.


Etādisena kāyena,


Yo maññe uṇṇametave;


Paraṁ vā avajāneyya,


Kimaññatra adassanāti.


Vijayasuttaṁ ekādasamaṁ.


Aṭṭhinahārusaṁyutto,


tacamaṁsāvalepano;


Chaviyā kāyo paṭicchanno,


yathābhūtaṁ na dissati.


Antapūro udarapūro,


yakanapeḷassa vatthino;


Hadayassa papphāsassa,


vakkassa pihakassa ca.


Siṅghāṇikāya kheḷassa,


sedassa ca medassa ca;


Lohitassa lasikāya,


pittassa ca vasāya ca.


Athassa navahi sotehi,


asucī savati sabbadā;


Akkhimhā akkhigūthako,


kaṇṇamhā kaṇṇagūthako.


Siṅghāṇikā ca nāsato,


mukhena vamatekadā;


Pittaṁ semhañca vamati,


kāyamhā sedajallikā.


Athassa susiraṁ sīsaṁ,


matthaluṅgassa pūritaṁ;


Subhato naṁ maññati bālo,


avijjāya purakkhato.


Yadā ca so mato seti,


Uddhumāto vinīlako;


Apaviddho susānasmiṁ,


Anapekkhā honti ñātayo.


Khādanti naṁ suvānā ca,


siṅgālā ca vakā kimī;


Kākā gijjhā ca khādanti,


ye caññe santi pāṇino.


Sutta Nipāta 1.12


Munisutta


Santhavāto bhayaṁ jātaṁ,


niketā jāyate rajo;


Aniketamasanthavaṁ,


etaṁ ve munidassanaṁ.


Yo saññatatto na karoti pāpaṁ,


Daharo majjhimo ca muni yatatto;


Arosaneyyo na so roseti kañci,


Taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.


Yadaggato majjhato sesato vā,


Piṇḍaṁ labhetha paradattūpajīvī;


Nālaṁ thutuṁ nopi nipaccavādī,


Muniṁ carantaṁ virataṁ methunasmā,


Yo yobbane nopanibajjhate kvaci;


Madappamādā virataṁ vippamuttaṁ,


Aññāya lokaṁ paramatthadassiṁ,


Oghaṁ samuddaṁ atitariya tādiṁ;


Taṁ chinnaganthaṁ asitaṁ anāsavaṁ,


Asamā ubho dūravihāravuttino,


Gihī dāraposī amamo ca subbato;


Parapāṇarodhāya gihī asaññato,


Niccaṁ munī rakkhati pāṇine yato.


Sikhī yathā nīlagīvo vihaṅgamo,


Haṁsassa nopeti javaṁ kudācanaṁ;


Evaṁ gihī nānukaroti bhikkhuno,


Munino vivittassa vanamhi jhāyatoti.


Munisuttaṁ dvādasamaṁ.


Uragavaggo paṭhamo.


Tassuddānaṁ


Urago dhaniyo ceva,


visāṇañca tathā kasi;


Cundo parābhavo ceva,


vasalo mettabhāvanā.


Sātāgiro āḷavako,


Vijayo ca tathā muni;


Dvādasetāni suttāni,


Uragavaggoti vuccatīti.


Yo jātamucchijja na ropayeyya,


Jāyantamassa nānuppavecche;


Tamāhu ekaṁ muninaṁ carantaṁ,


Addakkhi so santipadaṁ mahesi.


Saṅkhāya vatthūni pamāya bījaṁ,


Sinehamassa nānuppavecche;


Sa ve munī jātikhayantadassī,


Takkaṁ pahāya na upeti saṅkhaṁ.


Aññāya sabbāni nivesanāni,


Anikāmayaṁ aññatarampi tesaṁ;


Sa ve munī vītagedho agiddho,


Nāyūhatī pāragato hi hoti.


Sabbābhibhuṁ sabbaviduṁ sumedhaṁ,


Sabbesu dhammesu anūpalittaṁ;


Sabbañjahaṁ taṇhakkhaye vimuttaṁ,


Taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.


Paññābalaṁ sīlavatūpapannaṁ,


Samāhitaṁ jhānarataṁ satīmaṁ;


Saṅgā pamuttaṁ akhilaṁ anāsavaṁ,


Ekaṁ carantaṁ munimappamattaṁ,


Nindāpasaṁsāsu avedhamānaṁ;


Sīhaṁva saddesu asantasantaṁ,


Vātaṁva jālamhi asajjamānaṁ;


Padmaṁva toyena alippamānaṁ,


Netāramaññesamanaññaneyyaṁ;


Yo ogahaṇe thambhorivābhijāyati,


Yasmiṁ pare vācāpariyantaṁ vadanti;


Taṁ vītarāgaṁ susamāhitindriyaṁ,


Yo ve ṭhitatto tasaraṁva ujju,


Jigucchati kammehi pāpakehi;


Vīmaṁsamāno visamaṁ samañca,


Sutta Nipāta 1.1


Uragasutta


Yo uppatitaṁ vineti kodhaṁ,


Visaṭaṁ sappavisaṁva osadhehi;


So bhikkhu jahāti orapāraṁ,


Urago jiṇṇamivattacaṁ purāṇaṁ.


Yo nāccasārī na paccasārī,


Sabbaṁ vitathamidanti vītalobho;


Sabbaṁ vitathamidanti vītarāgo;


Sabbaṁ vitathamidanti vītadoso;


Sabbaṁ vitathamidanti vītamoho;


Yassānusayā na santi keci,


Mūlā ca akusalā samūhatāse;


Yassa darathajā na santi keci,


Oraṁ āgamanāya paccayāse;


Yassa vanathajā na santi keci,


Vinibandhāya bhavāya hetukappā;


Yo nīvaraṇe pahāya pañca,


Anigho tiṇṇakathaṅkatho visallo;


Urago jiṇṇamivattacaṁ purāṇanti.


Uragasuttaṁ paṭhamaṁ.


Yo rāgamudacchidā asesaṁ,


Bhisapupphaṁva saroruhaṁ vigayha;


So bhikkhu jahāti orapāraṁ,


Urago jiṇṇamivattacaṁ purāṇaṁ.


Yo taṇhamudacchidā asesaṁ,


Saritaṁ sīghasaraṁ visosayitvā;


Yo mānamudabbadhī asesaṁ,


Naḷasetuṁva sudubbalaṁ mahogho;


Yo nājjhagamā bhavesu sāraṁ,


Vicinaṁ pupphamivā udumbaresu;


Yassantarato na santi kopā,


Itibhavābhavatañca vītivatto;


Yassa vitakkā vidhūpitā,


Ajjhattaṁ suvikappitā asesā;


Yo nāccasārī na paccasārī,


Sabbaṁ accagamā imaṁ papañcaṁ;


Sabbaṁ vitathamidanti ñatva loke;


Sutta Nipāta 1.2


Dhaniyasutta


“Pakkodano duddhakhīrohamasmi,


(iti dhaniyo gopo)


Anutīre mahiyā samānavāso;


Channā kuṭi āhito gini,


Atha ce patthayasī pavassa deva”.


“Natthi vasā natthi dhenupā,


(iti bhagavā)


Godharaṇiyo paveṇiyopi natthi;


Usabhopi gavampatīdha natthi,


“Khilā nikhātā asampavedhī,


Dāmā muñjamayā navā susaṇṭhānā;


Na hi sakkhinti dhenupāpi chettuṁ,


“Usabhoriva chetva bandhanāni,


Nāgo pūtilataṁva dālayitvā;


Nāhaṁ punupessaṁ gabbhaseyyaṁ,


Ninnañca thalañca pūrayanto,


Mahāmegho pavassi tāvadeva;


Sutvā devassa vassato,


Imamatthaṁ dhaniyo abhāsatha.


“Lābhā vata no anappakā,


Ye mayaṁ bhagavantaṁ addasāma;


Saraṇaṁ taṁ upema cakkhuma,


Satthā no hohi tuvaṁ mahāmuni.


Gopī ca ahañca assavā,


Brahmacariyaṁ sugate carāmase;


Jātimaraṇassa pāragū,


Dukkhassantakarā bhavāmase”.


“Nandati puttehi puttimā,


(iti māro pāpimā)


Gomā gohi tatheva nandati;


Upadhī hi narassa nandanā,


Na hi so nandati yo nirūpadhi”.


“Socati puttehi puttimā,


(iti bhagavā)


Gomā gohi tatheva socati;


Upadhī hi narassa socanā,


Na hi so socati yo nirūpadhī”ti.


Dhaniyasuttaṁ dutiyaṁ.


“Akkodhano vigatakhilohamasmi,


Anutīre mahiyekarattivāso;


Vivaṭā kuṭi nibbuto gini,


Atha ce patthayasī pavassa deva”.


“Andhakamakasā na vijjare,


(iti dhaniyo gopo)


Kacche rūḷhatiṇe caranti gāvo;


Vuṭṭhimpi saheyyumāgataṁ,


“Baddhāsi bhisī susaṅkhatā,


Tiṇṇo pāragato vineyya oghaṁ;


Attho bhisiyā na vijjati,


“Gopī mama assavā alolā,


Dīgharattaṁ saṁvāsiyā manāpā;


Tassā na suṇāmi kiñci pāpaṁ,


“Cittaṁ mama assavaṁ vimuttaṁ,


(iti bhagavā)


Dīgharattaṁ paribhāvitaṁ sudantaṁ;


Pāpaṁ pana me na vijjati,


“Attavetanabhatohamasmi,


Puttā ca me samāniyā arogā;


Tesaṁ na suṇāmi kiñci pāpaṁ,


Atha ce patthayasī pavassa deva”.


“Nāhaṁ bhatakosmi kassaci,


Nibbiṭṭhena carāmi sabbaloke;


Attho bhatiyā na vijjati,


“Atthi vasā atthi dhenupā,


(iti dhaniyo gopo)


Godharaṇiyo paveṇiyopi atthi;


Usabhopi gavampatīdha atthi,


Sutta Nipāta 1.3


Khaggavisāṇasutta


“Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,


Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;


Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ,


Eko care khaggavisāṇakappo”.


“Oropayitvā gihibyañjanāni,


Sañchinnapatto yathā koviḷāro;


Chetvāna vīro gihibandhanāni,


“Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,


Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāridhīraṁ;


Abhibhuyya sabbāni parissayāni,


Careyya tenattamano satīmā”.


“No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,


Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya,


Eko care mātaṅgaraññeva nāgo”.


“Addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ,


Seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;


Ete aladdhā anavajjabhojī,


“Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni,


Kammāraputtena suniṭṭhitāni;


Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṁ,


Eko care khaggavisāṇakappo”.


“Evaṁ dutīyena sahā mamassa,


Vācābhilāpo abhisajjanā vā;


Etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno,


“Kāmā hi citrā madhurā manoramā,


Virūparūpena mathenti cittaṁ;


Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā,


“Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca,


Rogo ca sallañca bhayañca metaṁ;


Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā,


“Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ,


Vātātape ḍaṁsasarīsape ca;


Sabbānipetāni abhisambhavitvā,


“Nāgova yūthāni vivajjayitvā,


Sañjātakhandho padumī uḷāro;


Yathābhirantaṁ viharaṁ araññe,


“Saṁsaggajātassa bhavanti snehā,


Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti;


Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno,


Eko care khaggavisāṇakappo”.


“Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa,


Yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ;


Ādiccabandhussa vaco nisamma,


“Diṭṭhīvisūkāni upātivatto,


Patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo;


Uppannañāṇomhi anaññaneyyo,


“Nillolupo nikkuho nippipāso,


Nimmakkho niddhantakasāvamoho;


Nirāsayo sabbaloke bhavitvā,


“Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha,


Anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ;


Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ,


“Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha,


Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;


Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ,


“Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,


Analaṅkaritvā anapekkhamāno;


Vibhūsanaṭṭhānā virato saccavādī,


Eko care khaggavisāṇakappo”.


“Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,


Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;


Hitvāna kāmāni yathodhikāni,


“Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,


Appassādo dukkhamettha bhiyyo;


Gaḷo eso iti ñatvā matīmā,


“Sandālayitvāna saṁyojanāni,


Jālaṁva bhetvā salilambucārī;


Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno,


“Okkhittacakkhu na ca pādalolo,


Guttindriyo rakkhitamānasāno;


Anavassuto apariḍayhamāno,


“Mitte suhajje anukampamāno,


Hāpeti atthaṁ paṭibaddhacitto;


Etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno,


“Ohārayitvā gihibyañjanāni,


Sañchannapatto yathā pārichatto;


Kāsāyavattho abhinikkhamitvā,


Eko care khaggavisāṇakappo”.


“Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo,


Anaññaposī sapadānacārī;


Kule kule appaṭibaddhacitto,


“Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso,


Upakkilese byapanujja sabbe;


Anissito chetva sinehadosaṁ,


“Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca,


Pubbeva ca somanassadomanassaṁ;


Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ,


“Āraddhaviriyo paramatthapattiyā,


Alīnacitto akusītavutti;


Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno,


“Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno,


Dhammesu niccaṁ anudhammacārī;


Ādīnavaṁ sammasitā bhavesu,


“Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto,


Aneḷamūgo sutavā satīmā;


Saṅkhātadhammo niyato padhānavā,


Eko care khaggavisāṇakappo”.


“Sīhova saddesu asantasanto,


Vātova jālamhi asajjamāno;


Padumaṁva toyena alippamāno,


“Sīho yathā dāṭhabalī pasayha,


Rājā migānaṁ abhibhuyya cārī;


Sevetha pantāni senāsanāni,


“Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ,


Āsevamāno muditañca kāle;


Sabbena lokena avirujjhamāno,


“Vaṁso visālova yathā visatto,


Puttesu dāresu ca yā apekkhā;


Vaṁsakkaḷīrova asajjamāno,


“Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,


Sandālayitvāna saṁyojanāni;


Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi,


“Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā,


Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;


Attaṭṭhapaññā asucī manussā,


Eko care khaggavisāṇakappo”.


Khaggavisāṇasuttaṁ tatiyaṁ.


“Migo araññamhi yathā abaddho,


Yenicchakaṁ gacchati gocarāya;


Viññū naro seritaṁ pekkhamāno,


“Āmantanā hoti sahāyamajjhe,


Vāse ṭhāne gamane cārikāya;


Anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno,


“Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe,


Puttesu ca vipulaṁ hoti pemaṁ;


Piyavippayogaṁ vijigucchamāno,


“Cātuddiso appaṭigho ca hoti,


Santussamāno itarītarena;


Parissayānaṁ sahitā achambhī,


“Dussaṅgahā pabbajitāpi eke,


Atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;


Appossukko paraputtesu hutvā,


Eko care khaggavisāṇakappo”.


Sutta Nipāta 1.4


Kasibhāradvājasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṁ ekanāḷāyaṁ brāhmaṇagāme.

eka samaya bhagav magadh viharati dakkhinagirismi ekanalay brahmanagam


Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa pañcamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle.

ten kho pana samay kasibharadvaj brahman pancamattan nangalasatan payuttan hont vappakal


Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami.

atha kho bhagav pubbanhasamay nivasetv pattacivaramaday yen kasibharadvaj brahman kammant tenupasankam


Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati.

ten kho pana samay kasibharadvaj brahman parivesana vattati


Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

atha kho bhagav yen parivesana tenupasankam upasankamitv ekamantam atthas


Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo mahatiyā kaṁsapātiyā pāyasaṁ vaḍḍhetvā bhagavato upanāmesi:

atha kho kasibharadvaj brahman mahatiy kamsapatiy payasa vaddhetv bhagavat upanames


“bhuñjatu bhavaṁ gotamo pāyasaṁ.


Kassako bhavaṁ;


yañhi bhavaṁ gotamo amatapphalaṁ kasiṁ kasatī”ti.

yanh bhava gotam amatapphal kasi kasati ti


“Gāthābhigītaṁ me abhojaneyyaṁ,


Sampassataṁ brāhmaṇa nesa dhammo;


Gāthābhigītaṁ panudanti buddhā,


Dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā.


Aññena ca kevalinaṁ mahesiṁ,


Khīṇāsavaṁ kukkuccavūpasantaṁ;


Annena pānena upaṭṭhahassu,


Khettaṁ hi taṁ puññapekkhassa hotī”ti.


“Atha kassa cāhaṁ, bho gotama, imaṁ pāyasaṁ dammī”ti?

atha kass cah bho gotam im payasa damm ti


“Na khvāhaṁ taṁ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yassa so pāyaso bhutto sammā pariṇāmaṁ gaccheyya, aññatra tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā.

na khvah ta brahmana passam sadevak lok samarak sabrahmak sassamanabrahmaniy pajay sadevamanussay yass so payas bhutt samma parinama gaccheyy annatra tathagat va tathagatasavak va


Tena hi tvaṁ, brāhmaṇa, taṁ pāyasaṁ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehī”ti.

ten hi tvam brahmana ta payasa appaharit va chadd appanak va udak opilap ti


Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo taṁ pāyasaṁ appāṇake udake opilāpesi.

atha kho kasibharadvaj brahman ta payasa appanak udak opilapes


Atha kho so pāyaso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.

atha kho so payas udak pakkhitt ciccitayati citicitayati sandhupayat sampadhupayat


Seyyathāpi nāma phālo divasaṁ santatto udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati;

seyyathap nama phal divasa santatt udak pakkhitt ciccitayati citicitayati sandhupayat sampadhupayat


evamevaṁ so pāyaso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.

evamev so payas udak pakkhitt ciccitayati citicitayati sandhupayat sampadhupayat


Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo saṁviggo lomahaṭṭhajāto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho kasibharadvaj brahman samvigg lomahatthajat yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavat pad siras nipatitv bhagavant etadavoc


“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.

abhikkanta bho gotam abhikkanta bho gotam


Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya, ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.

seyyathap bho gotam nikkujjita va ukkujjeyy paticchanna va vivareyy mulh va magga acikkheyy andhakar va telapajjot dhareyya cakkhumant rupan dakkhant ti evamev bhot gotam anekapariyay dhamm pakasit


Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca,

esah bhavant gotam sarana gaccham dhammanc bhikkhusanghanc


labheyyāhaṁ bhoto gotamassa santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.

labheyyah bhot gotam santik pabbajja labheyy upasampada ti


Alattha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.

alatth kho kasibharadvaj brahman bhagavat santik pabbajja alatth upasampada


Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.

acirupasampann kho panay bharadvaj ek vupakatth appamatt atap pahitatt viharant nacirassev yassatthay kulaputt sammadev agar anagariya pabbajant tadanuttar brahmacariyapariyos ditthev dhamm sayam abhinna sacchikatv upasampajj vihas


“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.

khina jati vusita brahmacariya kata karaniya napar itthattay ti abbhannas


Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṁ ahosīti.

annatar ca panay bharadvaj arahat ahosit


Kasibhāradvājasuttaṁ catutthaṁ.


Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ piṇḍāya ṭhitaṁ.

addasa kho kasibharadvaj brahman bhagavant pinday thita


Disvāna bhagavantaṁ etadavoca:


“ahaṁ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi.

aham kho samana kasam ca vapam ca kasitv ca vapitv ca bhunjam


Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū”ti.

tvamp samana kasass ca vapass ca kasitv ca vapitv ca bhunjass ti


“Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī”ti.

ahamp kho brahmana kasam ca vapam ca kasitv ca vapitv ca bhunjam ti


“Na kho pana mayaṁ passāma bhoto gotamassa yugaṁ vā naṅgalaṁ vā phālaṁ vā pācanaṁ vā balībadde vā.

na kho pana mayam passam bhot gotam yuga va nangala va phala va pacana va balibadd va


Atha ca pana bhavaṁ gotamo evamāha:


‘ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’”ti.


Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

atha kho kasibharadvaj brahman bhagavant gathay ajjhabhasi


“Kassako paṭijānāsi,


na ca passāma te kasiṁ;


Kasiṁ no pucchito brūhi,


yathā jānemu te kasiṁ”.


“Saddhā bījaṁ tapo vuṭṭhi,


paññā me yuganaṅgalaṁ;


Hirī īsā mano yottaṁ,


sati me phālapācanaṁ.


Kāyagutto vacīgutto,


āhāre udare yato;


Saccaṁ karomi niddānaṁ,


soraccaṁ me pamocanaṁ.


Vīriyaṁ me dhuradhorayhaṁ,


yogakkhemādhivāhanaṁ;


Gacchati anivattantaṁ,


yattha gantvā na socati.


Evamesā kasī kaṭṭhā,


Sā hoti amatapphalā;


Etaṁ kasiṁ kasitvāna,


Sabbadukkhā pamuccatī”ti.


Sutta Nipāta 1.5


Cundasutta


“Pucchāmi muniṁ pahūtapaññaṁ,


(iti cundo kammāraputto)


Buddhaṁ dhammassāmiṁ vītataṇhaṁ;


Dvipaduttamaṁ sārathīnaṁ pavaraṁ,


Kati loke samaṇā tadiṅgha brūhi”.


“Caturo samaṇā na pañcamatthi,


(cundāti bhagavā)


Te te āvikaromi sakkhipuṭṭho;


Maggajino maggadesako ca,


Magge jīvati yo ca maggadūsī”.


“Kaṁ maggajinaṁ vadanti buddhā,


Maggakkhāyī kathaṁ atulyo hoti;


Magge jīvati me brūhi puṭṭho,


Atha me āvikarohi maggadūsiṁ”.


“Yo tiṇṇakathaṅkatho visallo,


Nibbānābhirato anānugiddho;


Lokassa sadevakassa netā,


Tādiṁ maggajinaṁ vadanti buddhā.


Paramaṁ paramanti yodha ñatvā,


Akkhāti vibhajate idheva dhammaṁ;


Taṁ kaṅkhachidaṁ muniṁ anejaṁ,


Dutiyaṁ bhikkhunamāhu maggadesiṁ.


Yo dhammapade sudesite,


Magge jīvati saññato satīmā;


Anavajjapadāni sevamāno,


Tatiyaṁ bhikkhunamāhu maggajīviṁ.


Chadanaṁ katvāna subbatānaṁ,


Pakkhandī kuladūsako pagabbho;


Māyāvī asaññato palāpo,


Patirūpena caraṁ sa maggadūsī.


Ete ca paṭivijjhi yo gahaṭṭho,


Sutavā ariyasāvako sapañño;


Sabbe netādisāti ñatvā,


Iti disvā na hāpeti tassa saddhā;


Kathaṁ hi duṭṭhena asampaduṭṭhaṁ,


Suddhaṁ asuddhena samaṁ kareyyā”ti.


Cundasuttaṁ pañcamaṁ.


Sutta Nipāta 1.6


Parābhavasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

eka samaya bhagav savatthiy viharati jetavan anathapindik aram


Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

atha kho annatara devata abhikkantay rattiy abhikkantavann kevalakapp jetav obhasetv yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavant abhivadetv ekamantam atthas


Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

ekamantam thita kho sa devata bhagavant gathay ajjhabhasi


“Iti hetaṁ vijānāma,


catuttho so parābhavo;


Pañcamaṁ bhagavā brūhi,


kiṁ parābhavato mukhaṁ”.


“Yo brāhmaṇaṁ samaṇaṁ vā,


Aññaṁ vāpi vanibbakaṁ;


Musāvādena vañceti,


Taṁ parābhavato mukhaṁ”.


Pañcamo so parābhavo;


Chaṭṭhamaṁ bhagavā brūhi,


Kiṁ parābhavato mukhaṁ”.


“Pahūtavitto puriso,


Sahirañño sabhojano;


Eko bhuñjati sādūni,


Chaṭṭhamo so parābhavo;


Sattamaṁ bhagavā brūhi,


“Jātitthaddho dhanatthaddho,


Gottatthaddho ca yo naro;


Saññātiṁ atimaññeti,


“Iti hetaṁ vijānāma,


Sattamo so parābhavo;


Aṭṭhamaṁ bhagavā brūhi,


“Itthidhutto surādhutto,


Akkhadhutto ca yo naro;


Laddhaṁ laddhaṁ vināseti,


Taṁ parābhavato mukhaṁ”.


Aṭṭhamo so parābhavo;


Navamaṁ bhagavā brūhi,


Kiṁ parābhavato mukhaṁ”.


“Sehi dārehi asantuṭṭho,


Vesiyāsu padussati;


Dussati paradāresu,


“Parābhavantaṁ purisaṁ,


mayaṁ pucchāma gotama;


Bhavantaṁ puṭṭhumāgamma,


kiṁ parābhavato mukhaṁ”.


“Iti hetaṁ vijānāma,


Navamo so parābhavo;


Dasamaṁ bhagavā brūhi,


“Atītayobbano poso,


Āneti timbarutthaniṁ;


Tassā issā na supati,


Taṁ parābhavato mukhaṁ”.


Dasamo so parābhavo;


Ekādasamaṁ bhagavā brūhi,


Kiṁ parābhavato mukhaṁ”.


“Itthiṁ soṇḍiṁ vikiraṇiṁ,


Purisaṁ vāpi tādisaṁ;


Issariyasmiṁ ṭhapeti,


Ekādasamo so parābhavo;


Dvādasamaṁ bhagavā brūhi,


“Appabhogo mahātaṇho,


Khattiye jāyate kule;


So ca rajjaṁ patthayati,


Taṁ parābhavato mukhaṁ.


Ete parābhave loke,


Paṇḍito samavekkhiya;


Ariyo dassanasampanno,


Sa lokaṁ bhajate sivan”ti.


Parābhavasuttaṁ chaṭṭhaṁ.


“Suvijāno bhavaṁ hoti,


suvijāno parābhavo;


Dhammakāmo bhavaṁ hoti,


dhammadessī parābhavo”.


“Iti hetaṁ vijānāma,


paṭhamo so parābhavo;


Dutiyaṁ bhagavā brūhi,


kiṁ parābhavato mukhaṁ”.


“Asantassa piyā honti,


sante na kurute piyaṁ;


Asataṁ dhammaṁ roceti,


taṁ parābhavato mukhaṁ”.


dutiyo so parābhavo;


Tatiyaṁ bhagavā brūhi,


“Niddāsīlī sabhāsīlī,


anuṭṭhātā ca yo naro;


Alaso kodhapaññāṇo,


tatiyo so parābhavo;


Catutthaṁ bhagavā brūhi,


“Yo mātaraṁ pitaraṁ vā,


jiṇṇakaṁ gatayobbanaṁ;


Pahu santo na bharati,


Sutta Nipāta 1.7


Vasalasutta


Evaṁ me sutaṁ—


Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.

atha kho bhagav pubbanhasamay nivasetv pattacivaramaday savatthi pinday pavis


Tena kho pana samayena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa nivesane aggi pajjalito hoti āhuti paggahitā.

ten kho pana samay aggikabharadvaj brahman nivesan aggi pajjalit hoti ahuti paggahita


Atha kho bhagavā sāvatthiyaṁ sapadānaṁ piṇḍāya caramāno yena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami.

atha kho bhagav savatthiy sapadanam pinday caraman yen aggikabharadvaj brahman nivesana tenupasankam


Attahetu parahetu,


dhanahetu ca yo naro;


Sakkhipuṭṭho musā brūti,


taṁ jaññā vasalo iti.


Yo ñātīnaṁ sakhīnaṁ vā,


dāresu paṭidissati;


Sāhasā sampiyena vā,


Yo mātaraṁ pitaraṁ vā,


Bhātaraṁ bhaginiṁ sasuṁ;


Hanti roseti vācāya,


Taṁ jaññā vasalo iti.


Yo atthaṁ pucchito santo,


Anatthamanusāsati;


Paṭicchannena manteti,


Yo katvā pāpakaṁ kammaṁ,


Mā maṁ jaññāti icchati;


Yo paṭicchannakammanto,


Yo ve parakulaṁ gantvā,


Bhutvāna sucibhojanaṁ;


Āgataṁ nappaṭipūjeti,


Yo brāhmaṇaṁ samaṇaṁ vā,


Aññaṁ vāpi vanibbakaṁ;


Musāvādena vañceti,


Bhattakāle upaṭṭhite;


Roseti vācā na ca deti,


Asataṁ yodha pabrūti,


Mohena paliguṇṭhito;


Kiñcikkhaṁ nijigīsāno,


Taṁ jaññā vasalo iti.


Addasā kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.

addasa kho aggikabharadvaj brahman bhagavant duratov agacchant


Disvāna bhagavantaṁ etadavoca:


“tatreva, muṇḍaka;


tatreva, samaṇaka;


tatreva, vasalaka, tiṭṭhāhī”ti.


Yo cattānaṁ samukkaṁse,


Pare ca mavajānāti;


Nihīno sena mānena,


Rosako kadariyo ca,


Pāpiccho maccharī saṭho;


Ahiriko anottappī,


Yo buddhaṁ paribhāsati,


Atha vā tassa sāvakaṁ;


Paribbājaṁ gahaṭṭhaṁ vā,


Yo ve anarahaṁ santo,


Arahaṁ paṭijānāti;


Coro sabrahmake loke,


Eso kho vasalādhamo;


Ete kho vasalā vuttā,


Mayā yete pakāsitā.


Na jaccā vasalo hoti,


Na jaccā hoti brāhmaṇo;


Kammunā vasalo hoti,


Kammunā hoti brāhmaṇo.


Tadamināpi jānātha,


Yathāmedaṁ nidassanaṁ;


Caṇḍālaputto sopāko,


Mātaṅgo iti vissuto.


So yasaṁ paramaṁ patto,


Mātaṅgo yaṁ sudullabhaṁ;


Āgacchuṁ tassupaṭṭhānaṁ,


Khattiyā brāhmaṇā bahū.


Devayānaṁ abhiruyha,


Virajaṁ so mahāpathaṁ;


Kāmarāgaṁ virājetvā,


Brahmalokūpago ahu;


Na naṁ jāti nivāresi,


Brahmalokūpapattiyā.


Ajjhāyakakule jātā,


Brāhmaṇā mantabandhavā;


Te ca pāpesu kammesu,


Abhiṇhamupadissare.


Diṭṭheva dhamme gārayhā,


Samparāye ca duggati;


Na ne jāti nivāreti,


Duggatyā garahāya vā.


Evaṁ vutte, bhagavā aggikabhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:

evam vutt bhagav aggikabharadvaj brahmana etadavoc


“jānāsi pana tvaṁ, brāhmaṇa, vasalaṁ vā vasalakaraṇe vā dhamme”ti?

janas pana tvam brahmana vasala va vasalakaran va dhamm ti


“Na khvāhaṁ, bho gotama, jānāmi vasalaṁ vā vasalakaraṇe vā dhamme;

na khvah bho gotam janam vasala va vasalakaran va dhamm


sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu, yathāhaṁ jāneyyaṁ vasalaṁ vā vasalakaraṇe vā dhamme”ti.

sadhu me bhava gotam tatha dhamma deset yathah janeyy vasala va vasalakaran va dhamm ti


“Tena hi, brāhmaṇa, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

ten hi brahmana sunah sadhukam manas karoh bhasissam ti


“Evaṁ, bho”ti kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato paccassosi.

evam bho ti kho aggikabharadvaj brahman bhagavat paccassosi


Bhagavā etadavoca:


Na jaccā vasalo hoti,


Na jaccā hoti brāhmaṇo;


Kammunā vasalo hoti,


Kammunā hoti brāhmaṇo”ti.


Evaṁ vutte, aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

evam vutt aggikabharadvaj brahman bhagavant etadavoc


“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…


upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.

upasaka ma bhava gotam dharet ajjatagg panupet sarana gata ti


Vasalasuttaṁ sattamaṁ.


“Kodhano upanāhī ca,


pāpamakkhī ca yo naro;


Vipannadiṭṭhi māyāvī,


taṁ jaññā vasalo iti.


Ekajaṁ vā dvijaṁ vāpi,


yodha pāṇaṁ vihiṁsati;


Yassa pāṇe dayā natthi,


Yo hanti parirundhati,


gāmāni nigamāni ca;


Niggāhako samaññāto,


Gāme vā yadi vā raññe,


yaṁ paresaṁ mamāyitaṁ;


Theyyā adinnamādeti,


Yo have iṇamādāya,


cujjamāno palāyati;


Na hi te iṇamatthīti,


Yo ve kiñcikkhakamyatā,


panthasmiṁ vajantaṁ janaṁ;


Hantvā kiñcikkhamādeti,


Sutta Nipāta 1.8


Mettasutta


“Karaṇīyamatthakusalena,


Yanta santaṁ padaṁ abhisamecca;


Sakko ujū ca suhujū ca,


Sūvaco cassa mudu anatimānī.


Diṭṭhiñca anupaggamma,


Sīlavā dassanena sampanno;


Kāmesu vinaya gedhaṁ,


Na hi jātuggabbhaseyya punaretī”ti.


Mettasuttaṁ aṭṭhamaṁ.


Santussako ca subharo ca,


Appakicco ca sallahukavutti;


Santindriyo ca nipako ca,


Appagabbho kulesvananugiddho.


Na ca khuddamācare kiñci,


Yena viññū pare upavadeyyuṁ;


Sukhino va khemino hontu,


Sabbasattā bhavantu sukhitattā.


Ye keci pāṇabhūtatthi,


Tasā vā thāvarā vanavasesā;


Dīghā vā ye va mahantā,


Majjhimā rassakā aṇukathūlā.


Diṭṭhā vā ye va adiṭṭhā,


Ye va dūre vasanti avidūre;


Bhūtā va sambhavesī va,


Na paro paraṁ nikubbetha,


Nātimaññetha katthaci na kañci;


Byārosanā paṭighasañña,


Nāññamaññassa dukkhamiccheyya.


Mātā yathā niyaṁ puttam


Āyusā ekaputtamanurakkhe;


Evampi sabbabhūtesu,


Mānasaṁ bhāvaye aparimāṇaṁ.


Mettañca sabbalokasmi,


Mānasaṁ bhāvaye aparimāṇaṁ;


Uddhaṁ adho ca tiriyañca,


Asambādhaṁ averamasapattaṁ.


Tiṭṭhaṁ caraṁ nisinno va,


Sayāno yāvatāssa vitamiddho;


Etaṁ satiṁ adhiṭṭheyya,


Brahmametaṁ vihāramidhamāhu.


Sutta Nipāta 1.9


Hemavatasutta


“Ajja pannaraso uposatho,


(iti sātāgiro yakkho)


Dibbā ratti upaṭṭhitā;


Anomanāmaṁ satthāraṁ,


Handa passāma gotamaṁ”.


“Kacci vijjāya sampanno,


(iti hemavato yakkho)


Kacci saṁsuddhacāraṇo;


Kaccissa āsavā khīṇā,


Kacci natthi punabbhavo”.


“Vijjāya ceva sampanno,


Atho saṁsuddhacāraṇo;


Sabbassa āsavā khīṇā,


Natthi tassa punabbhavo”.


“Sampannaṁ munino cittaṁ,


Kammunā byappathena ca;


Vijjācaraṇasampannaṁ,


Dhammato naṁ pasaṁsati”.


Dhammato anumodasi.


Sampannaṁ munino cittaṁ,


“Eṇijaṅghaṁ kisaṁ vīraṁ,


Appāhāraṁ alolupaṁ;


Muniṁ vanasmiṁ jhāyantaṁ,


Ehi passāma gotamaṁ.


Sīhaṁvekacaraṁ nāgaṁ,


Kāmesu anapekkhinaṁ;


Upasaṅkamma pucchāma,


Maccupāsappamocanaṁ.


Akkhātāraṁ pavattāraṁ,


Sabbadhammāna pāraguṁ;


Buddhaṁ verabhayātītaṁ,


Mayaṁ pucchāma gotamaṁ”.


“Kismiṁ loko samuppanno,


(iti hemavato yakkho)


Kismiṁ kubbati santhavaṁ;


Kissa loko upādāya,


Kismiṁ loko vihaññati”.


“Chasu loko samuppanno,


(hemavatāti bhagavā)


Chasu kubbati santhavaṁ;


Channameva upādāya,


Chasu loko vihaññati”.


“Kacci mano supaṇihito,


Sabbabhūtesu tādino;


Kacci iṭṭhe aniṭṭhe ca,


Saṅkappassa vasīkatā”.


“Katamaṁ taṁ upādānaṁ,


Yattha loko vihaññati;


Niyyānaṁ pucchito brūhi,


Kathaṁ dukkhā pamuccati”.


“Pañca kāmaguṇā loke,


Manochaṭṭhā paveditā;


Ettha chandaṁ virājetvā,


Evaṁ dukkhā pamuccati.


Etaṁ lokassa niyyānaṁ,


Akkhātaṁ vo yathātathaṁ;


Etaṁ vo ahamakkhāmi,


Evaṁ dukkhā pamuccati”.


“Ko sūdha tarati oghaṁ,


Kodha tarati aṇṇavaṁ;


Appatiṭṭhe anālambe,


Ko gambhīre na sīdati”.


“Sabbadā sīlasampanno,


Paññavā susamāhito;


Ajjhattacintī satimā,


Oghaṁ tarati duttaraṁ.


Virato kāmasaññāya,


Sabbasaṁyojanātigo;


Nandībhavaparikkhīṇo,


So gambhīre na sīdati”.


“Gambhīrapaññaṁ nipuṇatthadassiṁ,


Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;


Taṁ passatha sabbadhi vippamuttaṁ,


Dibbe pathe kamamānaṁ mahesiṁ.


Anomanāmaṁ nipuṇatthadassiṁ,


Paññādadaṁ kāmālaye asattaṁ;


Taṁ passatha sabbaviduṁ sumedhaṁ,


Ariye pathe kamamānaṁ mahesiṁ.


Sudiṭṭhaṁ vata no ajja,


Suppabhātaṁ suhuṭṭhitaṁ;


Yaṁ addasāma sambuddhaṁ,


Oghatiṇṇamanāsavaṁ.


Ime dasasatā yakkhā,


Iddhimanto yasassino;


Sabbe taṁ saraṇaṁ yanti,


Tvaṁ no satthā anuttaro.


“Mano cassa supaṇihito,


(iti sātāgiro yakkho)


Sabbabhūtesu tādino;


Atho iṭṭhe aniṭṭhe ca,


Saṅkappassa vasīkatā”.


Te mayaṁ vicarissāma,


Gāmā gāmaṁ nagā nagaṁ;


Namassamānā sambuddhaṁ,


Dhammassa ca sudhammatan”ti.


Hemavatasuttaṁ navamaṁ.


“Kacci adinnaṁ nādiyati,


(iti hemavato yakkho)


Kacci pāṇesu saññato;


Kacci ārā pamādamhā,


Kacci jhānaṁ na riñcati”.


“Na so adinnaṁ ādiyati,


Atho pāṇesu saññato;


Atho ārā pamādamhā,


Buddho jhānaṁ na riñcati”.


“Kacci musā na bhaṇati,


Kacci na khīṇabyappatho;


Kacci vebhūtiyaṁ nāha,


Kacci samphaṁ na bhāsati”.


“Musā ca so na bhaṇati,


(iti sātāgiro yakkho)


Atho na khīṇabyappatho;


Atho vebhūtiyaṁ nāha,


Mantā atthañca bhāsati”.


“Kacci na rajjati kāmesu,


(iti hemavato yakkho)


Kacci cittaṁ anāvilaṁ;


Kacci mohaṁ atikkanto,


Kacci dhammesu cakkhumā”.


“Na so rajjati kāmesu,


Atho cittaṁ anāvilaṁ;


Sabbamohaṁ atikkanto,


Buddho dhammesu cakkhumā”.


Sutta Nipāta 2.10


Uṭṭhānasutta


Uṭṭhahatha nisīdatha,


ko attho supitena vo;


Āturānañhi kā niddā,


sallaviddhāna ruppataṁ.


Daḷhaṁ sikkhatha santiyā;


Mā vo pamatte viññāya,


Maccurājā amohayittha vasānuge.


Yāya devā manussā ca,


sitā tiṭṭhanti atthikā;


Tarathetaṁ visattikaṁ,


khaṇo vo mā upaccagā;


Khaṇātītā hi socanti,


nirayamhi samappitā.


Pamādo rajo pamādo,


Pamādānupatito rajo;


Appamādena vijjāya,


Abbahe sallamattanoti.


Uṭṭhānasuttaṁ dasamaṁ.


Sutta Nipāta 2.11


Rāhulasutta


“Kacci abhiṇhasaṁvāsā,


nāvajānāsi paṇḍitaṁ;


Ukkādhāro manussānaṁ,


kacci apacito tayā”.


“Nāhaṁ abhiṇhasaṁvāsā,


avajānāmi paṇḍitaṁ;


niccaṁ apacito mayā”.


“Pañca kāmaguṇe hitvā,


piyarūpe manorame;


Saddhāya gharā nikkhamma,


dukkhassantakaro bhava.


Mitte bhajassu kalyāṇe,


pantañca sayanāsanaṁ;


Vivittaṁ appanigghosaṁ,


mattaññū hohi bhojane.


Cīvare piṇḍapāte ca,


paccaye sayanāsane;


Etesu taṇhaṁ mākāsi,


mā lokaṁ punarāgami.


Saṁvuto pātimokkhasmiṁ,


indriyesu ca pañcasu;


Sati kāyagatā tyatthu,


nibbidābahulo bhava.


Nimittaṁ parivajjehi,


subhaṁ rāgūpasañhitaṁ;


Asubhāya cittaṁ bhāvehi,


ekaggaṁ susamāhitaṁ.


Animittañca bhāvehi,


Mānānusayamujjaha;


Tato mānābhisamayā,


Upasanto carissatī”ti.


Itthaṁ sudaṁ bhagavā āyasmantaṁ rāhulaṁ imāhi gāthāhi abhiṇhaṁ ovadatīti.

ittham sudam bhagav ayasmant rahul imah gathah abhinham ovadatit


Rāhulasuttaṁ ekādasamaṁ.


Sutta Nipāta 2.12


Nigrodhakappa (vaṅgīsa) sutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā āḷaviyaṁ viharati aggāḷave cetiye.

eka samaya bhagav alaviy viharati aggalav cetiy


Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa upajjhāyo nigrodhakappo nāma thero aggāḷave cetiye aciraparinibbuto hoti.

ten kho pana samay ayasmat vangis upajjhay nigrodhakapp nama ther aggalav cetiy aciraparinibbut hoti


Atha kho āyasmato vaṅgīsassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

atha kho ayasmat vangis rahogat patisallin evam cetaso parivitakk udapadi


parinibbuto nu kho me upajjhāyo udāhu no parinibbutoti?

parinibbut nu kho me upajjhay udahu no parinibbutot


Atha kho āyasmā vaṅgīso sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṁ etadavoca—

atha kho ay vangis sayanhasamay patisallana vutthit yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavant abhivadetv ekamantam nisid ekamantam nisinn kho ay vangis bhagavant etadavoc


idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi—

idha mayh bhante rahogat patisallin evam cetaso parivitakk udapadi


parinibbuto nu kho me upajjhāyo, udāhu no parinibbutoti.


Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

atha kho ay vangis utthayasan ekamsa civara katv yen bhagav tenanjali panametv bhagavant gathay ajjhabhasi


Pahīnajātimaraṇaṁ asesaṁ,


Niggayha dhonaṁ vadessāmi dhammaṁ;


Na kāmakāro hi puthujjanānaṁ,


Saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṁ.


Sampannaveyyākaraṇaṁ tavedaṁ,


Samujjupaññassa samuggahītaṁ;


Ayamañjalī pacchimo suppaṇāmito,


Mā mohayī jānamanomapañña.


Parovaraṁ ariyadhammaṁ viditvā,


Mā mohayī jānamanomavīra;


Vāriṁ yathā ghammani ghammatatto,


Vācābhikaṅkhāmi sutaṁ pavassa.


Yadatthikaṁ brahmacariyaṁ acarī,


Kappāyano kaccissa taṁ amoghaṁ;


Nibbāyi so ādu saupādiseso,


Yathā vimutto ahu taṁ suṇoma”.


“Acchecchi taṇhaṁ idha nāmarūpe,


(iti bhagavā)


Kaṇhassa sotaṁ dīgharattānusayitaṁ;


Atāri jātiṁ maraṇaṁ asesaṁ”,


Iccabravī bhagavā pañcaseṭṭho.


“Esa sutvā pasīdāmi,


Vaco te isisattama;


Amoghaṁ kira me puṭṭhaṁ,


Na maṁ vañcesi brāhmaṇo.


Yathāvādī tathākārī,


Ahu buddhassa sāvako;


Acchidā maccuno jālaṁ,


Tataṁ māyāvino daḷhaṁ.


Addasā bhagavā ādiṁ,


Upādānassa kappiyo;


Accagā vata kappāyano,


Maccudheyyaṁ suduttaran”ti.


Nigrodhakappasuttaṁ dvādasamaṁ.


“Pucchāmi satthāramanomapaññaṁ,


Diṭṭheva dhamme yo vicikicchānaṁ chettā;


Aggāḷave kālamakāsi bhikkhu,


Ñāto yasassī abhinibbutatto.


Nigrodhakappo iti tassa nāmaṁ,


Tayā kataṁ bhagavā brāhmaṇassa;


So taṁ namassaṁ acari mutyapekkho,


Āraddhaviriyo daḷhadhammadassī.


Taṁ sāvakaṁ sakya mayampi sabbe,


Aññātumicchāma samantacakkhu;


Samavaṭṭhitā no savanāya sotā,


Tuvaṁ no satthā tvamanuttarosi.


Chindeva no vicikicchaṁ brūhi metaṁ,


Parinibbutaṁ vedaya bhūripañña;


Majjheva no bhāsa samantacakkhu,


Sakkova devāna sahassanetto.


Ye keci ganthā idha mohamaggā,


Aññāṇapakkhā vicikicchaṭhānā;


Tathāgataṁ patvā na te bhavanti,


Cakkhuñhi etaṁ paramaṁ narānaṁ.


No ce hi jātu puriso kilese,


Vāto yathā abbhaghanaṁ vihāne;


Tamovassa nivuto sabbaloko,


Na jotimantopi narā tapeyyuṁ.


Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti,


Taṁ taṁ ahaṁ vīra tatheva maññe;


Vipassinaṁ jānamupāgamumhā,


Parisāsu no āvikarohi kappaṁ.


Khippaṁ giraṁ eraya vaggu vagguṁ,


Haṁsova paggayha saṇikaṁ nikūja;


Bindussarena suvikappitena,


Sabbeva te ujjugatā suṇoma.


Sutta Nipāta 2.13


Sammāparibbājanīyasutta


“Pucchāmi muniṁ pahūtapaññaṁ,


Tiṇṇaṁ pāraṅgataṁ parinibbutaṁ ṭhitattaṁ;


Nikkhamma gharā panujja kāme,


Kathaṁ bhikkhu sammā so loke paribbajeyya”.


Sāruppaṁ attano viditvā,


No ca bhikkhu hiṁseyya kañci loke;


Yathātathiyaṁ viditvā dhammaṁ,


Sammā so loke paribbajeyya.


Yassānusayā na santi keci,


Mūlā ca akusalā samūhatāse;


So nirāso anāsisāno,


Āsavakhīṇo pahīnamāno,


Sabbaṁ rāgapathaṁ upātivatto;


Danto parinibbuto ṭhitatto,


Saddho sutavā niyāmadassī,


Vaggagatesu na vaggasāri dhīro;


Lobhaṁ dosaṁ vineyya paṭighaṁ,


Saṁsuddhajino vivaṭṭacchado,


Dhammesu vasī pāragū anejo;


Saṅkhāranirodhañāṇakusalo,


Atītesu anāgatesu cāpi,


Kappātīto aticcasuddhipañño;


Sabbāyatanehi vippamutto,


Aññāya padaṁ samecca dhammaṁ,


Vivaṭaṁ disvāna pahānamāsavānaṁ;


Sabbupadhīnaṁ parikkhayāno,


Sammā so loke paribbajeyya”.


“Addhā hi bhagavā tatheva etaṁ,


Yo so evaṁvihārī danto bhikkhu;


Sabbasaṁyojanayogavītivatto,


Sammā so loke paribbajeyyā”ti.


Sammāparibbājanīyasuttaṁ terasamaṁ.


“Yassa maṅgalā samūhatā,


(iti bhagavā)


Uppātā supinā ca lakkhaṇā ca;


So maṅgaladosavippahīno,


Sammā so loke paribbajeyya.


Rāgaṁ vinayetha mānusesu,


Dibbesu kāmesu cāpi bhikkhu;


Atikkamma bhavaṁ samecca dhammaṁ,


Vipiṭṭhikatvāna pesuṇāni,


Kodhaṁ kadarīyaṁ jaheyya bhikkhu;


Anurodhavirodhavippahīno,


Hitvāna piyañca appiyañca,


Anupādāya anissito kuhiñci;


Saṁyojaniyehi vippamutto,


Na so upadhīsu sārameti,


Ādānesu vineyya chandarāgaṁ;


So anissito anaññaneyyo,


Vacasā manasā ca kammunā ca,


Aviruddho sammā viditvā dhammaṁ;


Nibbānapadābhipatthayāno,


Yo vandati manti nunnameyya,


Akkuṭṭhopi na sandhiyetha bhikkhu;


Laddhā parabhojanaṁ na majje,


Sammā so loke paribbajeyya.


Lobhañca bhavañca vippahāya,


Virato chedanabandhanā ca bhikkhu;


So tiṇṇakathaṅkatho visallo,


Sutta Nipāta 2.14


Dhammikasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

eka samaya bhagav savatthiy viharati jetavan anathapindik aram


Atha kho dhammiko upāsako pañcahi upāsakasatehi saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho dhammiko upāsako bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:

atha kho dhammik upasak pancah upasakasat saddhim yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavant abhivadetv ekamantam nisid ekamantam nisinn kho dhammik upasak bhagavant gathah ajjhabhasi


Sabbepime bhikkhavo sannisinnā,


Upāsakā cāpi tatheva sotuṁ;


Suṇantu dhammaṁ vimalenānubuddhaṁ,


Subhāsitaṁ vāsavasseva devā”.


“Suṇātha me bhikkhavo sāvayāmi vo,


Dhammaṁ dhutaṁ tañca carātha sabbe;


Iriyāpathaṁ pabbajitānulomikaṁ,


Sevetha naṁ atthadaso mutīmā.


No ve vikāle vicareyya bhikkhu,


Gāme ca piṇḍāya careyya kāle;


Akālacāriñhi sajanti saṅgā,


Tasmā vikāle na caranti buddhā.


Rūpā ca saddā ca rasā ca gandhā,


Phassā ca ye sammadayanti satte;


Etesu dhammesu vineyya chandaṁ,


Kālena so pavise pātarāsaṁ.


Piṇḍañca bhikkhu samayena laddhā,


Eko paṭikkamma raho nisīde;


Ajjhattacintī na mano bahiddhā,


Nicchāraye saṅgahitattabhāvo.


Sacepi so sallape sāvakena,


Aññena vā kenaci bhikkhunā vā;


Dhammaṁ paṇītaṁ tamudāhareyya,


Na pesuṇaṁ nopi parūpavādaṁ.


Vādañhi eke paṭiseniyanti,


Na te pasaṁsāma parittapaññe;


Tato tato ne pasajanti saṅgā,


Cittañhi te tattha gamenti dūre.


Piṇḍaṁ vihāraṁ sayanāsanañca,


Āpañca saṅghāṭirajūpavāhanaṁ;


Sutvāna dhammaṁ sugatena desitaṁ,


Saṅkhāya seve varapaññasāvako.


Tasmā hi piṇḍe sayanāsane ca,


Āpe ca saṅghāṭirajūpavāhane;


Etesu dhammesu anūpalitto,


Bhikkhu yathā pokkhare vāribindu.


Gahaṭṭhavattaṁ pana vo vadāmi,


Yathākaro sāvako sādhu hoti;


Na hesa labbhā sapariggahena,


Phassetuṁ yo kevalo bhikkhudhammo.


“Pucchāmi taṁ gotama bhūripañña,


Kathaṅkaro sāvako sādhu hoti;


Yo vā agārā anagārameti,


Agārino vā panupāsakāse.


Pāṇaṁ na hane na ca ghātayeyya,


Na cānujaññā hanataṁ paresaṁ;


Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,


Ye thāvarā ye ca tasā santi loke.


Tato adinnaṁ parivajjayeyya,


Kiñci kvaci sāvako bujjhamāno;


Na hāraye harataṁ nānujaññā,


Sabbaṁ adinnaṁ parivajjayeyya.


Abrahmacariyaṁ parivajjayeyya,


Aṅgārakāsuṁ jalitaṁva viññū;


Asambhuṇanto pana brahmacariyaṁ,


Parassa dāraṁ na atikkameyya.


Sabhaggato vā parisaggato vā,


Ekassa veko na musā bhaṇeyya;


Na bhāṇaye bhaṇataṁ nānujaññā,


Sabbaṁ abhūtaṁ parivajjayeyya.


Majjañca pānaṁ na samācareyya,


Dhammaṁ imaṁ rocaye yo gahaṭṭho;


Na pāyaye pivataṁ nānujaññā,


Ummādanantaṁ iti naṁ viditvā.


Madā hi pāpāni karonti bālā,


Kārenti caññepi jane pamatte;


Etaṁ apuññāyatanaṁ vivajjaye,


Ummādanaṁ mohanaṁ bālakantaṁ.


Pāṇaṁ na hane na cādinnamādiye,


Musā na bhāse na ca majjapo siyā;


Abrahmacariyā virameyya methunā,


Rattiṁ na bhuñjeyya vikālabhojanaṁ.


Mālaṁ na dhāre na ca gandhamācare,


Mañce chamāyaṁ va sayetha santhate;


Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṁ,


Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṁ.


Tato ca pakkhassupavassuposathaṁ,


Cātuddasiṁ pañcadasiñca aṭṭhamiṁ;


Pāṭihāriyapakkhañca pasannamānaso,


Aṭṭhaṅgupetaṁ susamattarūpaṁ.


Tato ca pāto upavutthuposatho,


Annena pānena ca bhikkhusaṅghaṁ;


Pasannacitto anumodamāno,


Yathārahaṁ saṁvibhajetha viññū.


Tuvañhi lokassa sadevakassa,


Gatiṁ pajānāsi parāyaṇañca;


Na catthi tulyo nipuṇatthadassī,


Tuvañhi buddhaṁ pavaraṁ vadanti.


Dhammena mātāpitaro bhareyya,


Payojaye dhammikaṁ so vaṇijjaṁ;


Etaṁ gihī vattayamappamatto,


Sayampabhe nāma upeti deve”ti.


Dhammikasuttaṁ cuddasamaṁ.


Cūḷavaggo dutiyo.


Tassuddānaṁ


Ratanāmagandho hiri ca,


maṅgalaṁ sūcilomena;


Dhammacariyañca brāhmaṇo,


nāvā kiṁsīlamuṭṭhānaṁ.


Rāhulo puna kappo ca,


paribbājaniyaṁ tathā;


Dhammikañca viduno āhu,


cūḷavagganti cuddasāti.


Sabbaṁ tuvaṁ ñāṇamavecca dhammaṁ,


Pakāsesi satte anukampamāno;


Vivaṭṭacchadosi samantacakkhu,


Virocasi vimalo sabbaloke.


Āgañchi te santike nāgarājā,


Erāvaṇo nāma jinoti sutvā;


Sopi tayā mantayitvājjhagamā,


Sādhūti sutvāna patītarūpo.


Rājāpi taṁ vessavaṇo kuvero,


Upeti dhammaṁ paripucchamāno;


Tassāpi tvaṁ pucchito brūsi dhīra,


So cāpi sutvāna patītarūpo.


Ye kecime titthiyā vādasīlā,


Ājīvakā vā yadi vā nigaṇṭhā;


Paññāya taṁ nātitaranti sabbe,


Ṭhito vajantaṁ viya sīghagāmiṁ.


Ye kecime brāhmaṇā vādasīlā,


Vuddhā cāpi brāhmaṇā santi keci;


Sabbe tayi atthabaddhā bhavanti,


Ye cāpi aññe vādino maññamānā.


Ayañhi dhammo nipuṇo sukho ca,


Yoyaṁ tayā bhagavā suppavutto;


Tameva sabbepi sussūsamānā,


Taṁ no vada pucchito buddhaseṭṭha.


Sutta Nipāta 2.1


Ratanasutta


Yānīdha bhūtāni samāgatāni,


Bhummāni vā yāni va antalikkhe;


Sabbeva bhūtā sumanā bhavantu,


Athopi sakkacca suṇantu bhāsitaṁ.


Sahāvassa dassanasampadāya,


Tayassu dhammā jahitā bhavanti;


Sakkāyadiṭṭhī vicikicchitañca,


Sīlabbataṁ vāpi yadatthi kiñci.


Catūhapāyehi ca vippamutto,


Chaccābhiṭhānāni abhabba kātuṁ;


Idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ,


Etena saccena suvatthi hotu.


Kiñcāpi so kamma karoti pāpakaṁ,


Kāyena vācā uda cetasā vā;


Abhabba so tassa paṭicchadāya,


Abhabbatā diṭṭhapadassa vuttā;


Vanappagumbe yatha phussitagge,


Gimhānamāse paṭhamasmiṁ gimhe;


Tathūpamaṁ dhammavaraṁ adesayi,


Nibbānagāmiṁ paramaṁ hitāya;


Idampi buddhe ratanaṁ paṇītaṁ,


Varo varaññū varado varāharo,


Anuttaro dhammavaraṁ adesayi;


Khīṇaṁ purāṇaṁ nava natthi sambhavaṁ,


Virattacittāyatike bhavasmiṁ;


Te khīṇabījā avirūḷhichandā,


Nibbanti dhīrā yathāyaṁ padīpo;


Idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ,


Etena saccena suvatthi hotu.


Yānīdha bhūtāni samāgatāni,


Bhummāni vā yāni va antalikkhe;


Tathāgataṁ devamanussapūjitaṁ,


Buddhaṁ namassāma suvatthi hotu.


Dhammaṁ namassāma suvatthi hotu.


Saṅghaṁ namassāma suvatthi hotūti.


Ratanasuttaṁ paṭhamaṁ.


Tasmā hi bhūtā nisāmetha sabbe,


Mettaṁ karotha mānusiyā pajāya;


Divā ca ratto ca haranti ye baliṁ,


Tasmā hi ne rakkhatha appamattā.


Yaṁ kiñci vittaṁ idha vā huraṁ vā,


Saggesu vā yaṁ ratanaṁ paṇītaṁ;


Na no samaṁ atthi tathāgatena,


Idampi buddhe ratanaṁ paṇītaṁ;


Khayaṁ virāgaṁ amataṁ paṇītaṁ,


Yadajjhagā sakyamunī samāhito;


Na tena dhammena samatthi kiñci,


Idampi dhamme ratanaṁ paṇītaṁ;


Etena saccena suvatthi hotu.


Yaṁ buddhaseṭṭho parivaṇṇayī suciṁ,


Samādhimānantarikaññamāhu;


Samādhinā tena samo na vijjati,


Ye puggalā aṭṭha sataṁ pasatthā,


Cattāri etāni yugāni honti;


Te dakkhiṇeyyā sugatassa sāvakā,


Etesu dinnāni mahapphalāni;


Idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ,


Ye suppayuttā manasā daḷhena,


Nikkāmino gotamasāsanamhi;


Te pattipattā amataṁ vigayha,


Laddhā mudhā nibbutiṁ bhuñjamānā;


Yathindakhīlo pathavissito siyā,


Catubbhi vātehi asampakampiyo;


Tathūpamaṁ sappurisaṁ vadāmi,


Yo ariyasaccāni avecca passati;


Etena saccena suvatthi hotu.


Ye ariyasaccāni vibhāvayanti,


Gambhīrapaññena sudesitāni;


Kiñcāpi te honti bhusaṁ pamattā,


Na te bhavaṁ aṭṭhamamādiyanti;


Sutta Nipāta 2.2


Āmagandhasutta


“Sāmākaciṅgūlakacīnakāni ca,


Pattapphalaṁ mūlaphalaṁ gavipphalaṁ;


Dhammena laddhaṁ satamasnamānā,


Na kāmakāmā alikaṁ bhaṇanti.


Etesu giddhā viruddhātipātino,


Niccuyyutā pecca tamaṁ vajanti ye;


Patanti sattā nirayaṁ avaṁsirā,


Esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.


Na macchamaṁsānamanāsakattaṁ,


Na naggiyaṁ na muṇḍiyaṁ jaṭājallaṁ;


Kharājināni nāggihuttassupasevanā,


Ye vāpi loke amarā bahū tapā;


Mantāhutī yaññamutūpasevanā,


Sodhenti maccaṁ avitiṇṇakaṅkhaṁ.


Sotesu gutto viditindriyo care,


Dhamme ṭhito ajjavamaddave rato;


Saṅgātigo sabbadukkhappahīno,


Na lippati diṭṭhasutesu dhīro”.


Iccetamatthaṁ bhagavā punappunaṁ,


Akkhāsi naṁ vedayi mantapāragū;


Citrāhi gāthāhi munī pakāsayi,


Nirāmagandho asito durannayo.


Sutvāna buddhassa subhāsitaṁ padaṁ,


Nirāmagandhaṁ sabbadukkhappanūdanaṁ;


Nīcamano vandi tathāgatassa,


Tattheva pabbajjamarocayitthāti.


Āmagandhasuttaṁ dutiyaṁ.


Yadasnamāno sukataṁ suniṭṭhitaṁ,


Parehi dinnaṁ payataṁ paṇītaṁ;


Sālīnamannaṁ paribhuñjamāno,


So bhuñjasī kassapa āmagandhaṁ.


Na āmagandho mama kappatīti,


Icceva tvaṁ bhāsasi brahmabandhu;


Sakuntamaṁsehi susaṅkhatehi;


Pucchāmi taṁ kassapa etamatthaṁ,


Kathaṁpakāro tava āmagandho”.


“Pāṇātipāto vadhachedabandhanaṁ,


Theyyaṁ musāvādo nikativañcanāni ca;


Ajjhenakuttaṁ paradārasevanā,


Esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.


Ye idha kāmesu asaññatā janā,


Rasesu giddhā asucibhāvamassitā;


Natthikadiṭṭhī visamā durannayā,


Ye lūkhasā dāruṇā piṭṭhimaṁsikā,


Mittadduno nikkaruṇātimānino;


Adānasīlā na ca denti kassaci,


Kodho mado thambho paccupaṭṭhāpanā,


Māyā usūyā bhassasamussayo ca;


Mānātimāno ca asabbhi santhavo,


Ye pāpasīlā iṇaghātasūcakā,


Vohārakūṭā idha pāṭirūpikā;


Narādhamā yedha karonti kibbisaṁ,


Ye idha pāṇesu asaññatā janā,


Paresamādāya vihesamuyyutā;


Dussīlaluddā pharusā anādarā,


Sutta Nipāta 2.3


Hirisutta


Hiriṁ tarantaṁ vijigucchamānaṁ,


Tavāhamasmi iti bhāsamānaṁ;


Sayhāni kammāni anādiyantaṁ,


Neso mamanti iti naṁ vijaññā.


Ananvayaṁ piyaṁ vācaṁ,


yo mittesu pakubbati;


Akarontaṁ bhāsamānaṁ,


parijānanti paṇḍitā.


Na so mitto yo sadā appamatto,


Bhedāsaṅkī randhamevānupassī;


Yasmiñca seti urasīva putto,


Sa ve mitto yo parehi abhejjo.


Pāmujjakaraṇaṁ ṭhānaṁ,


pasaṁsāvahanaṁ sukhaṁ;


Phalānisaṁso bhāveti,


vahanto porisaṁ dhuraṁ.


Pavivekarasaṁ pitvā,


Rasaṁ upasamassa ca;


Niddaro hoti nippāpo,


Dhammapītirasaṁ pivanti.


Hirisuttaṁ tatiyaṁ.


Sutta Nipāta 2.4


Maṅgalasutta


Evaṁ me sutaṁ—


Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.

atha kho annatara devata abhikkantay rattiy abhikkantavann kevalakapp jetav obhasetv yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavant abhivadetv ekamantam atthas


Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

ekamantam thita kho sa devata bhagavant gathay ajjhabhasi


Khantī ca sovacassatā,


samaṇānañca dassanaṁ;


Kālena dhammasākacchā,


etaṁ maṅgalamuttamaṁ.


Tapo ca brahmacariyañca,


Ariyasaccāna dassanaṁ;


Nibbānasacchikiriyā ca,


Etaṁ maṅgalamuttamaṁ.


Phuṭṭhassa lokadhammehi,


Cittaṁ yassa na kampati;


Asokaṁ virajaṁ khemaṁ,


Etādisāni katvāna,


Sabbattha maparājitā;


Sabbattha sotthiṁ gacchanti,


Taṁ tesaṁ maṅgalamuttaman”ti.


Maṅgalasuttaṁ catutthaṁ.


“Bahū devā manussā ca,


maṅgalāni acintayuṁ;


Ākaṅkhamānā sotthānaṁ,


brūhi maṅgalamuttamaṁ”.


“Asevanā ca bālānaṁ,


paṇḍitānañca sevanā;


Pūjā ca pūjaneyyānaṁ,


etaṁ maṅgalamuttamaṁ.


Patirūpadesavāso ca,


pubbe ca katapuññatā;


Attasammāpaṇidhi ca,


Bāhusaccañca sippañca,


vinayo ca susikkhito;


Subhāsitā ca yā vācā,


Mātāpitu upaṭṭhānaṁ,


puttadārassa saṅgaho;


Anākulā ca kammantā,


Dānañca dhammacariyā ca,


ñātakānañca saṅgaho;


Anavajjāni kammāni,


Āratī viratī pāpā,


majjapānā ca saṁyamo;


Appamādo ca dhammesu,


Gāravo ca nivāto ca,


santuṭṭhi ca kataññutā;


Kālena dhammassavanaṁ,


etaṁ maṅgalamuttamaṁ.


Sutta Nipāta 2.5


Sūcilomasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā gayāyaṁ viharati ṭaṅkitamañce sūcilomassa yakkhassa bhavane.

eka samaya bhagav gayay viharati tankitamanc sucilom yakkh bhavan


Tena kho pana samayena kharo ca yakkho sūcilomo ca yakkho bhagavato avidūre atikkamanti.

ten kho pana samay khar ca yakkh sucilom ca yakkh bhagavat avidur atikkamant


Atha kho kharo yakkho sūcilomaṁ yakkhaṁ etadavoca:

atha kho khar yakkh sucilom yakkha etadavoc


“eso samaṇo”ti.


“Neso samaṇo, samaṇako eso.


Yāvāhaṁ jānāmi yadi vā so samaṇo, yadi vā so samaṇako”ti.

yavah janam yadi va so saman yadi va so samanak ti


Atha kho sūcilomo yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato kāyaṁ upanāmesi.

atha kho sucilom yakkh yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavat kaya upanames


Atha kho bhagavā kāyaṁ apanāmesi.


Atha kho sūcilomo yakkho bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho sucilom yakkh bhagavant etadavoc


“bhāyasi maṁ, samaṇā”ti?


“Na khvāhaṁ taṁ, āvuso, bhāyāmi;


api ca te samphasso pāpako”ti.


“Pañhaṁ taṁ, samaṇa, pucchissāmi.


Sace me na byākarissasi, cittaṁ vā te khipissāmi, hadayaṁ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī”ti.

sace me na byakarissas citta va te khipissam hadaya va te phalessam pad va gahetv paragangay khipissam ti


“Na khvāhaṁ taṁ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yo me cittaṁ vā khipeyya hadayaṁ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya.

na khvah ta avuso passam sadevak lok samarak sabrahmak sassamanabrahmaniy pajay sadevamanussay yo me citta va khipeyy hadaya va phaleyy pad va gahetv paragangay khipeyy


Api ca tvaṁ, āvuso, puccha yadākaṅkhasī”ti.


Atha kho sūcilomo yakkho bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

atha kho sucilom yakkh bhagavant gathay ajjhabhasi


“Rāgo ca doso ca kutonidānā,


Aratī ratī lomahaṁso kutojā;


Kuto samuṭṭhāya manovitakkā,


Kumārakā dhaṅkamivossajanti”.


“Rāgo ca doso ca itonidānā,


Aratī ratī lomahaṁso itojā;


Ito samuṭṭhāya manovitakkā,


Kumārakā dhaṅkamivossajanti.


Snehajā attasambhūtā,


Nigrodhasseva khandhajā;


Puthū visattā kāmesu,


Māluvāva vitatāvane.


Ye naṁ pajānanti yatonidānaṁ,


Te naṁ vinodenti suṇohi yakkha;


Te duttaraṁ oghamimaṁ taranti,


Atiṇṇapubbaṁ apunabbhavāyā”ti.


Sūcilomasuttaṁ pañcamaṁ.


Sutta Nipāta 2.6


Kapilasutta (dhammacariyasutta)


Dhammacariyaṁ brahmacariyaṁ,


Etadāhu vasuttamaṁ;


Pabbajitopi ce hoti,


Agārā anagāriyaṁ.


Suddhā suddhehi saṁvāsaṁ,


Kappayavho patissatā;


Tato samaggā nipakā,


Dukkhassantaṁ karissathāti.


Dhammacariyasuttaṁ chaṭṭhaṁ.


So ce mukharajātiko,


vihesābhirato mago;


Jīvitaṁ tassa pāpiyo,


rajaṁ vaḍḍheti attano.


Kalahābhirato bhikkhu,


Mohadhammena āvuto;


Akkhātampi na jānāti,


Dhammaṁ buddhena desitaṁ.


Vihesaṁ bhāvitattānaṁ,


avijjāya purakkhato;


Saṅkilesaṁ na jānāti,


maggaṁ nirayagāminaṁ.


Vinipātaṁ samāpanno,


gabbhā gabbhaṁ tamā tamaṁ;


Sa ve tādisako bhikkhu,


pecca dukkhaṁ nigacchati.


Gūthakūpo yathā assa,


sampuṇṇo gaṇavassiko;


Yo ca evarūpo assa,


dubbisodho hi sāṅgaṇo.


Yaṁ evarūpaṁ jānātha,


bhikkhavo gehanissitaṁ;


Pāpicchaṁ pāpasaṅkappaṁ,


pāpaācāragocaraṁ.


Sabbe samaggā hutvāna,


abhinibbajjiyātha naṁ;


Kāraṇḍavaṁ niddhamatha,


kasambuṁ apakassatha.


Tato palāpe vāhetha,


Assamaṇe samaṇamānine;


Niddhamitvāna pāpicche,


Pāpaācāragocare.


Sutta Nipāta 2.7


Brāhmaṇadhammikasutta


Evaṁ me sutaṁ—


Bhagavā etadavoca:


Atha kho sambahulā kosalakā brāhmaṇamahāsālā jiṇṇā vuḍḍhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu.

atha kho sambahula kosalak brahmanamahasal jinna vuddha mahallaka addhagat vayoanuppatt yen bhagav tenupasankamims upasankamitv bhagavat saddhim sammodims


Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te brāhmaṇamahāsālā bhagavantaṁ etadavocuṁ:

sammodaniy katham saraniya vitisaretv ekamantam nisidims ekamantam nisinna kho te brahmanamahasal bhagavant etadavocu


“sandissanti nu kho, bho gotama, etarahi brāhmaṇā porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ brāhmaṇadhamme”ti?

sandissant nu kho bho gotam etarahi brahmana poran brahman brahmanadhamm ti


“Na kho, brāhmaṇā, sandissanti etarahi brāhmaṇā porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ brāhmaṇadhamme”ti.

na kho brahmana sandissant etarahi brahmana poran brahman brahmanadhamm ti


“Sādhu no bhavaṁ gotamo porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ brāhmaṇadhammaṁ bhāsatu, sace bhoto gotamassa agarū”ti.

sadhu no bhava gotam poran brahman brahmanadhamm bhasat sace bhot gotam agaru ti


“Tena hi, brāhmaṇā, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

ten hi brahmana sunath sadhukam manas karoth bhasissam ti


“Evaṁ, bho”ti kho te brāhmaṇamahāsālā bhagavato paccassosuṁ.

evam bho ti kho te brahmanamahasal bhagavat paccassosu


Brahmacariyañca sīlañca,


ajjavaṁ maddavaṁ tapaṁ;


Soraccaṁ avihiṁsañca,


khantiñcāpi avaṇṇayuṁ.


Yo nesaṁ paramo āsi,


Brahmā daḷhaparakkamo;


Sa vāpi methunaṁ dhammaṁ,


Supinantepi nāgamā.


Tassa vattamanusikkhantā,


Idheke viññujātikā;


Khantiñcāpi avaṇṇayuṁ.


Taṇḍulaṁ sayanaṁ vatthaṁ,


Sappitelañca yāciya;


Dhammena samodhānetvā,


Tato yaññamakappayuṁ.


Upaṭṭhitasmiṁ yaññasmiṁ,


Nāssu gāvo haniṁsu te;


Yathā mātā pitā bhātā,


Aññe vāpi ca ñātakā;


Gāvo no paramā mittā,


Yāsu jāyanti osadhā.


Annadā baladā cetā,


Vaṇṇadā sukhadā tathā;


Etamatthavasaṁ ñatvā,


Nāssu gāvo haniṁsu te.


Sukhumālā mahākāyā,


Vaṇṇavanto yasassino;


Brāhmaṇā sehi dhammehi,


Kiccākiccesu ussukā;


Yāva loke avattiṁsu,


Sukhamedhitthayaṁ pajā.


Tesaṁ āsi vipallāso,


Disvāna aṇuto aṇuṁ;


Rājino ca viyākāraṁ,


Nāriyo samalaṅkatā.


Rathe cājaññasaṁyutte,


Sukate cittasibbane;


Nivesane nivese ca,


Vibhatte bhāgaso mite.


Gomaṇḍalaparibyūḷhaṁ,


Nārīvaragaṇāyutaṁ;


Uḷāraṁ mānusaṁ bhogaṁ,


Abhijjhāyiṁsu brāhmaṇā.


“Isayo pubbakā āsuṁ,


saññatattā tapassino;


Pañca kāmaguṇe hitvā,


attadatthamacārisuṁ.


Te tattha mante ganthetvā,


Okkākaṁ tadupāgamuṁ;


Pahūtadhanadhaññosi,


Yajassu bahu te vittaṁ;


Yajassu bahu te dhanaṁ.


Tato ca rājā saññatto,


Brāhmaṇehi rathesabho;


Assamedhaṁ purisamedhaṁ,


Sammāpāsaṁ vājapeyyaṁ niraggaḷaṁ;


Ete yāge yajitvāna,


Brāhmaṇānamadā dhanaṁ.


Gāvo sayanañca vatthañca,


Nāriyo samalaṅkatā;


Rathe cājaññasaṁyutte,


Sukate cittasibbane.


Nivesanāni rammāni,


Suvibhattāni bhāgaso;


Nānādhaññassa pūretvā,


Te ca tattha dhanaṁ laddhā,


Sannidhiṁ samarocayuṁ;


Tesaṁ icchāvatiṇṇānaṁ,


Bhiyyo taṇhā pavaḍḍhatha;


Te tattha mante ganthetvā,


Okkākaṁ puna mupāgamuṁ.


Yathā āpo ca pathavī ca,


Hiraññaṁ dhanadhāniyaṁ;


Evaṁ gāvo manussānaṁ,


Parikkhāro so hi pāṇinaṁ;


Yajassu bahu te vittaṁ,


Yajassu bahu te dhanaṁ.


Tato ca rājā saññatto,


Brāhmaṇehi rathesabho;


Nekā satasahassiyo,


Gāvo yaññe aghātayi.


Na pādā na visāṇena,


Nāssu hiṁsanti kenaci;


Gāvo eḷakasamānā,


Soratā kumbhadūhanā;


Tā visāṇe gahetvāna,


Rājā satthena ghātayi.


Tato devā pitaro ca,


Indo asurarakkhasā;


Adhammo iti pakkanduṁ,


Yaṁ satthaṁ nipatī gave.


Tayo rogā pure āsuṁ,


Icchā anasanaṁ jarā;


Pasūnañca samārambhā,


Aṭṭhānavutimāgamuṁ.


Na pasū brāhmaṇānāsuṁ,


na hiraññaṁ na dhāniyaṁ;


Sajjhāyadhanadhaññāsuṁ,


brahmaṁ nidhimapālayuṁ.


Eso adhammo daṇḍānaṁ,


Okkanto purāṇo ahu;


Adūsikāyo haññanti,


Dhammā dhaṁsanti yājakā.


Evameso aṇudhammo,


Porāṇo viññugarahito;


Yattha edisakaṁ passati,


Yājakaṁ garahatī jano.


Evaṁ dhamme viyāpanne,


Vibhinnā suddavessikā;


Puthū vibhinnā khattiyā,


Patiṁ bhariyāvamaññatha.


Khattiyā brahmabandhū ca,


Ye caññe gottarakkhitā;


Jātivādaṁ nirākatvā,


Kāmānaṁ vasamanvagun”ti.


Evaṁ vutte, te brāhmaṇamahāsālā bhagavantaṁ etadavocuṁ:

evam vutt te brahmanamahasal bhagavant etadavocu


“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…


upāsake no bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṁ gate”ti.

upasak no bhava gotam dharet ajjatagg panupet sarana gat ti


Brāhmaṇadhammikasuttaṁ sattamaṁ.


Yaṁ nesaṁ pakataṁ āsi,


dvārabhattaṁ upaṭṭhitaṁ;


Saddhāpakatamesānaṁ,


dātave tadamaññisuṁ.


Nānārattehi vatthehi,


sayanehāvasathehi ca;


Phītā janapadā raṭṭhā,


te namassiṁsu brāhmaṇe.


Avajjhā brāhmaṇā āsuṁ,


ajeyyā dhammarakkhitā;


Na ne koci nivāresi,


kuladvāresu sabbaso.


Aṭṭhacattālīsaṁ vassāni,


(komāra) Brahmacariyaṁ cariṁsu te;


Vijjācaraṇapariyeṭṭhiṁ,


Acaruṁ brāhmaṇā pure.


Na brāhmaṇā aññamagamuṁ,


napi bhariyaṁ kiṇiṁsu te;


Sampiyeneva saṁvāsaṁ,


saṅgantvā samarocayuṁ.


Aññatra tamhā samayā,


utuveramaṇiṁ pati;


Antarā methunaṁ dhammaṁ,


nāssu gacchanti brāhmaṇā.


Sutta Nipāta 2.8


Dhamma (nāvā) sutta


Yasmā hi dhammaṁ puriso vijaññā,


Indaṁva naṁ devatā pūjayeyya;


So pūjito tasmi pasannacitto,


Bahussuto pātukaroti dhammaṁ.


Tadaṭṭhikatvāna nisamma dhīro,


Dhammānudhammaṁ paṭipajjamāno;


Viññū vibhāvī nipuṇo ca hoti,


Yo tādisaṁ bhajati appamatto.


Khuddañca bālaṁ upasevamāno,


Anāgatatthañca usūyakañca;


Idheva dhammaṁ avibhāvayitvā,


Avitiṇṇakaṅkho maraṇaṁ upeti.


Yathā naro āpagamotaritvā,


Mahodakaṁ salilaṁ sīghasotaṁ;


So vuyhamāno anusotagāmī,


Kiṁ so pare sakkhati tārayetuṁ.


Tatheva dhammaṁ avibhāvayitvā,


Bahussutānaṁ anisāmayatthaṁ;


Sayaṁ ajānaṁ avitiṇṇakaṅkho,


Kiṁ so pare sakkhati nijjhapetuṁ.


Yathāpi nāvaṁ daḷhamāruhitvā,


Phiyena rittena samaṅgibhūto;


So tāraye tattha bahūpi aññe,


Tatrūpayaññū kusalo mutīmā.


Evampi yo vedagu bhāvitatto,


Bahussuto hoti avedhadhammo;


So kho pare nijjhapaye pajānaṁ,


Sotāvadhānūpanisūpapanne.


Tasmā have sappurisaṁ bhajetha,


Medhāvinañceva bahussutañca;


Aññāya atthaṁ paṭipajjamāno,


Viññātadhammo sa sukhaṁ labhethāti.


Nāvāsuttaṁ aṭṭhamaṁ.


Sutta Nipāta 2.9


Kiṁsīlasutta


“Kiṁsīlo kiṁsamācāro,


kāni kammāni brūhayaṁ;


Naro sammā niviṭṭhassa,


uttamatthañca pāpuṇe”.


“Vuḍḍhāpacāyī anusūyako siyā,


Kālaññū cassa garūnaṁ dassanāya;


Dhammiṁ kathaṁ erayitaṁ khaṇaññū,


Suṇeyya sakkacca subhāsitāni.


Kālena gacche garūnaṁ sakāsaṁ,


Thambhaṁ niraṅkatvā nivātavutti;


Atthaṁ dhammaṁ saṁyamaṁ brahmacariyaṁ,


Anussare ceva samācare ca.


Dhammārāmo dhammarato,


Dhamme ṭhito dhammavinicchayaññū;


Nevācare dhammasandosavādaṁ,


Tacchehi nīyetha subhāsitehi.


Hassaṁ jappaṁ paridevaṁ padosaṁ,


Māyākataṁ kuhanaṁ giddhi mānaṁ;


Sārambhaṁ kakkasaṁ kasāvañca mucchaṁ,


Hitvā care vītamado ṭhitatto.


Viññātasārāni subhāsitāni,


Sutañca viññātasamādhisāraṁ;


Na tassa paññā ca sutañca vaḍḍhati,


Yo sāhaso hoti naro pamatto.


Dhamme ca ye ariyapavedite ratā,


Anuttarā te vacasā manasā kammunā ca;


Te santisoraccasamādhisaṇṭhitā,


Sutassa paññāya ca sāramajjhagū”ti.


Kiṁsīlasuttaṁ navamaṁ.


Sutta Nipāta 3.10


Kokālikasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

eka samaya bhagav savatthiy viharati jetavan anathapindik aram


Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho kokalik bhikkhu yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavant abhivadetv ekamantam nisid ekamantam nisinn kho kokalik bhikkhu bhagavant etadavoc


“pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā, pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā”ti.

papicch bhante sariputtamoggallan papik icchana vasa gata ti


Yo nindiyaṁ pasaṁsati,


Taṁ vā nindati yo pasaṁsiyo;


Vicināti mukhena so kaliṁ,


Kalinā tena sukhaṁ na vindati.


Appamatto ayaṁ kali,


Yo akkhesu dhanaparājayo;


Sabbassāpi sahāpi attanā,


Ayameva mahattaro kali;


Yo sugatesu manaṁ padosaye.


Sataṁ sahassānaṁ nirabbudānaṁ,


Chattiṁsati pañca ca abbudāni;


Yamariyagarahī nirayaṁ upeti,


Vācaṁ manañca paṇidhāya pāpakaṁ.


Abhūtavādī nirayaṁ upeti,


Yo vāpi katvā na karomicāha;


Ubhopi te pecca samā bhavanti,


Nihīnakammā manujā parattha.


Yo appaduṭṭhassa narassa dussati,


Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;


Tameva bālaṁ pacceti pāpaṁ,


Sukhumo rajo paṭivātaṁva khitto.


Yo lobhaguṇe anuyutto,


So vacasā paribhāsati aññe;


Asaddho kadariyo avadaññū,


Macchari pesuṇiyaṁ anuyutto.


Mukhadugga vibhūta anariya,


Bhūnahu pāpaka dukkaṭakāri;


Purisanta kalī avajāta,


Mā bahubhāṇidha nerayikosi.


Rajamākirasī ahitāya,


Sante garahasi kibbisakārī;


Bahūni duccaritāni caritvā,


Gacchasi kho papataṁ cirarattaṁ.


Na hi nassati kassaci kammaṁ,


Eti hataṁ labhateva suvāmi;


Dukkhaṁ mando paraloke,


Attani passati kibbisakārī.


Ayosaṅkusamāhataṭṭhānaṁ,


Tiṇhadhāramayasūlamupeti;


Atha tattaayoguḷasannibhaṁ,


Bhojanamatthi tathā patirūpaṁ.


Evaṁ vutte, bhagavā kokālikaṁ bhikkhuṁ etadavoca:

evam vutt bhagav kokalik bhikkhu etadavoc


“mā hevaṁ, kokālika, mā hevaṁ, kokālika.


Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṁ.


Pesalā sāriputtamoggallānā”ti.


Na hi vaggu vadanti vadantā,


Nābhijavanti na tāṇamupenti;


Aṅgāre santhate sayanti,


Ginisampajjalitaṁ pavisanti.


Jālena ca onahiyāna,


Tattha hananti ayomayakuṭebhi;


Andhaṁva timisamāyanti,


Taṁ vitatañhi yathā mahikāyo.


Atha lohamayaṁ pana kumbhiṁ,


Ginisampajjalitaṁ pavisanti;


Paccanti hi tāsu cirarattaṁ,


Agginisamāsu samuppilavāte.


Atha pubbalohitamisse,


Tattha kiṁ paccati kibbisakārī;


Yaṁ yaṁ disakaṁ adhiseti,


Tattha kilissati samphusamāno.


Puḷavāvasathe salilasmiṁ,


Gantuṁ na hi tīramapatthi,


Sabbasamā hi samantakapallā.


Asipattavanaṁ pana tiṇhaṁ,


Taṁ pavisanti samucchidagattā;


Jivhaṁ balisena gahetvā,


Ārajayārajayā vihananti.


Atha vetaraṇiṁ pana duggaṁ,


Tiṇhadhārakhuradhāramupenti;


Tattha mandā papatanti,


Pāpakarā pāpāni karitvā.


Khādanti hi tattha rudante,


Sāmā sabalā kākolagaṇā ca;


Soṇā siṅgālā paṭigiddhā,


Kulalā vāyasā ca vitudanti.


Kicchā vatayaṁ idha vutti,


Yaṁ jano phusati kibbisakārī;


Tasmā idha jīvitasese,


Kiccakaro siyā naro na cappamajje.


Te gaṇitā vidūhi tilavāhā,


Ye padume niraye upanītā;


Nahutāni hi koṭiyo pañca bhavanti,


Dvādasa koṭisatāni punaññā.


Dutiyampi kho …pe…


tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

tatiyamp kho kokalik bhikkhu bhagavant etadavoc


“kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko, atha kho pāpicchāva sāriputtamoggallānā, pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṁ gatā”ti.

kincap me bhante bhagav saddhayik paccayik atha kho papicchav sariputtamoggallan papik icchana vasa gata ti


Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṁ bhikkhuṁ etadavoca:

tatiyamp kho bhagav kokalik bhikkhu etadavoc


Pesalā sāriputtamoggallānā”ti.


Yāva dukhā nirayā idha vuttā,


Tatthapi tāva ciraṁ vasitabbaṁ;


Tasmā sucipesalasādhuguṇesu,


Vācaṁ manaṁ satataṁ parirakkhe”ti.


Kokālikasuttaṁ dasamaṁ.


Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.

atha kho kokalik bhikkhu utthayasan bhagavant abhivadetv padakkhina katv pakkam


Acirappakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi piḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi;

acirappakkant ca kokalik bhikkhun sasapamattih pilakah sabb kay phut ahos


sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṁ; muggamattiyo hutvā kaḷāyamattiyo ahesuṁ; kaḷāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṁ; kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṁ; kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṁ; āmalakamattiyo hutvā beḷuvasalāṭukamattiyo ahesuṁ; beḷuvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṁ; billamattiyo hutvā pabhijjiṁsu; pubbañca lohitañca pagghariṁsu.

sasapamattiy hutv muggamattiy ahesu muggamattiy hutv kalayamattiy ahesu kalayamattiy hutv kolatthimattiy ahesu kolatthimattiy hutv kolamattiy ahesu kolamattiy hutv amalakamattiy ahesu amalakamattiy hutv beluvasalatukamattiy ahesu beluvasalatukamattiy hutv billamattiy ahesu billamattiy hutv pabhijjims pubbanc lohitanc paggharims


Atha kho kokāliko bhikkhu tenevābādhena kālamakāsi.

atha kho kokalik bhikkhu tenevabadh kalamakas


Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṁ nirayaṁ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvā.

kalankat ca kokalik bhikkhu paduma niraya upapajj sariputtamoggallan citta aghatetv


Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho brahma sahampat abhikkantay rattiy abhikkantavann kevalakapp jetav obhasetv yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavant abhivadetv ekamantam atthas ekamantam thit kho brahma sahampat bhagavant etadavoc


“kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato;


kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṁ nirayaṁ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvā”ti.

kalankat ca bhante kokalik bhikkhu paduma niraya upapann sariputtamoggallan citta aghatetv ti


Idamavoca brahmā sahampati;


idaṁ vatvā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi.

idam vatv bhagavant abhivadetv padakkhina katv tatthevantaradhay


Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi:

atha kho bhagav tass rattiy accay bhikkhu amantes


“imaṁ, bhikkhave, rattiṁ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā …pe…

im bhikkhav ratti brahma sahampat abhikkantay rattiy ...pe...


idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati, idaṁ vatvā maṁ padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyī”ti.

idamavoc bhikkhav brahma sahampat idam vatv ma padakkhina katv tatthevantaradhay ti


Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

evam vutt annatar bhikkhu bhagavant etadavoc


“kīvadīghaṁ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇan”ti?

kivadigh nu kho bhante padum niray ayuppaman ti


“Dīghaṁ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṁ;


taṁ na sukaraṁ saṅkhātuṁ ettakāni vassāni iti vā ettakāni vassasatāni iti vā ettakāni vassasahassāni iti vā ettakāni vassasatasahassāni iti vā”ti.

ta na sukara sankhatu ettakan vassan iti va ettakan vassasatan iti va ettakan vassasahassan iti va ettakan vassasatasahassan iti va ti


“Sakkā pana, bhante, upamā kātun”ti?


“Sakkā, bhikkhū”ti bhagavā avoca:


“Seyyathāpi, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho; tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṁ tilaṁ uddhareyya.

seyyathap bhikkhu visatikharik kosalak tilavah tato puris vassasat vassasat accay ekameka tila uddhareyy


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalakā nirayā evameko puṇḍarīko nirayo.

seyyathap bhikkhu visati uppalaka niraya evamek pundarik niray


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarīkā nirayā evameko padumo nirayo.

seyyathap bhikkhu visati pundarika niraya evamek padum niray


Padumaṁ kho pana bhikkhu nirayaṁ kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvā”ti.

paduma kho pana bhikkhu niraya kokalik bhikkhu upapann sariputtamoggallan citta aghatetv ti


Idamavoca bhagavā.


Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:

idam vatvan sugat athapar etadavoc sattha


Khippataraṁ kho so bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya, na tveva eko abbudo nirayo.

khippatar kho so bhikkhu visatikharik kosalak tilavah imin upakkam parikkhaya pariyadana gaccheyy na tvev ek abbud niray


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā evameko nirabbudo nirayo.

seyyathap bhikkhu visati abbuda niraya evamek nirabbud niray


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā evameko ababo nirayo.

seyyathap bhikkhu visati nirabbuda niraya evamek abab niray


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā evameko aṭaṭo nirayo.

seyyathap bhikkhu visati ababa niraya evamek atat niray


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā evameko ahaho nirayo.

seyyathap bhikkhu visati atata niraya evamek ahah niray


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā evameko kumudo nirayo.

seyyathap bhikkhu visati ahaha niraya evamek kumud niray


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā evameko sogandhiko nirayo.

seyyathap bhikkhu visati kumuda niraya evamek sogandhik niray


Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā evameko uppalako nirayo.

seyyathap bhikkhu visati sogandhika niraya evamek uppalak niray


“Purisassa hi jātassa,


kuṭhārī jāyate mukhe;


Yāya chindati attānaṁ,


bālo dubbhāsitaṁ bhaṇaṁ.


Sutta Nipāta 3.11


Nālakasutta


Ānandajāte tidasagaṇe patīte,


Sakkañca indaṁ sucivasane ca deve;


Dussaṁ gahetvā atiriva thomayante,


Asito isi addasa divāvihāre.


Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṁ,


Chattaṁ marū dhārayumantalikkhe;


Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā,


Na dissare cāmarachattagāhakā.


Disvā jaṭī kaṇhasirivhayo isi,


Suvaṇṇanikkhaṁ viya paṇḍukambale;


Setañca chattaṁ dhariyanta muddhani,


Udaggacitto sumano paṭiggahe.


Paṭiggahetvā pana sakyapuṅgavaṁ,


Jigīsako lakkhaṇamantapāragū;


Pasannacitto giramabbhudīrayi,


“Anuttarāyaṁ dvipadānamuttamo”.


Athattano gamanamanussaranto,


Akalyarūpo gaḷayati assukāni;


Disvāna sakyā isimavocuṁ rudantaṁ,


“No ce kumāre bhavissati antarāyo”.


Disvāna sakye isimavoca akalye,


“Nāhaṁ kumāre ahitamanussarāmi;


Na cāpimassa bhavissati antarāyo,


Na orakāyaṁ adhimānasā bhavātha.


Sambodhiyaggaṁ phusissatāyaṁ kumāro,


So dhammacakkaṁ paramavisuddhadassī;


Vattessatāyaṁ bahujanahitānukampī,


Vitthārikassa bhavissati brahmacariyaṁ.


Mamañca āyu na ciramidhāvaseso,


Athantarā me bhavissati kālakiriyā;


Sohaṁ na sossaṁ asamadhurassa dhammaṁ,


Tenamhi aṭṭo byasanaṅgato aghāvī”.


So sākiyānaṁ vipulaṁ janetvā pītiṁ,


Antepuramhā niggamā brahmacārī;


So bhāgineyyaṁ sayaṁ anukampamāno,


Samādapesi asamadhurassa dhamme.


“Buddhoti ghosaṁ yada parato suṇāsi,


Sambodhipatto vivarati dhammamaggaṁ;


Gantvāna tattha samayaṁ paripucchamāno,


Carassu tasmiṁ bhagavati brahmacariyaṁ”.


Tenānusiṭṭho hitamanena tādinā,


Anāgate paramavisuddhadassinā;


So nālako upacitapuññasañcayo,


Jinaṁ patikkhaṁ parivasi rakkhitindriyo.


Disvāna deve muditamane udagge,


Cittiṁ karitvāna idamavoca tattha;


“Kiṁ devasaṅgho atiriva kalyarūpo,


Dussaṁ gahetvā ramayatha kiṁ paṭicca.


Sutvāna ghosaṁ jinavaracakkavattane,


Gantvāna disvā isinisabhaṁ pasanno;


Moneyyaseṭṭhaṁ munipavaraṁ apucchi,


Samāgate asitāvhayassa sāsaneti.


Vatthugāthā niṭṭhitā.


“Aññātametaṁ vacanaṁ,


Asitassa yathātathaṁ;


Taṁ taṁ gotama pucchāmi,


Sabbadhammāna pāraguṁ.


Anagāriyupetassa,


Bhikkhācariyaṁ jigīsato;


Muni pabrūhi me puṭṭho,


Moneyyaṁ uttamaṁ padaṁ”.


“Moneyyaṁ te upaññissaṁ,


(iti bhagavā)


Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;


Handa te naṁ pavakkhāmi,


Santhambhassu daḷho bhava.


Samānabhāgaṁ kubbetha,


Gāme akkuṭṭhavanditaṁ;


Manopadosaṁ rakkheyya,


Santo anuṇṇato care.


Uccāvacā niccharanti,


Dāye aggisikhūpamā;


Nāriyo muniṁ palobhenti,


Tā su taṁ mā palobhayuṁ.


Virato methunā dhammā,


Hitvā kāme paropare;


Aviruddho asāratto,


Pāṇesu tasathāvare.


Yathā ahaṁ tathā ete,


Yathā ete tathā ahaṁ;


Attānaṁ upamaṁ katvā,


Na haneyya na ghātaye.


Hitvā icchañca lobhañca,


Yattha satto puthujjano;


Cakkhumā paṭipajjeyya,


Tareyya narakaṁ imaṁ.


Ūnūdaro mitāhāro,


Appicchassa alolupo;


Sadā icchāya nicchāto,


Aniccho hoti nibbuto.


Yadāpi āsī asurehi saṅgamo,


Jayo surānaṁ asurā parājitā;


Tadāpi netādiso lomahaṁsano,


Kimabbhutaṁ daṭṭhu marū pamoditā.


Sa piṇḍacāraṁ caritvā,


Vanantamabhihāraye;


Upaṭṭhito rukkhamūlasmiṁ,


Āsanūpagato muni.


Sa jhānapasuto dhīro,


Vanante ramito siyā;


Jhāyetha rukkhamūlasmiṁ,


Attānamabhitosayaṁ.


Tato ratyā vivasāne,


Gāmantamabhihāraye;


Avhānaṁ nābhinandeyya,


Abhihārañca gāmato.


Na munī gāmamāgamma,


Kulesu sahasā care;


Ghāsesanaṁ chinnakatho,


Na vācaṁ payutaṁ bhaṇe.


Alatthaṁ yadidaṁ sādhu,


Nālatthaṁ kusalaṁ iti;


Ubhayeneva so tādī,


Rukkhaṁvupanivattati.


Sa pattapāṇi vicaranto,


Amūgo mūgasammato;


Appaṁ dānaṁ na hīḷeyya,


Dātāraṁ nāvajāniyā.


Uccāvacā hi paṭipadā,


Samaṇena pakāsitā;


Na pāraṁ diguṇaṁ yanti,


Nayidaṁ ekaguṇaṁ mutaṁ.


Yassa ca visatā natthi,


Chinnasotassa bhikkhuno;


Kiccākiccappahīnassa,


Pariḷāho na vijjati.


Moneyyaṁ te upaññissaṁ,


Khuradhārūpamo bhave;


Jivhāya tālumāhacca,


Udare saññato siyā.


Alīnacitto ca siyā,


Na cāpi bahu cintaye;


Nirāmagandho asito,


Brahmacariyaparāyaṇo.


Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca,


Bhujāni phoṭenti ca naccayanti ca;


Pucchāmi vohaṁ merumuddhavāsine,


Dhunātha me saṁsayaṁ khippa mārisā”.


Ekāsanassa sikkhetha,


Samaṇūpāsanassa ca;


Ekattaṁ monamakkhātaṁ,


Eko ce abhiramissasi;


Atha bhāhisi dasadisā.


Sutvā dhīrānaṁ nighosaṁ,


Jhāyīnaṁ kāmacāginaṁ;


Tato hiriñca saddhañca,


Bhiyyo kubbetha māmako.


Taṁ nadīhi vijānātha,


Sobbhesu padaresu ca;


Saṇantā yanti kusobbhā,


Tuṇhī yanti mahodadhī.


Yadūnakaṁ taṁ saṇati,


Yaṁ pūraṁ santameva taṁ;


Aḍḍhakumbhūpamo bālo,


Rahado pūrova paṇḍito.


Yaṁ samaṇo bahuṁ bhāsati,


Upetaṁ atthasañhitaṁ;


Jānaṁ so dhammaṁ deseti,


Jānaṁ so bahu bhāsati.


Yo ca jānaṁ saṁyatatto,


Jānaṁ na bahu bhāsati;


Sa munī monamarahati,


Sa munī monamajjhagā”ti.


Nālakasuttaṁ ekādasamaṁ.


“So bodhisatto ratanavaro atulyo,


Manussaloke hitasukhatthāya jāto;


Sakyāna gāme janapade lumbineyye,


Tenamha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā.


So sabbasattuttamo aggapuggalo,


Narāsabho sabbapajānamuttamo;


Vattessati cakkamisivhaye vane,


Nadaṁva sīho balavā migābhibhū”.


Taṁ saddaṁ sutvā turitamavasarī so,


Suddhodanassa tada bhavanaṁ upāvisi;


Nisajja tattha idamavocāsi sakye,


“Kuhiṁ kumāro ahamapi daṭṭhukāmo”.


Tato kumāraṁ jalitamiva suvaṇṇaṁ,


Ukkāmukheva sukusalasampahaṭṭhaṁ;


Daddallamānaṁ siriyā anomavaṇṇaṁ,


Dassesu puttaṁ asitavhayassa sakyā.


Disvā kumāraṁ sikhimiva pajjalantaṁ,


Tārāsabhaṁva nabhasigamaṁ visuddhaṁ;


Suriyaṁ tapantaṁ saradarivabbhamuttaṁ,


Ānandajāto vipulamalattha pītiṁ.


Sutta Nipāta 3.12


Dvayatānupassanāsutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde.

eka samaya bhagav savatthiy viharati pubbaram migaramatupasad


Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti.

ten kho pana samay bhagav tadahuposath pannaras punnay punnamay rattiy bhikkhusanghaparivut abbhokas nisinn hoti


Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṁ tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṅghaṁ anuviloketvā bhikkhū āmantesi:

atha kho bhagav tunhibhut tunhibhut bhikkhusangh anuviloketv bhikkhu amantes


“Upadhinidānā pabhavanti dukkhā,


Ye keci lokasmimanekarūpā;


Yo ve avidvā upadhiṁ karoti,


Punappunaṁ dukkhamupeti mando;


Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā,


Dukkhassa jātippabhavānupassīti.


‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu;

siy annenap pariyay samma dvayatanupassan ti iti ce bhikkhav pucchitar assu


‘siyā’tissu vacanīyā.


Kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ avijjāpaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba avijjapaccayat ayamekanupassan


Avijjāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

avijjay tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Jātimaraṇasaṁsāraṁ,


ye vajanti punappunaṁ;


Itthabhāvaññathābhāvaṁ,


avijjāyeva sā gati.


Avijjā hāyaṁ mahāmoho,


Yenidaṁ saṁsitaṁ ciraṁ;


Vijjāgatā ca ye sattā,


Na te gacchanti punabbhavanti.


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ saṅkhārapaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba sankharapaccayat ayamekanupassan


Saṅkhārānaṁ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

sankhar tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


“Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti,


sabbaṁ saṅkhārapaccayā;


Saṅkhārānaṁ nirodhena,


natthi dukkhassa sambhavo.


Etamādīnavaṁ ñatvā,


dukkhaṁ saṅkhārapaccayā;


Sabbasaṅkhārasamathā,


saññānaṁ uparodhanā;


Evaṁ dukkhakkhayo hoti,


etaṁ ñatvā yathātathaṁ.


Sammaddasā vedaguno,


Sammadaññāya paṇḍitā;


Abhibhuyya mārasaṁyogaṁ,


Na gacchanti punabbhavanti.


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ viññāṇapaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba vinnanapaccayat ayamekanupassan


Viññāṇassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

vinnan tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti,


Sabbaṁ viññāṇapaccayā;


Viññāṇassa nirodhena,


Natthi dukkhassa sambhavo.


“‘Ye te, bhikkhave, kusalā dhammā ariyā niyyānikā sambodhagāmino, tesaṁ vo, bhikkhave, kusalānaṁ dhammānaṁ ariyānaṁ niyyānikānaṁ sambodhagāmīnaṁ kā upanisā savanāyā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu, te evamassu vacanīyā:

ye te bhikkhav kusala dhamma ariya niyyanika sambodhagamin tes vo bhikkhav kusal dhamm ariy niyyanik sambodhagamin ka upanisa savanay ti iti ce bhikkhav pucchitar assu te evamass vacaniya


‘yāvadeva dvayatānaṁ dhammānaṁ yathābhūtaṁ ñāṇāyā’ti.


Kiñca dvayataṁ vadetha?


Etamādīnavaṁ ñatvā,


Dukkhaṁ viññāṇapaccayā;


Viññāṇūpasamā bhikkhu,


Nicchāto parinibbutoti.


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ phassapaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba phassapaccayat ayamekanupassan


Phassassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

phass tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Tesaṁ phassaparetānaṁ,


Bhavasotānusārinaṁ;


Kummaggapaṭipannānaṁ,


Ārā saṁyojanakkhayo.


Ye ca phassaṁ pariññāya,


Aññāyupasame ratā;


Te ve phassābhisamayā,


Nicchātā parinibbutāti.


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ vedanāpaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba vedanapaccayat ayamekanupassan


Vedanānaṁ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

vedan tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


“Sukhaṁ vā yadi vā dukkhaṁ,


Adukkhamasukhaṁ saha;


Ajjhattañca bahiddhā ca,


Yaṁ kiñci atthi veditaṁ.


Etaṁ dukkhanti ñatvāna,


Mosadhammaṁ palokinaṁ;


Phussa phussa vayaṁ passaṁ,


Evaṁ tattha vijānati;


Vedanānaṁ khayā bhikkhu,


Nicchāto parinibbutoti.


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ taṇhāpaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba tanhapaccayat ayamekanupassan


Taṇhāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

tanhay tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Taṇhādutiyo puriso,


Dīghamaddhāna saṁsaraṁ;


Itthabhāvaññathābhāvaṁ,


Saṁsāraṁ nātivattati.


Etamādīnavaṁ ñatvā,


Taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ;


Vītataṇho anādāno,


Sato bhikkhu paribbajeti.


Idaṁ dukkhaṁ, ayaṁ dukkhasamudayoti ayamekānupassanā.

idam dukkha ayam dukkhasamudayot ayamekanupassan


Ayaṁ dukkhanirodho, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti, ayaṁ dutiyānupassanā.

ayam dukkhanirodh ayam dukkhanirodhagamin patipadat ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ—

evam samma dvayatanupassin kho bhikkhav bhikkhun appamatt atapin pahitatt viharat dvinn phalana annatar phala patikankha


diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā”ti.

ditthev dhamm anna sati va upadises anagamita ti


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ upādānapaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba upadanapaccayat ayamekanupassan


Upādānānaṁ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

upadan tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Upādānapaccayā bhavo,


Bhūto dukkhaṁ nigacchati;


Jātassa maraṇaṁ hoti,


Eso dukkhassa sambhavo.


Tasmā upādānakkhayā,


Sammadaññāya paṇḍitā;


Jātikkhayaṁ abhiññāya,


Na gacchanti punabbhavanti.


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ ārambhapaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba arambhapaccayat ayamekanupassan


Ārambhānaṁ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

arambh tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


“Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti,


Sabbaṁ ārambhapaccayā;


Ārambhānaṁ nirodhena,


Natthi dukkhassa sambhavo.


Etamādīnavaṁ ñatvā,


Dukkhaṁ ārambhapaccayā;


Sabbārambhaṁ paṭinissajja,


Anārambhe vimuttino.


Ucchinnabhavataṇhassa,


Santacittassa bhikkhuno;


Vikkhīṇo jātisaṁsāro,


Natthi tassa punabbhavoti.


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ āhārapaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba aharapaccayat ayamekanupassan


Āhārānaṁ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

aharana tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti,


Sabbaṁ āhārapaccayā;


Āhārānaṁ nirodhena,


Natthi dukkhassa sambhavo.


Etamādīnavaṁ ñatvā,


Dukkhaṁ āhārapaccayā;


Sabbāhāraṁ pariññāya,


Sabbāhāramanissito.


Idamavoca bhagavā.


Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:

idam vatvan sugat athapar etadavoc sattha


Ārogyaṁ sammadaññāya,


Āsavānaṁ parikkhayā;


Saṅkhāya sevī dhammaṭṭho,


Saṅkhyaṁ nopeti vedagūti.


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ iñjitapaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba injitapaccayat ayamekanupassan


Iñjitānaṁ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

injit tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti,


Sabbaṁ iñjitapaccayā;


Iñjitānaṁ nirodhena,


Natthi dukkhassa sambhavo.


Etamādīnavaṁ ñatvā,


Dukkhaṁ iñjitapaccayā;


Tasmā hi ejaṁ vossajja,


Saṅkhāre uparundhiya;


Anejo anupādāno,


Sato bhikkhu paribbajeti.


Nissitassa calitaṁ hotīti, ayamekānupassanā.


Anissito na calatīti, ayaṁ dutiyānupassanā.


“Anissito na calati,


Nissito ca upādiyaṁ;


Itthabhāvaññathābhāvaṁ,


Saṁsāraṁ nātivattati.


Nissayesu mahabbhayaṁ;


Anissito anupādāno,


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Rūpehi, bhikkhave, arūpā santatarāti, ayamekānupassanā.

rup bhikkhav arupa santatarat ayamekanupassan


Arūpehi nirodho santataroti, ayaṁ dutiyānupassanā.

arup nirodh santatarot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Ye ca rūpūpagā sattā,


Ye ca arūpaṭṭhāyino;


Nirodhaṁ appajānantā,


Āgantāro punabbhavaṁ.


Ye ca rūpe pariññāya,


Arūpesu asaṇṭhitā;


Nirodhe ye vimuccanti,


Te janā maccuhāyinoti.


“Ye dukkhaṁ nappajānanti,


atho dukkhassa sambhavaṁ;


Yattha ca sabbaso dukkhaṁ,


asesaṁ uparujjhati;


Tañca maggaṁ na jānanti,


dukkhūpasamagāminaṁ.


‘Siyā aññenapi …pe…


kathañca siyā?


Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṁ saccanti upanijjhāyitaṁ tadamariyānaṁ etaṁ musāti yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ, ayamekānupassanā.

ya bhikkhav sadevak lok samarak sabrahmak sassamanabrahmaniy pajay sadevamanussay idam saccant upanijjhayita tadamariy et musati yathabhut sammappannay suditth ayamekanupassan


Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa …pe… sadevamanussāya idaṁ musāti upanijjhāyitaṁ, tadamariyānaṁ etaṁ saccanti yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ, ayaṁ dutiyānupassanā.

ya bhikkhav sadevak ...pe... sadevamanussay idam musati upanijjhayita tadamariy et saccant yathabhut sammappannay suditth ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


“Anattani attamāniṁ,


Passa lokaṁ sadevakaṁ;


Niviṭṭhaṁ nāmarūpasmiṁ,


Idaṁ saccanti maññati.


Yena yena hi maññanti,


Tato taṁ hoti aññathā;


Tañhi tassa musā hoti,


Mosadhammañhi ittaraṁ.


Amosadhammaṁ nibbānaṁ,


Tadariyā saccato vidū;


Te ve saccābhisamayā,


Nicchātā parinibbutāti.


‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu;

siy annenap pariyay samma dvayatanupassan ti iti ce bhikkhav pucchitar assu


‘siyā’tissu vacanīyā.


Kathañca siyā?


Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṁ sukhanti upanijjhāyitaṁ, tadamariyānaṁ etaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ, ayamekānupassanā.

ya bhikkhav sadevak lok samarak sabrahmak sassamanabrahmaniy pajay sadevamanussay idam sukhant upanijjhayita tadamariy et dukkhant yathabhut sammappannay suditth ayamekanupassan


Yaṁ, bhikkhave, sadevakassa …pe… sadevamanussāya idaṁ dukkhanti upanijjhāyitaṁ tadamariyānaṁ etaṁ sukhanti yathābhūtaṁ sammappaññāya sudiṭṭhaṁ, ayaṁ dutiyānupassanā.

ya bhikkhav sadevak ...pe... sadevamanussay idam dukkhant upanijjhayita tadamariy et sukhant yathabhut sammappannay suditth ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ—

evam samma dvayatanupassin kho bhikkhav bhikkhun appamatt atapin pahitatt viharat dvinn phalana annatar phala patikankha


diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitāti.

ditthev dhamm anna sati va upadises anagamitat


Idamavoca bhagavā.


“Rūpā saddā rasā gandhā,


Phassā dhammā ca kevalā;


Iṭṭhā kantā manāpā ca,


Yāvatatthīti vuccati.


Sadevakassa lokassa,


Ete vo sukhasammatā;


Yattha cete nirujjhanti,


Taṁ nesaṁ dukkhasammataṁ.


Sukhanti diṭṭhamariyehi,


Sakkāyassuparodhanaṁ;


Paccanīkamidaṁ hoti,


Sabbalokena passataṁ.


Yaṁ pare sukhato āhu,


Tadariyā āhu dukkhato;


Yaṁ pare dukkhato āhu,


Tadariyā sukhato vidū.


Passa dhammaṁ durājānaṁ,


Sampamūḷhetthaviddasu;


Nivutānaṁ tamo hoti,


Andhakāro apassataṁ.


Cetovimuttihīnā te,


Atho paññāvimuttiyā;


Abhabbā te antakiriyāya,


Te ve jātijarūpagā.


Satañca vivaṭaṁ hoti,


Āloko passatāmiva;


Santike na vijānanti,


Magā dhammassa kovidā.


Bhavarāgaparetehi,


Bhavasotānusāribhi;


Māradheyyānupannehi,


Nāyaṁ dhammo susambudho.


Ko nu aññatra mariyehi,


Padaṁ sambuddhumarahati;


Yaṁ padaṁ sammadaññāya,


Parinibbanti anāsavā”ti.


Idamavoca bhagavā.


Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.

attamana te bhikkhu bhagavat bhasita abhinandunt


Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsūti.

imasminc pana veyyakaranasmi bhannaman satthimatt bhikkhun anupaday asav cittan vimuccimsut


Dvayatānupassanāsuttaṁ dvādasamaṁ.


Tassuddānaṁ


Saccaṁ upadhi avijjā ca,


saṅkhāre viññāṇapañcamaṁ;


Phassavedaniyā taṇhā,


upādānārambhaāhārā;


Iñjitaṁ calitaṁ rūpaṁ,


saccaṁ dukkhena soḷasāti.


Mahāvaggo tatiyo.


Pabbajjā ca padhānañca,


subhāsitañca sundari;


Māghasuttaṁ sabhiyo ca,


selo sallañca vuccati.


Vāseṭṭho cāpi kokāli,


Nālako dvayatānupassanā;


Dvādasetāni suttāni,


Mahāvaggoti vuccatīti.


Ye ca dukkhaṁ pajānanti,


atho dukkhassa sambhavaṁ;


Yattha ca sabbaso dukkhaṁ,


asesaṁ uparujjhati;


Tañca maggaṁ pajānanti,


dukkhūpasamagāminaṁ.


Cetovimuttisampannā,


Atho paññāvimuttiyā;


Bhabbā te antakiriyāya,


Na te jātijarūpagāti.


‘siyā’tissu vacanīyā.


Kathañca siyā?


Yaṁ kiñci dukkhaṁ sambhoti sabbaṁ upadhipaccayāti, ayamekānupassanā.

ya kinc dukkha sambhoti sabba upadhipaccayat ayamekanupassan


Upadhīnaṁ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṁ dutiyānupassanā.

upadhin tvev asesaviraganirodh natth dukkh sambhavot ayam dutiyanupassan


Evaṁ sammā …pe…


athāparaṁ etadavoca satthā:


Sutta Nipāta 3.1


Pabbajjāsutta


“Pabbajjaṁ kittayissāmi,


yathā pabbaji cakkhumā;


Yathā vīmaṁsamāno so,


pabbajjaṁ samarocayi.


Piṇḍacāraṁ caritvāna,


Nikkhamma nagarā muni;


Paṇḍavaṁ abhihāresi,


Ettha vāso bhavissati.


Disvāna vāsūpagataṁ,


Tayo dūtā upāvisuṁ;


Tesu ekova āgantvā,


Rājino paṭivedayi.


“Esa bhikkhu mahārāja,


Paṇḍavassa puratthato;


Nisinno byagghusabhova,


Sīhova girigabbhare”.


Sutvāna dūtavacanaṁ,


Bhaddayānena khattiyo;


Taramānarūpo niyyāsi,


Yena paṇḍavapabbato.


Sa yānabhūmiṁ yāyitvā,


Yānā oruyha khattiyo;


Pattiko upasaṅkamma,


Āsajja naṁ upāvisi.


Nisajja rājā sammodi,


Kathaṁ sāraṇīyaṁ tato;


Kathaṁ so vītisāretvā,


Imamatthaṁ abhāsatha.


“Yuvā ca daharo cāsi,


Paṭhamuppattiko susu;


Vaṇṇārohena sampanno,


Jātimā viya khattiyo.


Sobhayanto anīkaggaṁ,


Nāgasaṅghapurakkhato;


Dadāmi bhoge bhuñjassu,


Jātiṁ akkhāhi pucchito”.


“Ujuṁ janapado rāja,


Himavantassa passato;


Dhanaviriyena sampanno,


Kosalesu niketino.


Ādiccā nāma gottena,


Sākiyā nāma jātiyā;


Tamhā kulā pabbajitomhi,


Na kāme abhipatthayaṁ.


Sambādhoyaṁ gharāvāso,


rajassāyatanaṁ iti;


Abbhokāsova pabbajjā,


iti disvāna pabbaji.


Kāmesvādīnavaṁ disvā,


Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato;


Padhānāya gamissāmi,


Ettha me rañjatī mano”ti.


Pabbajjāsuttaṁ paṭhamaṁ.


Pabbajitvāna kāyena,


pāpakammaṁ vivajjayi;


Vacīduccaritaṁ hitvā,


ājīvaṁ parisodhayi.


Agamā rājagahaṁ buddho,


magadhānaṁ giribbajaṁ;


Piṇḍāya abhihāresi,


ākiṇṇavaralakkhaṇo”.


Tamaddasā bimbisāro,


pāsādasmiṁ patiṭṭhito;


Disvā lakkhaṇasampannaṁ,


imamatthaṁ abhāsatha.


“Imaṁ bhonto nisāmetha,


abhirūpo brahā suci;


Caraṇena ca sampanno,


yugamattañca pekkhati.


Okkhittacakkhu satimā,


nāyaṁ nīcakulāmiva;


Rājadūtābhidhāvantu,


kuhiṁ bhikkhu gamissati”.


Te pesitā rājadūtā,


piṭṭhito anubandhisuṁ;


Kuhiṁ gamissati bhikkhu,


kattha vāso bhavissati.


Sapadānaṁ caramāno,


guttadvāro susaṁvuto;


Khippaṁ pattaṁ apūresi,


sampajāno paṭissato.


Sutta Nipāta 3.2


Padhānasutta


“Taṁ maṁ padhānapahitattaṁ,


nadiṁ nerañjaraṁ pati;


Viparakkamma jhāyantaṁ,


yogakkhemassa pattiyā.


Lohite sussamānamhi,


Pittaṁ semhañca sussati;


Maṁsesu khīyamānesu,


Bhiyyo cittaṁ pasīdati;


Bhiyyo sati ca paññā ca,


Samādhi mama tiṭṭhati.


Tassa mevaṁ viharato,


Pattassuttamavedanaṁ;


Kāmesu nāpekkhate cittaṁ,


Passa sattassa suddhataṁ.


Kāmā te paṭhamā senā,


Dutiyā arati vuccati;


Tatiyā khuppipāsā te,


Catutthī taṇhā pavuccati.


Pañcamaṁ thinamiddhaṁ te,


Chaṭṭhā bhīrū pavuccati;


Sattamī vicikicchā te,


Makkho thambho te aṭṭhamo.


Lābho siloko sakkāro,


Micchāladdho ca yo yaso;


Yo cattānaṁ samukkaṁse,


Pare ca avajānati.


Esā namuci te senā,


Kaṇhassābhippahārinī;


Na naṁ asūro jināti,


Jetvā ca labhate sukhaṁ.


Esa muñjaṁ parihare,


Dhiratthu mama jīvitaṁ;


Saṅgāme me mataṁ seyyo,


Yañce jīve parājito.


Pagāḷhettha na dissanti,


Eke samaṇabrāhmaṇā;


Tañca maggaṁ na jānanti,


Yena gacchanti subbatā.


Samantā dhajiniṁ disvā,


Yuttaṁ māraṁ savāhanaṁ;


Yuddhāya paccuggacchāmi,


Mā maṁ ṭhānā acāvayi.


Yaṁ te taṁ nappasahati,


Senaṁ loko sadevako;


Taṁ te paññāya bhecchāmi,


Āmaṁ pattaṁva asmanā.


Namucī karuṇaṁ vācaṁ,


bhāsamāno upāgami;


‘Kiso tvamasi dubbaṇṇo,


santike maraṇaṁ tava.


Vasīkaritvā saṅkappaṁ,


Satiñca sūpatiṭṭhitaṁ;


Raṭṭhā raṭṭhaṁ vicarissaṁ,


Sāvake vinayaṁ puthū.


Te appamattā pahitattā,


Mama sāsanakārakā;


Akāmassa te gamissanti,


Yattha gantvā na socare”.


“Satta vassāni bhagavantaṁ,


Anubandhiṁ padāpadaṁ;


Otāraṁ nādhigacchissaṁ,


Sambuddhassa satīmato.


Medavaṇṇaṁva pāsāṇaṁ,


Vāyaso anupariyagā;


Apettha muduṁ vindema,


Api assādanā siyā.


Aladdhā tattha assādaṁ,


Vāyasetto apakkami;


Kākova selamāsajja,


Nibbijjāpema gotamaṁ”.


Tassa sokaparetassa,


Vīṇā kacchā abhassatha;


Tato so dummano yakkho,


Tatthevantaradhāyathāti.


Padhānasuttaṁ dutiyaṁ.


Sahassabhāgo maraṇassa,


ekaṁso tava jīvitaṁ;


Jīva bho jīvitaṁ seyyo,


jīvaṁ puññāni kāhasi.


Carato ca te brahmacariyaṁ,


Aggihuttañca jūhato;


Pahūtaṁ cīyate puññaṁ,


Kiṁ padhānena kāhasi.


Duggo maggo padhānāya,


dukkaro durabhisambhavo’”;


Imā gāthā bhaṇaṁ māro,


aṭṭhā buddhassa santike.


Taṁ tathāvādinaṁ māraṁ,


bhagavā etadabravi;


“Pamattabandhu pāpima,


yenatthena idhāgato.


Aṇumattopi puññena,


Attho mayhaṁ na vijjati;


Yesañca attho puññena,


Te māro vattumarahati.


Atthi saddhā tathā viriyaṁ,


paññā ca mama vijjati;


Evaṁ maṁ pahitattampi,


kiṁ jīvamanupucchasi.


Nadīnamapi sotāni,


ayaṁ vāto visosaye;


Kiñca me pahitattassa,


lohitaṁ nupasussaye.


Sutta Nipāta 3.3


Subhāsitasutta


Evaṁ me sutaṁ—


eka samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

eka samaya bhagav savatthiy viharati jetavan anathapindik aram


Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:


“bhikkhavo”ti.


“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

bhadant ti te bhikkhu bhagavat paccassosu


Bhagavā etadavoca:


“Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, na dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṁ.

catuh bhikkhav ang samannagata vaca subhasit hoti na dubbhasit anavajj ca ananuvajj ca vinnun


Katamehi catūhi?


Idha, bhikkhave, bhikkhu subhāsitaṁyeva bhāsati no dubbhāsitaṁ, dhammaṁyeva bhāsati no adhammaṁ, piyaṁyeva bhāsati no appiyaṁ, saccaṁyeva bhāsati no alikaṁ.

idha bhikkhav bhikkhu subhasitamyev bhasati no dubbhasit dhammamyev bhasati no adhamma piyamyev bhasati no appiya saccamyev bhasati no alika


Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnan”ti.

im kho bhikkhav catuh ang samannagata vaca subhasit hoti no dubbhasit anavajj ca ananuvajj ca vinnun ti


Idamavoca bhagavā.


Idaṁ vatvāna sugato, athāparaṁ etadavoca satthā:

idam vatvan sugat athapar etadavoc sattha


“Subhāsitaṁ uttamamāhu santo,


Dhammaṁ bhaṇe nādhammaṁ taṁ dutiyaṁ;


Piyaṁ bhaṇe nāppiyaṁ taṁ tatiyaṁ,


Saccaṁ bhaṇe nālikaṁ taṁ catutthan”ti.


Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho ay vangis utthayasan ekamsa civara katv yen bhagav tenanjali panametv bhagavant etadavoc


“paṭibhāti maṁ, bhagavā, paṭibhāti maṁ, sugatā”ti.

patibhati ma bhagav patibhati ma sugata ti


“Paṭibhātu taṁ, vaṅgīsā”ti bhagavā avoca.


Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi:

atha kho ay vangis bhagavant sammukha saruppah gathah abhitthav


“Tameva vācaṁ bhāseyya,


yāyattānaṁ na tāpaye;


Pare ca na vihiṁseyya,


sā ve vācā subhāsitā.


Piyavācameva bhāseyya,


yā vācā paṭinanditā;


Yaṁ anādāya pāpāni,


paresaṁ bhāsate piyaṁ.


Saccaṁ ve amatā vācā,


esa dhammo sanantano;


Sacce atthe ca dhamme ca,


āhu santo patiṭṭhitā.


Yaṁ buddho bhāsati vācaṁ,


Khemaṁ nibbānapattiyā;


Dukkhassantakiriyāya,


Sā ve vācānamuttamā”ti.


Subhāsitasuttaṁ tatiyaṁ.


Sutta Nipāta 3.4


Pūraḷāsa (sundarikabhāradvāja) sutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre.

eka samaya bhagav kosal viharati sundarikay nadiy tir


Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṁ juhati, aggihuttaṁ paricarati.

ten kho pana samay sundarikabharadvaj brahman sundarikay nadiy tir aggi juhati aggihutt paricarati


Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṁ juhitvā aggihuttaṁ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi:

atha kho sundarikabharadvaj brahman aggi juhitv aggihutt paricaritv utthayasan samanta catuddis anuvilokes


“ko nu kho imaṁ habyasesaṁ bhuñjeyyā”ti?


Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ avidūre aññatarasmiṁ rukkhamūle sasīsaṁ pārutaṁ nisinnaṁ;

addasa kho sundarikabharadvaj brahman bhagavant avidur annatarasmi rukkhamul sasisa paruta nisinna


disvāna vāmena hatthena habyasesaṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṁ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami.

disvan vam hatth habyases gahetv dakkhin hatth kamandalu gahetv yen bhagav tenupasankam


“Addhā hi tassa hutamijjhe,


(iti brāhmaṇo)


Yaṁ tādisaṁ vedagumaddasāma;


Tumhādisānañhi adassanena,


Añño jano bhuñjati pūraḷāsaṁ”.


“Tasmātiha tvaṁ brāhmaṇa atthena,


Atthiko upasaṅkamma puccha;


Santaṁ vidhūmaṁ anīghaṁ nirāsaṁ,


Appevidha abhivinde sumedhaṁ”.


“Yaññe ratohaṁ bho gotama,


Yaññaṁ yiṭṭhukāmo nāhaṁ pajānāmi;


Anusāsatu maṁ bhavaṁ,


Yattha hutaṁ ijjhate brūhi me taṁ”.


“Tena hi tvaṁ, brāhmaṇa, odahassu sotaṁ; dhammaṁ te desessāmi—

ten hi tvam brahmana odahass sota dhamma te desessam


Mā jātiṁ pucchī caraṇañca puccha,


Kaṭṭhā have jāyati jātavedo;


Nīcākulīnopi munī dhitīmā,


Ājāniyo hoti hirīnisedho.


Saccena danto damasā upeto,


Vedantagū vūsitabrahmacariyo;


Kālena tamhi habyaṁ pavecche,


Yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.


Ye kāme hitvā agahā caranti,


Susaññatattā tasaraṁva ujjuṁ;


Kālena tesu habyaṁ pavecche,


Ye vītarāgā susamāhitindriyā,


Candova rāhuggahaṇā pamuttā;


Asajjamānā vicaranti loke,


Sadā satā hitvā mamāyitāni;


Yo kāme hitvā abhibhuyyacārī,


Yo vedi jātīmaraṇassa antaṁ;


Parinibbuto udakarahadova sīto,


Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.


Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṁ vivari.

atha kho bhagav sundarikabharadvaj brahman padasadd sisa vivar