Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo: “muṇḍo ayaṁ bhavaṁ, muṇḍako ayaṁ bhavan”ti tatova puna nivattitukāmo ahosi.

atha kho sundarikabharadvaj brahman mund ayam bhava mundak ayam bhava ti tatov puna nivattitukam ahos


Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi:

atha kho sundarikabharadvaj brahman etadahos


“muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti, yannūnāhaṁ upasaṅkamitvā jātiṁ puccheyyan”ti.

mundap hi idhekacc brahmana bhavant yannunah upasankamitv jati puccheyy ti


Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho sundarikabharadvaj brahman yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavant etadavoc


“kiṁjacco bhavan”ti?


Samo samehi visamehi dūre,


Tathāgato hoti anantapañño;


Anūpalitto idha vā huraṁ vā,


Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.


Yamhi na māyā vasati na māno,


Yo vītalobho amamo nirāso;


Paṇunnakodho abhinibbutatto,


Yo brāhmaṇo sokamalaṁ ahāsi;


Nivesanaṁ yo manaso ahāsi,


Pariggahā yassa na santi keci;


Anupādiyāno idha vā huraṁ vā,


Samāhito yo udatāri oghaṁ,


Dhammaṁ caññāsi paramāya diṭṭhiyā;


Khīṇāsavo antimadehadhārī,


Bhavāsavā yassa vacī kharā ca,


Vidhūpitā atthagatā na santi;


Sa vedagū sabbadhi vippamutto,


Saṅgātigo yassa na santi saṅgā,


Yo mānasattesu amānasatto;


Dukkhaṁ pariññāya sakhettavatthuṁ,


Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ.


Āsaṁ anissāya vivekadassī,


Paravediyaṁ diṭṭhimupātivatto;


Ārammaṇā yassa na santi keci,


Paroparā yassa samecca dhammā,


Santo upādānakhaye vimutto,


Saṁyojanaṁ jātikhayantadassī,


Yopānudi rāgapathaṁ asesaṁ;


Suddho nidoso vimalo akāco,


Yo attano attānaṁ nānupassati,


Samāhito ujjugato ṭhitatto;


Sa ve anejo akhilo akaṅkho,


Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:

atha kho bhagav sundarikabharadvaj brahmana gathah ajjhabhasi


Mohantarā yassa na santi keci,


Sabbesu dhammesu ca ñāṇadassī;


Sarīrañca antimaṁ dhāreti,


Patto ca sambodhimanuttaraṁ sivaṁ;


Ettāvatā yakkhassa suddhi,


Tathāgato arahati pūraḷāsaṁ”.


“Hutañca mayhaṁ hutamatthu saccaṁ,


Yaṁ tādisaṁ vedagunaṁ alatthaṁ;


Brahmā hi sakkhi paṭigaṇhātu me bhagavā,


Bhuñjatu me bhagavā pūraḷāsaṁ”.


“Gāthābhigītaṁ me abhojaneyyaṁ,


Sampassataṁ brāhmaṇa nesa dhammo;


Gāthābhigītaṁ panudanti buddhā,


Dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā.


Aññena ca kevalinaṁ mahesiṁ,


Khīṇāsavaṁ kukkuccavūpasantaṁ;


Annena pānena upaṭṭhahassu,


Khettañhi taṁ puññapekkhassa hoti”.


“Sādhāhaṁ bhagavā tathā vijaññaṁ,


Yo dakkhiṇaṁ bhuñjeyya mādisassa;


Yaṁ yaññakāle pariyesamāno,


Pappuyya tava sāsanaṁ”.


“Sārambhā yassa vigatā,


Cittaṁ yassa anāvilaṁ;


Vippamutto ca kāmehi,


Thinaṁ yassa panūditaṁ.


Sīmantānaṁ vinetāraṁ,


Jātimaraṇakovidaṁ;


Muniṁ moneyyasampannaṁ,


Tādisaṁ yaññamāgataṁ.


Bhakuṭiṁ vinayitvāna,


Pañjalikā namassatha;


Pūjetha annapānena,


Evaṁ ijjhanti dakkhiṇā”.


“Buddho bhavaṁ arahati pūraḷāsaṁ,


Puññakhettamanuttaraṁ;


Āyāgo sabbalokassa,


Bhoto dinnaṁ mahapphalan”ti.


Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho sundarikabharadvaj brahman bhagavant etadavoc


“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.

abhikkanta bho gotam abhikkanta bho gotam


Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.

seyyathap bho gotam nikkujjita va ukkujjeyy paticchanna va vivareyy mulh va magga acikkheyy andhakar va telapajjot dhareyya cakkhumant rupan dakkhant ti evamev bhot gotam anekapariyay dhamm pakasit


Esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

esah bhavant gotam sarana gaccham dhammanc bhikkhusanghanc


Labheyyāhaṁ bhoto gotamassa santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.

labheyyah bhot gotam santik pabbajja labheyy upasampada ti


Alattha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo …pe…

alatth kho sundarikabharadvaj brahman ...pe...


arahataṁ ahosīti.


Sundarikabhāradvājasuttaṁ catutthaṁ.


“Na brāhmaṇo nomhi na rājaputto,


Na vessāyano uda koci nomhi;


Gottaṁ pariññāya puthujjanānaṁ,


Akiñcano manta carāmi loke.


Saṅghāṭivāsī agaho carāmi,


Nivuttakeso abhinibbutatto;


Alippamāno idha māṇavehi,


Akallaṁ maṁ brāhmaṇa pucchasi gottapañhaṁ”.


“Pucchanti ve bho brāhmaṇā brāhmaṇebhi,


Saha brāhmaṇo no bhavan”ti.


“Brāhmaṇo hi ce tvaṁ brūsi,


Mañca brūsi abrāhmaṇaṁ;


Taṁ taṁ sāvittiṁ pucchāmi,


Tipadaṁ catuvīsatakkharaṁ”.


“Kiṁ nissitā isayo manujā,


Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;


Yaññamakappayiṁsu puthū idha loke”.


“Yadantagū vedagū yaññakāle,


Yassāhutiṁ labhe tassijjheti brūmi”.


Sutta Nipāta 3.5


Māghasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.

eka samaya bhagav rajagah viharati gijjhakut pabbat


Atha kho māgho māṇavo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

atha kho magh manav yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavat saddhim sammod


Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.

sammodaniy katham saraniya vitisaretv ekamantam nisid


Ekamantaṁ nisinno kho māgho māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:

ekamantam nisinn kho magh manav bhagavant etadavoc


Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,


Khīṇāsavā vūsitabrahmacariyā;


Kālena tesu habyaṁ pavecche,


Yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.


Yesu na māyā vasati na māno,


Ye vītalobhā amamā nirāsā,


Ye ve na taṇhāsu upātipannā,


Vitareyya oghaṁ amamā caranti;


Yesaṁ taṇhā natthi kuhiñci loke,


Bhavābhavāya idha vā huraṁ vā;


Ye kāme hitvā agahā caranti,


Susaññatattā tasaraṁva ujjuṁ;


Ye vītarāgā susamāhitindriyā,


Candova rāhuggahaṇā pamuttā;


Samitāvino vītarāgā akopā,


Yesaṁ gatī natthidha vippahāya;


Jahitvā jātimaraṇaṁ asesaṁ,


Kathaṅkathiṁ sabbamupātivattā;


Ye attadīpā vicaranti loke,


Akiñcanā sabbadhi vippamuttā;


Kālena tesu habyaṁ pavecche,


Yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.


“Ahañhi, bho gotama, dāyako dānapati vadaññū yācayogo;

ahanh bho gotam dayak danapat vadannu yacayog


dhammena bhoge pariyesāmi;


dhammena bhoge pariyesitvā dhammaladdhehi bhogehi dhammādhigatehi ekassapi dadāmi dvinnampi tiṇṇampi catunnampi pañcannampi channampi sattannampi aṭṭhannampi navannampi dasannampi dadāmi, vīsāyapi tiṁsāyapi cattālīsāyapi paññāsāyapi dadāmi, satassapi dadāmi, bhiyyopi dadāmi.

dhamm bhog pariyesitv dhammaladdh bhog dhammadhigat ekassap dadam dvinnamp tinnamp catunnamp pancannamp channamp sattannamp atthannamp navannamp dasannamp dadam visayap timsayap cattalisayap pannasayap dadam satassap dadam bhiyyop dadam


Kaccāhaṁ, bho gotama, evaṁ dadanto evaṁ yajanto bahuṁ puññaṁ pasavāmī”ti?

kaccah bho gotam evam dadant evam yajant bahu punna pasavam ti


Ye hettha jānanti yathā tathā idaṁ,


Ayamantimā natthi punabbhavoti;


Yo vedagū jhānarato satīmā,


Sambodhipatto saraṇaṁ bahūnaṁ;


Kālena tamhi habyaṁ pavecche,


Yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha”.


“Addhā amoghā mama pucchanā ahu,


(iti māgho māṇavo)


Akkhāsi me bhagavā dakkhiṇeyye;


Tvañhettha jānāsi yathā tathā idaṁ,


Tathā hi te vidito esa dhammo.


Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho,


Puññatthiko yajati puññapekkho;


Dadaṁ paresaṁ idha annapānaṁ,


Akkhāhi me bhagavā yaññasampadaṁ”.


“Yajassu yajamāno,


(māghāti bhagavā)


Sabbattha ca vippasādehi cittaṁ;


Ārammaṇaṁ yajamānassa yañño,


Ettha patiṭṭhāya jahāti dosaṁ.


So vītarāgo pavineyya dosaṁ,


Mettaṁ cittaṁ bhāvayamappamāṇaṁ;


Rattindivaṁ satatamappamatto,


Sabbā disā pharati appamaññaṁ”.


“Ko sujjhati muccati bajjhatī ca,


Kenattanā gacchati brahmalokaṁ;


Ajānato me muni brūhi puṭṭho,


Bhagavā hi me sakkhi brahmajjadiṭṭho;


Tuvañhi no brahmasamosi saccaṁ,


Kathaṁ upapajjati brahmalokaṁ jutima”.


“Yo yajati tividhaṁ yaññasampadaṁ,


Ārādhaye dakkhiṇeyyebhi tādi;


Evaṁ yajitvā sammā yācayogo,


Upapajjati brahmalokanti brūmī”ti.


Evaṁ vutte, māgho māṇavo bhagavantaṁ etadavoca:


“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…


ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.


Māghasuttaṁ pañcamaṁ.


“Taggha tvaṁ, māṇava, evaṁ dadanto evaṁ yajanto bahuṁ puññaṁ pasavasi.

taggha tvam manava evam dadant evam yajant bahu punna pasavas


Yo kho, māṇava, dāyako dānapati vadaññū yācayogo;

yo kho manava dayak danapat vadannu yacayog


dhammena bhoge pariyesati;


dhammena bhoge pariyesitvā dhammaladdhehi bhogehi dhammādhigatehi ekassapi dadāti …pe… satassapi dadāti, bhiyyopi dadāti, bahuṁ so puññaṁ pasavatī”ti.

dhamm bhog pariyesitv dhammaladdh bhog dhammadhigat ekassap dadati ...pe... satassap dadati bhiyyop dadati bahu so punna pasavati ti


Atha kho māgho māṇavo bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi—

atha kho magh manav bhagavant gathay ajjhabhasi


“Pucchāmahaṁ gotamaṁ vadaññuṁ,


(iti māgho māṇavo)


Kāsāyavāsiṁ agahaṁ carantaṁ;


Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho,


Puññatthiko yajati puññapekkho;


Dadaṁ paresaṁ idha annapānaṁ,


Kathaṁ hutaṁ yajamānassa sujjhe”.


“Yo yācayogo dānapati gahaṭṭho,


(māghāti bhagavā)


Ārādhaye dakkhiṇeyyebhi tādi”.


Akkhāhi me bhagavā dakkhiṇeyye”.


“Ye ve asattā vicaranti loke,


Akiñcanā kevalino yatattā;


Kālena tesu habyaṁ pavecche,


Yo brāhmaṇo puññapekkho yajetha.


Ye sabbasaṁyojanabandhanacchidā,


Dantā vimuttā anīghā nirāsā;


Ye sabbasaṁyojanavippamuttā,


Sutta Nipāta 3.6


Sabhiyasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.

eka samaya bhagav rajagah viharati veluvan kalandakanivap


Tena kho pana samayena sabhiyassa paribbājakassa purāṇasālohitāya devatāya pañhā uddiṭṭhā honti:

ten kho pana samay sabhiy paribbajak puranasalohitay devatay panha uddittha hont


“yo te, sabhiya, samaṇo vā brāhmaṇo vā ime pañhe puṭṭho byākaroti tassa santike brahmacariyaṁ careyyāsī”ti.

yo te sabhiy saman va brahman va im panh putth byakarot tass santik brahmacariya careyyas ti


Puccha maṁ sabhiya pañhaṁ,


Yaṁ kiñci manasicchasi;


Tassa tasseva pañhassa,


Ahaṁ antaṁ karomi te”ti.


Atha kho sabhiyassa paribbājakassa etadahosi:


“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho.


Yaṁ vatāhaṁ aññesu samaṇabrāhmaṇesu okāsakammamattampi nālatthaṁ taṁ me idaṁ samaṇena gotamena okāsakammaṁ katan”ti.

ya vatah ann samanabrahman okasakammamattamp nalatth ta me idam saman gotam okasakamm kata ti


Attamano pamudito udaggo pītisomanassajāto bhagavantaṁ pañhaṁ apucchi—

attaman pamudit udagg pitisomanassajat bhagavant panha apucch


“Kiṁpattinamāhu bhikkhunaṁ,


(iti sabhiyo)


Sorataṁ kena kathañca dantamāhu;


Buddhoti kathaṁ pavuccati,


Puṭṭho me bhagavā byākarohi”.


“Pajjena katena attanā,


(sabhiyāti bhagavā)


Parinibbānagato vitiṇṇakaṅkho;


Vibhavañca bhavañca vippahāya,


Vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhu.


Sabbattha upekkhako satimā,


Na so hiṁsati kañci sabbaloke;


Tiṇṇo samaṇo anāvilo,


Ussadā yassa na santi sorato so.


Yassindriyāni bhāvitāni,


Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;


Nibbijjha imaṁ parañca lokaṁ,


Kālaṁ kaṅkhati bhāvito sa danto.


Kappāni viceyya kevalāni,


Saṁsāraṁ dubhayaṁ cutūpapātaṁ;


Vigatarajamanaṅgaṇaṁ visuddhaṁ,


Pattaṁ jātikhayaṁ tamāhu buddhan”ti.


Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā attamano pamudito udaggo pītisomanassajāto bhagavantaṁ uttariṁ pañhaṁ apucchi—

atha kho sabhiy paribbajak bhagavat bhasita abhinanditv anumoditv attaman pamudit udagg pitisomanassajat bhagavant uttarim panha apucch


“Kiṁpattinamāhu brāhmaṇaṁ,


(iti sabhiyo)


Samaṇaṁ kena kathañca nhātakoti;


Nāgoti kathaṁ pavuccati,


Puṭṭho me bhagavā byākarohi”.


“Bāhitvā sabbapāpakāni,


(sabhiyāti bhagavā)


Vimalo sādhusamāhito ṭhitatto;


Saṁsāramaticca kevalī so,


Asito tādi pavuccate sa brahmā.


Atha kho sabhiyo paribbājako tassā devatāya santike te pañhe uggahetvā ye te samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṁ—

atha kho sabhiy paribbajak tass devatay santik te panh uggahetv ye te samanabrahman sanghin ganin ganacariy nata yasassin titthakar sadhusammat bahujan seyyathid


pūraṇo kassapo makkhaligosālo ajito kesakambalo pakudho kaccāno sañcayo belaṭṭhaputto nigaṇṭho nāṭaputto—

puran kassap makkhaligosal ajit kesakambal pakudh kaccan sancay belatthaputt niganth nataputt


te upasaṅkamitvā te pañhe pucchati.


Te sabhiyena paribbājakena pañhe puṭṭhā na sampāyanti;

te sabhiy paribbajak panh puttha na sampayant


asampāyantā kopañca dosañca appaccayañca pātukaronti.

asampayant kopanc dosanc appaccayanc patukaront


Api ca sabhiyaṁyeva paribbājakaṁ paṭipucchanti.

api ca sabhiyamyev paribbajaka patipucchant


Samitāvi pahāya puññapāpaṁ,


Virajo ñatvā imaṁ parañca lokaṁ;


Jātimaraṇaṁ upātivatto,


Samaṇo tādi pavuccate tathattā.


Ninhāya sabbapāpakāni,


Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;


Devamanussesu kappiyesu,


Kappaṁ neti tamāhu nhātakoti.


Āguṁ na karoti kiñci loke,


Sabbasaṁyoge visajja bandhanāni;


Sabbattha na sajjatī vimutto,


Nāgo tādi pavuccate tathattā”ti.


Atha kho sabhiyo paribbājako …pe… bhagavantaṁ uttariṁ pañhaṁ apucchi—

atha kho sabhiy paribbajak ...pe... bhagavant uttarim panha apucch


“Kaṁ khettajinaṁ vadanti buddhā,


(iti sabhiyo)


Kusalaṁ kena kathañca paṇḍitoti;


Muni nāma kathaṁ pavuccati,


Puṭṭho me bhagavā byākarohi”.


“Khettāni viceyya kevalāni,


(sabhiyāti bhagavā)


Dibbaṁ mānusakañca brahmakhettaṁ;


Sabbakhettamūlabandhanā pamutto,


Khettajino tādi pavuccate tathattā.


Kosāni viceyya kevalāni,


Dibbaṁ mānusakañca brahmakosaṁ;


Sabbakosamūlabandhanā pamutto,


Kusalo tādi pavuccate tathattā.


Dubhayāni viceyya paṇḍarāni,


Ajjhattaṁ bahiddhā ca suddhipañño;


Kaṇhaṁ sukkaṁ upātivatto,


Paṇḍito tādi pavuccate tathattā.


Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ,


Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;


Devamanussehi pūjanīyo,


Saṅgaṁ jālamaticca so munī”ti.


“ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṁ—

ye kho te bhont samanabrahman sanghin ganin ganacariy nata yasassin titthakar sadhusammat bahujan seyyathid


pūraṇo kassapo …pe… nigaṇṭho nāṭaputto—


te mayā pañhe puṭṭhā na sampāyanti,


asampāyantā kopañca dosañca appaccayañca pātukaronti;


api ca maññevettha paṭipucchanti.


Yannūnāhaṁ hīnāyāvattitvā kāme paribhuñjeyyan”ti.

yannunah hinayavattitv kam paribhunjeyy ti


“Kiṁpattinamāhu vedaguṁ,


(iti sabhiyo)


Anuviditaṁ kena kathañca viriyavāti;


Ājāniyo kinti nāma hoti,


Puṭṭho me bhagavā byākarohi”.


“Vedāni viceyya kevalāni,


(sabhiyāti bhagavā)


Samaṇānaṁ yānidhatthi brāhmaṇānaṁ;


Sabbavedanāsu vītarāgo,


Sabbaṁ vedamaticca vedagū so.


Anuvicca papañcanāmarūpaṁ,


Ajjhattaṁ bahiddhā ca rogamūlaṁ;


Sabbarogamūlabandhanā pamutto,


Anuvidito tādi pavuccate tathattā.


Virato idha sabbapāpakehi,


Nirayadukkhaṁ aticca viriyavāso;


So vīriyavā padhānavā,


Dhīro tādi pavuccate tathattā.


Yassassu lunāni bandhanāni,


Ajjhattaṁ bahiddhā ca saṅgamūlaṁ;


Sabbasaṅgamūlabandhanā pamutto,


Ājāniyo tādi pavuccate tathattā”ti.


“Kiṁpattinamāhu sottiyaṁ,


(iti sabhiyo)


Ariyaṁ kena kathañca caraṇavāti;


Paribbājako kinti nāma hoti,


Puṭṭho me bhagavā byākarohi”.


“Sutvā sabbadhammaṁ abhiññāya loke,


(sabhiyāti bhagavā)


Sāvajjānavajjaṁ yadatthi kiñci;


Abhibhuṁ akathaṅkathiṁ vimuttaṁ,


Anighaṁ sabbadhimāhu sottiyoti.


Chetvā āsavāni ālayāni,


Vidvā so na upeti gabbhaseyyaṁ;


Saññaṁ tividhaṁ panujja paṅkaṁ,


Kappaṁ neti tamāhu ariyoti.


Yo idha caraṇesu pattipatto,


Kusalo sabbadā ājānāti dhammaṁ;


Sabbattha na sajjati vimuttacitto,


Paṭighā yassa na santi caraṇavā so.


“ayampi kho samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa;

ayamp kho saman gotam sangh cev gan ca ganacariy ca nat yasass titthakar sadhusammat bahujan


yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā ime pañhe puccheyyan”ti.

yannunah samana gotam upasankamitv im panh puccheyy ti


Dukkhavepakkaṁ yadatthi kammaṁ,


Uddhamadho tiriyaṁ vāpi majjhe;


Paribbājayitvā pariññacārī,


Māyaṁ mānamathopi lobhakodhaṁ;


Pariyantamakāsi nāmarūpaṁ,


Taṁ paribbājakamāhu pattipattan”ti.


Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā attamano pamudito udaggo pītisomanassajāto uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi:

atha kho sabhiy paribbajak bhagavat bhasita abhinanditv anumoditv attaman pamudit udagg pitisomanassajat utthayasan ekamsa uttarasang karitv yen bhagav tenanjali panametv bhagavant sammukha saruppah gathah abhitthav


“Yāni ca tīṇi yāni ca saṭṭhi,


Samaṇappavādasitāni bhūripañña;


Saññakkharasaññanissitāni,


Osaraṇāni vineyya oghatamagā.


Antagūsi pāragū dukkhassa,


Arahāsi sammāsambuddho khīṇāsavaṁ taṁ maññe;


Jutimā mutimā pahūtapañño,


Dukkhassantakara atāresi maṁ.


Yaṁ me kaṅkhitamaññāsi,


Vicikicchā maṁ tārayi namo te;


Muni monapathesu pattipatta,


Akhila ādiccabandhu soratosi.


Yā me kaṅkhā pure āsi,


Taṁ me byākāsi cakkhumā;


Addhā munīsi sambuddho,


Natthi nīvaraṇā tava.


Upāyāsā ca te sabbe,


Viddhastā vinaḷīkatā;


Sītibhūto damappatto,


Dhitimā saccanikkamo.


Tassa te nāganāgassa,


Mahāvīrassa bhāsato;


Sabbe devānumodanti,


Ubho nāradapabbatā.


Namo te purisājañña,


Namo te purisuttama;


Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,


Natthi te paṭipuggalo.


Tuvaṁ buddho tuvaṁ satthā,


Tuvaṁ mārābhibhū muni;


Tuvaṁ anusaye chetvā,


Tiṇṇo tāresimaṁ pajaṁ.


Atha kho sabhiyassa paribbājakassa etadahosi:


“yepi kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā jiṇṇā vuḍḍhā mahallakā addhagatā vayoanuppattā therā rattaññū cirapabbajitā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṁ—

yep kho te bhont samanabrahman jinna vuddha mahallaka addhagat vayoanuppatt thera rattann cirapabbajit sanghin ganin ganacariy nata yasassin titthakar sadhusammat bahujan seyyathid


pūraṇo kassapo …pe… nigaṇṭho nāṭaputto—


tepi mayā pañhe puṭṭhā na sampāyanti,


asampāyantā kopañca dosañca appaccayañca pātukaronti, api ca maññevettha paṭipucchanti;

asampayant kopanc dosanc appaccayanc patukaront api ca mannevetth patipucchant


kiṁ pana me samaṇo gotamo ime pañhe puṭṭho byākarissati.

kim pana me saman gotam im panh putth byakarissat


Samaṇo hi gotamo daharo ceva jātiyā, navo ca pabbajjāyā”ti.

saman hi gotam dahar cev jatiy nav ca pabbajjay ti


Upadhī te samatikkantā,


Āsavā te padālitā;


Sīhosi anupādāno,


Pahīnabhayabheravo.


Puṇḍarīkaṁ yathā vaggu,


Toye na upalimpati;


Evaṁ puññe ca pāpe ca,


Ubhaye tvaṁ na limpasi;


Pāde vīra pasārehi,


Sabhiyo vandati satthuno”ti.


Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho sabhiy paribbajak bhagavat pad siras nipatitv bhagavant etadavoc


“abhikkantaṁ, bhante …pe…


esāhaṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca;

esah bhagavant sarana gaccham dhammanc bhikkhusanghanc


labheyyāhaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyaṁ upasampadan”ti.

labheyyah bhante bhagavat santik pabbajja labheyy upasampada ti


“Yo kho, sabhiya, aññatitthiyapubbo imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṁ, ākaṅkhati upasampadaṁ, so cattāro māse parivasati; catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya.

yo kho sabhiy annatitthiyapubb imasmi dhammavinay akankhati pabbajja akankhati upasampada so cattar mas parivasati catunn masana accay araddhacitt bhikkhu pabbajent upasampadent bhikkhubhavay


Api ca mettha puggalavemattatā viditā”ti.


“Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhantā pabbajjaṁ, ākaṅkhantā upasampadaṁ cattāro māse parivasanti, catunnaṁ māsānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya, ahaṁ cattāri vassāni parivasissāmi; catunnaṁ vassānaṁ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyā”ti.

sace bhante annatitthiyapubb imasmi dhammavinay akankhant pabbajja akankhant upasampada cattar mas parivasant catunn masana accay araddhacitt bhikkhu pabbajent upasampadent bhikkhubhavay aham cattar vassan parivasissam catunn vassana accay araddhacitt bhikkhu pabbajent upasampadent bhikkhubhavay ti


Alattha kho sabhiyo paribbājako bhagavato santike pabbajjaṁ alattha upasampadaṁ …pe…

alatth kho sabhiy paribbajak bhagavat santik pabbajja alatth upasampada ...pe...


aññataro kho panāyasmā sabhiyo arahataṁ ahosīti.


Sabhiyasuttaṁ chaṭṭhaṁ.


“samaṇo kho daharoti na uññātabbo na paribhotabbo.

saman kho daharot na unnatabb na paribhotabb


Daharopi cesa samaṇo gotamo mahiddhiko hoti mahānubhāvo, yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā ime pañhe puccheyyan”ti.

daharop ces saman gotam mahiddhik hoti mahanubhav yannunah samana gotam upasankamitv im panh puccheyy ti


Atha kho sabhiyo paribbājako yena rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.

atha kho sabhiy paribbajak yen rajagah ten carik pakkam


Anupubbena cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ veḷuvanaṁ kalandakanivāpo, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

anupubb carik caraman yen rajagah veluv kalandakanivap yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavat saddhim sammod


Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.

sammodaniy katham saraniya vitisaretv ekamantam nisid


Ekamantaṁ nisinno kho sabhiyo paribbājako bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi—

ekamantam nisinn kho sabhiy paribbajak bhagavant gathay ajjhabhasi


“Kaṅkhī vecikicchī āgamaṁ,


(iti sabhiyo)


Pañhe pucchituṁ abhikaṅkhamāno;


Tesantakaro bhavāhi pañhe me puṭṭho,


Anupubbaṁ anudhammaṁ byākarohi me”.


“Dūrato āgatosi sabhiya,


(iti bhagavā)


Tesantakaro bhavāmi pañhe te puṭṭho,


Anupubbaṁ anudhammaṁ byākaromi te.


Sutta Nipāta 3.7


Selasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā aṅguttarāpesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi yena āpaṇaṁ nāma aṅguttarāpānaṁ nigamo tadavasari.

eka samaya bhagav anguttarap carik caraman mahat bhikkhusangh saddhim addhatelas bhikkhusat yen apana nama anguttarap nigam tadavasar


Assosi kho keṇiyo jaṭilo:


“samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṁ anuppatto.

saman khalu bho gotam sakyaputt sakyakul pabbajit anguttarap carik caraman mahat bhikkhusangh saddhim addhatelas bhikkhusat apana anuppatt


Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

ta kho pana bhavant gotam evam kalyan kittisadd abbhuggat


‘itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā’ti.

itip so bhagav araha sammasambuddh vijjacaranasampann sugat lokavid anuttar purisadammasarath sattha devamanuss buddh bhagav ti


So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.

so im loka sadevaka samaraka sabrahmaka sassamanabrahmani paja sadevamanuss sayam abhinna sacchikatv pavedeti


So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.

so dhamma deseti adikaly majjhekaly pariyosanakaly sattha sabyanj kevalaparipunn parisuddha brahmacariya pakaset


Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotī”ti.

sadhu kho pana tatharup arahat dassana hoti ti


Atha kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

atha kho sel brahman yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavat saddhim sammod


Ekamantaṁ nisinno kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.

ekamantam nisinn kho sel brahman bhagavat kay dvattimsamahapurisalakkhanan samannes


Addasā kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.

addasa kho sel brahman bhagavat kay dvattimsamahapurisalakkhanan yebhuyy thapetv dve


Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—

dvis mahapurisalakkhan kankhati vicikicchati nadhimuccat na sampasidati


kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cāti.

kosohit ca vatthaguyh pahutajivhatay cati


Atha kho bhagavato etadahosi:


“passati kho me ayaṁ selo brāhmaṇo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.

passati kho me ayam sel brahman dvattimsamahapurisalakkhanan yebhuyy thapetv dve


kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā”ti.

kosohit ca vatthaguyh pahutajivhatay ca ti


Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi, yathā addasa selo brāhmaṇo bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ.

atha kho bhagav tatharup iddhabhisankhar abhisankhas yatha addasa sel brahman bhagavat kosohit vatthaguyh


Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.

atha kho bhagav jivha ninnametv ubhop kannasotan anumas patimas ubhop nasikasotan anumas patimas kevalamp nalatamandal jivhay chades


Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi:


“samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no aparipuṇṇehi.

samannagat kho saman gotam dvattimsamahapurisalakkhan paripunn no aparipunn


No ca kho naṁ jānāmi buddho vā no vā.


Sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuḍḍhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:

suta kho pana met brahman vuddh mahallak acariyapacariy bhasaman


‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṁ pātukarontī’ti.

ye te bhavant arahant sammasambuddh te sak vann bhannaman attan patukaront ti


Yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyan”ti.

yannunah samana gotam sammukha saruppah gathah abhitthaveyy ti


Atha kho selo brāhmaṇo bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi:

atha kho sel brahman bhagavant sammukha saruppah gathah abhitthav


“Paripuṇṇakāyo suruci,


Sujāto cārudassano;


Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā,


Susukkadāṭhosi vīriyavā.


Narassa hi sujātassa,


ye bhavanti viyañjanā;


Sabbe te tava kāyasmiṁ,


mahāpurisalakkhaṇā.


Pasannanetto sumukho,


brahā uju patāpavā;


Majjhe samaṇasaṅghassa,


ādiccova virocasi.


Kalyāṇadassano bhikkhu,


kañcanasannibhattaco;


Kiṁ te samaṇabhāvena,


evaṁ uttamavaṇṇino.


Rājā arahasi bhavituṁ,


cakkavattī rathesabho;


Cāturanto vijitāvī,


jambusaṇḍassa issaro.


Khattiyā bhogirājāno,


anuyantā bhavantu te;


Rājābhirājā manujindo,


rajjaṁ kārehi gotama”.


“Rājāhamasmi selāti,


(bhagavā)


Dhammarājā anuttaro;


Dhammena cakkaṁ vattemi,


Cakkaṁ appaṭivattiyaṁ”.


Atha kho keṇiyo jaṭilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

atha kho keniy jatil yen bhagav tenupasankam upasankamitv bhagavat saddhim sammod


Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.

sammodaniy katham saraniya vitisaretv ekamantam nisid


Ekamantaṁ nisinnaṁ kho keṇiyaṁ jaṭilaṁ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.

ekamantam nisinna kho keniy jatila bhagav dhammiya kathay sandasses samadapes samuttejes sampahamses


Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito bhagavantaṁ etadavoca:

atha kho keniy jatil bhagavat dhammiya kathay sandassit samadapit samuttejit sampahamsit bhagavant etadavoc


“adhivāsetu me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.

adhivaset me bhava gotam svatanay bhatta saddhim bhikkhusangh ti


Evaṁ vutte, bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ etadavoca:


“mahā kho, keṇiya, bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno”ti.

maha kho keniy bhikkhusangh addhatelasan bhikkhusatan tvanc brahman abhippasann ti


“Sambuddho paṭijānāsi,


(iti selo brāhmaṇo)


‘Dhammena cakkaṁ vattemi’,


Iti bhāsasi gotama.


Ko nu senāpati bhoto,


Sāvako satthuranvayo;


Ko te tamanuvatteti,


Dhammacakkaṁ pavattitaṁ”.


“Mayā pavattitaṁ cakkaṁ,


(selāti bhagavā)


Dhammacakkaṁ anuttaraṁ;


Sāriputto anuvatteti,


Anujāto tathāgataṁ.


Abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ,


Bhāvetabbañca bhāvitaṁ;


Pahātabbaṁ pahīnaṁ me,


Tasmā buddhosmi brāhmaṇa.


Vinayassu mayi kaṅkhaṁ,


Adhimuccassu brāhmaṇa;


Dullabhaṁ dassanaṁ hoti,


Sambuddhānaṁ abhiṇhaso.


Yesaṁ ve dullabho loke,


Pātubhāvo abhiṇhaso;


Sohaṁ brāhmaṇa sambuddho,


Sallakatto anuttaro.


Brahmabhūto atitulo,


Mārasenappamaddano;


Sabbāmitte vasīkatvā,


Modāmi akutobhayo”.


“Imaṁ bhavanto nisāmetha,


Yathā bhāsati cakkhumā;


Sallakatto mahāvīro,


Sīhova nadatī vane.


Brahmabhūtaṁ atitulaṁ,


Mārasenappamaddanaṁ;


Ko disvā nappasīdeyya,


Api kaṇhābhijātiko.


Yo maṁ icchati anvetu,


Yo vā nicchati gacchatu;


Idhāhaṁ pabbajissāmi,


Varapaññassa santike”.


Dutiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṁ etadavoca:

dutiyamp kho keniy jatil bhagavant etadavoc


“kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno;

kincap bho gotam maha bhikkhusangh addhatelasan bhikkhusatan ahanc brahman abhippasann


adhivāsetu me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.


Dutiyampi kho bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ etadavoca:

dutiyamp kho bhagav keniy jatila etadavoc


“Evañce ruccati bhoto,


Sammāsambuddhasāsane;


Mayampi pabbajissāma,


Brāhmaṇā tisatā ime,


Yācanti pañjalīkatā;


“Brahmacariyaṁ carissāma,


Bhagavā tava santike”.


“Svākkhātaṁ brahmacariyaṁ,


(selāti bhagavā)


Sandiṭṭhikamakālikaṁ;


Yattha amoghā pabbajjā,


Appamattassa sikkhato”ti.


Alattha kho selo brāhmaṇo sapariso bhagavato santike pabbajjaṁ, alattha upasampadaṁ.

alatth kho sel brahman saparis bhagavat santik pabbajja alatth upasampada


Atha kho keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena sake assame paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi:

atha kho keniy jatil tass rattiy accay sak assam panita khadaniya bhojaniya patiyadapetv bhagavat kala arocapes


“kālo, bho gotama, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.


Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena.

atha kho bhagav pubbanhasamay nivasetv pattacivaramaday yen keniy jatil assam tenupasankam upasankamitv pannatt asan nisid saddhim bhikkhusangh


Atha kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

atha kho keniy jatil buddhappamukh bhikkhusangh panit khadaniy bhojaniy sahattha santappes sampavares


Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi.

atha kho keniy jatil bhagavant bhuttavi onitapattapani annatar nica asana gahetv ekamantam nisid


Ekamantaṁ nisinnaṁ kho keṇiyaṁ jaṭilaṁ bhagavā imāhi gāthāhi anumodi:

ekamantam nisinna kho keniy jatila bhagav imah gathah anumod


“Aggihuttamukhā yaññā,


Sāvittī chandaso mukhaṁ;


Rājā mukhaṁ manussānaṁ,


Nadīnaṁ sāgaro mukhaṁ.


Nakkhattānaṁ mukhaṁ cando,


Ādicco tapataṁ mukhaṁ;


Puññaṁ ākaṅkhamānānaṁ,


Saṅgho ve yajataṁ mukhan”ti.


Atha kho bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

atha kho bhagav keniy jatila imah gathah anumoditv utthayasan pakkam


Atha kho āyasmā selo sapariso eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva …pe…

atha kho ay sel saparis ek vupakatth appamatt atap pahitatt viharant nacirassev ...pe...


aññataro kho panāyasmā selo sapariso arahataṁ ahosi.

annatar kho panay sel saparis arahat ahos


Atha kho āyasmā selo sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:

atha kho ay sel saparis yen bhagav tenupasankam upasankamitv ekamsa civara katv yen bhagav tenanjali panametv bhagavant gathay ajjhabhasi


“Yaṁ taṁ saraṇamāgamha,


Ito aṭṭhami cakkhuma;


Sattarattena bhagavā,


Dantamha tava sāsane.


Tatiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṁ etadavoca:

tatiyamp kho keniy jatil bhagavant etadavoc


Keṇiyo pana jaṭilo sāmaṁyeva maṇḍalamāḷaṁ paṭiyādeti.

keniy pana jatil samamyev mandalamal patiyadeti


“kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno,


adhivaset me bhava gotam svatanay bhatta saddhim bhikkhusangh ti


Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.


Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā yena sako assamo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mittāmacce ñātisālohite āmantesi:

atha kho keniy jatil bhagavat adhivasana viditv utthayasan yen sak assam tenupasankam upasankamitv mittamacc natisalohit amantes


“suṇantu me bhavanto mittāmaccā ñātisālohitā,


samaṇo me gotamo nimantito svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghena,

saman me gotam nimantit svatanay bhatta saddhim bhikkhusangh


yena me kāyaveyyāvaṭikaṁ kareyyāthā”ti.


“Evaṁ, bho”ti kho keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā ñātisālohitā keṇiyassa jaṭilassa paṭissutvā appekacce uddhanāni khaṇanti, appekacce kaṭṭhāni phālenti, appekacce bhājanāni dhovanti, appekacce udakamaṇikaṁ patiṭṭhāpenti, appekacce āsanāni paññāpenti.

evam bho ti kho keniy jatil mittamacc natisalohit keniy jatil patissutv appekacc uddhanan khanant appekacc katthan phalent appekacc bhajanan dhovant appekacc udakamanik patitthapent appekacc asanan pannapent


Tuvaṁ buddho tuvaṁ satthā,


Tuvaṁ mārābhibhū muni;


Tuvaṁ anusaye chetvā,


Tiṇṇo tāresimaṁ pajaṁ.


Upadhī te samatikkantā,


Āsavā te padālitā;


Sīhosi anupādāno,


Pahīnabhayabheravo.


Bhikkhavo tisatā ime,


Tiṭṭhanti pañjalīkatā;


Pāde vīra pasārehi,


Nāgā vandantu satthuno”ti.


Selasuttaṁ sattamaṁ.


Tena kho pana samayena selo brāhmaṇo āpaṇe paṭivasati, tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo, tīṇi ca māṇavakasatāni mante vāceti.

ten kho pana samay sel brahman apan pativasati tinna vedana parag sanighanduketubh sakkharappabhed itihasapancam padak veyyakaran lokayatamahapurisalakkhan anavay tin ca manavakasatan mant vaceti


Tena kho pana samayena keṇiyo jaṭilo sele brāhmaṇe abhippasanno hoti.

ten kho pana samay keniy jatil sel brahman abhippasann hoti


Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi parivuto jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami.

atha kho sel brahman tih manavakasat parivut janghavihar anucankamaman anuvicaraman yen keniy jatil assam tenupasankam


Addasā kho selo brāhmaṇo keṇiyassa jaṭilassa assame appekacce uddhanāni khaṇante …pe… appekacce āsanāni paññapente, keṇiyaṁ pana jaṭilaṁ sāmaṁyeva maṇḍalamāḷaṁ paṭiyādentaṁ.

addasa kho sel brahman keniy jatil assam appekacc uddhanan khanant ...pe... appekacc asanan pannapent keniy pana jatila samamyev mandalamal patiyadent


Disvāna keṇiyaṁ jaṭilaṁ etadavoca:


“kiṁ nu kho bhoto keṇiyassa āvāho vā bhavissati, vivāho vā bhavissati, mahāyañño vā paccupaṭṭhito, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṁ balakāyenā”ti?

kim nu kho bhot keniy avah va bhavissat vivah va bhavissat mahayann va paccupatthit raj va magadh seniy bimbisar nimantit svatanay saddhim balakay ti


“Na me, bho sela, āvāho vā bhavissati vivāho vā, nāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṁ balakāyena;

na me bho sela avah va bhavissat vivah va nap raj magadh seniy bimbisar nimantit svatanay saddhim balakay


“Buddhoti, bho sela, vadāmī”ti.


api ca kho me mahāyañño paccupaṭṭhito.


Atthi samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṁ anuppatto.

atthi saman gotam sakyaputt sakyakul pabbajit anguttarap carik caraman mahat bhikkhusangh saddhim addhatelas bhikkhusat apana anuppatt


Taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ …pe…


buddho bhagavāti.


So me nimantito svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā”ti.

so me nimantit svatanay bhatta saddhim bhikkhusangh ti


“Buddhoti, bho keṇiya, vadesi”?


“Buddhoti, bho sela, vadāmi”.


Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi:


Kahaṁ pana, bho keṇiya, etarahi so bhavaṁ gotamo viharati arahaṁ sammāsambuddho”ti?

kaham pana bho keniy etarahi so bhava gotam viharati araha sammasambuddh ti


“ghosopi kho eso dullabho lokasmiṁ, yadidaṁ buddhoti.

ghosop kho es dullabh lokasmi yadid buddhot


Āgatāni kho panamhākaṁ mantesu dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.

agatan kho panamhak mant dvattimsamahapurisalakkhanan yeh samannagat mahapuris dvev gatiy bhavant anann


Sace agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.

sace agara ajjhavasati raj hoti cakkavatt dhammik dhammaraj caturant vijitav janapadatthavariyappatt sattaratanasamannagat


Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṁ—

tassiman satta ratanan bhavant seyyathid


cakkaratanaṁ, hatthiratanaṁ, assaratanaṁ, maṇiratanaṁ, itthiratanaṁ, gahapatiratanaṁ, pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.

cakkarat hatthirat assarat manirat itthirat gahapatirat parinayakaratanamev sattama


Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.

parosahass kho pan putta bhavant sura virangarup parasenappamaddan


So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.

so im pathavi sagarapariyant adand asatth dhamm abhivijiy ajjhavasati


Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.

sace kho pana agar anagariya pabbajati araha hoti sammasambuddh lok vivattacchad


Evaṁ vutte, keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṁ bāhuṁ paggahetvā selaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:

evam vutt keniy jatil dakkhin bahu paggahetv sela brahmana etadavoc


“yenesā, bho sela, nīlavanarājī”ti.


Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami.

atha kho sel brahman tih manavakasat saddhim yen bhagav tenupasankam


Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi:


“appasaddā bhonto āgacchantu, pade padaṁ nikkhipantā.

appasadd bhont agacchant pad pada nikkhipant


Durāsadā hi te bhagavanto sīhāva ekacarā.


Yadā cāhaṁ, bho, samaṇena gotamena saddhiṁ manteyyaṁ, mā me bhonto antarantarā kathaṁ opātetha;

yada cah bho saman gotam saddhim manteyy ma me bhont antarantar katham opateth


kathāpariyosānaṁ me bhavanto āgamentū”ti.


Sutta Nipāta 3.8


Sallasutta


Animittamanaññātaṁ,


maccānaṁ idha jīvitaṁ;


Kasirañca parittañca,


tañca dukkhena saṁyutaṁ.


Paridevayamāno ce,


Kiñcidatthaṁ udabbahe;


Sammūḷho hiṁsamattānaṁ,


Kayirā ce naṁ vicakkhaṇo.


Na hi ruṇṇena sokena,


Santiṁ pappoti cetaso;


Bhiyyassuppajjate dukkhaṁ,


Sarīraṁ cupahaññati.


Kiso vivaṇṇo bhavati,


Hiṁsamattānamattanā;


Na tena petā pālenti,


Niratthā paridevanā.


Sokamappajahaṁ jantu,


Bhiyyo dukkhaṁ nigacchati;


Anutthunanto kālaṅkataṁ,


Sokassa vasamanvagū.


Aññepi passa gamine,


Yathākammupage nare;


Maccuno vasamāgamma,


Phandantevidha pāṇino.


Yena yena hi maññanti,


Tato taṁ hoti aññathā;


Etādiso vinābhāvo,


Passa lokassa pariyāyaṁ.


Api vassasataṁ jīve,


Bhiyyo vā pana māṇavo;


Ñātisaṅghā vinā hoti,


Jahāti idha jīvitaṁ.


Tasmā arahato sutvā,


Vineyya paridevitaṁ;


Petaṁ kālaṅkataṁ disvā,


Neso labbhā mayā iti.


Yathā saraṇamādittaṁ,


Vārinā parinibbaye;


Evampi dhīro sapañño,


Paṇḍito kusalo naro;


Khippamuppatitaṁ sokaṁ,


Vāto tūlaṁva dhaṁsaye.


Paridevaṁ pajappañca,


Domanassañca attano;


Attano sukhamesāno,


Abbahe sallamattano.


Na hi so upakkamo atthi,


yena jātā na miyyare;


Jarampi patvā maraṇaṁ,


evaṁdhammā hi pāṇino.


Abbūḷhasallo asito,


santiṁ pappuyya cetaso;


Sabbasokaṁ atikkanto,


asoko hoti nibbutoti.


Sallasuttaṁ aṭṭhamaṁ.


Phalānamiva pakkānaṁ,


pāto patanato bhayaṁ;


Evaṁ jātāna maccānaṁ,


niccaṁ maraṇato bhayaṁ.


Yathāpi kumbhakārassa,


katā mattikabhājanā;


Sabbe bhedanapariyantā,


evaṁ maccāna jīvitaṁ.


Daharā ca mahantā ca,


ye bālā ye ca paṇḍitā;


Sabbe maccuvasaṁ yanti,


sabbe maccuparāyaṇā.


Tesaṁ maccuparetānaṁ,


gacchataṁ paralokato;


Na pitā tāyate puttaṁ,


ñātī vā pana ñātake.


Pekkhataṁyeva ñātīnaṁ,


passa lālapataṁ puthu;


Ekamekova maccānaṁ,


govajjho viya nīyati.


Evamabbhāhato loko,


Maccunā ca jarāya ca;


Tasmā dhīrā na socanti,


Viditvā lokapariyāyaṁ.


Yassa maggaṁ na jānāsi,


āgatassa gatassa vā;


Ubho ante asampassaṁ,


niratthaṁ paridevasi.


Sutta Nipāta 3.9


Vāseṭṭhasutta


Evaṁ me sutaṁ—


ekaṁ samayaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.

eka samaya bhagav icchanangal viharati icchanangalavanasand


Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā icchānaṅgale paṭivasanti, seyyathidaṁ—

ten kho pana samay sambahula abhinnata abhinnata brahmanamahasal icchanangal pativasant seyyathid


caṅkī brāhmaṇo, tārukkho brāhmaṇo, pokkharasāti brāhmaṇo, jāṇussoṇi brāhmaṇo, todeyyo brāhmaṇo, aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā.

cank brahman tarukkh brahman pokkharasat brahman janusson brahman todeyy brahman ann ca abhinnata abhinnata brahmanamahasal


Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṁ māṇavānaṁ jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamantānaṁ anuvicarantānaṁ ayamantarākathā udapādi:

atha kho vasetthabharadvaj manav janghavihar anucankamant anuvicarant ayamantarakath udapadi


“kathaṁ, bho, brāhmaṇo hotī”ti?


Candaṁ yathā khayātītaṁ,


pecca pañjalikā janā;


Vandamānā namassanti,


evaṁ lokasmi gotamaṁ.


Cakkhuṁ loke samuppannaṁ,


mayaṁ pucchāma gotamaṁ;


Jātiyā brāhmaṇo hoti,


udāhu bhavati kammunā;


Ajānataṁ no pabrūhi,


yathā jānemu brāhmaṇaṁ”.


“Tesaṁ vo ahaṁ byakkhissaṁ,


(vāseṭṭhāti bhagavā)


Anupubbaṁ yathātathaṁ;


Jātivibhaṅgaṁ pāṇānaṁ,


Aññamaññā hi jātiyo.


Tiṇarukkhepi jānātha,


na cāpi paṭijānare;


Liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ,


aññamaññā hi jātiyo.


Tato kīṭe paṭaṅge ca,


yāva kunthakipillike;


Catuppadepi jānātha,


Khuddake ca mahallake;


Pādūdarepi jānātha,


Urage dīghapiṭṭhike;


Tato macchepi jānātha,


Odake vārigocare;


Tato pakkhīpi jānātha,


Pattayāne vihaṅgame;


Yathā etāsu jātīsu,


Liṅgaṁ jātimayaṁ puthu;


Evaṁ natthi manussesu,


Liṅgaṁ jātimayaṁ puthu.


Bhāradvājo māṇavo evamāha:


“yato kho, bho, ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena,

yato kho bho ubhato sujat hoti matit ca pitit ca samsuddhagahanik yava sattama pitamahayug akkhitt anupakkutth jativad


ettāvatā kho bho brāhmaṇo hotī”ti.


Na kesehi na sīsena,


Na kaṇṇehi na akkhibhi;


Na mukhena na nāsāya,


Na oṭṭhehi bhamūhi vā.


Na gīvāya na aṁsehi,


Na udarena na piṭṭhiyā;


Na soṇiyā na urasā,


Na sambādhe na methune.


Na hatthehi na pādehi,


Nāṅgulīhi nakhehi vā;


Na jaṅghāhi na ūrūhi,


Na vaṇṇena sarena vā;


Liṅgaṁ jātimayaṁ neva,


Yathā aññāsu jātisu.


Paccattañca sarīresu,


Manussesvetaṁ na vijjati;


Vokārañca manussesu,


Samaññāya pavuccati.


Yo hi koci manussesu,


Gorakkhaṁ upajīvati;


Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,


Kassako so na brāhmaṇo.


Puthusippena jīvati;


Sippiko so na brāhmaṇo.


Vohāraṁ upajīvati;


Vāṇijo so na brāhmaṇo.


Parapessena jīvati;


Pessiko so na brāhmaṇo.


Adinnaṁ upajīvati;


Coro eso na brāhmaṇo.


Issatthaṁ upajīvati;


Yodhājīvo na brāhmaṇo.


Vāseṭṭho māṇavo evamāha:


“yato kho, bho, sīlavā ca hoti vatasampanno ca,

yato kho bho silav ca hoti vatasampann ca


ettāvatā kho, bho, brāhmaṇo hotī”ti.


Neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ, na pana asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ saññāpetuṁ.

neva kho asakkh bharadvaj manav vasetth manava sannapetu na pana asakkh vasetth manav bharadvaj manava sannapetu


Yo hi koci manussesu,


Porohiccena jīvati;


Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,


Yājako eso na brāhmaṇo.


Gāmaṁ raṭṭhañca bhuñjati;


Rājā eso na brāhmaṇo.


Na cāhaṁ brāhmaṇaṁ brūmi,


Yonijaṁ mattisambhavaṁ;


Bhovādi nāma so hoti,


Sace hoti sakiñcano;


Akiñcanaṁ anādānaṁ,


Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


Sabbasaṁyojanaṁ chetvā,


Yo ve na paritassati;


Saṅgātigaṁ visaṁyuttaṁ,


Chetvā naddhiṁ varattañca,


Sandānaṁ sahanukkamaṁ;


Ukkhittapalighaṁ buddhaṁ,


Akkosaṁ vadhabandhañca,


Aduṭṭho yo titikkhati;


Khantībalaṁ balānīkaṁ,


Akkodhanaṁ vatavantaṁ,


Sīlavantaṁ anussadaṁ;


Dantaṁ antimasārīraṁ,


Vāri pokkharapatteva,


Āraggeriva sāsapo;


Yo na limpati kāmesu,


Yo dukkhassa pajānāti,


Idheva khayamattano;


Pannabhāraṁ visaṁyuttaṁ,


Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


Gambhīrapaññaṁ medhāviṁ,


Maggāmaggassa kovidaṁ;


Uttamatthamanuppattaṁ,


Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ āmantesi:

atha kho vasetth manav bharadvaj manava amantes


“ayaṁ kho, bho bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe;

ayam kho bho bharadvaj saman gotam sakyaputt sakyakul pabbajit icchanangal viharati icchanangalavanasand


taṁ kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:

ta kho pana bhavant gotam evam kalyan kittisadd abbhuggat


‘itipi …pe… buddho bhagavā’ti.


Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā samaṇaṁ gotamaṁ etamatthaṁ pucchissāma.

ayama bho bharadvaj yen saman gotam tenupasankamissam upasankamitv samana gotam etamatth pucchissam


Yathā no samaṇo gotamo byākarissati tathā naṁ dhāressāmā”ti.

yatha no saman gotam byakarissat tatha na dharessam ti


“Evaṁ, bho”ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.

evam bho ti kho bharadvaj manav vasetth manav paccassosi


Asaṁsaṭṭhaṁ gahaṭṭhehi,


Anāgārehi cūbhayaṁ;


Anokasārimappicchaṁ,


Nidhāya daṇḍaṁ bhūtesu,


Tasesu thāvaresu ca;


Yo na hanti na ghāteti,


Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


Aviruddhaṁ viruddhesu,


Attadaṇḍesu nibbutaṁ;


Sādānesu anādānaṁ,


Yassa rāgo ca doso ca,


Māno makkho ca pātito;


Sāsaporiva āraggā,


Akakkasaṁ viññāpaniṁ,


Giraṁ saccamudīraye;


Yāya nābhisaje kañci,


Yodha dīghaṁ va rassaṁ vā,


Aṇuṁ thūlaṁ subhāsubhaṁ;


Loke adinnaṁ nādiyati,


Āsā yassa na vijjanti,


Asmiṁ loke paramhi ca;


Nirāsāsaṁ visaṁyuttaṁ,


Yassālayā na vijjanti,


Aññāya akathaṅkathī;


Amatogadhamanuppattaṁ,


Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


Yodha puññañca pāpañca,


Ubho saṅgamupaccagā;


Asokaṁ virajaṁ suddhaṁ,


Candaṁva vimalaṁ suddhaṁ,


Vippasannamanāvilaṁ;


Nandībhavaparikkhīṇaṁ,


Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodiṁsu.

atha kho vasetthabharadvaj manava yen bhagav tenupasankamims upasankamitv bhagavat saddhim sammodims


Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

sammodaniy katham saraniya vitisaretv ekamantam nisidims


Ekamantaṁ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:

ekamantam nisinn kho vasetth manav bhagavant gathah ajjhabhasi


Yomaṁ palipathaṁ duggaṁ,


Saṁsāraṁ mohamaccagā;


Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī,


Anejo akathaṅkathī;


Anupādāya nibbuto,


Yodha kāme pahantvāna,


Anāgāro paribbaje;


Kāmabhavaparikkhīṇaṁ,


Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


Yodha taṇhaṁ pahantvāna,


Taṇhābhavaparikkhīṇaṁ,


Hitvā mānusakaṁ yogaṁ,


Dibbaṁ yogaṁ upaccagā;


Sabbayogavisaṁyuttaṁ,


Hitvā ratiñca aratiṁ,


Sītibhūtaṁ nirūpadhiṁ;


Sabbalokābhibhuṁ vīraṁ,


Cutiṁ yo vedi sattānaṁ,


Upapattiñca sabbaso;


Asattaṁ sugataṁ buddhaṁ,


Yassa gatiṁ na jānanti,


Devā gandhabbamānusā;


Khīṇāsavaṁ arahantaṁ,


Yassa pure ca pacchā ca,


Majjhe ca natthi kiñcanaṁ;


Akiñcanaṁ anādānaṁ,


Tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.


Usabhaṁ pavaraṁ vīraṁ,


Mahesiṁ vijitāvinaṁ;


Anejaṁ nhātakaṁ buddhaṁ,


Pubbenivāsaṁ yo vedi,


Saggāpāyañca passati;


Atho jātikkhayaṁ patto,


“Anuññātapaṭiññātā,


tevijjā mayamasmubho;


Ahaṁ pokkharasātissa,


tārukkhassāyaṁ māṇavo.


Samaññā hesā lokasmiṁ,


Nāmagottaṁ pakappitaṁ;


Sammuccā samudāgataṁ,


Tattha tattha pakappitaṁ.


Dīgharattamanusayitaṁ,


Diṭṭhigatamajānataṁ;


Ajānantā no pabruvanti,


Jātiyā hoti brāhmaṇo.


Na jaccā brāhmaṇo hoti,


Na jaccā hoti abrāhmaṇo;


Kammunā brāhmaṇo hoti,


Kammunā hoti abrāhmaṇo.


Kassako kammunā hoti,


Sippiko hoti kammunā;


Vāṇijo kammunā hoti,


Pessiko hoti kammunā.


Coropi kammunā hoti,


Yodhājīvopi kammunā;


Yājako kammunā hoti,


Rājāpi hoti kammunā.


Evametaṁ yathābhūtaṁ,


Kammaṁ passanti paṇḍitā;


Paṭiccasamuppādadassā,


Kammavipākakovidā.


Kammunā vattati loko,


Kammunā vattati pajā;


Kammanibandhanā sattā,


Rathassāṇīva yāyato.


Tapena brahmacariyena,


Saṁyamena damena ca;


Etena brāhmaṇo hoti,


Etaṁ brāhmaṇamuttamaṁ.


Tīhi vijjāhi sampanno,


santo khīṇapunabbhavo;


Evaṁ vāseṭṭha jānāhi,


brahmā sakko vijānatan”ti.


Evaṁ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṁ etadavocuṁ:

evam vutt vasetthabharadvaj manava bhagavant etadavocu


“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…


upāsake no bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṁ gate”ti.

upasak no bhava gotam dharet ajjatagg panupet sarana gat ti


Vāseṭṭhasuttaṁ navamaṁ.


Tevijjānaṁ yadakkhātaṁ,


Tatra kevalinosmase;


Padakasma veyyākaraṇā,


Jappe ācariyasādisā.


Tesaṁ no jātivādasmiṁ,


vivādo atthi gotama;


Jātiyā brāhmaṇo hoti,


bhāradvājo iti bhāsati;


Ahañca kammunā brūmi,


evaṁ jānāhi cakkhuma.


Te na sakkoma saññāpetuṁ,


aññamaññaṁ mayaṁ ubho;


Bhavantaṁ puṭṭhumāgamhā,


sambuddhaṁ iti vissutaṁ.


Sutta Nipāta 4.10


Purābhedasutta


“Kathaṁdassī kathaṁsīlo,


upasantoti vuccati;


Taṁ me gotama pabrūhi,


pucchito uttamaṁ naraṁ”.


Taṁ brūmi upasantoti,


Kāmesu anapekkhinaṁ;


Ganthā tassa na vijjanti,


Atarī so visattikaṁ.


Na tassa puttā pasavo,


Khettaṁ vatthuñca vijjati;


Attā vāpi nirattā vā,


Na tasmiṁ upalabbhati.


Yena naṁ vajjuṁ puthujjanā,


Atho samaṇabrāhmaṇā;


Taṁ tassa apurakkhataṁ,


Tasmā vādesu nejati.


Vītagedho amaccharī,


Na ussesu vadate muni;


Na samesu na omesu,


Kappaṁ neti akappiyo.


Yassa loke sakaṁ natthi,


Asatā ca na socati;


Dhammesu ca na gacchati,


Sa ve santoti vuccatī”ti.


Purābhedasuttaṁ dasamaṁ.


“Vītataṇho purā bhedā,


(iti bhagavā)


Pubbamantamanissito;


Vemajjhe nupasaṅkheyyo,


Tassa natthi purakkhataṁ.


Akkodhano asantāsī,


avikatthī akukkuco;


Mantabhāṇī anuddhato,


sa ve vācāyato muni.


Nirāsatti anāgate,


atītaṁ nānusocati;


Vivekadassī phassesu,


diṭṭhīsu ca na nīyati.


Patilīno akuhako,


apihālu amaccharī;


Appagabbho ajeguccho,


pesuṇeyye ca no yuto.


Sātiyesu anassāvī,


atimāne ca no yuto;


Saṇho ca paṭibhānavā,


na saddho na virajjati.


Lābhakamyā na sikkhati,


alābhe ca na kuppati;


Aviruddho ca taṇhāya,


rasesu nānugijjhati.


Upekkhako sadā sato,


na loke maññate samaṁ;


Na visesī na nīceyyo,


tassa no santi ussadā.


Yassa nissayanā natthi,


ñatvā dhammaṁ anissito;


Bhavāya vibhavāya vā,


taṇhā yassa na vijjati.


Sutta Nipāta 4.11


Kalahavivādasutta


“Kutopahūtā kalahā vivādā,


Paridevasokā sahamaccharā ca;


Mānātimānā sahapesuṇā ca,


Kutopahūtā te tadiṅgha brūhi”.


“Phasso nu lokasmi kutonidāno,


Pariggahā cāpi kutopahūtā;


Kismiṁ asante na mamattamatthi,


Kismiṁ vibhūte na phusanti phassā”.


“Nāmañca rūpañca paṭicca phasso,


Icchānidānāni pariggahāni;


Icchāyasantyā na mamattamatthi,


Rūpe vibhūte na phusanti phassā”.


“Kathaṁ sametassa vibhoti rūpaṁ,


Sukhaṁ dukhañcāpi kathaṁ vibhoti;


Etaṁ me pabrūhi yathā vibhoti,


Taṁ jāniyāmāti me mano ahu”.


“Na saññasaññī na visaññasaññī,


Nopi asaññī na vibhūtasaññī;


Evaṁ sametassa vibhoti rūpaṁ,


Saññānidānā hi papañcasaṅkhā”.


“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,


Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;


Ettāvataggaṁ nu vadanti heke,


Yakkhassa suddhiṁ idha paṇḍitāse;


Udāhu aññampi vadanti etto”.


“Ettāvataggampi vadanti heke,


Tesaṁ paneke samayaṁ vadanti,


Anupādisese kusalā vadānā.


Ete ca ñatvā upanissitāti,


Ñatvā munī nissaye so vimaṁsī;


Ñatvā vimutto na vivādameti,


Bhavābhavāya na sameti dhīro”ti.


Kalahavivādasuttaṁ ekādasamaṁ.


“Piyappahūtā kalahā vivādā,


Paridevasokā sahamaccharā ca;


Mānātimānā sahapesuṇā ca,


Maccherayuttā kalahā vivādā;


Vivādajātesu ca pesuṇāni”.


“Piyā su lokasmiṁ kutonidānā,


Ye cāpi lobhā vicaranti loke;


Āsā ca niṭṭhā ca kutonidānā,


Ye samparāyāya narassa honti”.


“Chandānidānāni piyāni loke,


Āsā ca niṭṭhā ca itonidānā,


“Chando nu lokasmiṁ kutonidāno,


Vinicchayā cāpi kutopahūtā;


Kodho mosavajjañca kathaṅkathā ca,


Ye vāpi dhammā samaṇena vuttā”.


“Sātaṁ asātanti yamāhu loke,


Tamūpanissāya pahoti chando;


Rūpesu disvā vibhavaṁ bhavañca,


Vinicchayaṁ kubbati jantu loke.


Etepi dhammā dvayameva sante;


Kathaṅkathī ñāṇapathāya sikkhe,


Ñatvā pavuttā samaṇena dhammā”.


“Sātaṁ asātañca kutonidānā,


Kismiṁ asante na bhavanti hete;


Vibhavaṁ bhavañcāpi yametamatthaṁ,


Etaṁ me pabrūhi yatonidānaṁ”.


“Phassanidānaṁ sātaṁ asātaṁ,


Phasse asante na bhavanti hete;


Etaṁ te pabrūmi itonidānaṁ”.


Sutta Nipāta 4.12


Cūḷabyūhasutta


“Sakaṁsakaṁdiṭṭhiparibbasānā,


Viggayha nānā kusalā vadanti;


Yo evaṁ jānāti sa vedi dhammaṁ,


Idaṁ paṭikkosamakevalī so.


Diṭṭhe sute sīlavate mute vā,


Ete ca nissāya vimānadassī;


Vinicchaye ṭhatvā pahassamāno,


Bālo paro akkusaloti cāha.


Yeneva bāloti paraṁ dahāti,


Tenātumānaṁ kusaloti cāha;


Sayamattanā so kusalāvadāno,


Aññaṁ vimāneti tadeva pāva.


Atisāradiṭṭhiyā so samatto,


Mānena matto paripuṇṇamānī;


Sayameva sāmaṁ manasābhisitto,


Diṭṭhī hi sā tassa tathā samattā.


Parassa ce hi vacasā nihīno,


Tumo sahā hoti nihīnapañño;


Atha ce sayaṁ vedagū hoti dhīro,


Na koci bālo samaṇesu atthi.


Aññaṁ ito yābhivadanti dhammaṁ,


Aparaddhā suddhimakevalī te;


Evampi titthyā puthuso vadanti,


Sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā.


Idheva suddhiṁ iti vādayanti,


Nāññesu dhammesu visuddhimāhu;


Evampi titthyā puthuso niviṭṭhā,


Sakāyane tattha daḷhaṁ vadānā.


Sakāyane vāpi daḷhaṁ vadāno,


Kamettha bāloti paraṁ daheyya;


Sayaṁva so medhagamāvaheyya,


Paraṁ vadaṁ bālamasuddhidhammaṁ.


Vinicchaye ṭhatvā sayaṁ pamāya,


Uddhaṁsa lokasmiṁ vivādameti;


Hitvāna sabbāni vinicchayāni,


Na medhagaṁ kubbati jantu loke”ti.


Cūḷabyūhasuttaṁ dvādasamaṁ.


Evampi viggayha vivādayanti,


Bālo paro akkusaloti cāhu;


Sacco nu vādo katamo imesaṁ,


Sabbeva hīme kusalāvadānā”.


“Parassa ce dhammamanānujānaṁ,


Bālomako hoti nihīnapañño;


Sabbeva bālā sunihīnapaññā,


Sabbevime diṭṭhiparibbasānā.


Sandiṭṭhiyā ceva na vīvadātā,


Saṁsuddhapaññā kusalā mutīmā;


Na tesaṁ koci parihīnapañño,


Diṭṭhī hi tesampi tathā samattā.


Na vāhametaṁ tathiyanti brūmi,


Yamāhu bālā mithu aññamaññaṁ;


Sakaṁ sakaṁ diṭṭhimakaṁsu saccaṁ,


Tasmā hi bāloti paraṁ dahanti”.


“Yamāhu saccaṁ tathiyanti eke,


Tamāhu aññe tucchaṁ musāti;


Evampi vigayha vivādayanti,


Kasmā na ekaṁ samaṇā vadanti”.


“Ekañhi saccaṁ na dutīyamatthi,


Yasmiṁ pajā no vivade pajānaṁ;


Nānā te saccāni sayaṁ thunanti,


Tasmā na ekaṁ samaṇā vadanti”.


“Kasmā nu saccāni vadanti nānā,


Pavādiyāse kusalāvadānā;


Saccāni sutāni bahūni nānā,


Udāhu te takkamanussaranti”.


“Na heva saccāni bahūni nānā,


Aññatra saññāya niccāni loke;


Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā,


Saccaṁ musāti dvayadhammamāhu.


Sutta Nipāta 4.13


Mahābyūhasutta


“Ye kecime diṭṭhiparibbasānā,


Idameva saccanti vivādayanti;


Sabbeva te nindamanvānayanti,


Atho pasaṁsampi labhanti tattha”.


“Sakañhi dhammaṁ paripuṇṇamāhu,


Aññassa dhammaṁ pana hīnamāhu;


Evampi viggayha vivādayanti,


Sakaṁ sakaṁ sammutimāhu saccaṁ.


Parassa ce vambhayitena hīno,


Na koci dhammesu visesi assa;


Puthū hi aññassa vadanti dhammaṁ,


Nihīnato samhi daḷhaṁ vadānā.


Saddhammapūjāpi nesaṁ tatheva,


Yathā pasaṁsanti sakāyanāni;


Sabbeva vādā tathiyā bhaveyyuṁ,


Suddhī hi nesaṁ paccattameva.


Na brāhmaṇassa paraneyyamatthi,


Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ;


Tasmā vivādāni upātivatto,


Na hi seṭṭhato passati dhammamaññaṁ.


Jānāmi passāmi tatheva etaṁ,


Diṭṭhiyā eke paccenti suddhiṁ;


Addakkhi ce kiñhi tumassa tena,


Atisitvā aññena vadanti suddhiṁ.


Passaṁ naro dakkhati nāmarūpaṁ,


Disvāna vā ñassati tānimeva;


Kāmaṁ bahuṁ passatu appakaṁ vā,


Na hi tena suddhiṁ kusalā vadanti.


Nivissavādī na hi subbināyo,


Pakappitaṁ diṭṭhi purakkharāno;


Yaṁ nissito tattha subhaṁ vadāno,


Suddhiṁ vado tattha tathaddasā so.


Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā,


Na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu;


Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā,


Upekkhatī uggahaṇanti maññe.


Vissajja ganthāni munīdha loke,


Vivādajātesu na vaggasārī;


Santo asantesu upekkhako so,


Anuggaho uggahaṇanti maññe.


Pubbāsave hitvā nave akubbaṁ,


Na chandagū nopi nivissavādī;


Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro,


Na lippati loke anattagarahī.


“Appañhi etaṁ na alaṁ samāya,


Duve vivādassa phalāni brūmi;


Etampi disvā na vivādayetha,


Khemābhipassaṁ avivādabhūmiṁ”.


Sa sabbadhammesu visenibhūto,


Yaṁ kiñci diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā;


Sa pannabhāro muni vippamutto,


Na kappiyo nūparato na patthiyo”ti.


Mahābyūhasuttaṁ terasamaṁ.


“Yā kācimā sammutiyo puthujjā,


Sabbāva etā na upeti vidvā;


Anūpayo so upayaṁ kimeyya,


Diṭṭhe sute khantimakubbamāno”.


“Sīluttamā saññamenāhu suddhiṁ,


Vataṁ samādāya upaṭṭhitāse;


Idheva sikkhema athassa suddhiṁ,


Bhavūpanītā kusalāvadānā.


Sace cuto sīlavatato hoti,


Pavedhatī kamma virādhayitvā;


Pajappatī patthayatī ca suddhiṁ,


Satthāva hīno pavasaṁ gharamhā.


Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ,


Kammañca sāvajjanavajjametaṁ;


Suddhiṁ asuddhinti apatthayāno,


Virato care santimanuggahāya.


Tamūpanissāya jigucchitaṁ vā,


Atha vāpi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā;


Uddhaṁsarā suddhimanutthunanti,


Avītataṇhāse bhavābhavesu.


Patthayamānassa hi jappitāni,


Pavedhitaṁ vāpi pakappitesu;


Cutūpapāto idha yassa natthi,


Sa kena vedheyya kuhiṁ va jappe”.


“Yamāhu dhammaṁ paramanti eke,


Tameva hīnanti panāhu aññe;


Sacco nu vādo katamo imesaṁ,


Sabbeva hīme kusalāvadānā”.


Sutta Nipāta 4.14


Tuvaṭakasutta


“Pucchāmi taṁ ādiccabandhu,


Vivekaṁ santipadañca mahesi;


Kathaṁ disvā nibbāti bhikkhu,


Anupādiyāno lokasmiṁ kiñci”.


Annānamatho pānānaṁ,


Khādanīyānaṁ athopi vatthānaṁ;


Laddhā na sannidhiṁ kayirā,


Na ca parittase tāni alabhamāno.


Jhāyī na pādalolassa,


Virame kukkuccā nappamajjeyya;


Athāsanesu sayanesu,


Appasaddesu bhikkhu vihareyya.


Niddaṁ na bahulīkareyya,


Jāgariyaṁ bhajeyya ātāpī;


Tandiṁ māyaṁ hassaṁ khiḍḍaṁ,


Methunaṁ vippajahe savibhūsaṁ.


Āthabbaṇaṁ supinaṁ lakkhaṇaṁ,


No vidahe athopi nakkhattaṁ;


Virutañca gabbhakaraṇaṁ,


Tikicchaṁ māmako na seveyya.


Nindāya nappavedheyya,


Na uṇṇameyya pasaṁsito bhikkhu;


Lobhaṁ saha macchariyena,


Kodhaṁ pesuṇiyañca panudeyya.


Kayavikkaye na tiṭṭheyya,


Upavādaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñci;


Gāme ca nābhisajjeyya,


Lābhakamyā janaṁ na lapayeyya.


Na ca katthitā siyā bhikkhu,


Na ca vācaṁ payuttaṁ bhāseyya;


Pāgabbhiyaṁ na sikkheyya,


Kathaṁ viggāhikaṁ na kathayeyya.


Mosavajje na nīyetha,


Sampajāno saṭhāni na kayirā;


Atha jīvitena paññāya,


Sīlabbatena nāññamatimaññe.


Sutvā rusito bahuṁ vācaṁ,


Samaṇānaṁ vā puthujanānaṁ;


Pharusena ne na paṭivajjā,


Na hi santo paṭisenikaronti.


Etañca dhammamaññāya,


Vicinaṁ bhikkhu sadā sato sikkhe;


Santīti nibbutiṁ ñatvā,


Sāsane gotamassa na pamajjeyya.


“Mūlaṁ papañcasaṅkhāya,


(iti bhagavā)


Mantā asmīti sabbamuparundhe;


Yā kāci taṇhā ajjhattaṁ,


Tāsaṁ vinayā sadā sato sikkhe.


Abhibhū hi so anabhibhūto,


Sakkhidhammamanītihamadassī;


Tasmā hi tassa bhagavato sāsane,


Appamatto sadā namassamanusikkhe”ti.


Tuvaṭakasuttaṁ cuddasamaṁ.


Yaṁ kiñci dhammamabhijaññā,


Ajjhattaṁ atha vāpi bahiddhā;


Na tena thāmaṁ kubbetha,


Na hi sā nibbuti sataṁ vuttā.


Seyyo na tena maññeyya,


Nīceyyo atha vāpi sarikkho;


Phuṭṭho anekarūpehi,


Nātumānaṁ vikappayaṁ tiṭṭhe.


Ajjhattamevupasame,


Na aññato bhikkhu santimeseyya;


Ajjhattaṁ upasantassa,


Natthi attā kuto nirattā vā.


Majjhe yathā samuddassa,


Ūmi no jāyatī ṭhito hoti;


Evaṁ ṭhito anejassa,


Ussadaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñci”.


“Akittayī vivaṭacakkhu,


Sakkhidhammaṁ parissayavinayaṁ;


Paṭipadaṁ vadehi bhaddante,


Pātimokkhaṁ atha vāpi samādhiṁ”.


“Cakkhūhi neva lolassa,


Gāmakathāya āvaraye sotaṁ;


Rase ca nānugijjheyya,


Na ca mamāyetha kiñci lokasmiṁ.


Phassena yadā phuṭṭhassa,


Paridevaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñci;


Bhavañca nābhijappeyya,


Bheravesu ca na sampavedheyya.


Sutta Nipāta 4.15


Attadaṇḍasutta


“Attadaṇḍā bhayaṁ jātaṁ,


janaṁ passatha medhagaṁ;


Saṁvegaṁ kittayissāmi,


yathā saṁvijitaṁ mayā.


Purāṇaṁ nābhinandeyya,


Nave khantiṁ na kubbaye;


Hiyyamāne na soceyya,


Ākāsaṁ na sito siyā.


Gedhaṁ brūmi mahoghoti,


Ājavaṁ brūmi jappanaṁ;


Ārammaṇaṁ pakappanaṁ,


Kāmapaṅko duraccayo.


Saccā avokkamma muni,


Thale tiṭṭhati brāhmaṇo;


Sabbaṁ so paṭinissajja,


Sa ve santoti vuccati.


Sa ve vidvā sa vedagū,


Ñatvā dhammaṁ anissito;


Sammā so loke iriyāno,


Na pihetīdha kassaci.


Yodha kāme accatari,


Saṅgaṁ loke duraccayaṁ;


Na so socati nājjheti,


Chinnasoto abandhano.


Yaṁ pubbe taṁ visosehi,


Pacchā te māhu kiñcanaṁ;


Majjhe ce no gahessasi,


Upasanto carissasi.


Sabbaso nāmarūpasmiṁ,


Yassa natthi mamāyitaṁ;


Asatā ca na socati,


Sa ve loke na jīyati.


Yassa natthi idaṁ meti,


Paresaṁ vāpi kiñcanaṁ;


Mamattaṁ so asaṁvindaṁ,


Natthi meti na socati.


Aniṭṭhurī ananugiddho,


Anejo sabbadhī samo;


Tamānisaṁsaṁ pabrūmi,


Pucchito avikampinaṁ.


Anejassa vijānato,


Natthi kāci nisaṅkhati;


Virato so viyārabbhā,


Khemaṁ passati sabbadhi.


Phandamānaṁ pajaṁ disvā,


macche appodake yathā;


Aññamaññehi byāruddhe,


disvā maṁ bhayamāvisi.


Na samesu na omesu,


Na ussesu vadate muni;


Santo so vītamaccharo,


Nādeti na nirassatī”ti.


Attadaṇḍasuttaṁ pannarasamaṁ.


Samantamasāro loko,


disā sabbā sameritā;


Icchaṁ bhavanamattano,


nāddasāsiṁ anositaṁ.


Osāne tveva byāruddhe,


Disvā me aratī ahu;


Athettha sallamaddakkhiṁ,


Duddasaṁ hadayanissitaṁ.


Yena sallena otiṇṇo,


disā sabbā vidhāvati;


Tameva sallamabbuyha,


na dhāvati na sīdati.


Tattha sikkhānugīyanti,


yāni loke gadhitāni;


Na tesu pasuto siyā,


nibbijjha sabbaso kāme;


Sikkhe nibbānamattano.


Sacco siyā appagabbho,


amāyo rittapesuṇo;


Akkodhano lobhapāpaṁ,


vevicchaṁ vitare muni.


Niddaṁ tandiṁ sahe thīnaṁ,


pamādena na saṁvase;


Atimāne na tiṭṭheyya,


nibbānamanaso naro.


Mosavajje na nīyetha,


rūpe snehaṁ na kubbaye;


Mānañca parijāneyya,


sāhasā virato care.


Sutta Nipāta 4.16


Sāriputtasutta


“Na me diṭṭho ito pubbe,


(iccāyasmā sāriputto)


Na suto uda kassaci;


Evaṁ vagguvado satthā,


Tusitā gaṇimāgato.


Pañcannaṁ dhīro bhayānaṁ na bhāye,


Bhikkhu sato sapariyantacārī;


Ḍaṁsādhipātānaṁ sarīsapānaṁ,


Manussaphassānaṁ catuppadānaṁ.


Paradhammikānampi na santaseyya,


Disvāpi tesaṁ bahubheravāni;


Athāparāni abhisambhaveyya,


Parissayāni kusalānuesī.


Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho,


Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya;


So tehi phuṭṭho bahudhā anoko,


Viriyaṁ parakkammadaḷhaṁ kareyya.


Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya,


Mettāya phasse tasathāvarāni;


Yadāvilattaṁ manaso vijaññā,


Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.


Kodhātimānassa vasaṁ na gacche,


Mūlampi tesaṁ palikhañña tiṭṭhe;


Athappiyaṁ vā pana appiyaṁ vā,


Addhā bhavanto abhisambhaveyya.


Paññaṁ purakkhatvā kalyāṇapīti,


Vikkhambhaye tāni parissayāni;


Aratiṁ sahetha sayanamhi pante,


Caturo sahetha paridevadhamme.


Kiṁsū asissāmi kuva vā asissaṁ,


Dukkhaṁ vata settha kvajja sessaṁ;


Ete vitakke paridevaneyye,


Vinayetha sekho aniketacārī.


Annañca laddhā vasanañca kāle,


Mattaṁ so jaññā idha tosanatthaṁ;


So tesu gutto yatacāri gāme,


Rusitopi vācaṁ pharusaṁ na vajjā.


Okkhittacakkhu na ca pādalolo,


Jhānānuyutto bahujāgarassa;


Upekkhamārabbha samāhitatto,


Takkāsayaṁ kukkucciyūpachinde.


Cudito vacībhi satimābhinande,


Sabrahmacārīsu khilaṁ pabhinde;


Vācaṁ pamuñce kusalaṁ nātivelaṁ,


Janavādadhammāya na cetayeyya.


Sadevakassa lokassa,


yathā dissati cakkhumā;


Sabbaṁ tamaṁ vinodetvā,


ekova ratimajjhagā.


Athāparaṁ pañca rajāni loke,


Yesaṁ satīmā vinayāya sikkhe;


Rūpesu saddesu atho rasesu,


Gandhesu phassesu sahetha rāgaṁ.


Etesu dhammesu vineyya chandaṁ,


Bhikkhu satimā suvimuttacitto;


Kālena so sammā dhammaṁ parivīmaṁsamāno,


Ekodibhūto vihane tamaṁ so”ti.


Sāriputtasuttaṁ soḷasamaṁ.


Aṭṭhakavaggo catuttho.


Tassuddānaṁ


Kāmaṁ guhañca duṭṭhā ca,


suddhañca paramā jarā;


Metteyyo ca pasūro ca,


māgaṇḍi purābhedanaṁ.


Kalahaṁ dve ca byūhāni,


punadeva tuvaṭṭakaṁ;


Attadaṇḍavaraṁ suttaṁ,


therapuṭṭhena soḷasa;


Iti etāni suttāni,


sabbānaṭṭhakavaggikāti.


Taṁ buddhaṁ asitaṁ tādiṁ,


akuhaṁ gaṇimāgataṁ;


Bahūnamidha baddhānaṁ,


atthi pañhena āgamaṁ.


Bhikkhuno vijigucchato,


bhajato rittamāsanaṁ;


Rukkhamūlaṁ susānaṁ vā,


pabbatānaṁ guhāsu vā.


Uccāvacesu sayanesu,


kīvanto tattha bheravā;


Yehi bhikkhu na vedheyya,


nigghose sayanāsane.


Katī parissayā loke,


gacchato agataṁ disaṁ;


Ye bhikkhu abhisambhave,


pantamhi sayanāsane.


Kyāssa byappathayo assu,


kyāssassu idha gocarā;


Kāni sīlabbatānāssu,


pahitattassa bhikkhuno.


Kaṁ so sikkhaṁ samādāya,


ekodi nipako sato;


Kammāro rajatasseva,


niddhame malamattano”.


“Vijigucchamānassa yadidaṁ phāsu,


(sāriputtāti bhagavā)


Rittāsanaṁ sayanaṁ sevato ce;


Sambodhikāmassa yathānudhammaṁ,


Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ.


Sutta Nipāta 4.1


Kāmasutta


Kāmaṁ kāmayamānassa,


tassa ce taṁ samijjhati;


Addhā pītimano hoti,


laddhā macco yadicchati.


Tassa ce kāmayānassa,


chandajātassa jantuno;


Te kāmā parihāyanti,


sallaviddhova ruppati.


Yo kāme parivajjeti,


sappasseva padā siro;


Somaṁ visattikaṁ loke,


sato samativattati.


Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā,


gavāssaṁ dāsaporisaṁ;


Thiyo bandhū puthu kāme,


yo naro anugijjhati.


Abalā naṁ balīyanti,


maddantenaṁ parissayā;


Tato naṁ dukkhamanveti,


nāvaṁ bhinnamivodakaṁ.


Tasmā jantu sadā sato,


Kāmāni parivajjaye;


Te pahāya tare oghaṁ,


Nāvaṁ sitvāva pāragūti.


Kāmasuttaṁ paṭhamaṁ.


Sutta Nipāta 4.2


Guhaṭṭhakasutta


Satto guhāyaṁ bahunābhichanno,


Tiṭṭhaṁ naro mohanasmiṁ pagāḷho;


Dūre vivekā hi tathāvidho so,


Kāmā hi loke na hi suppahāyā.


Icchānidānā bhavasātabaddhā,


Te duppamuñcā na hi aññamokkhā;


Pacchā pure vāpi apekkhamānā,


Ime va kāme purime va jappaṁ.


Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā,


Avadāniyā te visame niviṭṭhā;


Dukkhūpanītā paridevayanti,


Kiṁsū bhavissāma ito cutāse.


Tasmā hi sikkhetha idheva jantu,


Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke;


Na tassa hetū visamaṁ careyya,


Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā.


Passāmi loke pariphandamānaṁ,


Pajaṁ imaṁ taṇhagataṁ bhavesu;


Hīnā narā maccumukhe lapanti,


Avītataṇhāse bhavābhavesu.


Mamāyite passatha phandamāne,


Maccheva appodake khīṇasote;


Etampi disvā amamo careyya,


Bhavesu āsattimakubbamāno.


Ubhosu antesu vineyya chandaṁ,


Phassaṁ pariññāya anānugiddho;


Yadattagarahī tadakubbamāno,


Na lippatī diṭṭhasutesu dhīro.


Saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ,


Pariggahesu muni nopalitto;


Abbūḷhasallo caramappamatto,


Nāsīsatī lokamimaṁ parañcāti.


Guhaṭṭhakasuttaṁ dutiyaṁ.


Sutta Nipāta 4.3


Duṭṭhaṭṭhakasutta


Vadanti ve duṭṭhamanāpi eke,


Athopi ve saccamanā vadanti;


Vādañca jātaṁ muni no upeti,


Tasmā munī natthi khilo kuhiñci.


Sakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya,


Chandānunīto ruciyā niviṭṭho;


Sayaṁ samattāni pakubbamāno,


Yathā hi jāneyya tathā vadeyya.


Yo attano sīlavatāni jantu,


Anānupuṭṭhova paresa pāva;


Anariyadhammaṁ kusalā tamāhu,


Yo ātumānaṁ sayameva pāva.


Santo ca bhikkhu abhinibbutatto,


Itihanti sīlesu akatthamāno;


Tamariyadhammaṁ kusalā vadanti,


Yassussadā natthi kuhiñci loke.


Pakappitā saṅkhatā yassa dhammā,


Purakkhatā santi avīvadātā;


Yadattani passati ānisaṁsaṁ,


Taṁ nissito kuppapaṭiccasantiṁ.


Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā,


Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ;


Tasmā naro tesu nivesanesu,


Nirassatī ādiyatī ca dhammaṁ.


Dhonassa hi natthi kuhiñci loke,


Pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu;


Māyañca mānañca pahāya dhono,


Sa kena gaccheyya anūpayo so.


Upayo hi dhammesu upeti vādaṁ,


Anūpayaṁ kena kathaṁ vadeyya;


Attā nirattā na hi tassa atthi,


Adhosi so diṭṭhimidheva sabbanti.


Duṭṭhaṭṭhakasuttaṁ tatiyaṁ.


Sutta Nipāta 4.4


Suddhaṭṭhakasutta


Passāmi suddhaṁ paramaṁ arogaṁ,


Diṭṭhena saṁsuddhi narassa hoti;


Evābhijānaṁ paramanti ñatvā,


Suddhānupassīti pacceti ñāṇaṁ.


Diṭṭhena ce suddhi narassa hoti,


Ñāṇena vā so pajahāti dukkhaṁ;


Aññena so sujjhati sopadhīko,


Diṭṭhī hi naṁ pāva tathā vadānaṁ.


Na brāhmaṇo aññato suddhimāha,


Diṭṭhe sute sīlavate mute vā;


Puññe ca pāpe ca anūpalitto,


Attañjaho nayidha pakubbamāno.


Purimaṁ pahāya aparaṁ sitāse,


Ejānugā te na taranti saṅgaṁ;


Te uggahāyanti nirassajanti,


Kapīva sākhaṁ pamuñcaṁ gahāyaṁ.


Sayaṁ samādāya vatāni jantu,


Uccāvacaṁ gacchati saññasatto;


Vidvā ca vedehi samecca dhammaṁ,


Na uccāvacaṁ gacchati bhūripañño.


Sa sabbadhammesu visenibhūto,


Yaṁ kiñci diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā;


Tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantaṁ,


Kenīdha lokasmi vikappayeyya.


Na kappayanti na purekkharonti,


Accantasuddhīti na te vadanti;


Ādānaganthaṁ gathitaṁ visajja,


Āsaṁ na kubbanti kuhiñci loke.


Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi,


Ñatvā va disvā va samuggahītaṁ;


Na rāgarāgī na virāgaratto,


Tassīdha natthi paramuggahītanti.


Suddhaṭṭhakasuttaṁ catutthaṁ.


Sutta Nipāta 4.5


Paramaṭṭhakasutta


Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno,


Yaduttari kurute jantu loke;


Hīnāti aññe tato sabbamāha,


Tasmā vivādāni avītivatto.


Yadattanī passati ānisaṁsaṁ,


Diṭṭhe sute sīlavate mute vā;


Tadeva so tattha samuggahāya,


Nihīnato passati sabbamaññaṁ.


Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti,


Yaṁ nissito passati hīnamaññaṁ;


Tasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,


Sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyya.


Diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya,


Ñāṇena vā sīlavatena vāpi;


Samoti attānamanūpaneyya,


Hīno na maññetha visesi vāpi.


Attaṁ pahāya anupādiyāno,


Ñāṇepi so nissayaṁ no karoti;


Sa ve viyattesu na vaggasārī,


Diṭṭhimpi so na pacceti kiñci.


Yassūbhayante paṇidhīdha natthi,


Bhavābhavāya idha vā huraṁ vā;


Nivesanā tassa na santi keci,


Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ.


Tassīdha diṭṭhe va sute mute vā,


Pakappitā natthi aṇūpi saññā;


Taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānaṁ,


Kenīdha lokasmiṁ vikappayeyya.


Na kappayanti na purekkharonti,


Dhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse;


Na brāhmaṇo sīlavatena neyyo,


Pāraṅgato na pacceti tādīti.


Paramaṭṭhakasuttaṁ pañcamaṁ.


Sutta Nipāta 4.6


Jarāsutta


Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ,


Oraṁ vassasatāpi miyyati;


Yo cepi aticca jīvati,


Atha kho so jarasāpi miyyati.


Dhono na hi tena maññati,


Yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā;


Nāññena visuddhimicchati,


Na hi so rajjati no virajjatīti.


Jarāsuttaṁ chaṭṭhaṁ.


Socanti janā mamāyite,


Na hi santi niccā pariggahā;


Vinābhāvasantamevidaṁ,


Iti disvā nāgāramāvase.


Maraṇenapi taṁ pahīyati,


Yaṁ puriso mamidanti maññati;


Etampi viditvā paṇḍito,


Na mamattāya nametha māmako.


Supinena yathāpi saṅgataṁ,


Paṭibuddho puriso na passati;


Evampi piyāyitaṁ janaṁ,


Petaṁ kālaṅkataṁ na passati.


Diṭṭhāpi sutāpi te janā,


Yesaṁ nāmamidaṁ pavuccati;


Nāmaṁyevāvasissati,


Akkheyyaṁ petassa jantuno.


Sokapparidevamaccharaṁ,


Na jahanti giddhā mamāyite;


Tasmā munayo pariggahaṁ,


Hitvā acariṁsu khemadassino.


Patilīnacarassa bhikkhuno,


Bhajamānassa vivittamāsanaṁ;


Sāmaggiyamāhu tassa taṁ,


Yo attānaṁ bhavane na dassaye.


Sabbattha munī anissito,


Na piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ;


Tasmiṁ paridevamaccharaṁ,


Paṇṇe vāri yathā na limpati.


Udabindu yathāpi pokkhare,


Padume vāri yathā na limpati;


Evaṁ muni nopalimpati,


Yadidaṁ diṭṭhasutaṁ mutesu vā.


Sutta Nipāta 4.7


Tissametteyyasutta


“Methunamanuyuttassa,


(iccāyasmā tisso metteyyo)


Vighātaṁ brūhi mārisa;


Sutvāna tava sāsanaṁ,


Viveke sikkhissāmase”.


Rittassa munino carato,


Kāmesu anapekkhino;


Oghatiṇṇassa pihayanti,


Kāmesu gadhitā pajā”ti.


Tissametteyyasuttaṁ sattamaṁ.


(metteyyāti bhagavā)


Mussate vāpi sāsanaṁ;


Micchā ca paṭipajjati,


Etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.


Eko pubbe caritvāna,


methunaṁ yo nisevati;


Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke,


hīnamāhu puthujjanaṁ.


Yaso kitti ca yā pubbe,


hāyate vāpi tassa sā;


Etampi disvā sikkhetha,


methunaṁ vippahātave.


Saṅkappehi pareto so,


kapaṇo viya jhāyati;


Sutvā paresaṁ nigghosaṁ,


maṅku hoti tathāvidho.


Atha satthāni kurute,


paravādehi codito;


Esa khvassa mahāgedho,


mosavajjaṁ pagāhati.


Paṇḍitoti samaññāto,


ekacariyaṁ adhiṭṭhito;


Athāpi methune yutto,


mandova parikissati.


Etamādīnavaṁ ñatvā,


Muni pubbāpare idha;


Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā,


Na nisevetha methunaṁ.


Vivekaññeva sikkhetha,


etaṁ ariyānamuttamaṁ;


Na tena seṭṭho maññetha,


sa ve nibbānasantike.


Sutta Nipāta 4.8


Pasūrasutta


Idheva suddhī iti vādayanti,


Nāññesu dhammesu visuddhimāhu;


Yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā,


Paccekasaccesu puthū niviṭṭhā.


Visenikatvā pana ye caranti,


Diṭṭhīhi diṭṭhiṁ avirujjhamānā;


Tesu tvaṁ kiṁ labhetho pasūra,


Yesīdha natthī paramuggahītaṁ.


Atha tvaṁ pavitakkamāgamā,


Manasā diṭṭhigatāni cintayanto;


Dhonena yugaṁ samāgamā,


Na hi tvaṁ sakkhasi sampayātaveti.


Pasūrasuttaṁ aṭṭhamaṁ.


Te vādakāmā parisaṁ vigayha,


Bālaṁ dahantī mithu aññamaññaṁ;


Vadanti te aññasitā kathojjaṁ,


Pasaṁsakāmā kusalā vadānā.


Yutto kathāyaṁ parisāya majjhe,


Pasaṁsamicchaṁ vinighāti hoti;


Apāhatasmiṁ pana maṅku hoti,


Nindāya so kuppati randhamesī.


Yamassa vādaṁ parihīnamāhu,


Apāhataṁ pañhavimaṁsakāse;


Paridevati socati hīnavādo,


Upaccagā manti anutthunāti.


Ete vivādā samaṇesu jātā,


Etesu ugghātinighāti hoti;


Etampi disvā virame kathojjaṁ,


Na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.


Pasaṁsito vā pana tattha hoti,


Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe;


So hassatī unnamatī ca tena,


Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahu.


Yā unnatī sāssa vighātabhūmi,


Mānātimānaṁ vadate paneso;


Etampi disvā na vivādayetha,


Na hi tena suddhiṁ kusalā vadanti.


Sūro yathā rājakhādāya puṭṭho,


Abhigajjameti paṭisūramicchaṁ;


Yeneva so tena palehi sūra,


Pubbeva natthi yadidaṁ yudhāya.


Ye diṭṭhimuggayha vivādayanti,


Idameva saccanti ca vādayanti;


Te tvaṁ vadassū na hi tedha atthi,


Vādamhi jāte paṭisenikattā.


Sutta Nipāta 4.9


Māgaṇḍiyasutta


“Disvāna taṇhaṁ aratiṁ ragañca,


Nāhosi chando api methunasmiṁ;


Kimevidaṁ muttakarīsapuṇṇaṁ,


Pādāpi naṁ samphusituṁ na icche”.


Okaṁ pahāya aniketasārī,


Gāme akubbaṁ muni santhavāni;


Kāmehi ritto apurakkharāno,


Kathaṁ na viggayha janena kayirā.


Yehi vivitto vicareyya loke,


Na tāni uggayha vadeyya nāgo;


Jalambujaṁ kaṇḍakavārijaṁ yathā,


Jalena paṅkena canūpalittaṁ;


Evaṁ munī santivādo agiddho,


Kāme ca loke ca anūpalitto.


Na vedagū diṭṭhiyāyako na mutiyā,


Sa mānameti na hi tammayo so;


Na kammunā nopi sutena neyyo,


Anūpanīto sa nivesanesu.


Saññāvirattassa na santi ganthā,


Paññāvimuttassa na santi mohā;


Saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṁ,


Te ghaṭṭayantā vicaranti loke”ti.


Māgaṇḍiyasuttaṁ navamaṁ.


“Etādisañce ratanaṁ na icchasi,


Nāriṁ narindehi bahūhi patthitaṁ;


Diṭṭhigataṁ sīlavataṁ nu jīvitaṁ,


Bhavūpapattiñca vadesi kīdisaṁ”.


“Idaṁ vadāmīti na tassa hoti,


(māgaṇḍiyāti bhagavā)


Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ;


Passañca diṭṭhīsu anuggahāya,


Ajjhattasantiṁ pacinaṁ adassaṁ”.


“Vinicchayā yāni pakappitāni,


(iti māgaṇḍiyo)


Te ve munī brūsi anuggahāya;


Ajjhattasantīti yametamatthaṁ,


Kathaṁ nu dhīrehi paveditaṁ taṁ”.


“Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,


Sīlabbatenāpi na suddhimāha;


Adiṭṭhiyā assutiyā añāṇā,


Asīlatā abbatā nopi tena;


Ete ca nissajja anuggahāya,


Santo anissāya bhavaṁ na jappe”.


“No ce kira diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,


Maññāmahaṁ momuhameva dhammaṁ,


Diṭṭhiyā eke paccenti suddhiṁ”.


“Diṭṭhañca nissāya anupucchamāno,


(māgaṇḍiyāti bhagavā)


Samuggahītesu pamohamāgā;


Ito ca nāddakkhi aṇumpi saññaṁ,


Tasmā tuvaṁ momuhato dahāsi.


Samo visesī uda vā nihīno,


Yo maññati so vivadetha tena;


Tīsu vidhāsu avikampamāno,


Samo visesīti na tassa hoti.


Saccanti so brāhmaṇo kiṁ vadeyya,


Musāti vā so vivadetha kena;


Yasmiṁ samaṁ visamaṁ vāpi natthi,


Sa kena vādaṁ paṭisaṁyujeyya.


Sutta Nipāta 5.10


Todeyyamāṇavapucchā


“Yasmiṁ kāmā na vasanti,


(iccāyasmā todeyyo)


Taṇhā yassa na vijjati;


Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,


Vimokkho tassa kīdiso”.


(todeyyāti bhagavā)


Vimokkho tassa nāparo”.


“Nirāsaso so uda āsasāno,


Paññāṇavā so uda paññakappī;


Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ,


Taṁ me viyācikkha samantacakkhu”.


“Nirāsaso so na ca āsasāno,


Paññāṇavā so na ca paññakappī;


Evampi todeyya muniṁ vijāna,


Akiñcanaṁ kāmabhave asattan”ti.


Todeyyamāṇavapucchā navamā.


Sutta Nipāta 5.11


Kappamāṇavapucchā


“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,


(iccāyasmā kappo)


Oghe jāte mahabbhaye;


Jarāmaccuparetānaṁ,


Dīpaṁ pabrūhi mārisa;


Tvañca me dīpamakkhāhi,


Yathāyidaṁ nāparaṁ siyā”.


(kappāti bhagavā)


Dīpaṁ pabrūmi kappa te.


Akiñcanaṁ anādānaṁ,


etaṁ dīpaṁ anāparaṁ;


Nibbānaṁ iti naṁ brūmi,


jarāmaccuparikkhayaṁ.


Etadaññāya ye satā,


Diṭṭhadhammābhinibbutā;


Na te māravasānugā,


Na te mārassa paddhagū”ti.


Kappamāṇavapucchā dasamā.


Sutta Nipāta 5.12


Jatukaṇṇimāṇavapucchā


“Sutvānahaṁ vīramakāmakāmiṁ,


(iccāyasmā jatukaṇṇi)


Oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgamaṁ;


Santipadaṁ brūhi sahajanetta,


Yathātacchaṁ bhagavā brūhi metaṁ.


Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati,


Ādiccova pathaviṁ tejī tejasā;


Parittapaññassa me bhūripañña,


Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;


Jātijarāya idha vippahānaṁ”.


“Kāmesu vinaya gedhaṁ,


(jatukaṇṇīti bhagavā)


Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato;


Uggahītaṁ nirattaṁ vā,


Mā te vijjittha kiñcanaṁ.


Yaṁ pubbe taṁ visosehi,


pacchā te māhu kiñcanaṁ;


Majjhe ce no gahessasi,


upasanto carissasi.


Sabbaso nāmarūpasmiṁ,


Vītagedhassa brāhmaṇa;


Āsavāssa na vijjanti,


Yehi maccuvasaṁ vaje”ti.


Jatukaṇṇimāṇavapucchā ekādasamā.


Sutta Nipāta 5.13


Bhadrāvudhamāṇavapucchā


“Okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejaṁ,


(iccāyasmā bhadrāvudho)


Nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ;


Kappañjahaṁ abhiyāce sumedhaṁ,


Sutvāna nāgassa apanamissanti ito.


Nānājanā janapadehi saṅgatā,


Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā;


Tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi,


Tathā hi te vidito esa dhammo”.


“Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ,


(bhadrāvudhāti bhagavā


Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;


Yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti,


Teneva māro anveti jantuṁ.


Tasmā pajānaṁ na upādiyetha,


Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke;


Ādānasatte iti pekkhamāno,


Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan”ti.


Bhadrāvudhamāṇavapucchā dvādasamā.


Sutta Nipāta 5.14


Udayamāṇavapucchā


“Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ,


(iccāyasmā udayo)


Katakiccaṁ anāsavaṁ;


Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,


Atthi pañhena āgamaṁ;


Aññāvimokkhaṁ pabrūhi,


Avijjāya pabhedanaṁ”.


“Pahānaṁ kāmacchandānaṁ,


(udayāti bhagavā)


Domanassāna cūbhayaṁ;


Thinassa ca panūdanaṁ,


Kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ.


Upekkhāsatisaṁsuddhaṁ,


dhammatakkapurejavaṁ;


Aññāvimokkhaṁ pabrūmi,


avijjāya pabhedanaṁ”.


“Kiṁsu saṁyojano loko,


kiṁsu tassa vicāraṇaṁ;


Kissassa vippahānena,


nibbānaṁ iti vuccati”.


“Nandisaṁyojano loko,


vitakkassa vicāraṇaṁ;


Taṇhāya vippahānena,


“Kathaṁ satassa carato,


viññāṇaṁ uparujjhati;


Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamma,


taṁ suṇoma vaco tava”.


“Ajjhattañca bahiddhā ca,


Vedanaṁ nābhinandato;


Evaṁ satassa carato,


Viññāṇaṁ uparujjhatī”ti.


Udayamāṇavapucchā terasamā.


Sutta Nipāta 5.15


Posālamāṇavapucchā


“Yo atītaṁ ādisati,


(iccāyasmā posālo)


Anejo chinnasaṁsayo;


Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,


Atthi pañhena āgamaṁ.


Vibhūtarūpasaññissa,


sabbakāyappahāyino;


Ajjhattañca bahiddhā ca,


natthi kiñcīti passato;


Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,


kathaṁ neyyo tathāvidho”.


“Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,


(posālāti bhagavā)


Abhijānaṁ tathāgato;


Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,


Vimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.


Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,


Nandī saṁyojanaṁ iti;


Evametaṁ abhiññāya,


Tato tattha vipassati;


Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,


Brāhmaṇassa vusīmato”ti.


Posālamāṇavapucchā cuddasamā.


Sutta Nipāta 5.16


Mogharājamāṇavapucchā


“Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ,


(iccāyasmā mogharājā)


Na me byākāsi cakkhumā;


Yāvatatiyañca devīsi,


Byākarotīti me sutaṁ.


Ayaṁ loko paro loko,


brahmaloko sadevako;


Diṭṭhiṁ te nābhijānāti,


gotamassa yasassino.


Evaṁ abhikkantadassāviṁ,


atthi pañhena āgamaṁ;


Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,


maccurājā na passati”.


“Suññato lokaṁ avekkhassu,


Mogharāja sadā sato;


Attānudiṭṭhiṁ ūhacca,


Evaṁ maccutaro siyā;


Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,


Maccurājā na passatī”ti.


Mogharājamāṇavapucchā pannarasamā.


Sutta Nipāta 5.17


Piṅgiyamāṇavapucchā


“Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo,


(iccāyasmā piṅgiyo)


Nettā na suddhā savanaṁ na phāsu;


Māhaṁ nassaṁ momuho antarāva,


Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;


Jātijarāya idha vippahānaṁ”.


“Disvāna rūpesu vihaññamāne,


(piṅgiyāti bhagavā)


Ruppanti rūpesu janā pamattā;


Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,


Jahassu rūpaṁ apunabbhavāya”.


“Disā catasso vidisā catasso,


Uddhaṁ adho dasa disā imāyo;


Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ,


Atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke;


Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ,


“Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno,


Santāpajāte jarasā parete;


Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāyā”ti.


Piṅgiyamāṇavapucchā soḷasamā.


Sutta Nipāta 5.18


Pārāyanatthutigāthā


Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye,

idamavoc bhagav magadh viharant pasanak cetiy


paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi.

paricarakasolas brahman ajjhitth putth putth panha byakas


Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.

ekamek cep panh atthamannay dhammamannay dhammanudhamm patipajjeyy gaccheyyev jaramaran param


Pāraṅgamanīyā ime dhammāti, tasmā imassa dhammapariyāyassa pārāyananteva adhivacanaṁ.

parangamaniy im dhammat tasm im dhammapariyay parayanantev adhivacana


Ajito tissametteyyo,


puṇṇako atha mettagū;


Dhotako upasīvo ca,


nando ca atha hemako.


Todeyya-kappā dubhayo,


jatukaṇṇī ca paṇḍito;


Bhadrāvudho udayo ca,


posālo cāpi brāhmaṇo;


Mogharājā ca medhāvī,


piṅgiyo ca mahāisi.


Ete buddhaṁ upāgacchuṁ,


sampannacaraṇaṁ isiṁ;


Pucchantā nipuṇe pañhe,


buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ.


Tesaṁ buddho pabyākāsi,


pañhe puṭṭho yathātathaṁ;


Pañhānaṁ veyyākaraṇena,


tosesi brāhmaṇe muni.


Te tositā cakkhumatā,


buddhenādiccabandhunā;


Brahmacariyamacariṁsu,


varapaññassa santike.


Ekamekassa pañhassa,


yathā buddhena desitaṁ;


Tathā yo paṭipajjeyya,


gacche pāraṁ apārato.


Apārā pāraṁ gaccheyya,


bhāvento maggamuttamaṁ;


Maggo so pāraṁ gamanāya,


tasmā pārāyanaṁ iti.


Sutta Nipāta 5.19


Pārāyanānugītigāthā


“Pārāyanamanugāyissaṁ,


(iccāyasmā piṅgiyo)


Yathāddakkhi tathākkhāsi;


Vimalo bhūrimedhaso,


Nikkāmo nibbano nāgo;


Kissa hetu musā bhaṇe.


“Nāhaṁ tamhā vippavasāmi,


Muhuttamapi brāhmaṇa;


Gotamā bhūripaññāṇā,


Gotamā bhūrimedhasā.


Yo me dhammamadesesi,


Sandiṭṭhikamakālikaṁ;


Taṇhakkhayamanītikaṁ,


Yassa natthi upamā kvaci.


Passāmi naṁ manasā cakkhunāva,


Rattindivaṁ brāhmaṇa appamatto;


Namassamāno vivasemi rattiṁ,


Teneva maññāmi avippavāsaṁ.


Saddhā ca pīti ca mano sati ca,


Nāpentime gotamasāsanamhā;


Yaṁ yaṁ disaṁ vajati bhūripañño,


Sa tena teneva natohamasmi.


Jiṇṇassa me dubbalathāmakassa,


Teneva kāyo na paleti tattha;


Saṅkappayantāya vajāmi niccaṁ,


Mano hi me brāhmaṇa tena yutto.


Paṅke sayāno pariphandamāno,


Dīpā dīpaṁ upaplaviṁ;


Athaddasāsiṁ sambuddhaṁ,


Oghatiṇṇamanāsavaṁ”.


“Yathā ahū vakkali muttasaddho,


Bhadrāvudho āḷavigotamo ca;


Evamevaṁ tvampi pamuñcassu saddhaṁ,


Gamissasi tvaṁ piṅgiya maccudheyyassa pāraṁ”.


“Esa bhiyyo pasīdāmi,


Sutvāna munino vaco;


Vivaṭṭacchado sambuddho,


Akhilo paṭibhānavā.


Adhideve abhiññāya,


Sabbaṁ vedi varovaraṁ;


Pañhānantakaro satthā,


Kaṅkhīnaṁ paṭijānataṁ.


Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,


Yassa natthi upamā kvaci;


Addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā,


Evaṁ maṁ dhārehi adhimuttacittan”ti.


Pārāyanavaggo pañcamo.


Suttuddānaṁ


Pahīnamalamohassa,


mānamakkhappahāyino;


Handāhaṁ kittayissāmi,


giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ.


Urago dhaniyopi ca,


Khaggavisāṇo kasi ca;


Cundo bhavo punadeva,


Vasalo ca karaṇīyañca;


Hemavato atha yakkho,


Vijayasuttaṁ munisuttavaranti.


Paṭhamakaṭṭhavaro varavaggo,


Dvādasasuttadharo suvibhatto;


Desito cakkhumatā vimalena,


Suyyati vaggavaro uragoti.


Ratanāmagandho hirimaṅgalanāmo,


Sucilomakapilo ca brāhmaṇadhammo;


Nāvā kiṁsīlauṭṭhahano ca,


Rāhulo ca punapi vaṅgīso.


Sammāparibbājanīyopi cettha,


Dhammikasuttavaro suvibhatto;


Cuddasasuttadharo dutiyamhi,


Cūḷakavaggavaroti tamāhu.


Pabbajjapadhānasubhāsitanāmo,


Pūraḷāso punadeva māgho ca;


Sabhiyaṁ keṇiyameva sallanāmo,


Vāseṭṭhavaro kālikopi ca.


Nālakasuttavaro suvibhatto,


Taṁ anupassī tathā punadeva;


Dvādasasuttadharo tatiyamhi,


Suyyati vaggavaro mahānāmo.


Kāmaguhaṭṭhakaduṭṭhakanāmā,


Suddhavaro paramaṭṭhakanāmo;


Jarā mettiyavaro suvibhatto,


Pasūramāgaṇḍiyā purābhedo.


Kalahavivādo ubho viyuhā ca,


Tuvaṭakaattadaṇḍasāriputtā;


Soḷasasuttadharo catutthamhi,


Aṭṭhakavaggavaroti tamāhu.


Magadhe janapade ramaṇīye,


Desavare katapuññanivese;


Pāsāṇakacetiyavare suvibhatte,


Vasi bhagavā gaṇaseṭṭho.


Ubhayavāsamāgatiyamhi,


Dvādasayojaniyā parisāya;


Soḷasabrāhmaṇānaṁ kira puṭṭho,


Pucchāya soḷasapañhakammiyā;


Nippakāsayi dhammamadāsi.


Tamonudo buddho samantacakkhu,


Lokantagū sabbabhavātivatto;


Anāsavo sabbadukkhappahīno,


Saccavhayo brahme upāsito me.


Atthapakāsakabyañjanapuṇṇaṁ,


Dhammamadesesi parakhemajaniyaṁ;


Lokahitāya jino dvipadaggo,


Suttavaraṁ bahudhammavicitraṁ;


Sabbakilesapamocanahetuṁ,


Desayi suttavaraṁ dvipadaggo.


Byañjanamatthapadaṁ samayuttaṁ,


Akkharasaññitaopamagāḷhaṁ;


Lokavicāraṇañāṇapabhaggaṁ,


Rāgamale amalaṁ vimalaggaṁ,


Dosamale amalaṁ vimalaggaṁ;


Mohamale amalaṁ vimalaggaṁ,


Lokavicāraṇañāṇapabhaggaṁ;


Klesamale amalaṁ vimalaggaṁ,


Duccaritamale amalaṁ vimalaggaṁ;


Āsavabandhanayogākilesaṁ,


Nīvaraṇāni ca tīṇi malāni;


Tassa kilesapamocanahetuṁ,


Nimmalasabbakilesapanūdaṁ,


Rāgavirāgamanejamasokaṁ;


Santapaṇītasududdasadhammaṁ,


Rāgañca dosakamabhañjitasantaṁ,


Yonicatuggatipañcaviññāṇaṁ;


Taṇhāratacchadanatāṇalatāpamokkhaṁ,


Desayi suttavaraṁ dvipadaggo.


Gambhīraduddasasaṇhanipuṇaṁ,


Paṇḍitavedaniyaṁ nipuṇatthaṁ;


Lokavicāraṇañāṇapabhaggaṁ,


Navaṅgakusumamālagīveyyaṁ,


Indriyajhānavimokkhavibhattaṁ;


Aṭṭhaṅgamaggadharaṁ varayānaṁ,


Somupamaṁ vimalaṁ parisuddhaṁ,


Aṇṇavamūpamaratanasucittaṁ;


Pupphasamaṁ ravimūpamatejaṁ,


Dijo yathā kubbanakaṁ pahāya,


Bahupphalaṁ kānanamāvaseyya;


Evampahaṁ appadasse pahāya,


Mahodadhiṁ haṁsoriva ajjhapatto.


Khemasivaṁ sukhasītalasantaṁ,


Maccutatāṇaparaṁ paramatthaṁ;


Tassa sunibbutadassanahetuṁ,


Desayi suttavaraṁ dvipadaggoti.


Suttanipātapāḷi samattā.


Ye me pubbe viyākaṁsu,


Huraṁ gotamasāsanā;


Iccāsi iti bhavissati,


Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;


Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ.


Eko tamanudāsino,


jutimā so pabhaṅkaro;


Gotamo bhūripaññāṇo,


gotamo bhūrimedhaso.


Yo me dhammamadesesi,


Sandiṭṭhikamakālikaṁ;


Taṇhakkhayamanītikaṁ,


Yassa natthi upamā kvaci”.


“Kiṁ nu tamhā vippavasasi,


muhuttamapi piṅgiya;


Gotamā bhūripaññāṇā,


gotamā bhūrimedhasā.


Yo te dhammamadesesi,


Sutta Nipāta 5.1


Vatthugāthā


Kosalānaṁ purā rammā,


agamā dakkhiṇāpathaṁ;


Ākiñcaññaṁ patthayāno,


brāhmaṇo mantapāragū.


Ussussati anāhāro,


Sokasallasamappito;


Athopi evaṁ cittassa,


Jhāne na ramatī mano.


Utrastaṁ dukkhitaṁ disvā,


Devatā atthakāminī;


Bāvariṁ upasaṅkamma,


Idaṁ vacanamabravi.


“Na so muddhaṁ pajānāti,


Kuhako so dhanatthiko;


Muddhani muddhapāte vā,


Ñāṇaṁ tassa na vijjati”.


“Bhotī carahi jānāsi,


Taṁ me akkhāhi pucchitā;


Muddhaṁ muddhādhipātañca,


Taṁ suṇoma vaco tava”.


“Ahampetaṁ na jānāmi,


Ñāṇamettha na vijjati;


Muddhani muddhādhipāte ca,


Jinānaṁ hettha dassanaṁ”.


“Atha ko carahi jānāti,


Asmiṁ pathavimaṇḍale;


Taṁ me akkhāhi devate”.


“Purā kapilavatthumhā,


Nikkhanto lokanāyako;


Apacco okkākarājassa,


Sakyaputto pabhaṅkaro.


So hi brāhmaṇa sambuddho,


Sabbadhammāna pāragū;


Sabbābhiññābalappatto,


Sabbadhammesu cakkhumā;


Sabbakammakkhayaṁ patto,


Vimutto upadhikkhaye.


Buddho so bhagavā loke,


Dhammaṁ deseti cakkhumā;


Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu,


So te taṁ byākarissati”.


Sambuddhoti vaco sutvā,


Udaggo bāvarī ahu;


Sokassa tanuko āsi,


Pītiñca vipulaṁ labhi.


So assakassa visaye,


aḷakassa samāsane;


Vasi godhāvarīkūle,


uñchena ca phalena ca.


So bāvarī attamano udaggo,


Taṁ devataṁ pucchati vedajāto;


“Katamamhi gāme nigamamhi vā pana,


Katamamhi vā janapade lokanātho;


Yattha gantvāna passemu,


Sambuddhaṁ dvipaduttamaṁ”.


“Sāvatthiyaṁ kosalamandire jino,


Pahūtapañño varabhūrimedhaso;


So sakyaputto vidhuro anāsavo,


Muddhādhipātassa vidū narāsabho”.


Tato āmantayī sisse,


Brāhmaṇe mantapārage;


“Etha māṇavā akkhissaṁ,


Suṇātha vacanaṁ mama.


Yasseso dullabho loke,


Pātubhāvo abhiṇhaso;


Svājja lokamhi uppanno,


Sambuddho iti vissuto;


Khippaṁ gantvāna sāvatthiṁ,


Passavho dvipaduttamaṁ”.


“Kathaṁ carahi jānemu,


Disvā buddhoti brāhmaṇa;


Ajānataṁ no pabrūhi,


Yathā jānemu taṁ mayaṁ”.


“Āgatāni hi mantesu,


Mahāpurisalakkhaṇā;


Dvattiṁsāni ca byākkhātā,


Samattā anupubbaso.


Yassete honti gattesu,


Dveyeva tassa gatiyo,


Tatiyā hi na vijjati.


Sace agāraṁ āvasati,


Vijeyya pathaviṁ imaṁ;


Adaṇḍena asatthena,


Dhammena manusāsati.


Sace ca so pabbajati,


Agārā anagāriyaṁ;


Vivaṭṭacchado sambuddho,


Arahā bhavati anuttaro.


Jātiṁ gottañca lakkhaṇaṁ,


Mante sisse punāpare;


Muddhaṁ muddhādhipātañca,


Manasāyeva pucchatha.


Tasseva upanissāya,


gāmo ca vipulo ahu;


Tato jātena āyena,


mahāyaññamakappayi.


Anāvaraṇadassāvī,


Yadi buddho bhavissati;


Manasā pucchite pañhe,


Vācāya vissajessati”.


Bāvarissa vaco sutvā,


Sissā soḷasa brāhmaṇā;


Ajito tissametteyyo,


Puṇṇako atha mettagū.


Dhotako upasīvo ca,


Nando ca atha hemako;


Todeyya-kappā dubhayo,


Jatukaṇṇī ca paṇḍito.


Bhadrāvudho udayo ca,


Posālo cāpi brāhmaṇo;


Mogharājā ca medhāvī,


Piṅgiyo ca mahāisi.


Paccekagaṇino sabbe,


Sabbalokassa vissutā;


Jhāyī jhānaratā dhīrā,


Pubbavāsanavāsitā.


Bāvariṁ abhivādetvā,


Katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;


Jaṭājinadharā sabbe,


Pakkāmuṁ uttarāmukhā.


Aḷakassa patiṭṭhānaṁ,


Purimāhissatiṁ tadā;


Ujjeniñcāpi gonaddhaṁ,


Vedisaṁ vanasavhayaṁ.


Kosambiñcāpi sāketaṁ,


Sāvatthiñca puruttamaṁ;


Setabyaṁ kapilavatthuṁ,


Kusinārañca mandiraṁ.


Pāvañca bhoganagaraṁ,


Vesāliṁ māgadhaṁ puraṁ;


Pāsāṇakaṁ cetiyañca,


Ramaṇīyaṁ manoramaṁ.


Tasitovudakaṁ sītaṁ,


Mahālābhaṁva vāṇijo;


Chāyaṁ ghammābhitattova,


Turitā pabbatamāruhuṁ.


Mahāyaññaṁ yajitvāna,


puna pāvisi assamaṁ;


Tasmiṁ paṭipaviṭṭhamhi,


añño āgañchi brāhmaṇo.


Bhagavā tamhi samaye,


Bhikkhusaṅghapurakkhato;


Bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti,


Sīhova nadatī vane.


Ajito addasa buddhaṁ,


Sataraṁsiṁva bhāṇumaṁ;


Candaṁ yathā pannarase,


Pāripūriṁ upāgataṁ.


Athassa gatte disvāna,


Paripūrañca byañjanaṁ;


Ekamantaṁ ṭhito haṭṭho,


Manopañhe apucchatha.


“Ādissa jammanaṁ brūhi,


Gottaṁ brūhi salakkhaṇaṁ;


Mantesu pāramiṁ brūhi,


Kati vāceti brāhmaṇo”.


“Vīsaṁ vassasataṁ āyu,


So ca gottena bāvarī;


Tīṇissa lakkhaṇā gatte,


Tiṇṇaṁ vedāna pāragū.


Lakkhaṇe itihāse ca,


Sanighaṇḍusakeṭubhe;


Pañcasatāni vāceti,


Sadhamme pāramiṁ gato”.


“Lakkhaṇānaṁ pavicayaṁ,


Bāvarissa naruttama;


Kaṅkhacchida pakāsehi,


Mā no kaṅkhāyitaṁ ahu”.


“Mukhaṁ jivhāya chādeti,


Uṇṇassa bhamukantare;


Kosohitaṁ vatthaguyhaṁ,


Evaṁ jānāhi māṇava”.


Pucchañhi kiñci asuṇanto,


Sutvā pañhe viyākate;


Vicinteti jano sabbo,


Vedajāto katañjalī.


“Ko nu devo vā brahmā vā,


Indo vāpi sujampati;


Manasā pucchite pañhe,


Kametaṁ paṭibhāsati”.


Ugghaṭṭapādo tasito,


paṅkadanto rajassiro;


So ca naṁ upasaṅkamma,


satāni pañca yācati.


“Muddhaṁ muddhādhipātañca,


Bāvarī paripucchati;


Taṁ byākarohi bhagavā,


Kaṅkhaṁ vinaya no ise”.


“Avijjā muddhāti jānāhi,


Vijjā muddhādhipātinī;


Saddhāsatisamādhīhi,


Chandaviriyena saṁyutā”.


Tato vedena mahatā,


Santhambhitvāna māṇavo;


Ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā,


Pādesu sirasā pati.


“Bāvarī brāhmaṇo bhoto,


Saha sissehi mārisa;


Udaggacitto sumano,


Pāde vandati cakkhuma”.


“Sukhito bāvarī hotu,


Saha sissehi brāhmaṇo;


Tvañcāpi sukhito hohi,


Ciraṁ jīvāhi māṇava.


Bāvarissa ca tuyhaṁ vā,


Sabbesaṁ sabbasaṁsayaṁ;


Katāvakāsā pucchavho,


Yaṁ kiñci manasicchatha”.


Sambuddhena katokāso,


Nisīditvāna pañjalī;


Ajito paṭhamaṁ pañhaṁ,


Tattha pucchi tathāgataṁ.


Vatthugāthā niṭṭhitā.


Tamenaṁ bāvarī disvā,


āsanena nimantayi;


Sukhañca kusalaṁ pucchi,


idaṁ vacanamabravi.


“Yaṁ kho mama deyyadhammaṁ,


Sabbaṁ visajjitaṁ mayā;


Anujānāhi me brahme,


Natthi pañcasatāni me”.


“Sace me yācamānassa,


bhavaṁ nānupadassati;


Sattame divase tuyhaṁ,


muddhā phalatu sattadhā”.


Abhisaṅkharitvā kuhako,


bheravaṁ so akittayi;


Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,


bāvarī dukkhito ahu.


Sutta Nipāta 5.2


Ajitamāṇavapucchā


“Kenassu nivuto loko,


(iccāyasmā ajito)


Kenassu nappakāsati;


Kissābhilepanaṁ brūsi,


Kiṁsu tassa mahabbhayaṁ”.


“Avijjāya nivuto loko,


(ajitāti bhagavā)


Vevicchā pamādā nappakāsati;


Jappābhilepanaṁ brūmi,


Dukkhamassa mahabbhayaṁ”.


“Savanti sabbadhi sotā,


Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;


Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,


Kena sotā pidhiyyare”.


“Yāni sotāni lokasmiṁ,


Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;


Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,


Paññāyete pidhiyyare”.


“Paññā ceva sati yañca,


(iccāyasmā ajito)


Nāmarūpañca mārisa;


Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,


Katthetaṁ uparujjhati”.


“Yametaṁ pañhaṁ apucchi,


ajita taṁ vadāmi te;


Yattha nāmañca rūpañca,


asesaṁ uparujjhati;


Viññāṇassa nirodhena,


etthetaṁ uparujjhati”.


“Ye ca saṅkhātadhammāse,


ye ca sekhā puthū idha;


Tesaṁ me nipako iriyaṁ,


puṭṭho pabrūhi mārisa”.


“Kāmesu nābhigijjheyya,


Manasānāvilo siyā;


Kusalo sabbadhammānaṁ,


Sato bhikkhu paribbaje”ti.


Ajitamāṇavapucchā paṭhamā.


Sutta Nipāta 5.3


Tissametteyyamāṇavapucchā


“Kodha santusito loke,


(iccāyasmā tissametteyyo)


Kassa no santi iñjitā;


Ko ubhantamabhiññāya,


Majjhe mantā na lippati;


Kaṁ brūsi mahāpurisoti,


Ko idha sibbinimaccagā”.


“Kāmesu brahmacariyavā,


(metteyyāti bhagavā)


Vītataṇho sadā sato;


Saṅkhāya nibbuto bhikkhu,


Tassa no santi iñjitā.


So ubhantamabhiññāya,


Taṁ brūmi mahāpurisoti,


So idha sibbinimaccagā”ti.


Tissametteyyamāṇavapucchā dutiyā.


Sutta Nipāta 5.4


Puṇṇakamāṇavapucchā


“Anejaṁ mūladassāviṁ,


(iccāyasmā puṇṇako)


Atthi pañhena āgamaṁ;


Kiṁ nissitā isayo manujā,


Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;


Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,


Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ”.


“Ye kecime isayo manujā,


(puṇṇakāti bhagavā)


Āsīsamānā puṇṇaka itthattaṁ;


Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsu”.


Kaccissu te bhagavā yaññapathe appamattā;


Atāruṁ jātiñca jarañca mārisa,


“Āsīsanti thomayanti abhijappanti juhanti,


Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ;


Te yājayogā bhavarāgarattā,


Nātariṁsu jātijaranti brūmi”.


“Te ce nātariṁsu yājayogā,


(iccāyasmā puṇṇako)


Yaññehi jātiñca jarañca mārisa;


Atha ko carahi devamanussaloke,


Atāri jātiñca jarañca mārisa;


“Saṅkhāya lokasmi paroparāni,


Yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke;


Santo vidhūmo anīgho nirāso,


Atāri so jātijaranti brūmī”ti.


Puṇṇakamāṇavapucchā tatiyā.


Sutta Nipāta 5.5


Mettagūmāṇavapucchā


“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ,


(iccāyasmā mettagū)


Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ;


Kuto nu dukkhā samudāgatā ime,


Ye keci lokasmimanekarūpā”.


Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,


Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;


Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga,


Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya”.


“Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā,


Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;


Addhā hi so oghamimaṁ atāri,


Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho.


Vidvā ca yo vedagū naro idha,


Bhavābhave saṅgamimaṁ visajja;


So vītataṇho anīgho nirāso,


Atāri so jātijaranti brūmī”ti.


Mettagūmāṇavapucchā catutthī.


“Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi,


(mettagūti bhagavā)


Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ;


Upadhinidānā pabhavanti dukkhā,


Ye keci lokasmimanekarūpā.


Yo ve avidvā upadhiṁ karoti,


Punappunaṁ dukkhamupeti mando;


Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā,


Dukkhassa jātippabhavānupassī”.


“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,


Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;


Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,


Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca;


Taṁ me muni sādhu viyākarohi,


Tathā hi te vidito esa dhammo”.


“Kittayissāmi te dhammaṁ,


Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;


Yaṁ viditvā sato caraṁ,


Tare loke visattikaṁ”.


“Tañcāhaṁ abhinandāmi,


mahesi dhammamuttamaṁ;


tare loke visattikaṁ”.


“Yaṁ kiñci sampajānāsi,


(mettagūti bhagavā)


Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;


Etesu nandiñca nivesanañca,


Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.


Evaṁvihārī sato appamatto,


Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;


Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,


Idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ”.


“Etābhinandāmi vaco mahesino,


Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;


Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,


Tathā hi te vidito esa dhammo.


Sutta Nipāta 5.6


Dhotakamāṇavapucchā


“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,


(iccāyasmā dhotako)


Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ;


Tava sutvāna nigghosaṁ,


Sikkhe nibbānamattano”.


“Tenahātappaṁ karohi,


(dhotakāti bhagavā)


Idheva nipako sato;


Ito sutvāna nigghosaṁ,


“Passāmahaṁ devamanussaloke,


Akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ;


Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu,


Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi”.


“Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya,


Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke;


Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno,


Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresi”.


“Anusāsa brahme karuṇāyamāno,


Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;


Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno,


Idheva santo asito careyyaṁ”.


“Kittayissāmi te santiṁ,


Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;


Yaṁ viditvā sato caraṁ,


Tare loke visattikaṁ”.


“Tañcāhaṁ abhinandāmi,


mahesi santimuttamaṁ;


tare loke visattikaṁ”.


“Yaṁ kiñci sampajānāsi,


(dhotakāti bhagavā)


Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;


Etaṁ viditvā saṅgoti loke,


Bhavābhavāya mākāsi taṇhan”ti.


Dhotakamāṇavapucchā pañcamī.


Sutta Nipāta 5.7


Upasīvamāṇavapucchā


“Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ,


(iccāyasmā upasīvo)


Anissito no visahāmi tārituṁ;


Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu,


Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ”.


“Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,


(upasīvāti bhagavā)


Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;


Kāme pahāya virato kathāhi,


Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa”.


“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,


Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;


Saññāvimokkhe parame vimutto,


Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī”.


Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī”.


“Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,


Pūgampi vassānaṁ samantacakkhu;


Tattheva so sītisiyā vimutto,


Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa”.


“Accī yathā vātavegena khittā,


Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;


Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,


Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ”.


“Atthaṅgato so uda vā so natthi,


Udāhu ve sassatiyā arogo;


Taṁ me munī sādhu viyākarohi,


Tathā hi te vidito esa dhammo”.


“Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,


(upasīvāti bhagavā)


Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi;


Sabbesu dhammesu samohatesu,


Samūhatā vādapathāpi sabbe”ti.


Upasīvamāṇavapucchā chaṭṭhī.


Sutta Nipāta 5.8


Nandamāṇavapucchā


“Santi loke munayo,


(iccāyasmā nando)


Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu;


Ñāṇūpapannaṁ no muniṁ vadanti,


Udāhu ve jīvitenūpapannaṁ”.


“Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena, (…)


Munīdha nanda kusalā vadanti;


Visenikatvā anīghā nirāsā,


Caranti ye te munayoti brūmi”.


“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,


Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;


Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,


Anekarūpena vadanti suddhiṁ.


Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā,


Atāru jātiñca jarañca mārisa;


Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ”.


(nandāti bhagavā)


Anekarūpena vadanti suddhiṁ;


Kiñcāpi te tattha yatā caranti,


Nātariṁsu jātijaranti brūmi”.


(iccāyasmā nando)


Te ce muni brūsi anoghatiṇṇe,


Atha ko carahi devamanussaloke;


Atāri jātiñca jarañca mārisa,


“Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse,


Jātijarāya nivutāti brūmi;


Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,


Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.


Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,


Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;


Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi”.


“Etābhinandāmi vaco mahesino,


Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;


Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī”ti.


Nandamāṇavapucchā sattamā.


Sutta Nipāta 5.9


Hemakamāṇavapucchā


“Ye me pubbe viyākaṁsu,


(iccāyasmā hemako)


Huraṁ gotamasāsanā;


Iccāsi iti bhavissati,


Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;


Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ,


Nāhaṁ tattha abhiramiṁ.


Tvañca me dhammamakkhāhi,


taṇhānigghātanaṁ muni;