1. cēdo — Lewis & Short
cēdo, cessi, cessum, 3, v. n. and
I a. [perh. for cecado, redupl. from cado], to go, i. e. to be in motion, move, walk, go along.
I In gen.
A Lit. (rare, and only poet.: for which, in the common lang., incedo);
candidatus cedit hic mastigia,Plaut. Cas. 2, 8, 10:
non prorsus, verum transvorsus cedit, quasi cancer,id. Ps. 4, 1, 45; cf. id. ib. 1, 3, 74; Hor. S. 2, 1, 65.—More freq.,
B Trop.
1 Like ire, to have some result, to eventuate, happen, result, turn out, to work; and, acc. to its connection, to turn out well or ill, to succeed or fail:
gesta quae prospere ei cesserunt,Nep. Timoth. 4, 6; Sall. C. 26, 5; Tac. A. 1, 28:
cetera secundum eventum proelii cessura,id. H. 3, 70; Suet. Aug. 91; Gell. 4, 5, 4:
bene,Hor. S. 2, 1, 31; Ov. M. 8, 862; Plin. Pan. 44 fin.:
optime,Quint. 10, 7, 14:
male,Hor. S. 2, 1, 31; and:
male alicui,Ov. M. 10, 80; Suet. Claud. 26; cf. Verg. A. 12, 148; Quint. 10, 2, 16:
utcumque cesserit,Curt. 7, 4, 16; cf. Suet. Calig. 53; Tac. Agr. 18:
parum,Suet. Claud. 34:
opinione tardius,id. Ner. 33:
pro bono,id. Tit. 7:
in vanum (labor),Sen. Hippol. 183. —
2 Cedere pro aliquā re, to be equivalent to, to go for something, to be the price of:
oves, quae non peperint, binae pro singulis in fructu cedent,Cato, R. R. 150, 2; Col. 12, 14; Tac. G. 14; Pall. Sept. 1, 4.—
II In partic.
A In respect to the terminus a quo.
1 To go from somewhere, to remove, withdraw, go away from, depart, retire (freq. and class.):
cedunt de caelo corpora avium,Enn. Ann. 96 Vahl.:
quia postremus cedis,Plaut. Men. 5, 7, 29:
ego cedam atque abibo,Cic. Mil. 34, 93:
cedens carinā,Cat. 64, 249; cf. id. 64, 53:
quoquam,Lucr. 5, 843:
aliquo sucus de corpore cessit,id. 3, 223:
coma de vertice,Cat. 66, 39:
e toto corpore anima,Lucr. 3, 210:
ex ingratā civitate,Cic. Mil. 30, 81:
e patriā,id. Phil. 10, 4, 8:
patriā,id. Mil. 25, 68:
Italiā,id. Phil. 10, 4, 8; Nep. Att. 9, 2; Tac. A. 2, 85 fin.—
b Milit. t. t.:
de oppidis,to abandon, go away from, Cic. Att. 7, 22, 2:
loco,to yield, give up his post, Nep. Chabr. 1, 2; Liv. 2, 47, 3; Tac. G. 6; Suet. Aug. 24 et saep.:
ex loco,Liv. 3, 63, 1:
ex acie,id. 2, 47, 2.—
c In commercial lang. t. t.: foro, to withdraw from the market, i. e. to give up business, be insolvent, stop payment, Dig. 16, 3, 7, § 2; Sen. Ben. 4, 39, 2; Juv. 11, 50.—So also,
d Bonis or possessionibus (alicui), to give up or cede one's property or interest (in favor of a person):
alicui hortorum possessione,Cic. Mil. 27, 75; so id. Off. 2, 23, 82; cf. Suet. Tib. 10; id. Caes. 72; id. Ner. 35; id. Gram. 11.— Hence of debtors, to make over their property instead of payment; cf. Dig. 42, 3, tit. de cessione bonorum.—
2 Pregn. (cf. abeo, II.), to pass away, disappear; and specif.,
a Of men, to die:
vitā,Cic. Tusc. 1, 15, 35; Hor. S. 1, 1, 119:
e vita,Cic. Brut. 1, 4; Plin. Pan. 43, 4; cf.
senatu,to withdraw from, Tac. A. 2, 48; 11, 25.—
b Of time, to pass away, vanish:
horae quidem cedunt et dies et menses et anni,Cic. Sen. 19, 69. —
c Of other things: pudor ex pectore cessit, Lucil. ap. Non. p. 250, 26:
memoriā,Liv. 2, 33, 9 (for which:
excedere memoriā,Liv. 7, 32, 15; and:
excedere e memoriā,id. 26, 13, 5):
non Turno fiducia cessit,Verg. A. 9, 126:
cedant curaeque metusque,Stat. S. 1, 2, 26 et saep.; cf. cesso.—
3 Trop.: cedere alicui or absol., to yield to one (to his superiority), to give the preference or precedence, give place to, submit to (class.; esp. freq. in the histt., of the weaker party, withdrawing, fleeing from).
a To yield to, give place to:
quācumque movemur, (aër) videtur quasi locum dare et cedere,Cic. N. D. 2, 33, 83:
cedebat victa potestas,Lucr. 5, 1271:
ubi vinci necesse est, expedit cedere,Quint. 6, 4, 16; 11, 1, 17; 12, 10, 47; cf. Sall. J. 51, 1:
Viriatho exercitus nostri imperatoresque cesserunt,Cic. Off. 2, 11, 40; Nep. Ham. 1, 2; Sall. J. 51, 4; Liv. 2, 10, 7; Tac. A. 1, 56; 4, 51; Suet. Tib. 16 et saep.:
Pelides cedere nescius,Hor. C. 1, 6, 6:
di, quibus ensis et ignis Cesserunt,i. e. who remained unhurt in the destruction of Troy, Ov. M. 15, 862:
eidem tempori, ejusdem furori, eisdem consulibus, eisdem minis, insidiis, periculis,Cic. Sest. 29, 63; so,
fortunae,Sall. C. 34, 2:
invidiae ingratorum civium,Nep. Cim. 3, 2:
majorum natu auctoritati,id. Timoth. 3, 4:
nocti,Liv. 3, 17, 9, and 3, 60, 7; 4, 55, 5; cf. Quint. 5, 11, 9:
loco iniquo, non hosti cessum,Liv. 8, 38, 9:
oneri,Quint. 10, 1, 24:
vincentibus vitiis,id. 8, 3, 45:
malis,Verg. A. 6, 95 et saep.—
b To yield to in rank, distinction, etc., i. e. to be inferior to:
cum tibi aetas nostra jam cederet, fascesque summitteret,Cic. Brut. 6, 22:
nullā aliā re nisi immortalitate cedens caelestibus,id. N. D. 2, 61, 153:
neque multum cedebant virtute nostris,Caes. B. G. 2, 6; Quint. 1, 6, 36: Picenis cedunt pomis Tiburtia suco;
Nam facie praestant,Hor. S. 2, 4, 70; so,
anseribus (candore),Ov. M. 2, 539:
laudibus lanificae artis,id. ib. 6, 6;
5, 529: cum in re nullā Agesilao cederet,Nep. Chabr. 2, 3; Quint. 10, 1, 108:
alicui de aliquā re,Plin. 35, 10, 36, § 80:
alicui re per aliquid,id. 33, 3, 19, § 59.—Impers.:
ut non multum Graecis cederetur,Cic. Tusc. 1, 3, 5; Liv. 24, 6, 8. —
c To comply with the wishes, to yield to one:
cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit,Cic. Lig. 7, 21; cf. Tac. A. 12, 5:
precibus,Cic. Planc. 4, 9:
cessit tibi blandienti Cerberus,Hor. C. 3, 11, 15;
cf,id. Ep. 1, 18, 43 sq.; Verg. A. 2, 704; 3, 188; Ov. M. 6, 32; 6, 151; 9, 13;
9, 16: omnes in unum cedebant,Tac. A. 6, 43; 3, 16; cf. id. ib. 12, 10 and 41.—Hence,
4 Act.: cedere (alicui) aliquid = concedere, to grant, concede, allow, give up, yield, permit something to some one:
permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti,Cic. Sull. 16, 46:
multa multis de jure suo,id. Off. 2, 18, 64:
currum ei,Liv. 45, 39, 2:
victoriam hosti,Just. 32, 4, 7:
alicui pellicem et regnum,id. 10, 2, 3:
imperium,id. 22, 7, 4:
possessionem,Dig. 41, 2, 1:
in dando et cedendo loco,Cic. Brut. 84, 290.—Also with a clause as object, Stat. Th. 1, 704 (but in Hor. Ep. 2, 1, 67, read credit).—And with ut and subj.:
hac victoriā contenta plebes cessit patribus, ut in praesentiā tribuni crearentur, etc.,Liv. 6, 42, 3; Tac. A. 12, 41: non cedere with quominus, Quint. 5, 7, 2.—
B In respect to the terminus ad quem, to arrive, attain to, come somewhere:
cedunt, petunt,Plaut. Aul. 3, 5, 43:
ibi ad postremum cedit miles, aes petit,id. ib. 3, 5, 52.—
2 Trop.:
hoc cedere ad factum volo,come to its execution, Plaut. Capt. 2, 2, 102.—
C Cedere alicui or in aliquem, to come to, fall (as a possession) to one, to fall to his lot or share, accrue:
ut is quaestus huic cederet,Cic. Verr. 2, 2, 70, § 170:
captiva corpora Romanis cessere,Liv. 31, 46, 16:
nolle ominari quae captae urbi cessura forent,id. 23, 43, 14; Verg. A. 3, 297; 3, 333; 12, 17; 12, 183; Hor. C. 3, 20, 7; Ov. M. 5, 368; 4, 533:
undae cesserunt piscibus habitandae,id. ib. 1, 74 al.:
alicui in usum,Hor. S. 2, 2, 134:
Lepidi atque Antonii arma in Augustum cessere,Tac. A. 1, 1; so id. H. 3, 83; id. Agr. 5; id. A. 2, 23:
aurum ex hostibus captum in paucorum praedam cessisse,Liv. 6, 14, 12; Curt. 7, 6, 16; Tac. A. 15, 45; for which: cedere praedae (dat.) alicujus, Liv. 43, 19, 12; and:
praeda cedit alicui,Hor. C. 3, 20, 7:
ab Tullo res omnis Albana in Romanum cesserit imperium,Liv. 1, 52, 2; Hor. Ep. 2, 2, 174:
in dicionem M. Antonii provinciae cesserant,Tac. H. 5, 9.—
D Cedere in aliquid, like abire in aliquid (v. abeo, II.), to be changed or to pass into something, to be equivalent to or become something:
poena in vicem fidei cesserat,Liv. 6, 34, 2; cf.:
temeritas in gloriam cesserat,Curt. 3, 6, 18; Plin. 35, 10, 36, § 91; Tac. H. 2, 59 fin.; id. G. 36; Plin. Pan. 83, 4:
in proverbium,Plin. 23, 1, 23, § 42:
in exemplorum locum,Quint. 5, 11, 36.—Hence, * cēdenter, adv. of the part. pres. cedens (not used as P. a.), by yielding, Cael. Aur. Acut. 3, 16, 129.