macto — Lewis & Short
macto, āvi, ātum, 1 (old form of
I perf. subj. mactassint, Enn., Afran., and Pompon. ap. Non. 342, 12 sq.), v. freq. a. macto, kindr. to Sanscr. makh, mah; intens. māmahyata, to slaughter, sacrifice; maha, victim; the ct in macto like vectum from veho; hence,
I Within the religious sphere, to offer, sacrifice, immolate any thing in honor of the gods:
ferctum Jovi moveto et mactato sic,Cato, R. R. 134, 2; so id. ib. § 4: pultem dis mactat, Varr. ap. Non. 341, 28:
nigras pecudes,Lucr. 3, 52:
lectas de more bidentes Cereri,Verg. A. 4, 57; Varr. ap. Non. 114, 27:
mactatus vitulus concidit propter aras,Lucr. 2, 353:
manibus divis mactata,id. 6, 759:
mactata veniet lenior hostia,Hor. C. 1, 19, 16:
mactata Polyxena,Ov. M. 13, 448:
trecenti ex dediticiis hostiarum more mactati,Suet. Aug. 15:
vite caper morsa Bacchi mactandus ad aras,Ov. M. 15, 114:
suovetaurilia mactanda, Fronto de Fer. Als. 3 Mai.: se Orco,Liv. 9, 40:
hostium legiones Telluri ac diis Manibus mactandas dabo,id. 10, 28; cf.:
ruptores pacis ultioni et gloriae,Tac. A. 2, 13.—
II Beyond the relig. sphere.
A To present, reward, honor with any thing good or bad: Livius inde redit magno mactatu' triumpho, Enn. ap. Serv. Verg. A. 9, 641 (Ann. v. 302 Vahl.):
eos ferunt laudibus et mactant honoribus,heap honors on, extol, Cic. Rep. 1, 43, 67 (also ap. Non. 342, 5); id. Vatin. 6, 14; id. Div. 1, 11, 18.—
B Far more freq. in a bad sense, to afflict, trouble, punish with any thing: illum di deaeque magno mactassint malo, Enn. ap. Non. 342, 15 (Trag. v. 377 Vahl.); Afran. ib. 16; Cic. Vatin. 15, 36; cf. without abl., Pompon. ib. 12:
dotatae mactant et malo et damno viros,Plaut. Aul. 3, 5, 61; cf.:
mactare malo adficere significat,Non. 342, 8:
aliquem infortunio,Plaut. Poen. 3, 1, 14: faxo tali eum mactatum, atque hic est, infortunio, * Ter. Phorm. 5, 9, 39:
hostes patriae aeternis suppliciis vivos mortuosque mactabis,pursue, punish, Cic. Cat. 1, 13, 33; cf.:
divisores omnium tribuum domi ipse suae crudelissima morte mactaret,id. Harusp. Resp. 20, 42:
aliquem summo supplicio,id. ib. 1, 11, 27:
aliquem morte,id. Rep. 2, 35, 60:
mactantur comminus uno exitio,Sil. 17, 500.—
C To kill, slaughter, put to death:
hic mactat Ladona, Pheretaque Demodocumque,Verg. A. 10, 413:
illigatas mollibus damas plagis,Mart. 1, 50, 24: haec dextra Lernam taetra mactata excetra Pacavit, Cic. poët. Tusc. 2, 9, 22.—
D To magnify; trop, to extol, glorify, honor; esp. to glorify honor a deity with sacrifices, to worship:
Liberum patrem fanorum consecratione mactatis,Arn. 1, 24:
puerorum extis deos manes mactare,Cic. Vatin. 6, 14.—
E Poet., to give splendor to a festival: lacte Latinas, Cic. poët. Div. 1, 11, 18.—
F Aliquem or aliquid, to overthrow, ruin, destroy, Cic. Fl. 22, 52:
quorum ego furori nisi cessissem, in Catilinae busto vobis ducibus mactatus essem,should have been sacrificed, id. ib. 7, 16:
perfidos et ruptores pacis ultioni et gloriae mactandos,to offer up, immolate, Tac. A. 2, 13:
cum videant jus civitatis illo supplicio esse mactatum,Cic. Verr. 2, 4, 11, § 26: aut naves uram, aut castra mactabo, to destroy, Att. ap. Non. 341, 18.—Hence, mactus, a, um, Part., sync. for mactatus:
boves mactae,Lucr. 5, 1339 (better referred to maco, q. v.).