văcŭus — Lewis & Short
văcŭus, a, um, adj.vaco,
I empty, void, free, clear, devoid of, without something (freq. and class.; cf. inanis.)
I In gen.
A Lit., in material sense.
(a) Absol.:
spatium vacuum,Lucr. 1, 523; cf. id. 1, 394; 1, 509:
vacua castra,Caes. B. G. 7, 45:
perque domos Ditis vacuas et inania regna,Verg. A. 6, 269:
atria,id. ib. 7, 379;
2, 528: porticus,id. ib. 2, 761:
videntur Aëra per vacuum ferri,id. G. 3, 109:
Acerrae,unpeopled, id. ib. 2, 225:
Cumae,Juv. 3, 2:
Ulubrae,id. 10, 102:
agri,Verg. G. 2, 54:
aurae,id. A. 12, 592:
caelum,id. ib. 5, 515:
oppida, Auct. B. Afr. 9: aliquam partem aedium vacuam facere,Liv. 39, 14, 2:
aër,Hor. C. 1, 3, 34:
theatrum,id. Ep. 2, 2, 130:
aula,id. C. 4, 14, 36:
tabellae,Quint. 10, 3, 32:
numerus peditum in vicem prolapsorum equitum vacuos capientium ad pugnam equos,Liv. 44, 26, 3:
lectus,Prop. 2, 2, 1: Ov. M. 11, 471:
per vacuum locum inruperunt,Liv. 25, 3, 18:
manus,Quint. 11, 2, 42:
ossa vacuis exsucta medullis,Juv. 8, 90: si vacuo ventre mulier fuit, not pregnant (opp. plenus), Dig. 29, 2, 84:
vultus,without eyes, Sen. Oedip. 1012.—
(b) With abl.:
nihil igni vacuum videri potest,Cic. Univ. 4:
gladium vaginā vacuum in urbe non vidimus,id. Marcell. 6, 17:
moenia defensoribus,Liv. 42, 63, 6:
viae occursu hominum,id. 5, 41, 5:
cultoribus agri,Ov. M. 7, 653:
ense ebur,id. ib. 4, 148:
arvum arboribus,Col. 3, 11, 3:
loca fetu in vite,id. 3, 10, 5:
pectus velamine,Stat. Th. 1, 593.—
(g) With ab and abl.:
Messana ab his rebus...vacua ac nuda est,Cic. Verr. 2, 4, 2, § 3:
oppidum vacuum ab defensoribus,without, Caes. B. G. 2, 12:
pars Galliae ab exercitu,Hirt. B. G. 8, 46:
vacuum ab hostibus mare,Liv. 37, 13, 6.—
(d) With gen. (rare; mostly poet.):
ager aridus et frugum vacuus,Sall. J. 90, 1:
Romana urbs annonae,Mamert. Grat. Act. ad Julian. 14.—
b Subst.: vă-cŭum, i, n., an empty space, an open or vacant place, a void, vacuity:
vacuum minus intus habere,Lucr. 1, 367:
in vacuum poterunt se extendere rami,Verg. G. 2, 287:
ne per vacuum incurreret hostis,Hor. S. 2, 1, 37:
libera per vacuum posui vestigia princeps,Hor. Ep. 1, 19, 21.—
B Transf., free from, clear, devoid of, without.
(a) With abl.:
animus per somnum sensibus et curis vacuus,Cic. Div. 2, 11, 27:
molestiis,id. Fam. 4, 4, 2:
cupiditate et timore,id. Fin. 2, 10, 30:
consilium periculo,id. Att. 10, 16, 2:
cum vacui curis etiam quid in caelo fiat scire avemus,id. Fin. 2, 14, 46:
vacui negotiis vivere possimus,id. ib. 4, 5, 12:
his rebus mens vacua,id. Tusc. 3, 4, 9:
vacuus duellis Janus,Hor. C. 4, 15, 8:
crimine nox vacua est,Ov. F. 4, 581:
ille metu vacuus,id. M. 3, 582:
nullum tempus sterile et vacuum beneficio,Plin. Pan. 56, 2:
aemulatione,Tac. A. 12, 2:
curā domesticā vacuus,id. H. 1, 88:
tali culpā,id. A. 6, 16:
tributo,id. ib. 12, 61:
vacuam laboribus egi vitam,Ov. Tr. 5, 3, 9.—
(b) With ab and abl.:
Mamertini soli vacui, expertes, soluti ac liberi fuerunt ab omni sumptu, molestiā, munere,Cic. Verr. 2, 4, 10, § 23:
a securibus et tributis,Tac. A. 12, 34; 12, 61:
hora nulla vacua a furto, a scelere, crudelitate, flagitio reperietur,Cic. Verr. 2, 1, 12, § 34:
nullus dies ab exercitationibus oratoriis,id. Brut. 90, 309:
animus a talibus factis vacuus et integer,id. Inv. 2, 7, 24:
cum ab omni molestiā vacuus esses,id. Fam. 11, 16, 1:
domus a suspitione religionis vacua atque pura,id. Har. Resp. 6, 11:
ab odio, amicitiā, irā atque misericordiā,Sall. C. 51, 1:
a culpa,id. ib. 14, 4: censores vacui ab operum locandorun;
curā,Liv. 24, 18, 1.—
(g) With gen.:
vacuas caedis habete manus,Ov. A. A. 1, 642:
operum vacuus,Hor. S. 2, 2, 119:
vacuas habuissem criminis umbras,Ov. M. 6, 541:
composuit ad Caesarem litteras, quasi confecto bello verbis magnificas, rerum vacuas,Tac. A. 15, 8.—
(d) With dat. of that for which room or a vacancy exists or is made:
Aruns Tarquinius et Tullia minor, prope continuatis funeribus cum domos vacuas novo matrimonio fecissent, junguntur,Liv. 1, 46, 9:
necato filio vacuam domum scelestis nuptiis fecisse,Sall. C. 15, 2:
quanto molimine circumspectemus vacuam Romanis vatibus aedem (Apollinis),Hor. Ep. 2, 2, 94.—Subst.: văcŭum, i, n., leisure:
aliquid invenire vacui,Quint. 10, 6, 1.—
II In partic. (cf. vaco, II.).
A Free from labor or occupation, without business, at leisure, clear, disengaged, unoccupied, idle:
quoniam vacui sumus, dicam,Cic. Leg. 1, 4, 13:
si es animo vacuo, expone nobis quod quaerimus ... hunc elegimus diem, cum te sciremus esse vacuum,id. Brut. 5, 20:
animus vacuus ac solutus,Cic. Verr. 1, 9, 26:
aures vacuae atque eruditae,Quint. 10, 1, 32:
aures,Hor. Ep. 1, 16, 26; Ov. M. 4, 41; 12, 56:
pedibus vacuis terere Porticum,id. A. A. 1, 491:
si quid vacui sub umbrā Lusimus,Hor. C. 1, 32, 1:
cetera, quae vacuas tenuissent carmine mentes,Verg. G. 3, 3:
ne vacuum esse me nunc ad narrandum credas,Ter. And. 4, 2, 23:
ut animum vacuum ad res difficiles scribendas afferam,Cic. Att. 12, 38, 3:
cum per tot menses vacuā civitate nemo controversiam fecerit,Liv. 3, 40, 10.—Sup.:
nec rursus jubeo, dum sit vacuissima quaeras,Ov. P. 3, 1, 141.—Poet., transf., of places in which to lounge or enjoy leisure, quiet, peaceful, undisturbed, etc.:
Tibur,Hor. Ep. 1, 7, 45:
Athenae,id. ib. 2, 2, 81:
tonsoris in umbrā,id. ib. 1, 7, 50 (cf.:
otiosa Neapolis,id. Epod. 5, 43).—Rarely of persons, free from care, calm, composed:
Rutilius animo vacuus,i. e. careless, without apprehension, Sall. J. 52, 6:
haud animi vacuus,quiet, Stat. Th. 5, 644:
cantamus vacui, sive quid urimur,Hor. C. 1, 6, 19; so of one free from love, id. ib. 1, 5, 10.—Of female animals, not bearing young:
equa,Col. 6, 37, 10.—Impers.: vacuum est, with inf., there is leisure, time, Sall. H. 1, 10; Tac. H. 2, 28.—
B Of time, free, vacant, disengaged, leisure:
etiam si spatium ad dicendum nostro commodo vacuosque dies habuissemus,Cic. Verr. 1, 17, 56:
cum vacui temporis nihil haberem,id. Att. 2, 23, 1:
vacuam noctem operi dedere,Liv. 3, 28, 7:
tempora,Col. 12, 4, 1; cf. Luc. 3, 26.—
C Of women, free, unmarried, single:
ubi mulier vacua fuit,Tac. A. 13, 44: vacuis indicere nuptias, Pseudo - Quint. Decl. 376:
Hersilia,i. e. widowed, Ov. M. 14, 831.—
D Of possessions, free, vacant, without an occupant or master:
vacuam possessionem regni sperans,Caes. B. C. 3, 112:
prudentiae doctrinaeque possessio ... quasi caduca atque vacua,Cic. de Or. 3, 31, 122:
centuria, id. Tull. § 17: sese praedia vacua filio traditurum,id. Rosc. Am. 9, 26:
vacuam rempublicam tradere Hannibali,Liv. 23, 2, 7:
ut impetus fiat in vacuam rempublicam,Sall. C. 52, 23:
sacerdotia ut vacua contulit in alios,Tac. A. 6, 40; cf.:
Syriam provinciam vacuam tum morte Atilii Rufi,id. Agr. 40:
vacua Armenia,without a ruler, id. A. 12, 50:
bona,Dig. 38, 9, 1, § 12:
possessio,ib. 41, 3, 4, § 22; Gai Inst. 4, 131.— Subst.: văcŭum, i, n.:
si quis casus puerum egerit Orco, In vacuum venias,into the vacant property, Hor. S. 2, 5, 50:
ut in vacuum lege praeditoriā venalis pependerit,Suet. Claud. 9; cf. Quint. 12, 9, 8.—
E Without value, worthless, useless, empty, vain, unprofitable, = vanus (rare;
not anteAug.): si respublica et senatus et populus vacua nomina sunt,Tac. H. 1, 30:
rem,Petr. 102:
vacua et inanis productio verbi,Gell. 11, 15, 6:
tollens vacuum plus nimio Gloria verticem,her empty head, Hor. C. 1, 18, 15:
pecunia,unused, unproductive, Dig. 19, 5, 24; cf. ib. 16, 3, 28.