Plautus, Bacchides 2.3

Nicobvlvs Ibo in Piraeum, visam écquae advenerit in portum ex Epheso navis mercatoria. nam meus formidat animus, nostrum tam diu ibi desidere neque redire filium. Chrysalvs Extexam ego illum pulchre iam, si di volunt. haud dormitandumst: opus est chryso Chrysalo. adibo hunc, quem quidem ego hódie faciam hic arietem Phrixi, itaque tondebo auro usque ad vivam cutem. servos salutat Nicobulum Chrysalus. Nicobvlvs Pro di immortales, Chrysale, ubi mist filius? Chrysalvs Quin tu salutem primum reddis quam dedi? Nicobvlvs Salve. sed ubinamst Mnesilochus? Chrysalvs Vivit, valet. Nicobvlvs Venitne? Chrysalvs Venit. Nicobvlvs Euax, aspersisti aquam. benene usque valuit? Chrysalvs Pancratice atque athletice. Nicobvlvs Quid hoc? qua causa éum in Ephesum miseram, accepitne aurum ab hospite Archidemide? Chrysalvs Heu, cor meum et cerebrum, Nicobule, finditur, istius hominis ubi fit quomque mentio. tun hospitem illum nominas hostem tuom? Nicobvlvs Quid ita, obsecro hercle? Chrysalvs Quia edepol certo scio, Volcanus, Luna, Sol, Dies, dei quattuor, scelestiorem nullum inluxere alterum. Nicobvlvs Quamne Archidemidem? Chrysalvs Quam, inquam, Archidemidem. Nicobvlvs Quid fecit? Chrysalvs Quid non fecit? quin tu id me rogas? primumdum infitias ire coepit filio, negare se debere tibi triobulum. continuo ántiquom hospitem nostrum sibi Mnesilochus advocavit, Pelagonem senem; eo praésente homini extemplo ostendit symbolum, quem tute dederas, ad eum ut ferret, filio. Nicobvlvs Quid ubi ei ostendit symbolum? Chrysalvs Infit dicere adulterinum et non eum esse symbolum. quotque innocenti ei dixit contumelias! adulterare eum aibat rebus ceteris. Nicobvlvs Habetin aurum? íd mihi dici volo. Chrysalvs Postquam quidem praétor recuperatores dedit, damnatus demum, vi coactus reddidit ducentós et mille Phílippum. Nicobvlvs Tantum debuit. Chrysalvs Porro etiam ausculta pugnam quam voluit dare. Nicobvlvs Etiamnest quid porro? Chrysalvs Em, áccipitrina haec nunc erit. Nicobvlvs Deceptus sum, Autolyco hospiti aurum credidi. Chrysalvs Quin tu audi. Nicobvlvs Immo ingenium avidi haud pernoram hospitis. Chrysalvs Postquam aurum abstulimus, in navem conscendimus, domi cupientes. forte ut adsedi in stega, dum circumspecto, átque ego lembum conspicor longum, strigorem maleficum exornarier. Nicobvlvs Perii hercle, lembus ille mihi laedit latus. Chrysalvs Is erat communis cum hospite et praedonibus. Nicobvlvs Adeon me fuisse fungum, ut qui illi crederem, cum mi ipsum nomen eius Archidemides clamaret dempturum esse, si quid crederem? Chrysalvs Is lembus nostrae navi insidias dabat. occepi ego observare eos quam rem gerant. interea e portu nostra navis solvitur. ubi portu eximus, homines remigio sequi, neque aves neque venti citius. quoniam sentio quae res gereretur, navem extemplo statuimus. quoniam vident nos stare, occeperunt ratem turbare in portu. Nicobvlvs Edepol mortalis malos. quid denique agitis? Chrysalvs Rursum in portum recipimus. Nicobvlvs Sapienter factum a vobis. quid illi postea? Chrysalvs Revorsionem ad terram faciunt vesperi. Nicobvlvs Aurum hercle auferre voluere: ei rei operam dabant. Chrysalvs Non me fefellit, sensi, eo exanimatus fui. quoniam videmus auro insidias fieri, capimus consilium continuo; postridie auferimus aurum ómne illis praesentibus, palam atque aperte, ut illi id factum sciscerent. Nicobvlvs Scite hercle. cedo quid illi? Chrysalvs Tristes ilico, quom extemplo a portu íre nos cum auro vident, subducunt lembum capitibus quassantibus. nos apud Theotímum omne aurum deposivimus, qui illic sacerdos est Dianae Ephesiae. Nicobvlvs Quis istíc Theotimust? Chrysalvs Megalobuli filius, qui nunc in Ephesost Ephesiis carissimus. Nicobvlvs Ne ille hercle mihi sit multo tanto carior, si me illo auro tanto circumduxerit. Chrysalvs Quin in eapse aede Dianai conditumst; ibidem publicitus servant. Nicobvlvs Occidistis me; nimio hic privatim servaretur rectius. sed nilne áttulistis inde auri domum? Chrysalvs Immo etiam. verum quantum attulerit nescio. Nicobvlvs Quid? nescis? Chrysalvs Quia Mnesilochus noctu clanculum devenit ad Theotimum, nec mihi credere nec cuiquam in navi voluit: eo ego nescio quantillum attulerit; verum haud permultum attulit. Nicobvlvs Etiam dimidium censes? Chrysalvs Non edepol scio; verum haud opinor. Nicobvlvs Fertne partem tertiam? Chrysalvs Non hercle opinor; verum verum nescio. profecto de auro nil scio nisi nescio. nunc tibimet illuc navi capiundumst iter, ut illúd reportes aurum ab Theotimo domum. atque heus tu. Nicobvlvs Quid vis? Chrysalvs Anulum gnati tui facito ut memineris ferre. Nicobvlvs Quid opust anulo? Chrysalvs Quia id sígnumst cum Theotimo, quí eum illi adferet, ei aurum ut reddat. Nicobvlvs Meminero, et recte mones. sed divesne est istic Theotimus? Chrysalvs Etiam rogas? quin auro hábeat soccis subpactum solum? Nicobvlvs Cur ita fastidit? Chrysalvs Tantas divitias habet; nescit quid faciat auro. Nicobvlvs Mihi dederit velim. sed qui praesente id aurum Theotimo datumst? Chrysalvs Populo praesente: nullust Ephesi quin sciat. Nicobvlvs Istuc sapienter saltem fecit filius, cum diviti homini id aurum servandum dedit; ab eo licebit quamvis subito sumere. Chrysalvs Immo em tantisper numquam te morabitur, quin habeas illud quo die illuc veneris. Nicobvlvs Censebam me effugisse a vita marituma, ne navigarem tandem hoc aetatis senex; id mi haud, utrum velim, licere intellego: ita bellus hospes fecit Archidemides. ubi nunc est ergo meus Mnesilochus filius? Chrysalvs Deos átque amicos iit salutatum ad forum. Nicobvlvs At ego hinc ad illum, ut convenam quantum potest.— Chrysalvs Ille est oneratus recte et plus iusto vehit. exorsa haec tela non male omnino mihi est: ut amantem erilem copem facerem filium, ita feci, ut auri quantum vellet sumeret, quantum autem lubeat reddere ut reddat patri. senex in Ephesum íbit aurum arcessere, hic nostra agetur aetas in malacum modum, siquidem híc relinquet neque secum abducet senex med et Mnesilochum. quas ego hic turbas dabo! sed quid futurumst, cum hoc senex resciverit, cum se excucurrisse illuc frustra sciverit nosque aurum abusos? quid mihi fiet postea? credo hercle adveniens nomen mutabit mihi facietque extemplo Crucisalum me ex Chrysalo. aufugero hercle, si magis usus venerit. si ero reprehensus, macto ego illum infortunio: si illi sunt virgae ruri, at mihi tergum domist. nunc ibo, erili filio hanc fabricam dabo super auro amicaque eius inventa Bacchide.—