Plautus, Bacchides 3.3

Lydvs Nunc experiar, sitne aceto tibi cor acre in pectore. sequere. Philoxenvs Quo sequar? quo ducis nunc me? Lydvs Ad illam quae tuom perdidit, pessum dedit tibi filium unice unicum. Philoxenvs Heia, Lyde, leniter qui saeviunt sapiunt magis. minus mirandumst, illaec aetas si quid illorum facit, quam si non faciat. feci égo istaec itidem in adulescentia. Lydvs Ei mihi, ei mihi, istaec illum perdidit assentatio. nam absque te esset, égo illum haberem rectum ad ingenium bonum: nunc propter te tuamque pravos factus est fiduciam Pistoclerus. Mnesilochvs Di immortales, meum sodalem hic nominat. quid hoc negoti est, Pistoclerum Lydus quod erum tam ciet? Philoxenvs Paulisper, Lyde, est libido hómini suo animo obsequi; iam aderit tempus, cum sese etiam ipse oderit. morem geras; dum caveatur, praeter aequom ne quid delinquat, sine. Lydvs Non sino, neque equidem illum me vivo corrumpi sinam. sed tu, qui pro tam corrupto dicis causam filio, eademne erat haec disciplina tibi, cum tu adulescens eras? nego tibi hoc annis viginti fuisse primis copiae, digitum longe a paedagogo pedem ut efferres aedibus. ante solem exorientém nisi in palaestram veneras, gymnasi praefecto haúd mediocris poenas penderes. id quom optigerat, hoc etiam ad malum accersebatur malum: et discipulus et magister perhibebantur improbi. ibi cursu luctando hásta disco pugilatu pila saliendo sese exercebant magis quam scorto aut saviis: ibi suam aetatem extendebant, non in latebrosis locis. inde de hippodromo et palaestra ubi revenisses domum, cincticulo praecinctus in sella apud magistrum adsideres cum libro: cum legeres, si unam peccavisses syllabam, fieret corium tam maculosum quam est nutricis pallium. Mnesilochvs Propter me haec nunc meo sodali dici discrucior miser; innocens suspicionem hanc sustinet causa mea. Philoxenvs Alii, Lyde, nunc sunt mores. Lydvs Id equidem ego certo scio. nam olim populi prius honorem capiebat suffragio, quam magistro desinebat esse dicto oboediens; at nunc, prius quam septuennis est, si attingas eum manu, extemplo puer paédagogo tabula disrumpit caput. cum patrem adeas postulatum, puero sic dicit pater: noster esto, dum te poteris defensare iniuria. provocatur paedagogus: “eho senex minimi preti, ne attigas puerum istac causa, quando fecit strenue.” itur illinc iure dicto. hócine hic pacto potest inhibere imperium magister, si ipsus primus vapulet? Mnesilochvs Acris postulatio haec est. cum huius dicta intellego, mira sunt ni Pistoclerus Lydum pugnis contudit. Lydvs Sed quis hic est, quem astantem video ante ostium? o Philoxene, deos propitios me videre quam illum haud mavellem mihi. Philoxenvs Quis illic est? Lydvs Mnesilochus, gnati tui sodalis . haud consimili ingenio atque ille est qui in lupanari accubat. fortunatum Nicobulum, qui illum produxit sibi. Philoxenvs Salvos sis, Mnesiloche, salvom te advenire gaudeo. Mnesilochvs Di te ament, Philoxene. Lydvs Hic enim rite productust patri: in mare it, rem familiarem curat, custodit domum, obsequens oboediensque est mori atque imperiis patris. hic sodalis Pistoclero iam puer puero fuit; triduom non interest aetatis úter maior siet: verum ingenium plus triginta ánnis maiust quam alteri. Philoxenvs Cave malo et compesce in illum dicere iniuste. Lydvs Tace, stultus es qui illi male aegre patere dici qui facit. Philoxenvs Lydvs Mnesilochvs Quid sodalem meum castigas, Lyde, discipulum tuom? Lydvs Periit tibi sodalis. Mnesilochvs Ne di sirint. Lydvs Sic est ut loquor. quin ego cum peribat vidi, non ex audito arguo. Mnesilochvs Quid factum est? Lydvs Meretricem indigne deperit. Mnesilochvs Non tu taces? Lydvs Atque acerrume aestuosam: absorbet ubi quemque attigit. Mnesilochvs Vbi ea mulier habitat? Lydvs Hic. Mnesilochvs Vnde eam esse aiunt? Lydvs Ex Samo. Mnesilochvs Quae vocatur? Lydvs Bacchis. Mnesilochvs Erras, Lyde: ego omnem rem scio quem ad modumst. tu Pistoclerum falso atque insontem arguis. nam ille amico et benevolenti suo sodali sedulo rem mandatam exsequitur. ipsus neque amat nec tu creduas. Lydvs Itane oportet rem mandatam gerere amici sedulo, ut ipsus in gremio osculantem mulierem teneat sedens? nullon pacto res mandata potest agi, nisi identidem manus ferát ei ad papillas, lábra ab labris nusquam auferat? nám alia memorare quae illum facere vidi dispudet: cum manum sub vestimenta ad corpus tetulit Bacchidi me praesente, neque pudere quicquam. quid verbis opust? mihi discipulus, tibi sodalis periit, húic filius; nám ego illum periisse dico quoi quidem periit pudor. Mnesilochvs Perdidisti me, sodalis. egone ut illam mulierem capitis non perdam? perire me malis malim modis. satin ut quem tu habeás fidelem tibi aut cui credas néscias? Lydvs Viden ut aegre patitur gnatum ésse corruptum tuom, suom sodalem, ut ipsus sese cruciat aegritudine? Philoxenvs Mnesiloche, hoc tecum oro, ut illius animum atque ingenium regas; serva tibi sodalem ét mihi filium. Mnesilochvs Factum volo. Lydvs Melius esset, me quoque una si cum illo relinqueres. Philoxenvs Adfatim est. Lydvs Mnesiloche, cura, ei, concastiga hominem probe, qui dedecorat te, me amicosque alios flagitiis suis. Philoxenvs In te ego hoc onus omne impono. Lyde, sequere hac me. Lydvs Sequor.—