Plautus, Epidicus 2.2

Epidicvs St, tacéte, habete animúm bonum. liquido éxeo foras auspício, aví sinistra; acútum cultrum habeó, senis qui exénterem marsúppium. sed eccum ípsum ante aedis conspicor Apoecide† qualis volo vetulos duo. iam ego mé convortam in hirúdinem atque eorum éxsugebo sánguinem, senáti qui columén cluent. (Apoecides) cóntinuo ut maritus fiat. Periphanes Laudo consilium tuom. nam égo illum audivi in amorem haerere apud néscio quam fidicinam, íd ego excrucior. Epidicvs Di hercle omnis me ádiuvant augent amant: ipsi hí quidem mihi dant viam, quo pacto ab se argentum auferam. age núnciam orna te, Epidice, et palliolum in collum conice itaque ádsimulato quasi per urbem totam hominem quaesiveris. áge, si quid agis. di immortales, utinam conveniam domi Periphanem, per omnem urbém quem sum defessus quaerere: per medicinas, per tonstrinas, in gymnasio atque in foro, per myropolia et lanienas circumque argentarias. rogitando sum raucus factus, paene in cursu concidi. Periphanes Epidice. Epidicvs Epidicum quis est qui revocat? Periphanes Ego sum, Periphanes. Apoecides Et ego Apoecides sum. Epidicvs Et ego quidem sum Epidicus. sed, ere, optuma vos video opportunitate ambo advenire. Periphanes Quid rei est? Epidicvs Mane dum, sine respirem quaeso. Periphanes Immo adquiesce. Epidicvs Animo malest. Apoecides Recipe anhelitum. Periphanes Clementer, requiesce. Epidicvs Animum advortite. a legione omnes remissi sunt domum Thebis. Apoecides Quis hoc dicit factum? Epidicvs Ego ita factum esse dico. Periphanes Scin tu istuc? Epidicvs Scio. Periphanes Qui tu scis? Epidicvs Quia ego ire vidi milites plenis viis; arma referunt et iumenta ducunt. Periphanes Nimis factum bene. Epidicvs Tum captivorum quid ducunt secum! pueros, virgines, binos, ternos, alius quinque; fit concursus per vias, filios suos quisque visunt. Periphanes Hercle rem gestam bene. Epidicvs Tum meretricum numerus tantus, quantum in urbe omni fuit, obviam ornatae occurrebant suis quaeque amatoribus, eos captabant. id adeo qui maxime animum advorterim? pleraeque eae sub vestimentis secum habebant retia. quom ad portam venio, átque ego illam ílli video praestolarier et cum ea tibicinae ibant quattuor. Periphanes Quicum, Epidice? Epidicvs Cum illa quam tuos gnatus annos multos deamat, deperit, ubi fidemque remque seque teque properat perdere; ea praestolabatur illum apud pórtam. Periphanes Viden veneficam? Epidicvs Sed vestita, aurata, ornata ut lepide, ut concinne, ut nove. Periphanes Quid erat induta? an regillam induculam an mendiculam? Epidicvs Inpluviatam, ut istaec faciunt vestimentis nomina. Periphanes Vtin inpluvium induta fuerit? Epidicvs Quid istuc tam mirabile est? quasi non fundis exornatae multae incedant per vias. at tributus quom imperatus est, negant pendi potis: illis quibus tributus maior penditur, pendi potest. quid istae, quae vesti quotannis nomina inveniunt nova? tunicam rallam, tunicam spissam, linteolum caesicium, indusiatam, patagiatam, caltulam aut crocotulam, subparum aut subnimium, ricam, basilicum aut exoticum, cumatile aut plumatile, carinum aut cerinum—gerrae maxumae. cani quoque etiam ademptumst nomen. Periphanes Qui? Epidicvs Vocant Laconicum. haec vocabula auctiones subigunt ut faciant viros. Apoecides Quin tu ut occepisti loquere? Epidicvs Occepere aliae mulieres duae post me sic fabulari inter sese—égo abscessi sciens paulum ab illis, dissimulabam earum operam sermoni dare; nec satis exaudibam, nec sermonis fallebar tamen, quae loquerentur. Periphanes Id lubidost scire. Epidicvs Ibi illarum altera dixit illi quicum ipsa ibat—( Periphanes Quid? Epidicvs Tace ergo, ut audias) postquam illam sunt conspicatae, quam tuos gnatus deperit: “quam facile et quam fortunate évenit illi, obsecro, mulieri, quam liberare volt amator.” quisnam is est? inquit altera illi. ibi illa nominat Stratippoclem Periphanai filium. Periphanes Perii hercle. quid ego ex te audio? Epidicvs Hoc quod actum est. egomet postquam id illas audivi loqui, coepi rursum vorsum ad illas pauxillatim accedere, quasi retruderet hominum me vis invitum. Periphanes Intellego. Epidicvs Ibi illa interrogavit illam: qui scis? quis id dixit tibi? “quin hodie adlatae tabellae sunt ad eam a Stratippocle, eum argentum sumpsisse apud Thébas ab danista faenore, id paratum et sese ob eam rem id ferre.” Periphanes Certo ego occidi. Epidicvs Haec sic aibat: sic audivisse ex eapse atque epistula. Periphanes Quid ego nunc faciam? consilium a te expetesso, Apoecides. Apoecides Reperiamus aliquid calidi conducibilis consili. nam ille quidem aut iam hic aderit, credo hercle, aut iam adest. Epidicvs Si aequom siet me plus sapere quam vos, dederim vobis consilium catum, quod laudetis, ut ego opino, uterque, Periphanes Ergo ubi id est, Epidice? Epidicvs Atque ad eam rem conducibile. Apoecides Quid istuc dubitas dicere? Epidicvs Vos priores esse oportet, nos posterius dicere, qui plus sapitis. Periphanes Eia vero, age díc. Epidicvs At deridebitis. Apoecides Non edepol faciemus. Epidicvs Immo, si placebit, utitor, consilium si non placebit, reperitote rectius. mihi istic nec seritur nec metitur, nisi ea quae tu vis volo. Periphanes Gratiam habeo; fac participes nos tuae sapientiae. Epidicvs Continuo arbitretur uxor tuo gnato atque ut fidicinam illam quam is volt liberare, quae illum corrumpit tibi, ulciscare atque ita curetur, usque ad mortem ut serviat. Apoecides Fieri oportet. Periphanes Facere cupio quidvis, dum id fiat modo. Epidicvs Em, nunc occasiost faciundi, prius quam in urbem advenerit, sicut cras hic aderit, hodie non venit. Periphanes Qui scis? Epidicvs Scio. quia mihi alius dixit qui illinc venit, mane hic adfore. Periphanes Quin tu eloquere, quid faciemus? Epidicvs Sic faciundum censeo quasi tu cupias liberare fidicinam animi gratia quasique ames vehementer tu illam. Periphanes Quam ad rem istuc refert? Epidicvs Rogas? ut enim praestines argento, prius quam veniat filius, atque ut eam te in libertatem dicas emere, Periphanes Intellego. Epidicvs Vbi erit empta, ut aliquo ex urbe amoveas; nisi quid est tua secus sententia. Periphanes Immo docte. Epidicvs Quid tua autem, Apoecides? Apoecides Quid ego iam nisi te commentum nimis astute intellego? Epidicvs Iam simul igitur amota ei erit omnis consultatio nuptiarum, ne gravetur quod velis. Periphanes Vive sapis, et placet. Epidicvs Tum tu igitur calide quidquid acturus es age. Periphanes Rem hercle loquere. Epidicvs Et repperi, haec te qui abscedat suspicio. Periphanes Sine me scire. Epidicvs Scibis, audi. Apoecides Sapit hic pleno pectore. Epidicvs Opus est homine qui illo argentum deferat pro fidicina; nam te nolo neque opus factost. Periphanes Quid iam? Epidicvs Ne te censeat fili causa facere, Periphanes Docte. Epidicvs Quo illum ab illa prohibeas: ne qua ob eam suspicionem difficultas evenat. Periphanes Quém hominem inveniemus ad eam rem utilem? Epidicvs Hic erit optimus, hic poterit cavere recte, iura qui et leges tenet. Periphanes Epidico habeas gratiam. Epidicvs Sed ego istuc faciam sedulo: ego illum conveniam atque adducam hunc ad eum quoiast fidicina, atque argentum ego cum hoc feram. Periphanes Quanti émi potest minimo? Epidicvs Illane? ad quadraginta fortasse eam posse emi minimo minis. verum si plus dederis, referam, nihil in ea re captiost. atque id non decem occupatum tibi erit argentum dies. Periphanes Quidum? Epidicvs Quia enim mulierem alius illam adulescens deperit, auro opulentus, magnus miles Rhodius, raptor hostium, gloriosus: is emet illam de te et dabit aurum lubens. face modo, est lucrum hic tibi amplum. Periphanes Deos quidem oro. Epidicvs Impetras. Apoecides Quin tu is intro atque huic argentum promis? ego visam ad forum. Epidice, eo veni. Epidicvs Ne abitas prius quam ego ad te venero. Apoecides Vsque opperiar.— Periphanes Sequere tu intro.— Epidicvs I, numera, nil ego te moror.