1. cŏlo — Lewis & Short
cŏlo, colŭi, cultum, 3, v. a.from the stem *k*o*l, whence bouko/los, boukole/w; cf.: colonus, in-cola, agri-cola (orig. pertaining to agriculture),
fundum,Varr. R. R. 1, 1, 2:
agrum,id. ib. 1, 2, 14; Cato, R. R. 61; Col. 1 pr.:
agri non omnes frugiferi sunt qui coluntur,Cic. Tusc. 2, 5, 13; id. Agr. 2, 25, 67:
arva et vineta et oleas et arbustum,Quint. 1, 12, 7:
praedia,Cic. Rosc. Am. 17, 49:
rus,Col. 1, 1:
rura,Cat. 64, 38; Tib. 1, 5, 21; Verg. G. 2, 413:
hortos,Ov. M. 14, 624 al.:
jugera,Col. 1 pr.:
patrios fines,id. ib.:
solum,id. 2, 2, 8:
terram,id. 2, 2, 4:
arbustum,Quint. 1, 12, 7:
vitem,Cic. Fin. 4, 14, 38:
arbores,Hor. C. 2, 14, 22:
arva,id. ib. 3, 5, 24; Ov. Am. 1, 13, 15:
fructus,Verg. G. 2, 36:
fruges,Ov. M. 15, 134:
poma,id. ib. 14, 687; cf. under P. a.—
hanc domum,Plaut. Aul. prol. 4:
nemora atque cavos montes silvasque colebant,Lucr. 5, 955:
regiones Acherunticas,Plaut. Bacch. 2, 2, 21:
colitur ea pars (urbis) et habitatur frequentissime,Cic. Verr. 2, 4, 53, § 119:
urbem, urbem, mi Rufe, cole,id. Fam. 2, 12, 2:
has terras,id. N. D. 2, 66, 164; Tac. A. 2, 60:
loca Idae,Cat. 63, 70:
Idalium,id. 36, 12 sq.; 61, 17:
urbem Trojanam,Verg. A. 4, 343:
Sicaniam,Ov. M. 5, 495:
Maeoniam Sipylumque,id. ib. 6, 149:
Elin Messeniaque arva,id. ib. 2, 679:
regnum nemorale Dianae,id. ib. 14, 331:
hoc nemus,id. ib. 15, 545:
Elysium,Verg. A. 5, 735:
loca magna,Ov. M. 14, 681; Liv. 1, 7, 10:
Britanniam,Tac. Agr. 11:
Rheni ripam,id. G. 28:
victam ripam,id. A. 1, 59:
terras,id. ib. 2, 60; cf. id. H. 5, 2:
insulam,id. A. 12, 61; id. G. 29:
regionem,Curt. 7, 7, 4.—Poet., of poets:
me juvat in primā coluisse Helicona juventā,i. e. to have written poetry in early youth, Prop. 3 (4), 5, 19.—Also of animals:
anguis stagna,Verg. G. 3, 430; Ov. M. 2, 380.—
hic,Plaut. Ps. 1, 2, 68:
subdiu colere te usque perpetuom diem,id. Most. 3, 2, 78; Liv. 42, 67, 9; Curt. 9, 9, 2:
colunt discreti ac diversi,Tac. G. 16:
proximi Cattis Usipii ac Tencteri colunt,id. ib. 32:
circa utramque ripam Rhodani,Liv. 21, 26, 6:
quā Cilices maritimi colunt,id. 38, 18, 12:
prope Oceanum,id. 24, 49, 6:
usque ad Albim,Tac. A. 2, 41:
ultra Borysthenem fluvium,Gell. 9, 4, 6:
super Bosporum,Curt. 6, 2, 13:
extra urbem,App. M. 1, p. 111.—
deos deasque veneror, qui hanc urbem colunt,Plaut. Poen. 5, 1, 19; Cat. 36, 12:
Pallas, quas condidit arces, Ipsa colat,Verg. E. 2, 62:
ille (Juppiter) colit terras,id. ib. 3, 61; id. A. 1, 16 Forbig. ad loc.:
undis jura dabat, nymphisque colentibus undas,Ov. M. 1, 576:
urbem colentes di,Liv. 31, 30, 9; 5, 21, 3:
vos, Ceres mater ac Proserpina, precor, ceteri superi infernique di, qui hanc urbem colitis,id. 24, 39, 8:
divi divaeque, qui maria terrasque colitis,id. 29, 27, 1.—
curo, studeo, observo, obsequor): Juppiter, qui genus colis alisque hominum,Plaut. Poen. 5, 4, 24; cf.:
(Castor et Pollux) dum terras hominumque colunt genus,i. e. improve, polish, Hor. Ep. 2, 1, 7. —
formamque augere colendo,by attire, dress, Ov. M. 10, 534:
corpora,id. A. A. 3, 107:
tu quoque dum coleris,id. ib. 3, 225.—With abl.:
lacertos auro,Curt. 8, 9, 21:
lacertum armillā aureā,Petr. 32:
capillos,Tib. 1, 6, 39; 1, 8, 9.—
of mental and moral cultivation: aequom et bonum,Plaut. Men. 4, 2, 10:
amicitiam,id. Cist. 1, 1, 27:
fidem rectumque,Ov. M. 1, 90:
fortitudinem,Curt. 10, 3, 9:
jus et fas,Liv. 27, 17 fin.:
memoriam alicujus,Cic. Fin. 2, 31, 101:
bonos mores,Sall. C. 9, 1:
suum quaestum colit,Plaut. Poen. 5, 2, 137:
pietatem,id. As. 3, 1, 5; Ter. Hec. 3, 4, 33:
virtutem,Cic. Arch. 7, 16; id. Off. 1, 41, 149:
amicitiam, justitiam, liberalitatem,id. ib. 1, 2, 5:
virginitatis amorem,Verg. A. 11, 584:
pacem,Ov. M. 11, 297; cf. Martem, Sil. 8, 464:
studium philosophiae,Cic. Brut. 91, 315:
disciplinam,id. ib. 31, 117:
aequabile et temperatum orationis genus,id. Off. 1, 1, 3:
patrias artes militiamque,Ov. F. 2, 508; cf.:
artes liberales,Suet. Tib. 60:
ingenium singulari rerum militarium prudentiā,Vell. 2, 29, 5 Kritz.—
servitutem apud aliquem,to be a slave, Plaut. Poen. 4, 2, 7:
nunc plane nec ego victum, nec vitam illam colere possum, etc.,Cic. Att. 12, 28, 2; and poet. in gen.: vitam or aevum = degere, to take care of life, for to live:
vitam,Plaut. Trin. 3, 2, 74; id. Cas. 2, 1, 12; id. Rud. 1, 5, 25:
vitam inopem,Ter. Heaut. 1, 1, 84:
aevum vi,Lucr. 5, 1144 and 1149.—
quid est enim cur deos ab hominibus colendos dicas?Cic. N. D. 1, 41, 115:
hos deos et venerari et colere debemus,id. ib. 2, 28, 71; cf. id. ib. 1, 42, 119; id. Agr. 2, 35, 94; Liv. 39, 15, 2; Cat. 61, 48:
Phoebe silvarumque potens Diana... o colendi Semper et culti,Hor. C. S. 2 and 3; cf. Ov. M. 8, 350:
deos aris, pulvinaribus,Plin. Pan. 11, 3:
Mercurium,Caes. B. G. 6, 17:
Apollinem nimiā religione,Curt. 4, 3, 21:
Cererem secubitu,Ov. A. 3, 10, 16:
(deam) magis officiis quam probitate,id. P. 3, 1, 76:
per flamines et sacerdotes,Tac. A. 1, 10; Suet. Vit. 1:
quo cognomine is deus quādam in parte urbis colebatur,id. Aug. 70:
deum precibus,Sen. Herc. Oet. 580:
testimoniorum religionem et fidem,Cic. Fl. 4, 9; cf. id. Font. 10, 21; and:
colebantur religiones pie magis quam magnifice,Liv. 3, 57, 7; and:
apud quos juxta divinas religiones humana fides colitur,id. 9, 9, 4:
sacra,Ov. M. 4, 32; 15, 679:
aras,id. ib. 3, 733; 6, 208; cf. Liv. 1, 7, 10; Suet. Vit. 2 et saep.:
numina alicujus,Verg. G. 1, 30:
templum,id. A. 4, 458; Ov. M. 11, 578:
caerimonias sepulcrorum tantā curà,Cic. Tusc. 1, 12, 27:
sacrarium summā caerimoniā,Nep. Th. 8, 4:
simulacrum,Suet. Galb. 4.—
ut Africanum ut deum coleret Laelius,Cic. Rep. 1, 12, 18:
quia me colitis et magnificatis,Plaut. Cist. 1, 1, 23; Ter. Ad. 3, 2, 54:
a quibus diligenter observari videmur et coli,Cic. Mur. 34, 70; cf. id. Fam. 6, 10, 7; 13, 22, 1; id. Off. 1, 41, 149; Sall. J. 10, 8:
poëtarum nomen,Cic. Arch. 11, 27:
civitatem,id. Fl. 22, 52; cf.:
in amicis et diligendis et colendis,id. Lael. 22, 85 and 82:
semper ego plebem Romanam militiae domique... colo atque colui,Liv. 7, 32, 16:
colere et ornare,Cic. Fam. 5, 8, 2:
me diligentissime,id. ib. 13, 25 init.:
si te colo, Sexte, non amabo,Mart. 2, 55:
aliquem donis,Liv. 31, 43, 7:
litteris,Nep. Att. 20, 4:
nec illos arte colam, nec opulenter,Sall. J. 85, 34 Kritz.— Hence,
religionum,Cic. Planc. 33, 80.—
ager cultior,Varr. R. R. 1, 2, 20:
ager cultissimus,Cic. Rosc. Com. 12, 33:
materia et culta et silvestris,id. N. D. 2, 60, 151:
res pecuaria,id. Quint. 3, 12:
rus cultissimum,Col. 1, 1, 1:
terra,Quint. 5, 11, 24:
fundus cultior,id. 8, 3, 8:
cultiora loca,Curt. 7, 3, 18.—
milites habebat tam cultos ut argento et auro politis armis ornaret,Suet. Caes. 67:
adulter,Ov. Tr. 2, 499:
turba muliebriter culta,Curt. 3, 3, 14:
sacerdos veste candidā cultus,Plin. 16, 44, 95, § 251:
matrona vetitā purpurā culta,Suet. Ner. 32:
filia cultior,Mart. 10, 98, 3:
animi culti,Cic. Tusc. 2, 5, 13; cf.:
tempora et ingenia cultiora,Curt. 7, 8, 11:
Tibullus,Ov. Am. 1, 15, 28; cf.
carmina,id. A. A. 3, 341:
cultiores doctioresque redire,Gell. 19, 8, 1:
sermone cultissimus,Aur. Vict. Epit. 45.—Adv.: cul-tē, elegantly: dicere, * Quint. 8, 3, 7; Plin. Ep. 5, 20, 6.—Comp.:
dicere,Sen. Suas. 4 fin.; Tac. Or. 21: (sc. veste) progredi, Just. 3, 3, 5:
incubare strato lectulo,Val. Max. 2, 6, 8.—Sup. apparently not in use.