făcĭes — Lewis & Short
făcĭes, ēi (old form facies, rarely facii,
Gell. 8, 14, 1:I
facie,Plaut. Mil. 4, 4, 36; dat. facie, facii, Gell. l. l.; plur. very rare; nom. and acc. facies, Vulg. Thren. 5, 12; id. Jer. 42, 12; dat. faciebus, Hier. Eph. 3, 5), f. root fa- of fari, strengthened fac-; cf. fax, facetus.
I Orig., make, form, configuration, figure, shape.
A In gen. (= universa corporis forma; cf.: figura, species): Quidam faciem esse hominis putant os tantum et oculos et genas, quod Graeci proswpon dicunt: quando facies sit forma omnis et modus et factura quaedam corporis totius, etc., Gell. 13, 29: Sardinia in Africo mari facie vestigii humani, Sall. H. ap. Gell. l. l.; Plaut. Poen. 5, 2, 151 sq.; cf. Non. 52, 27 sq.:
non est formosa, cujus crus laudatur aut brachium, sed illa, cujus universa facies admirationem singulis partibus abstulit,Sen. Ep. 33; cf. Lucr. 5, 1169 sq.; Hor. S. 1, 2, 87.—
2 Of things: Dae. Dicito, quid insit, et qua facie, memorato onmia ... Pa. Sunt crepundia. Dae. Qua facie sunt? Plaut. Rud. 4, 4, 105 and 111:
curvata in montis faciem circumstetit unda,Verg. G. 4, 361:
haec facies Trojae, cum caperetur, erat,Ov. Tr. 1, 3, 26; cf.
urbium,Plin. Ep. 2, 17 fin.:
antequam Vesuvius faciem loci verteret,Tac. A. 4, 67:
arboris,Plin. 12, 14, 31, § 55:
vehiculi,Gell. 15, 30, 3:
alia illi caeli,Plin. 6, 17, 21, § 58:
ossa contusa in faciem pulveris,Gell. 10, 18, 3:
longa quibus facies ovis erit,Hor. S. 2, 4, 12 et saep. —
3 Prov.: verte omnes tete in facies, i. e. resort to every expedient (an expression borrowed from, and alluding to, the changes of Proteus), Verg. A. 12, 891.—
B In partic., face, visage, countenance (most freq. in class. Lat.;
syn.: os, vultus, frons, lineamenta): facies homini tantum: ceteris os aut rostra,Plin. 11, 37, 51, § 138:
in facie vultuque nostro cum sint decem aut paulo plura membra, etc.,id. 7, 1, 1, § 8:
non quaeruntur ea, quae nobis non possumus fingere, facies, vultus, sonus,Cic. de Or. 1, 28, 127:
prorsus in facie vultuque vecordia inerat,Sall. C. 15, 5:
qua facie, qua statura,Cic. Phil. 2, 16, 41: uretur facies;
urentur sole capilli,Tib. 1, 9, 15: cf. id. 1, 5, 43:
sumit utrumque Inde habitum facies,Juv. 9, 20:
peregrina,Plaut. Ps. 4, 2, 9; cf.:
affers faciem novam,Cic. Fl. 29, 70:
liberali (homo),Ter. Eun. 3, 2, 20:
egregiā (virgo),of rare beauty, id. Phorm. 1, 2, 50:
hispida,Hor. C. 4, 10, 5:
cicatricosa,Quint. 4, 1, 61:
adversa,id. 2, 13, 9:
curvo nec faciem litore demovet,Hor. C. 4, 5, 14:
de facie quidem nosti,Cic. Pis. 32, 81:
recta facie loqui,i. e. boldly, Juv. 6, 401 et saep.—Poet.:
cura dabit faciem, facies neglecta peribit,a beautiful face, beauty, Ov. A. A. 3, 105.— Prov.: perfricare faciem, to lay aside shame, Plin. H. N. praef. § 4; cf. Quint. 11, 3, 160.
II Trop., external form, look, condition, appearance (class.):
set qua faciest tuus sodalis,Plaut. Capt. 3, 4, 113; id. Rud. 2, 7, 7:
fateantur, in Maeandrii persona esse expressam faciem civitatis,Cic. Fl. 22, 13; cf.:
(C. Popilius) senatus faciem secum attulerat auctoritatemque Populi Romani,id. Phil. 8, 8, 23:
una senum facies, cum voce trementia membra, etc.,Juv. 10, 198:
quibus rebus immutata facies urbis erat,Sall. C. 31, 1:
loci,Tac. A. 4, 67:
formam quidem ipsam et tamquam faciem honesti vides,Cic. Off. 1, 5, 14; Quint. 3, 6, 88; 4, 1, 42 Spald.:
quarum (causarum) varia ac nova semper est facies,id. 2, 4, 28:
plures eloquentiae facies,id. 12, 10, 69:
(inventiunculae) facie ingenii blandiuntur,id. 8, 5, 22:
nec ulla facies mali erat,Curt. 3, 11, 22:
ad istam faciem est morbus qui me macerat,has that form, is of such a nature, Plaut. Cist. 1, 1, 73.—
2 In partic., in Tac. for the class. species, external appearance, as opposed to reality, a pretence, pretext; publici consilii facie (= specie), Tac. H. 2, 54; id. A. 13, 28; Amm. 20, 5.—
B Transf., poet. and in post-Aug. prose, for the class. aspectus, look, sight, aspect: quae scelerum facies? Verg. A. 6, 560:
subita,Sil. 7, 367:
decora,Plin. Pan. 56, 5:
memoranda,id. ib. 35, 1:
foeda,id. ib. 82, 8:
vineae unam faciem contexunt,id. Ep. 5, 6, 9:
exceptio, quae prima facie justa videatur,at first sight, Gai. Inst. 4, 1:
prima facie,Dig. 16, 1, 13; Sen. Ep. 87, 1; id. Contr. 5, 10, 15.