impĕdĭo — Lewis & Short
impĕdĭo (inp-), īvi or ĭi, ītum, 4 (in tmesi:
I
inque peditur, inque pediri, inque peditus, etc.,Lucr. 6, 394; 3, 484; 4, 562; 1149), v. a. in-pes; cf. compedes; lit., to entangle the feet; hence, in gen., to entangle, ensnare, to shackle, hamper, hinder, hold fast (cf.: praepedio, implico, illigo, irretio, illaqueo).
I Lit. (rare):
impediunt teneros vincula nulla pedes,Ov. F. 1, 410; cf.:
et illis crura quoque impediit,id. M. 12, 392:
ipsus illic sese jam impedivit in plagas,Plaut. Mil. 4, 9, 11:
in qua (silva) retentis impeditus (cervus) cornibus,Phaedr. 1, 12, 10:
impedita cassibus dama,Mart. 3, 58, 28; cf.: reti impedit Pisces, ensnares, Plaut. Truc. 1, 1, 17; Veg. Vet. 1, 10.—
B Transf., in gen., to clasp, encircle, embrace (mostly poet.):
narrare parantem Impedit amplexu,Ov. M. 2, 433:
nunc decet aut viridi nitidum caput impedire myrto Aut flore,Hor. C. 1, 4, 9:
crines (vitta),Tib. 1, 6, 67; Ov. Am. 3, 6, 56:
cornua sertis,id. M. 2, 868:
remos (hederae),id. ib. 3, 664:
medium crus pellibus,Hor. S. 1, 6, 27:
equos frenis,to bridle, Ov. F. 2, 736:
ingentem clipeum informant ... septenosque orbibus orbes Impediunt,surround, encircle each other, Verg. A. 8, 447:
orbes orbibus,id. ib. 5, 585:
plana novo munimenti genere (with saepire),Curt. 6, 5; cf.:
Antiochus, castris positis, munitionibus insuper saltum impediebat,rendered difficult of access, Liv. 36, 16, 1.—
II Trop.
A To entangle, embarrass (class.):
impeditum in ea (re amatoria) expedivi animum meum,Ter. Hec. 3, 1, 17; cf.:
sapientis est, cum stultitia sua impeditus sit, quoquo modo possit se expedire,Cic. Rab. Post. 9, 24:
ipse te impedies, ipse tua defensione implicabere,Cic. Verr. 2, 2, 18, § 44:
qui me et se hisce impedivit nuptiis,Ter. Phorm. 2, 4, 2:
dum alios servat, se impedivit interim,Plaut. Rud. prol. 37:
tot me impediunt curae,Ter. And. 1, 5, 25:
mentem dolore,Cic. Cael. 24, 60.—
B Transf. (causa pro effectu), to hinder, detain, obstruct, check, prevent, impede (so most freq.; cf.: inhibeo, prohibeo, interdico, veto); constr. with acc., ab, in aliqua re, or the simple abl., ne, quin, quominus, the inf., or absol.; very rarely with dat.
(a) With the simple acc.:
me quotidie aliud ex alio impedit: sed si me expediero, etc.,Cic. Fam. 9, 19, 2:
suis studiis sic impediuntur, ut, etc. ... discendi enim studio impediti,id. Off. 1, 9, 28; cf.:
aetate et morbo impeditus,Cic. Verr. 2, 3, 25, § 63: religione impediri, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 12, 3:
ne forte qua re impediar atque alliger,Cic. Att. 8, 16, 1.—With inanim:
or abstr. objects: sinistra impedita,Caes. B. G. 1, 25, 3:
mea dubitatio aut impedire profectionem meam videbatur aut certe tardare,Cic. Fam. 7, 5, 1:
iter,id. Lael. 20, 75:
navigationem (Corus),Caes. B. G. 5, 7, 3:
magnas utilitates amicorum,Cic. Lael. 20, 75:
res magnas,id. ib.; cf.:
belli rationem prope jam explicatam perturbare atque impedire,id. Prov. Cons. 14, 35 fin.: quod si corporis gravioribus morbis vitae jucunditas impeditur;
quanto magis animi morbis impediri necesse est?id. Fin. 1, 18, 59.—
(b) With ab or in aliqua re or the simple abl.:
sibi non fuisse dubium, a re publica bene gerenda impediri,Cic. Balb. 20, 47; cf.:
ab delectatione omni negotiis impedimur,id. Mur. 19, 39; so,
aliquem a suo munere,id. Rep. 5, 3:
aliquem ab opere,Plin. 10, 63, 83, § 180:
aliquem a vero bonoque,Sall. J. 30, 2:
non oportere sese a populo Romano in suo jure impediri,Caes. B. G. 1, 36, 2:
quem dignitas fugā impediverat,Tac. A. 1, 39.—
(g) With ne, quin, quominus.—With ne:
id in hac disputatione de fato casus quidam, ne facerem, impedivit,Cic. Fat. 1, 1; id. Sull. 33, 92.—With quin:
ut nulla re impedirer, quin, si vellem, mihi esset integrum,Cic. Att. 4, 2, 6; Auct. Her. 3, 1, 1.— With quominus:
nec aetas impedit, quominus agri colendi studia teneamus,Cic. de Sen. 17, 60; id. Fin. 1, 10, 33:
quaerere, quae sit tanta formido, quae tot ac tantos viros impediat, quominus, etc.,id. Rosc. Am. 2, 5; id. Fam. 3, 7, 3; 13, 5, 1; id. Att. 3, 22, 1; 13, 25, 2.—
(d) With inf.:
quid est igitur, quod me impediat ea quae probabilia mihi videantur sequi, quae contra, improbare? etc.,Cic. Off. 2, 2, 8:
me impedit pudor ab aliquo haec exquirere,id. de Or. 1, 35, 163:
ne qua mora ignaros pubemque educere castris Impediat,Verg. A. 11, 21; Ov. P. 1, 1, 21.—(e) With dat. (in analogy to impedimento esse): novitati non impedit vetus consuetudo, is no hinderance, = obstat (cf. the context), Varr. L. L. 9, § 20 Müll.: inpediat tibi, ne, etc., Schol. Juv. 14, 49.—(c) Absol.:
omnia removentur, quae obstant et impediunt,Cic. Ac. 2, 7, 19:
ut omnia quae impediant, vincat intentio,Quint. 10, 3, 28; 12, 10, 55:
de rebus ipsis utere tuo judicio—nihil enim impedio,Cic. Off. 1, 1, 2; id. Rep. 1, 13: quem video, nisi rei publicae tempora impedient, *eu)po/riston, id. Att. 7, 1, 7; cf. Quint. 12, 10, 55.—Hence, impĕdītus (inp-), a, um, P. a., hindered, embarrassed, obstructed, encumbered, burdened, impeded.
A Of persons:
neque nunc quomodo me expeditum ex impedito faciam, jam consilium placet,Plaut. Epid. 1, 1, 87: inermos armati, impeditos expediti interficiunt, encumbered with baggage, Sisenn. ap. Non. 58, 8; cf.:
impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera,Caes. B. G. 3, 19, 2:
agmen,Liv. 43, 23, 1:
itinere impediti,Caes. B. C. 3, 75, 3:
nostri si ab illis initium transeundi (fluminis) fieret, ut impeditos aggrederentur,i. e. embarrassed with the difficulties of crossing, id. B. G. 2, 9, 1; 1, 12, 3; 2, 10, 2;
2, 23, 1 et saep.: malis domesticis impediti,Cic. Sest. 45, 97:
viden me consiliis tuis miserum impeditum esse?Ter. And. 3, 5, 11.—Comp.: quod, si durior accidisset casus, impeditiores fore videbantur, Auct. B. Alex. 14 fin.—
B Of inanim. and abstr. things:
hostem impedito atque iniquo loco tenetis,difficult of passage, Caes. B. G. 6, 8, 4; cf.:
silvae,id. ib. 5, 21, 3:
saltus impeditos gravis armis miles timere potest,Liv. 9, 19, 16:
vineae nexu traducum,Tac. H. 2, 25:
navigationem impeditam (esse) propter inscientiam locorum,troublesome, Caes. B. G. 3, 9, 4:
impedito animo,i. e. engaged, busy, Cic. Leg. 1, 3, 8:
omnium impeditis animis,Caes. B. G. 5, 7, 5:
tempora rei publicae,Cic. Pis. 1, 3:
dies tristi omine infames et impediti,Gell. 4, 9, 5:
disceptatio,Liv. 37, 54, 7:
oratio fit longa et impedita,Quint. 8, 6, 42:
bellum (with arduum),Tac. A. 4, 46:
cum victoribus nihil impeditum arbitrarentur,Caes. B. G. 2, 28, 1:
tu rem impeditam et perditam restituas,intricate and hopeless, Ter. And. 3, 5, 13.—Comp.:
longius impeditioribus locis secuti,Caes. B. G. 3, 28 fin.; so,
saltus artior et impeditior,Liv. 9, 2, 8; 7, 21, 8.—Sup.:
silvae undique impeditissimae,i. e. exceedingly difficult to pass, Hirt. B. G. 8, 18, 1:
itinera,Caes. B. C. 3, 77, 2:
quid horum non impeditissimum? vestitus an vehiculum an comes?exceedingly embarrassing, a great encumbrance, Cic. Mil. 20, 54.