2. longus — Lewis & Short
longus, a, um, adj.cf. lagga/zw, logga/zw,
I long.
I Lit.
A In gen.: longo interjecto intervallo,
Cic. Off. 1, 9, 30: longissima epistula,
id. Att. 16, 11: Rhenus longo spatio citatus fertur,
Caes. B. G. 4, 9: proficisci longissimo agmine,
id. ib. 5, 31: stant longis annixi hastis,
Verg. A. 9, 229: umbilicus septem pedes longus,
Plin. 6, 34, 39, § 212: longa folia habet fere ad tres digitos,
id. 27, 12, 86, § 110: ferrum autem tres longum habebat pedes,
in length, Liv. 21, 8: scrobes faciemus tribus pedibus longas,
Pall. 2, 10: longa navis, a war-ship, manof-war, on account of its shape, Enn. ap. Serv. ad Verg. A. 11, 326 (Ann. v. 468 Vahl.); Lentul. ap. Cic. Fam. 12, 15, 5: longus versus, the heroic hexameter, Enn. ap. Cic. Leg. 2, 27, 68; Diom. p. 493 P.; Isid. Orig. 1, 38: longa atque insignis honorum pagina,
Juv. 10, 57: sesquipede est quam tu longior,
taller, Plaut. Trin. 4, 2, 58: longus homo, i. q. longurio,
a tall fellow, long-shanks, Cat. 67, 47; so, Maura,
Juv. 10, 223: longa manus, a long, far-reaching, mighty hand: an nescis longas regibus esse manus,
Ov. H. 17, 166; on the contrary: attulimus longas in freta vestra manus,
unmutilated, uninjured, Prop. 3, 5, 14 (4, 6, 60).—
B In partic., far off, remote, distant, = longinquus (post-Aug. and very rare): remeans longis oris,
Sil. 6, 628: longa a domo militia,
Just. 18, 1: longas terras peragrare, Auct. Decl. Quint. 320.—
C Great, vast, spacious (poet.): pontus,
Hor. C. 3, 3, 37; 3, 27, 43: Olympus,
Verg. G. 3, 223: classemque ex aethere longo prospexit,
id. A. 7, 288: caelum,
Ov. M. 6, 64.—
II Transf., of time, long, of long duration or continuance, tedious: in tam longa aetate,
Cic. de Sen. 19, 66: vita longior,
id. Tusc. 1, 39, 94: horae quibus exspectabam longae videbantur,
id. Att. 12, 5, 4: uno die longior mensis,
Cic. Verr. 2, 2, 52, § 129: longa interjecta mora,
Caes. B. C. 3, 69: post longum tempus,
Sen. Contr. 7, 17, 2; 9, 28, 12: per longum tempus,
Suet. Ner. 57: vita,
Liv. 2, 40, 6; 9, 17, 6: spatium (sc. temporis),
id. 9, 18, 10: error,
protracted, id. 5, 33: caedes,
id. 6, 8, 7: longi aliorum principatus,
Tac. H. 2, 55: longae pacis mala,
Juv. 6, 292: bellum,
Quint. 3, 8, 56: memoriam nostri longam efficere,
Sall. C. 1, 3: morbus,
Liv. 27, 23, 6; Cels. 3, 1, 1: longo tempore,
after a long interval, Verg. A. 3, 309; cf.: longo post tempore,
id. E. 1, 29: longa dies,
length of days, a long life, Juv. 10, 265: longa syllaba,
Cic. de Or. 3, 47, 183: littera,
id. Or. 48, 159: syllabae,
Quint. 9, 4, 36: vocalis,
id. 9, 4, 85: longae pretium virtutis,
Luc. 2, 258: longa Lethe,
id. 6, 769: in rebus apertissimis nimis longi sumus; Cic. Fin. 2, 27, 85: exordium nimis longum,
Auct. Her. 1, 7, 11: longior quam oportet sermo,
Quint. 8, 3, 53: nulla de morte hominis cunctatio longa est,
Juv. 6, 221: quantis longa senectus plena malis,
id. 10, 190; 14, 251.—Hence: longum est,
it would take long, it would be tedious, Cic. Verr. 2, 1, 60, § 156: longum est ea dicere, sed hoc breve dicam,
id. Sest. 5, 12: experire; non est longum,
id. Phil. 3, 2, 10: arcessere tormenta longum videbatur,
Tac. H. 3, 71. —Ellipt., without inf., Cic. N. D. 1, 8, 19: ne longum sit, ne longum faciam, not to be tedious, to speak briefly: ac, ne longum sit, Quirites, tabellas proferri jussimus,
id. Cat. 3, 5, 10: ac ne longum fiat, videte,
id. Leg. 2, 10, 24: ne longum faciam: dum tu quadrante lavatum Rex ibis,
Hor. S. 1, 3, 137: longius facere, to defer or put off any longer: nihil opus est exemplis id facere longius,
Cic. Fin. 5, 6, 16; id. Leg. 1, 7, 22: nihil est mihi longius, nothing makes time seem longer to me than, i. e. I am full of impatience, can hardly wait for: respondit, nihil sibi longius fuisse, quam ut me viderit,
id. Fam. 11, 27, 1; Cic. Verr. 2, 4, 18, § 39; but: nec mihi longius quicquam est quam videre hominum voltus,
nothing is more tedious, id. Rab. Post. 12, 35: in longum, long, for a long time: nec in longum dilata res,
Liv. 5, 16: in longum dilata conclusio,
drawn out tediously, Quint. 8, 2, 22: causando nostros in longum ducis amores,
Verg. E. 9, 56: otium ejus rei haud in longum paravit,
Tac. A. 3, 27; 11, 20: in longum sufficere,
id. H. 4, 22: odia in longum jaciens, ia. A. 1, 69: nec in longius consultans,
id. H. 2, 95: per longum, for a long time: per longum celata fames,
Sil. 2, 465: ex longo, for a long time back: collecta fatigat edendi Ex longo rabies,
Verg. A. 9, 64: longa spes, that looks far ahead, reaching far into futurity: vitae summa brevis spem nos vetat inchoare longam,
Hor. C. 1, 4, 15; Stat. Th. 1, 322.—Of persons, prolix, tedious: nolo esse longus,
Cic. N. D. 1, 36, 101: in verbis nimius et compositione nonnumquam longior,
Quint. 10, 1, 118: (testis) longus protrahi potest,
id. 5, 7, 26: longus spe ( = tardus et difficilis ad sperandum),
slow to hope, Hor. A. P. 172.— Hence, adv., in three forms.
A Form longē, long, in length.
1 Lit., a long way off, far, far off, at a distance, Plaut. Rud. 4, 3, 95: ab eo oppido non longe fanum est Junonis, Cic. Verr. 2, 4, 46, § 103: longe absum, audio sero,
id. Fam. 2, 7, 1: quam longe est hinc in saltum Gallicanum,
id. Quint. 25, 79: longe mihi obviam processerunt,
Cic. Verr. 2, 2, 27, § 65: longe lateque collucere, in length and breadth, i. e. far and wide, everywhere, id. N D. 2, 15, 40: Di vim suam longe lateque dmundunt,
id. Div. 1, 36, 79: longe gradi,
to take long steps, Verg. A. 10, 572: Vercingetorix locum castris delegit ab Avarico longe millia passuum XVI.,
Caes. B. G. 7, 16: Rhenum non longe a mari transire,
id. ib. 4, 1, 1: tu autem abes longe gentium,
Cic. Att. 6, 3, 1; cf. id. Fam. 12, 22, 2.—Comp.: fontes longius a praesidiis aberant,
Caes. B. C. 3, 49, 5: longius non discedam,
Cic. Fam. 14, 2 fin.: longius meare,
Col. 9, 8, 9.—
2 Trop.
a Of time, long, for a long period (but, acc. to some, not in positive; and the foll. passages are to be understood locally; v. Forbig. ad Verg. A. 5, 406; 10, 317): longe prospicere futuros casus,
Cic. Lael. 12, 40: stupet Dares, longeque recusat,
Verg. A. 5, 406: nec longe,
id. ib. 10, 317: quae venientia longe ante videris,
Cic. Tusc. 3, 14, 29.—Comp.: Varro vitam Naevii producit longius,
Cic. Brut. 15, 60: paulo longius tolerare,
Caes. B. G. 7, 71, 4: longius anno remanere,
id. ib. 4, 1, 7; Nep. Att. 2, 4; Sall. C. 29, 1.—Sup.: quamdudum in portum venis huc? Ep. Longissime, Plaut. Stich. 4, 1, 24: quid longissime meministi in patria tua,
id. Men. 5, 9, 52: quoad longissime potest mens mea respicere,
Cic. Arch. 1, 1.—
b Of speech, long, at length, diffusely: haec dixi longius quam instituta ratio postulabat,
Cic. Or. 48, 162: longius aliquid circumducere,
Quint. 10, 2, 17.—
c Longe esse, abesse.
(a) To be far away, i. e. to be of no assistance, of no avail: longe iis fraternum nomen populi Romani afuturum,
Caes. B. G. 1, 36: longe illi dea mater erit,
Verg. A. 12, 52: quam tibi nunc longe regnum dotale Creusae,
Ov. H. 12, 53: longe conjugia, ac longe Tyrios hymenaeos Inter Dardanias acies fore,
Sil. 17, 80; Petr. 58.—
(b) Longe esse ab aliqua re, to be far from, i. e. destitute of a thing: ut ab eloquentia longissime fuerint,
Quint. 8 prooem. § 3.—
d Widely, greatly, much, very much, by far; esp. with sup. and (poet. and post-Aug. = multo) comp.: errat longe,
Ter. Ad. 1, 1, 40: longe ante videre,
Cic. Tusc. 3, 14; Liv. 1, 19, 12: longe melior,
Verg. A. 9, 556: minor,
Liv. 24, 28, 5: longe acrius,
Tac. A. 4, 40: praestantior,
Curt. 10, 3, 10; Suet. Calig. 5; Quint. 10, 1, 67: tumultuosior,
Vell. 2, 74: proelium longe magis prosperum,
id. 2, 51: longe omnium longissima est,
Plaut. Most. 8, 3, 8: longe nobilissimus,
Caes. B. G. 1, 2: longe doctissimus,
Hor. S. 1, 5, 3: longe plurimum ingenio valuisse videtur,
Cic. Brut. 14, 35: longe princeps,
id. Fam. 13, 13: longe praestare,
id. Brut. 64, 230: ceteris antecellere,
Cic. Verr. 2, 4, 53, § 118: anteponere alicui rei aliquid,
id. de Or. 1, 21, 98: dissentire,
id. Lael. 9, 32 init.: quod longe secus est,
id. ib. 9, 29 fin.: longe aliter se habet ac,
id. Ac. 2, 31, 101: longe dissimilis contentio,
id. Sull. 17, 49: longe ante alias specie insignis,
Liv. 1, 9: sciunt longe aliud esse virgines rapere, aliud pugnare cum viris,
id. 1, 12, 8: longe mihi alia mens est,
Sall. C. 52, 2: a quo mea longissime ratio ... abhorrebat,
Cic. Verr. 2, 2, 4, § 10: longissime diversa ratio est,
id. Phil. 5, 18, 49: (istae facultates) longe sunt diversae,
id. de Or. 1, 49, 215: longe omnes multumque superare,
Cic. Verr. 2, 5, 44, § 115: longe et multum antecellere,
id. Mur. 13, 29.—Repeated: plurimum et longe longeque plurimum tribuere honestati,
Cic. Fin. 2, 21, 68: sed longe cunctis longeque potentior illa,
Ov. M. 4, 325; so Gell. 14, 1.—
e In post-class. Lat. = valde: longe gravis,
Stat. Th. 10, 140: longe opulentus,
App. M. 1, p. 112, 1: par studiis aevique modis sed robore longe (sc. impar),
far from equal, Stat. Achill. 1, 176.—*
B Form longĭter, far: non, ut opinor, id a leto jam longiter errat,
Lucr. 3, 676.—
C Form longum, long, a long while (poet.): nimis longum loquor,
Plaut. Ep. 3, 2, 40: nimis diu et longam loquor,
id. Ps. 2, 3, 21: nec longum laetabere,
Verg. A. 10, 740; Ov. M. 5, 65: clamare,
Hor. A. P. 459; Juv. 6, 65; Stat. Th. 7, 300; 10, 467.