1. tueor — de Vaan
tueor 'to look at, watch over' [v. II; ppp. tuitum, tuturri] (PL+; var. tuor, tui Enn., Lucr.) Derivatives: tutor 'guardian' (P1-+), tutare/ί fito watch over, protect' (Naev.+X — [de Vaan, s.v. tueor, p. 646]
The corpus record — Latin
tueor
to look at, watch over
Generated live from the audited Latin corpus — every figure on this page is a database query, not prose from memory.
Densest 12 of 255 attested works shown, by occurrences per 10,000 attested tokens.
1. tueor — de Vaan
2. tŭĕor — Lewis & Short
tŭĕor, tuĭtus, 2 (
tuĕris,Plaut. Trin. 3, 2, 82:
tuimur,Lucr. 1, 300; 4, 224; 4, 449;
6, 934: tuamur,id. 4, 361:
tuantur,id. 4, 1004; imper. tuĕre, id. 5, 318), v. dep. a. [etym. dub.], orig., to see, to look or gaze upon, to watch, view; hence, pregn., to see or look to, to defend, protect, etc.: tueri duo significat; unum ab aspectu, unde est Ennii illud: tueor te senex? pro Juppiter! (Trag. v. 225 Vahl.);
alterum a curando ac tutela, ut cum dicimus bellum tueor et tueri villam,Varr. L. L. 7, § 12 Müll. sq.—Accordingly,
e tenebris, quae sunt in luce, tuemur,Lucr. 4, 312:
ubi nil aliud nisi aquam caelumque tuentur,id. 4, 434:
caeli templa,id. 6, 1228 al.:
tuendo Terribiles oculos, vultum, etc.,Verg. A. 8, 265; cf. id. ib. 1, 713:
talia dicentem jam dudum aversa tuetur,id. ib. 4, 362:
transversa tuentibus hircis,id. E. 3, 8:
acerba tuens,looking fiercely, Lucr. 5, 33; cf. Verg. A. 9, 794:
torva,id. ib. 6, 467.—
quod multa in terris fieri caeloque tuentur (homines), etc.,Lucr. 1, 152; 6, 50; 6, 1163.—
curo, conservo, tutor, protego, defendo): videte, ne ... vobis turpissimum sit, id, quod accepistis, tueri et conservare non posse,Cic. Imp. Pomp. 5, 12:
ut quisque eis rebus tuendis conservandisque praefuerat,Cic. Verr. 2, 4, 63, 140:
omnia,id. N. D. 2, 23, 60:
mores et instituta vitae resque domesticas ac familiares,id. Tusc. 1, 1, 2:
societatem conjunctionis humanae munifice et aeque,id. Fin. 5, 23, 65:
concordiam,id. Att. 1, 17, 10: rem et gratiam et auctoritatem suam, id. Fam. 13, 49, 1:
dignitatem,id. Tusc. 2, 21, 48:
L. Paulus personam principis civis facile dicendo tuebatur,id. Brut. 20, 80:
personam in re publicā,id. Phil. 8, 10, 29; cf.: tuum munus, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 11, 1:
tueri et sustinere simulacrum pristinae dignitatis,Cic. Rab. Post. 15, 41:
aedem Castoris P. Junius habuit tuendam,to keep in good order, Cic. Verr. 2, 1, 50, § 130; cf. Plin. Pan. 51, 1:
Bassum ut incustoditum nimis et incautum,id. Ep. 6, 29, 10:
libertatem,Tac. A. 3, 27; 14, 60:
se, vitam corpusque tueri,to keep, preserve, Cic. Off. 1, 4, 11:
antea majores copias alere poterat, nunc exiguas vix tueri potest,id. Deiot. 8, 22:
se ac suos tueri,Liv. 5, 4, 5:
sex legiones (re suā),Cic. Par. 6, 1, 45:
armentum paleis,Col. 6, 3, 3:
se ceteris armis prudentiae tueri atque defendere,to guard, protect, Cic. de Or. 1, 38, 172; cf.:
tuemini castra et defendite diligenter,Caes. B. C. 3, 94:
suos fines,id. B. G. 4, 8:
portus,id. ib. 5, 8:
oppidum unius legionis praesidio,id. B. C. 2, 23:
oram maritimam,id. ib. 3, 34:
impedimenta,to cover, protect, Hirt. B. G. 8, 2.—With ab and abl.:
fines suos ab excursionibus et latrociniis,Cic. Deiot. 8, 22:
domum a furibus,Phaedr. 3, 7, 10: mare ab hostibus, Auct. B. Afr. 8, 2.—With contra:
quos non parsimoniā tueri potuit contra illius audaciam,Cic. Prov. Cons. 5, 11:
liberūm nostrorum pueritiam contra inprobitatem magistratuum,Cic. Verr. 2, 1, 58, § 153; Quint. 5, 13, 35; Plin. 20, 14, 54, § 152; Tac. A. 6, 47 (41).—With adversus:
tueri se adversus Romanos,Liv. 25, 11, 7:
nostra adversus vim atque injuriam,id. 7, 31, 3:
adversus Philippum tueri Athenas,id. 31, 9, 3; 42, 46, 9; 42, 23, 6:
arcem adversus tres cohortes tueri,Tac. H. 3, 78; Just. 17, 3, 22; 43, 3, 4.—In part. perf.:
Verres fortiter et industrie tuitus contra piratas Siciliam dicitur,Quint. 5, 13, 35 (al. tutatus):
Numidas in omnibus proeliis magis pedes quam arma tuta sunt,Sall. J. 74, 3.!*?
censores vectigalia tuento,Cic. Leg. 3, 3, 7:
ROGO PER SVPEROS, QVI ESTIS, OSSA MEA TVEATIS,Inscr. Orell. 4788.—
majores nostri in pace a rusticis Romanis alebantur et in bello ab his tuebantur,Varr. R. R. 3, 1, 4; Lucr. 4, 361:
consilio et operā curatoris tueri debet non solum patrimonium, sed et corpus et salus furiosi,Dig. 27, 10, 7:
voluntas testatoris ex bono et aequo tuebitur,ib. 28, 3, 17.—Hence, tūtus, a, um, P. a. (prop. well seen to or guarded; hence), safe, secure, out of danger (cf. securus, free from fear).
nullius res tuta, nullius domus clausa, nullius vita saepta ... contra tuam cupiditatem,Cic. Verr. 2, 5, 15, § 39:
cum victis nihil tutum arbitrarentur,Caes. B. G. 2, 28:
nec se satis tutum fore arbitratur,Hirt. B. G. 8, 27; cf.:
me biremis praesidio scaphae Tutum per Aegaeos tumultus Aura feret,Hor. C. 3, 29, 63; Ov. M. 8, 368:
tutus bos rura perambulat,Hor. C. 4, 5, 17:
quis locus tam firmum habuit praesidium, ut tutus esset?Cic. Imp. Pomp. 11, 31:
mare tutum praestare,id. Fl. 13, 31:
sic existimabat tutissimam fore Galliam,Hirt. B. G. 8, 54:
nemus,Hor. C. 1, 17, 5:
via fugae,Cic. Caecin. 15, 44; cf.:
commodior ac tutior receptus,Caes. B. C. 1, 46:
perfugium,Cic. Rep. 1, 4, 8:
tutum iter et patens,Hor. C. 3, 16, 7:
tutissima custodia,Liv. 31, 23, 9:
praesidio nostro pasci genus esseque tutum,Lucr. 5, 874:
vitam consistere tutam,id. 6, 11:
tutiorem et opulentiorem vitam hominum reddere,Cic. Rep. 1, 2, 3: est et fideli tuta silentio Merces, secure, sure (diff. from certa, definite, certain), Hor. C. 3, 2, 25:
tutior at quanto merx est in classe secundā!id. S. 1, 2, 47:
non est tua tuta voluntas,not without danger, Ov. M. 2, 53:
in audaces non est audacia tuta,id. ib. 10, 544:
externā vi non tutus modo rex, sed invictus,Curt. 6, 7, 1:
vel tutioris audentiae est,Quint. 12, prooem. § 4:
cogitatio tutior,id. 10, 7, 19:
fuit brevitas illa tutissima,id. 10, 1, 39:
regnum et diadema tutum Deferens uni,i. e. that cannot be taken away, Hor. C. 2, 2, 21: male tutae mentis Orestes, i. e. unsound, = male sanae, id. S. 2, 3, 137: quicquid habes, age, Depone tutis auribus, qs. carefully guarded, i. e. safe, faithful, id. C. 1, 27, 18 (cf. the opp.: auris rimosa, id. S. 2, 6, 46).—Poet., with gen.:
(pars ratium) tuta fugae,Luc. 9, 346.—
ab insidiis,Hor. S. 2, 6, 117:
a periculo,Caes. B. G. 7, 14:
ab hoste,Ov. H. 11, 44:
ab hospite,id. M. 1, 144:
a conjuge,id. ib. 8, 316:
a ferro,id. ib. 13, 498:
a bello, id. H. (15) 16, 344: ab omni injuriā,Phaedr. 1, 31, 9.—
turrim tuendam ad omnis repentinos casus tradidit,Caes. B. C. 3, 39:
ad id, quod ne timeatur fortuna facit, minime tuti sunt homines,Liv. 25, 38, 14:
testudinem tutam ad omnes ictus video esse,id. 36, 32, 6.—
adversus venenorum pericula tutum corpus suum reddere,Cels. 5, 23, 3:
quo tutiores essent adversus ictus sagittarum,Curt. 7, 9, 2:
loci beneficio adversus intemperiem anni tutus est,Sen. Ira, 2, 12, 1:
per quem tutior adversus casus steti,Val. Max. 4, 7, ext. 2:
quorum praesidio tutus adversus hostes esse debuerat,Just. 10, 1, 7.—(e) With abl.: incendio fere tuta est Alexandria, Auct. B. Alex. 1, 3.—
si dicere palam parum tutum est,Quint. 9, 2, 66; 8, 3, 47; 10, 3, 33:
o nullis tutum credere blanditiis,Prop. 1, 15, 42:
tutius esse arbitrabantur, obsessis viis, commeatu intercluso sine ullo vulnere victoriā potiri,Caes. B. G. 3, 24; Quint. 7, 1, 36; 11, 2, 48:
nobis tutissimum est, auctores plurimos sequi,id. 3, 4, 11; 3, 6, 63.—
tuta et parvula laudo,Hor. Ep. 1, 15, 42:
trepidum et tuta petentem Trux aper insequitur,Ov. M. 10, 714:
in tuto ut collocetur,Ter. Heaut. 4, 3, 11:
esse in tuto,id. ib. 4, 3, 30:
ut sitis in tuto,Cic. Fam. 12, 2, 3:
in tutum eduxi manipulares meos,Plaut. Most. 5, 1, 7:
in tutum receptus est,Liv. 2, 19, 6.—
syn.: cautus, prudens): serpit humi tutus nimium timidusque procellae,Hor. A. P. 28:
tutus et intra Spem veniae cautus,id. ib. 266:
non nisi vicinas tutus ararit aquas,Ov. Tr. 3, 12, 36:
id suā sponte, apparebat, tuta celeribus consiliis praepositurum,Liv. 22, 38, 13:
celeriora quam tutiora consilia magis placuere ducibus,id. 9, 32, 3.—Hence, adv. in two forms, tūtē and tūtō, safely, securely, in safety, without danger.
crede huic tute,Plaut. Trin. 1, 2, 102:
eum tute vivere, qui honeste vivat,Auct. Her. 3, 5, 9:
tute cauteque agere,id. ib. 3, 7, 13.—
pervenire,Plaut. Mil. 2, 2, 70; Lucr. 1, 179:
dimicare,Caes. B. G. 3, 24:
tuto et libere decernere,id. B. C. 1, 2:
ut tuto sim,in security, Cic. Fam. 14, 3, 3:
ut tuto ab repentino hostium incursu etiam singuli commeare possent,Caes. B. G. 7, 36. —
ut in vadis consisterent tutius,Caes. B. G. 3, 13:
tutius et facilius receptus daretur,id. B. C. 2, 30:
tutius ac facilius id tractatur,Quint. 5, 5, 1:
usitatis tutius utimur,id. 1, 5, 71:
ut ubivis tutius quam in meo regno essem,Sall. J. 14, 11.—
quaerere, ubi tutissimo essem,Cic. Att. 8, 1, 2; cf. Charis. p. 173 P.:
tutissimo infunduntur oboli quattuor,Plin. 20, 3, 8, § 14.
3. tueor — Walde–Hofmann
Word record (JSON)·Concordance (CSV)·Frequencies (CSV)·Cite (BibTeX)
CC BY 4.0 with receipt attribution — every file carries its license line. What is exportable
Latin text and lemmatization derived from the Perseus Digital Library (canonical-latinLit), CC BY-SA 4.0. Lewis & Short (public domain) via Perseus. This derived data is shared under the same CC BY-SA 4.0 license.