vītālis — Lewis & Short
vītālis, e, adj.vita,
I of or belonging to life, vital.
I Adj.:
caloris natura vim habet in se vitalem,vital power, Cic. N. D. 2, 9, 24:
spiritus,id. ib. 2, 45, 117:
totum corpus vitalis calor liquit,Curt. 3, 5, 3; 7, 3, 14; 8, 4, 8:
recepto calore vitali,id. 8, 4, 17; Sen. Ben. 4, 6, 3; Lact. 2, 12, 6:
viae,i. e. air-passages, Ov. M. 2, 828 aevum, lifetime, life, Plaut. Poen. 5, 4, 14: vita, i. e. true life, Enn. ap. Cic. Lael. 6, 22 (Enn. p. 180 Vahl.):
motus,Lucr. 3, 560:
lumen relinquere,i. e. to die, Ov. M. 14, 175 saecla, ages. generations, Lucr. 1, 202:
lectus,upon which one is laid while alive and is laid out when dead, a death-bed, funeral-couch, Petr. 42: si esse salvum me vis aut vitalem tibi, i. e. remaining or keeping alive, long-lived, Plaut. Bacch. 4, 9, 75; Hor. S. 2, 1, 61; 2, 7, 4; Sen. Contr. 1, 1 fin.—
II Substt.
A vī-tāle, is, the means of life, subsistence:
mortiferum vitali admiscere,Liv. 6, 40, 12.—
B vītālia, ĭum, n.
1 The vital parts, vitals, Sen. Ira, 2, 1, 2; Luc. 7, 620; 9, 743:
capitis,Plin. 8, 7, 7, § 20:
arborum,id. 17, 27, 42, § 251:
rerum,Lucr. 2, 575.—
2 Graveclothes (cf. supra, lectus vitalis), Sen. Ep. 99, 22; Petr. 77 fin.—* Adv.: vītālĭter, vitally:
vitaliter esse animata,with life, vitally, Lucr. 5, 145.