fŭgĭo — Lewis & Short
fŭgĭo, fūgi, fŭgĭtum (
I gen. plur. part. sync. fugientum, Hor. C. 3, 18, 1; part. fut. fugiturus, Ov. H. 2, 47 al.), 3, v. n. and a. [root FUG; Gr. *f*u*g, feu/gw; Sanscr. bhuj; syn.: flecto, curvo; v. fuga], to flee or fly, to take flight, run away.
I Neutr.
A Lit.:
propera igitur fugere hinc, si te di amant,Plaut. Ep. 3, 4, 78; cf.:
a foro,id. Pers. 3, 3, 31:
senex exit foras: ego fugio,I am off, Ter. Heaut. 5, 2, 47:
cervam videre fugere, sectari canes,id. Phorm. prol. 7:
qui fugisse cum magna pecunia dicitur ac se contulisse Tarquinios,Cic. Rep. 2, 19:
Aeneas fugiens a Troja,Cic. Verr. 2, 4, 33, § 72:
omnes hostes terga verterunt, nec prius fugere destiterunt, quam ad flumen Rhenum pervenerint,Caes. B. G. 1, 53, 1:
oppido fugit,id. B. C. 3, 29, 1:
ex ipsa caede,to flee, escape, id. B. G. 7, 38, 3; cf.:
ex proelio Mutinensi,Cic. Fam. 10, 14, 1:
e conspectu,Ter. Hec. 1, 2, 107: Uticam, Hor. Ep. 1, 20, 13: fenum habet in cornu;
longe fuge,id. S. 1, 4, 34: nec furtum feci nec fugi, run away (of slaves), id. Ep. 1, 16, 46; cf.:
formidare servos, Ne te compilent fugientes,id. S. 1, 1, 78; Sen. Tranq. 8.—
Prov.: ita fugias ne praeter casam,i. e. in fleeing from one danger beware of falling into another, Ter. Phorm. 5, 2, 3 Ruhnk. —
b In partic., like the Gr. feu/gein, to become a fugitive, leave one's country, go into exile:
fugiendum de civitate, cedendum bonis aut omnia perferenda,Quint. 6, 1, 19; so,
ex patria,Nep. Att. 4, 4:
a patria,Ov. Tr. 1, 5, 66:
in exilium,Juv. 10, 160; cf. under II. A. b.—
B Transf., in gen., to pass quickly, to speed, to hasten away, flee away; cf.:
numquam Vergilius diem dicit ire, sed fugere, quod currendi genus concitatissimum est,Sen. Ep. 108 med. (mostly poet. and of inanim. and abstr. things):
tenuis fugiens per gramina rivus,Verg. G. 4, 19:
Tantalus a labris sitiens fugientia captat Flumina,Hor. S. 1, 1, 68:
concidunt venti fugiuntque nubes,id. C. 1, 12, 30:
spernit humum fugiente pennā,hasting away, rapidly soaring, id. ib. 3, 2, 24:
nullum sine vulnere fugit Missile,Stat. Th. 9, 770:
insequitur fugientem lumine pinum (i. e. navem),Ov. M. 11, 469:
fugere ad puppim colles campique videntur,Lucr. 4, 389:
fugiunt freno non remorante dies,Ov. F. 6, 772:
sed fugit interea, fugit irreparabile tempus,Verg. G. 3, 284:
annus,Hor. S. 2, 6, 40:
hora,id. C. 3, 29, 48:
aetas,id. ib. 1, 11, 7.—Of persons:
evolat ante omnes rapidoque per aëra cursu Callaicus Lampon fugit,hastens away, Sil. 16, 335. Here perh. belongs: acer Gelonus, Cum fugit in Rhodopen atque in deserta Getarum, i. e. swiftly roves (as a nomade), Verg. G. 3, 462 (acc. to another explan., flees, driven from his abode).—
b Pregn., to vanish, disappear, to pass away, perish:
e pratis cana pruina fugit,Ov. F. 6, 730:
fugiunt de corpore setae,id. M. 1, 739; cf.:
jam fessae tandem fugiunt de corpore vires,Verg. Cir. 447;
for which: calidusque e corpore sanguis Inducto pallore fugit,Ov. M. 14, 755:
fugerat ore color,id. H. 11, 27:
nisi causa morbi Fugerit venis,Hor. C. 2, 2, 15:
fugiunt cum sanguine vires,Ov. M. 7, 859:
amor,Prop. 1, 12, 12:
memoriane fugerit in annalibus digerendis, an, etc.,Liv. 9, 44, 4:
gratissima sunt poma, cum fugiunt,i. e. when they wilt, become wilted, Sen. Ep. 12; cf.: vinum fugiens, under P. a.—
C Trop. (rare but class.):
nos naturam sequamur, et ab omni, quod abhorret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus,Cic. Off. 1, 35, 128; cf.: omne animal appetit quaedam et fugit a quibusdam;
quod autem refugit, id contra naturam est, etc.,id. N. D. 3, 13, 33; Quint. 11, 1, 54:
ad verba,to have recourse to, Petr. 132.
II Act., to flee from, seek to avoid; to avoid, shun any thing.
A Lit. (mostly poet.): erravi, post cognovi, et fugio cognitum, Enn. ap. Auct. Her. 2, 24, 38 (Trag. v. 160 Vahl.):
cum Domitius concilia conventusque hominum fugeret,Caes. B. C. 1, 19, 2:
neminem neque populum neque privatum fugio,Liv. 9, 1, 7:
vesanum fugiunt poëtam qui sapiunt,Hor. A. P. 455:
percontatorem,id. Ep. 1, 18, 69:
hostem,id. S. 1, 3, 10:
lupus me fugit inermem,id. C. 1, 22, 12:
nunc et ovis ultro fugiat lupus,Verg. E. 8, 52:
(Peleus) Hippolyten dum fugit abstinens,Hor. C. 3, 7, 18:
scriptorum chorus omnis amat nemus et fugit urbes,id. Ep. 2, 77; id. S. 1, 6, 126:
data pocula,Ov. M. 14, 287; cf.
vina,id. ib. 15, 323.—Pass.:
sic litora vento Incipiente fremunt, fugitur cum portus,i. e. is left, Stat. Th. 7, 140. —
b In partic. (cf. supra, I. A. b.), to leave one's country:
nos patriam fugimus,Verg. E. 1, 4:
Teucer Salamina patremque cum fugeret,Hor. C. 1, 7, 22.—Hence:
quis exsul Se quoque fugit?Hor. C. 2, 16, 20.—
2 Transf. (causa pro effectu), to flee away from, to escape, = effugio (poet.;
but cf. infra, B. 2.): hac Quirinus Martis equis Acheronta fugit,Hor. C. 3, 3, 16:
insidiatorem,id. S. 2, 5, 25:
cuncta manus avidas fugient heredis,id. C. 4, 7, 19.—And in a poetically inverted mode of expression: nullum Saeva caput Proserpina fugit (= nemo tam gravis est, ad quem mors non accedat), none does cruel Proserpine flee away from, avoid (i. e. none escapes death), Hor. C. 1, 28, 20.—
B Trop., to flee from, avoid, shun (very freq. and class.):
conspectum multitudinis,Caes. B. G. 7, 30, 1:
ignominiam ac dedecus,Cic. Rep. 5, 4:
nullam molestiam,id. ib. 3, 5; cf.
laborem,Ter. Heaut. 1, 1, 114; Verg. A. 3, 459 (opp. ferre):
recordationes,Cic. Att. 12, 18:
vituperationem tarditatis,id. de Or. 2, 24, 101; cf.:
majoris opprobria culpae,Hor. Ep. 1, 9, 10:
judicium senatus,Liv. 8, 33, 8:
vitium,Quint. 2, 15, 16:
hanc voluptatem (with reformidare),id. 8, 5, 32:
disciplinas omnes (Epicurus),id. 2, 17, 15:
nuptias,Ter. And. 4, 4, 27; cf.:
usum conjugis,Ov. M. 10, 565:
conubia,id. ib. 14, 69:
amplexus senis,Tib. 1, 9, 74:
nec sequar aut fugiam, quae diligit ipse vel odit,Hor. Ep. 1, 1, 72:
spondeum et dactylum (opp. sequi),Quint. 9, 4, 87.—Pass.:
simili inscitiā mors fugitur, quasi dissolutio naturae,Cic. Leg. 1, 11, 31:
quemadmodum ratione in vivendo fugitur invidia, sic, etc.,Auct. Her. 4, 38, 50:
quod si curam fugimus, virtus fugienda est,Cic. Lael. 13, 47:
fugiendas esse nimias amicitias,id. ib. 13, 45:
fugienda semper injuria est,id. Off. 1, 8, 25; Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103:
vitiosum genus fugiendum,id. Or. 56, 189; cf. Quint. 11, 3, 128:
petenda ac fugienda,id. 3, 6, 49.—
(b) Like the Gr. feu/gein, with inf. (mostly poet.), to avoid doing something, to omit, forbear, beware, = omittere, cavere:
illud in his rebus longe fuge credere, etc.,Lucr. 1, 1052:
o fuge te tenerae puerorum credere turbae,Tib. 1, 4, 9:
quid sit futurum cras, fuge quaerere,Hor. C. 1, 9, 13; cf.
also: fuge suspicari, etc.,id. ib. 2, 4, 22:
mene igitur socium summis adjungere rebus, Nise, fugis?Verg. A. 9, 200; cf. Ov. H. 9, 75:
fugeres radice vel herbā Proficiente nihil curarier,Hor. Ep. 2, 2, 150; cf.:
neque illud fugerim dicere, ut Caelius, etc.,Cic. de Or. 3, 38, 153:
huic donis patris triumphum decorare fugiendum fuit?id. Mur. 5, 11.—
2 Transf. (causa pro effectu; cf. supra, II. A. 2.), to escape (poet. also of things as subjects):
tanta est animi tenuitas, ut fugiat aciem,Cic. Tusc. 1, 22, 50; Ov. F. 2, 80:
sed tamen admiror, quo pacto judicium illud Fugerit,Hor. S. 1, 4, 100:
quos viros vigilantia fugit,whom any vigilance escapes, Verg. G. 2, 265; cf. id. E. 9, 54.—
b Esp. freq., res me fugit, it escapes me, escapes my notice; I do not observe it, do not know it (cf.:
latet, praeterit): novus ille populus vidit tamen id, quod fugit Lacedaemonium Lycurgum,Cic. Rep. 2, 12; cf.:
illos id fugerat,id. Fin. 4, 23, 63:
hominem amentem hoc fugit,Cic. Verr. 2, 4, 12, § 27:
quem res nulla fugeret,id. Rep. 2, 1:
quae (ratio) neque Solonem Atheniensem fugerat, neque nostrum senatum,id. ib. 2, 34;
1, 16: non fugisset hoc Graecos homines, si, etc.,id. de Or. 1, 59, 253:
neminem haec utilitas fugit,Quint. 2, 5, 17:
nisi quae me forte fugiunt, hae sunt fere de animo sententiae,Cic. Tusc. 1, 11, 22; Quint. 9, 2, 107; 7, 1, 40:
nullam rem esse declarant in usu positam militari, quae hujus viri scientiam fugere possit,Cic. de Imp. Pomp. 10, 28:
quae (partitio) fugiet memoriam judicis,Quint. 4, 5, 3; cf. Gell. 1, 18, 6.—With a subject-clause:
de Dionysio, fugit me ad te antea scribere,Cic. Att. 7, 18, 3; 5, 12, 3:
illud alterum quam sit difficile, te non fugit,id. ib. 12, 42, 2.—Hence, fŭgĭens, entis, P. a., fleeing, fleeting, vanishing.
A Lit.:
accipiter,Lucr. 3, 752:
membra deficiunt, fugienti languida vitā,id. 5, 887:
vinum,growing flat, spoiling, Cic. Off. 3, 23, 91:
ocelli,dying, Ov. Am. 3, 9, 49:
portus fugiens ad litora,running back, retreating, Prop. 4 (5), 6, 15.—
2 Subst. in the later jurid. lang., like the Gr. o( feu/gwn, the defendant:
omnimodo hoc et ab actore et a fugiente exigi,Cod. Just. 2, 58, § 4 (for which, reus, § 7).—
B Trop., with gen.:
nemo erat adeo tardus aut fugiens laboris, quin, etc.,averse to labor, indolent, Caes. B. C. 1, 69, 3:
doloris,Lact. 3, 8, 13:
solitudinis (with appeteus communionis ac societatis),id. 6, 10, 18.— Comp., sup., and adv. do not occur.