gaudĭum — Lewis & Short
gaudĭum, ii (apoc. form gau, like cael for caelum, do for domum: replet te laetificum gau, Enn. ap. Auson. Technop. 144; Ann. 451 Vahl.), n.id.,
I inward joy, joy, gladness, delight (opp. laetitia, joy which shows itself externally).
I Lit.
A In gen.
(a) Sing.:
cum ratione animus movetur placide atque constanter, tum illud gaudium dicitur: cum autem inaniter et effuse animus exsultat, tum illa laetitia gestiens vel nimia dici potest, quam ita definiunt sine ratione animi elationem,Cic. Tusc. 4, 6, 13; Sall. C. 48, 1:
voluptas dicitur etiam in animo ... non dicitur laetitia nec gaudium in corpore,id. Fin. 2, 4, 13 (cf. under B.):
veluti ex servitute erepta (plebs) gaudium atque laetitiam agitabat,Sall. C. 48, 1:
exsultare laetitia, triumphare gaudio,Cic. Clu. 5, 14: meum factum probari abs te triumpho gaudio, Caes. ap. Cic. Att. 9, 16, A, 2:
non possum non confiteri, cumulari me maximo gaudio, quod, etc.,Cic. Fam. 9, 14, 1:
gaudio compleri, gaudio afficere,id. Fin. 5, 24, 69 sq.:
tuis litteris perlectis exsilui gaudio,id. Fam. 16, 16, 1; cf.:
cum tuas litteras legissem, incredibili gaudio sum elatus,id. ib. 10, 12, 2; id. Rep. 3, 30:
gaudium, tristitiam ostendimus (manibus),Quint. 11, 3, 86:
missa legatio quae gaudio fungeretur,to express their joy, offer their congratulations, Tac. H. 2, 55:
prae gaudio ubi sim nescio,Ter. Heaut. 2, 3, 67; cf.:
nimio gaudio paene desipere,Cic. Fam. 2, 9, 2:
exclamare gaudio,Ter. Phorm. 5, 6, 30; cf.:
lacrimare gaudio,id. Ad. 3, 3, 55: Ha. Gaudio ero vobis. Ad. At edepol nos voluptati tibi, Plaut. Poen. 5, 4, 47:
quid illud gaudii est?Ter. And. 5, 5, 7.—With an object-genitive:
gaudium periculosi saltus superati,Liv. 42, 55, 4.—
(b) Plur.: quocum multa volup ac gaudia clamque palamque, Enn. ap. Gell. 12, 4 (Ann. v. 247 Vahl.):
cum me tantis affecistis gaudiis,Plaut. Poen. 5, 4, 105; more freq., the outward expressions of joy:
feminarum praecipue et gaudia insignia erant et luctus,Liv. 22, 7, 12 (cf. sing.:
gaudio exultans,id. 21, 42, 3):
quibus gaudiis exsultabis?Cic. Cat. 1, 10, 26:
ita varie per omnem exercitum laetitia, maeror, luctus atque gaudia agitabantur,Sall. C. 61 fin.:
o qui complexus et gaudia quanta fuerunt!Hor. S. 1, 5, 43:
gaudia prodentem vultum celare,id. ib. 2, 5, 104:
in tacito cohibe gaudia clausa sinu,Prop. 2, 25 (3, 20), 30 (cf. gaudeo, II. A.):
hunc scio mea solide gavisurum gaudia,Ter. And. 5, 5, 8:
scin' me in quibus sim gaudiis?id. Eun. 5, 9, 5.—Prov.:
Gaudia principium nostri sunt doloris,Ov. M. 7, 796.—
B In partic., sensual pleasure, delight, enjoyment (rare; not in Cic.; cf.
above the passage,Cic. Fin. 2, 4, 13; usually in plur.):
dediti corporis gaudiis per luxum et ignaviam aetatem agunt,Sall. J. 2, 4:
mutua gaudia,Lucr. 4, 1205; 5, 854:
communia,id. 4, 1196; cf. ib. 1106; Tib. 1, 5, 39; Hor. C. 3, 6, 28:
non umquam reputant quanti sibi gaudia constent,Juv. 6, 365:
vini atque cibi,id. 10, 204:
cenae,id. 15, 41.—In sing.:
mihi sibique pestiferum hinc abstulit gaudium,Liv. 1, 58, 8.—
II Transf., also, like our joy, for an object which produces joy, a cause or occasion of joy (mostly poet. and in post-Aug. prose):
ceterum hoc gaudium magna prope clade in Samnio foedatum est,Liv. 7, 34, 1:
non animo solum patrio gratum munus, sed corpori quoque salubre gaudium (sc. reditus filii) fuit,id. 37, 37, 7:
cupidus falsis attingere gaudia palmis, i. e. conjugem,Prop. 1, 19, 9:
fugiunt tua gaudia,Ov. H. 15, 109; Phaedr. 4, 20, 27; Petr. 79, 10.—
B Of inanim. and abstr. things:
non omnes (arbores) florent, et sunt tristes quaedam, quaeque non sentiant gaudia annorum,Plin. 16, 25, 40, § 95:
flos est gaudium arborum,id. ib.:
adamas opum gaudium,id. 20 praef. § 2.