gens — Lewis & Short
gens, gentis, f.root GEN, gigno, that which belongs together by birth or descent,
I a race or clan, embracing several families united together by a common name and by certain religious rites; orig. only patrician, but, after the granting of the connubium between patricians and plebeians, also plebeian (syn.: familia, stirps, genus; natio, populus).
I Lit.:
Sulla gentis patriciae (sc. Corneliae) nobilis fuit, familia prope jam exstincta majorum ignaviā,Sall. J. 95, 3:
vera decora, non communiter modo Corneliae gentis, sed proprie familiae suae,Liv. 38, 58, 3:
L. Tarquitius patriciae gentis,id. 3, 27, 1:
apud P. Sestium patriciae gentis virum,id. 3, 33, 9; 6, 11, 2:
cum Marcelli ab liberti filio stirpe, Claudii patricii ejusdem hominis hereditatem, gente ad se rediisse dicerent,Cic. de Or. 1, 39, 176:
gens Tarquiniorum,id. Rep. 2, 25 fin.:
Julia,Liv. 1, 3, 2: L. Tarquinius duplicavit illum pristinum patrum numerum, et antiquos patres majorum gentium appellavit, quos priores sententiam rogabat;
a se ascitos minorum,Cic. Rep. 2, 20 Mos.; cf. Liv. 1, 35, 6:
ex gente Domitia duae familiae claruerunt, Calvinorum et Aenobarborum,Suet. Ner. 1; cf. Liv. 2, 29, 4:
patricii minorum gentium,Cic. Fam. 9, 21, 2; Liv. 1, 47, 7; Capitol. ap. Gell. 10, 20, 5:
anni principio de connubio patrum et plebis C. Canuleius tribunus plebis rogationem promulgavit, qua contaminari sanguinem suum patres confundique jura gentium rebantur,Liv. 4, 1, 1; cf. id. 4, 2, 5; 10, 8, 9: uti Feceniae Hispalae gentis enuptio, tutoris optio esset, etc., the right of marrying out of her gens, id. 39, 19, 5:
perjurus, sine gente,i. e. of no family, of vulgar birth, Hor. S. 2, 5, 15; cf. respecting the Roman gens, Dict. of Antiq.
II Transf.
A In a manner borrowed from the division of the senators into majorum and minorum gentium (v. above): ipsi illi majorum gentium dii qui habentur, hinc a nobis profecti in caelum reperientur, the superior deities (the consentes), Cic. Tusc. 1, 13, 29:
Cleanthes, qui quasi majorum est gentium Stoicus,id. Ac. 2, 41, 126.—
B Poet., like genus and stirps, of a single descendant, offspring of an entire race:
vigilasne, deūm gens, Aenea?Verg. A. 10, 228 (for which:
Dis genite,id. ib. 9, 642):
Tirynthia gens est (i. e. Fabius),Sil. 7, 35:
extrema viri,the last descendant, id. 2, 185.—*
C In a contemptuous sense, like our tribe, brood, crew:
si illo die gens ista Clodiana, quod facere voluit, effecisset,Cic. Sest. 38, 81; so,
Clodia,id. Q. Fr. 2, 13, 1.—
D In the widest sense = genus, the race; gens humana, the human race, Cic. Fin. 5, 23, 65; Hor. C. 1, 3, 26.—
E Of beasts, etc., a race, herd, brood, swarm (poet. and in post-Aug. prose):
intestino bello totae gentes consumuntur,Col. 9, 9, 6:
quos (equos) in spem statues summittere gentis,of the race, breed, Verg. G. 3, 73:
utque luat poenas gens haec (i. e. vulpes),breed, race, Ov. F. 4, 711.—
F In a more extended sense (as also ge/nos), a race, nation, people (sometimes more restricted than natio and populus, and sometimes put for them; v. in the foll., and cf. Drak. Liv. 23, 42, 1;
freq. and class.): Qui gentis omnis mariaque et terras movet,Plaut. Rud. prol. 1: cf.:
nos per gentis disparat,id. ib. v. 10:
gradus plures sunt societatis hominum. Ut enim ab illa infinita discedatur, propior est ejusdem gentis, nationis, linguae, qua maxime homines conjunguntur: interius etiam est ejusdem esse civitatis,Cic. Off. 1, 17, 53; cf.:
(Deus) non curat singulos homines ... ne civitates quidem ... ne nationes quidem et gentes,id. N. D. 3, 39, 93:
ita nationis nomen, non gentis evaluisse paulatim,Tac. G. 2:
Suebi, quorum non una gens...propriis adhuc nationibus nominibusque discreti,id. ib. 38:
atrox in Thracia bellum ortum, omnibus ejus gentis nationibus in arma accensis,Vell. 2, 98:
omnes exterae gentes ac nationes,Cic. de Imp. Pomp. 11, 31; cf.:
per omnes gentes nationesque,Quint. 11, 3, 87;
for which, in an inverted order: exterae nationes ac gentes,Cic. Font. 11, 25:
aut gentes aut populos,Quint. 11, 1, 86: inter multas regum gentiumque et populorum legationes, Liv. 45, 19, 1; 45, 22, 8; cf.
in an inverse order: populi et gentes,Quint. 12, 2, 3:
postquam bello subegit Aequorum magnam gentem et ferocem,Cic. Rep. 2, 20:
Sabina aut Volsca,id. ib. 3, 4:
Transalpinae,id. ib. 3, 9:
Allobrogum,id. Cat. 4, 6, 12:
Nerviorum,Caes. B. G. 2, 28, 1:
Germanorum,id. ib. 6, 32 init.:
Suevorum longe maxima Germanorum omnium,id. ib. 4, 1, 3;
so of the Etruscan nation,Liv. 5, 1, 6;
and in a wider sense than populus: non ex iisdem semper populis exercitus scriptos, quamquam eadem semper gens bellum intulerit,id. 6, 12, 4; 40, 15, 6; 2, 50, 2.—Also for civitas, the inhabitants of a city or town:
Caesar Gomphos pervenit, quod est oppidum primum Thessaliae venientibus ab Epiro, quae gens ultro ad Caesarem legatos miserat,Caes. B. C. 3, 80, 1:
atqui ad hoc, de quo agitur, non quaerimus gentem, ingenia quaerimus,Cic. Rep. 1, 37 fin.; cf.:
gladio pugnacissima gens Romani,Quint. 9, 3, 8; Liv. 5, 48, 3:
Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum,Caes. B. G. 6, 32, 1:
in illa incorrupta maxime gente Aegyptiorum,Cic. Rep. 3, 9, 14:
nos plurimis ignotissimi gentibus,id. ib. 1, 17, 26:
jus gentium,id. ib. 1, 2, 2; cf.:
quod naturalis ratio inter omnes homines constituit, id ... vocatur jus gentium quasi quo jure omnes gentes utuntur,Gai. Inst. 1, 1.—
2 In partic.
a As a partit. gen., gentium, like terrarum, for the sake of emphasis, in the world, on earth (freq. and class.):
ubicumque terrarum et gentium violatum jus civium Romanorum sit,Cic. Verr. 2, 5, 55, § 143:
quod ubique gentium est,id. Rep. 2, 4:
ubinam gentium sumus,where in the world? id. Cat. 1, 4, 9:
ubi ubi est gentium?Plaut. As. 2, 2, 21:
obsecro, unde haec gentium?id. Cist. 4, 1, 16:
ubi tu's gentium,id. Rud. 2, 5, 11:
quaerit quod nusquamst gentium,id. Ps. 1, 4, 9:
non hercle quo hinc nunc gentium aufugiam scio,id. Rud. 3, 5, 44:
ubivis gentium agere aetatem quam, etc.,Ter. Hec. 3, 1, 4:
an quisquam usquam gentium est aeque miser?id. ib. 13:
equidem te nisi nunc hodie nusquam vidi gentium,Plaut. Am. 2, 2, 54:
fratrem nusquam invenio gentium,Ter. Ad. 4, 2, 1:
abeat multo malo quovis gentium, Quam hic, etc.,id. Heaut. 5, 1, 55:
res est in manibus: tu autem abes longe gentium,Cic. Att. 6, 3, 1: nostri turannokto/noi longe gentium absunt, id. Fam. 12, 22, 2:
ah! minime gentium, non faciam,by no means, Ter. Ad. 3, 2, 44; so,
minime gentium,id. Eun. 4, 1, 11; id. Phorm. 5, 8, 44.—
b Gentes, opp. to the Romans, foreign nations, foreigners (post-Aug. and rare):
maneat, quaeso, duretque gentibus si non amor nostri at certe odium sui,Tac. G. 33; Auct. B. Hisp. 17 fin.—
c In the eccl. fathers, gentes, like e)/qnos, opp. to Jews and Christians, pagan nations, heathen, gentiles, Lact. 2, 13 fin.; Vulg. Psa. 2, 1 et saep.— Hence the title of Arnobius's work, Adversus Gentes.—
3 Transf., a region, country (very rare):
ut Aspim aggrederetur, qui Cataoniam tenebat: quae gens jacet supra Ciliciam,Nep. Dat. 4:
gentes viduatas esse suis cultoribus et desolatas,Arn. 1, 4.