1. humus — de Vaan
The corpus record — Latin
humus
humus
earth, ground
Generated live from the audited Latin corpus — every figure on this page is a database query, not prose from memory.
Where it lives
- Medicamina faciei femineae 1 · 16.31/10k
- De Arte Poetica liber 4 · 12.94/10k
- Moretum, Appendix Vergiliana 1 · 12.92/10k
- Eclogues 5 · 11.02/10k
- Ibis 4 · 10.18/10k
- Fasti 27 · 8.66/10k
- Amores 13 · 8.32/10k
- Cathemerina 6 · 8.15/10k
- Epodon 2 · 6.65/10k
- Remedia Amoris 3 · 5.72/10k
- Res Rustica, Books I-IX 41 · 5.21/10k
- Epistulae 13 · 5.08/10k
Densest 12 of 101 attested works shown, by occurrences per 10,000 attested tokens.
What it meant
humus 'earth, ground' [f. (m.) ο] (Ρ1.+; loc.sg, humi) Derivatives: humare 'to bury' (Varro+)> inhumatus 'unburied' (Pac.+), humilis 'low, humble' (Ter.+), humilitas 'lowness, humbleness' (Acc.+). Pit. *χοτηο~. It. cognates: O. hiinttram [acc.sg.f.], huntrus [nom. or acc.pl.rn.], huntras [gen.sg,, nom. or acc.pl-f.], huntruis [datpl.m.] 'who is below' < *ghom(i)-tero-; U. hutra, hondra 'underneath' [prep. + ace], … — [de Vaan, s.v. humus, p. 306]
2. hŭmus — Lewis & Short
hŭmus, i (archaic form of the
I abl. sing. humu, Varr. ap. Non. 488, 6 and 48, 26), f. (archaic masc. humum humidum pedibus fodit, Laev. ap. Prisc. p. 719 P.: humidum humum, Gracch. ib.) [from the prim. form *x*a*m, whence xa^mai/, xa^mo/qen, xa^ma^lo/s, Lat. humilis; kindr. with Sanscr. Xám, earth; Gr. xqw/n], the earth, the ground, the soil.
I Lit. (class.; cf.: terra, solum, tellus): humus erat immunda, lutulenta vino, coronis languidulis et spinis coöperta piscium, Cic. Fragm. Or. pro Gall. ap. Quint. 8, 3, 66 (ap. Orell. IV. 2, p. 454); cf.:
omnia constrata telis, armis, cadaveribus et inter ea humus infecta sanguine,Sall. J. 101 fin.:
subacta atque pura,Cic. de Sen. 17, 59: cubitis pinsibant humum, Enn. ap. Varr. L. L. 5, § 23 Müll. (Trag. v. 435 Vahl.); cf.: procubuit moriens et humum semel ore momordit. bit the ground and died (cf. the Homer. o)da\c e(lei=n gai=an), Verg. A. 11, 418:
calcibus atram Tundit humum exspirans,id. ib. 10, 731; cf. Ov. A. A. 1, 112:
pede candido In morem Salium ter quatient humum,Hor. C. 4, 1, 28:
Acestes aequaevum ab humo attollit amicum,Verg. A. 5, 452:
sedit humo,Ov. M. 4, 261:
ipse feraces Figat humo plantas,Verg. G. 4, 115; cf.:
semina spargere humo,Ov. M. 5, 647:
surgit humo,id. F. 6, 735; cf.:
nec se movit humo,id. M. 4, 264:
dejectoque in humum vultu,id. ib. 6, 607:
propter humum volitat,id. ib. 8, 258:
humi atque ipsius stirpis laetitia,Col. 4, 24, 4; cf.:
quis cibus erat caro ferina atque humi pabulum uti pecoribus,Sall. J. 18, 1:
ii, quos humus injecta contegeret (shortly afterwards, gleba),Cic. Leg. 2, 22, 57:
quae (genera arborum) humi arido atque arenoso gignuntur,Sall. J. 48, 3 Kritz N. cr.—Poet., as a fig. for what is low, mean, common:
sermones repentes per humum,Hor. Ep. 2, 1, 251; cf.:
ne, dum vitat humum, nubes et inania captet,id. A. P. 230:
ad humum maerore gravi deducit et angit,id. ib. 110; v. also under adv.:
affigit humo divinae particulam aurae,id. S. 2, 2, 79.—
II Transf., in gen., like solum, land, country, region:
Punica nec Teucris pressa fuisset humus,Ov. H. 7, 140:
Aonia,id. F. 1, 490:
Illyrica,id. Med. Fac. 74:
Pontica,id. P. 3, 5, 56.—
III Adverbial form humi, like xamai/, on the ground or to the ground:
jacere humi,Cic. Cat. 1, 10, 26:
requiescere,Sall. J. 85, 33:
strati,Cic. de Or. 3, 6, 22; cf.:
serpit humi tutus nimium timidusque procellae,Hor. A. P. 28:
quousque humi defixa tua mens erit?fixed on the ground, Cic. Rep. 6, 17:
locus circiter duodecim pedes humi depressus,Sall. C. 55, 3:
quot humi morientia corpora fundis?Verg. A. 11, 665:
spargere humi dentes,Ov. M. 3, 105; cf.:
hunc stravit humi,id. ib. 12, 255:
tremens procumbit humi bos,Verg. A. 5, 481:
volvitur ille excussus humi,id. ib. 11, 640; cf.:
projectum humi jugulavit,Tac. H. 2, 64:
stratus humi palmes viduas desiderat ulmos,Juv. 8, 78.
3. humus — Walde–Hofmann
humus, - (sek. -às Inschr., -à Varro, vgl. domus) f. (vereinzelt m., Schwanken wie in colus usw.) „Erde, Erdboden“ (seit Enn., vlt. und rom. verdrängt durch terra; humö, -äre „beerdigen“ [eig. „mit Erde bedecken“, Varro 11.5, 23j seit Varro und Cic. (inhumäre ds. Ven. Fort., inhumätus ,unbeerdigt^ seit Pacuv., inhumätor 'pollinetor’ CL], Rumilis, -e ,niedrig^ (seit Ter., humilitàs seit Acc., humilitätula Rustic. … — [Walde–Hofmann, s.v. humus, p. 696]
In the wild
- humus Ovid, Metamorphoses 14.370
- humi Historia Augusta, Gordiani Tres 8
- humi Valerius Maximus, Facta et Dicta Memorabilia 6.2e.3
- humum Juvenal, Saturae 5.15.63
- humum Vergil, Georgicon 3.298
- humus Martial, Epigrammata 12.62.4
6 of 527 attestations shown.
Where it came from
- Treated in de Vaan, Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Brill 2008) s.v. humus (scan p. 306; entry #784).
- Treated in Ernout-Meillet, Dictionnaire etymologique de la langue latine s.v. humus (scan p. 326; entry #5146).
- Treated in Walde-Hofmann, Lateinisches etymologisches Worterbuch s.v. humus (scan pp. 696-697; entry #1345). Root candidates: *ghdem-, *jlidom-, *jhem-.
Downloads
Word record (JSON)·Concordance (CSV)·Frequencies (CSV)·Cite (BibTeX)
CC BY 4.0 with receipt attribution — every file carries its license line. What is exportable
Latin text and lemmatization derived from the Perseus Digital Library (canonical-latinLit), CC BY-SA 4.0. Lewis & Short (public domain) via Perseus. This derived data is shared under the same CC BY-SA 4.0 license.