mŏnĕo — Lewis & Short
mŏnĕo, ŭi, ĭtum, 2 (
I inf. pres. pass. monerier, Plaut. Capt. 2, 3, 36; perf. subj. moneris pro monueris, Pac. ap. Non. 507, 24 sq.; cf. Trag. Rel. p. 66 Rib.; likewise: di monerint meliora, Pac. ap. Non. l. l. p. 74 Rib.), v. a. causative from the root men; whence memini, q. v., mens, mentio; lit. to cause to think.
I Lit., to remind, put in mind of, bring to one's recollection; to admonish, advise, warn, instruct, teach (syn.: hortor, suadeo, doceo): bene mones; tute ipse cunctas, Enn. ap. Non. 469, 25 (Com. v. 3 Vahl.):
ea (auctoritas) adhibeatur ad monendum non modo aperte, sed etiam acriter,Cic. Lael. 13, 44:
melius nos Zenonis praecepta monent,Juv. 15, 107.—
(b) Aliquem de re:
oro, ut Terentiam moneatis de testamento,Cic. Att. 11, 16, 5; id. Q. Fr. 2, 3, 6.—
(g) Aliquem aliquid:
Fabius ea me ex tuis mandatis monuit,Cic. Fam. 3, 3, 1:
id ipsum, quod me mones,id. Att. 14, 19, 1:
sed eos hoc moneo, desinant furere,id. Cat. 2, 9, 20:
vos quo pauca monerem advocavi,Sall. C. 58, 3; id. H. 2, 96, 8.— Hence also in pass., moneri aliquid:
ut moneatur semper servos homo officium suam,Plaut. Stich. 1, 2, 1:
nec ea, quae ab eā (naturā) monemur, audimus,Cic. Lael. 24, 88; cf. infra. c.—
(d) Aliquem alicujus rei (post-Aug., and only in Tac.; cf.:
admoneo, commonefacio): Caecina milites temporis ac necessitatis monet,Tac. A. 1, 67 Nipperd. ad loc.:
Plancinam Augusta monuit Agrippinam insectandi,id. ib. 2, 43.— (e) With ut, ne, or the simple subj.:
monere te atque hortari, ut in rem publicam incumberes,Cic. Fam. 10, 1, 2:
monet ut suspiciones vitet,Caes. B. G. 1, 20: moneo, praedico, ante denuntio, abstineant, manus Cic. Verr. 1, 12, 36:
moneo obtestorque ut, etc.,Sall. J. 10, 3; 49, 2; id. H. 4, 61, 23:
vos, ne amittatis, etc.,id. J. 31, 25:
Macedonas monebat, ne multitudine hostium ... moverentur,Just. 11, 13:
quamquam edicto monuisset ne quis quietem ejus interrumperet,Tac. A. 4, 67 init.—(c) With an object- or rel.-clause:
(Caesar) monuit ejus diei victoriam in earum cohortium virtute constare,Caes. B. C. 3, 89, 4:
moneret rationem frumenti esse habendam,Hirt. B. G. 8, 34:
Cerealis propinquos monebat fortunam belli mutare, etc.,Tac. H. 5, 24:
Arminius colligi suos et propinquare silvis monitos vertit,id. A. 1, 63:
ultro struebantur qui monerent perfugere ad Germaniae exercitus,id. ib. 4, 67 fin.:
Radamistum obpugnationem celerare,id. ib. 12, 46; 13, 37; 16, 11; id. H. 4, 33:
si te unum illud monuerimus, artem sine assiduitate dicendi non multum juvare,Auct. Her. 1, 1, 1:
moneo, quid facto opus sit,Ter. Ad. 3, 4, 65:
res monet cavere, consultare,Sall. C. 52, 3:
alio properare tempus monet,id. J. 19, 2.—Pass.:
cum Nicanorem insidiari Piraeo a Dercillo moneretur,Nep. Phoc. 2, 4.—
b Of inanim. and abstr. subjects:
res ipsa monebat tempus esse,Cic. Att. 10, 8, 1:
(sol) caecos instare tumultus Saepe monet,Verg. G. 1, 464:
immortalia ne speres, monet annus,Hor. C. 4, 7, 7:
natura monet festinare,Plin. 18, 25, 60, § 227:
ut monet ira,Sall. H. 2, 41, 8:
ratio ipsa monet amicitias comparare,Cic. Fin. 1, 20, 66.—
II Transf. (mostly poet. and in post-Aug. prose).
A Without the accessory notion of reminding or admonishing, in gen., to teach, instruct, tell, inform, point out; also, to announce, predict, foretell:
tu vatem, tu diva, mone,instruct thy bard, Verg. A. 7, 42:
velut divinitus mente monitā,Liv. 26, 19:
hoc moneas precor,Ov. F. 4, 247:
amici somnio monitus,Suet. Aug. 91:
reddebant parvuli, quae monebantur,what they were taught, Plin. Pan. 26:
vates Helenus cum multa horrenda moneret,announced, foretold, Verg. A. 3, 712; cf.:
ante sinistra cavā monuisset ab ilice cornix, etc.,id. E. 9, 15:
quid augurales alites vel cantus monerent,Amm. 28, 1:
recte monemur, causas non utique ab ultimo esse repetendas,Quint. 5, 10, 83.—
B To punish, chastise (only in Tacitus):
puerili verbere moneri,Tac. A. 5, 9.