pōno — Lewis & Short
pōno, pŏsŭi (Plaut. posīvi), pŏsĭtum, 3 (old form of
I perf. POSEIVEI, Inscr. Orell. 3308:
posivi,Plaut. Ps. 5, 1, 35: posivimus, id. Fragm. ap. Prisc. p. 898 P.:
posiverunt, Cato, R. R. praef. 1: posiveris,id. ib. 4, 1; Plaut. Trin. 1, 2, 108: POSIERunt, Inscr. Orell. 5061:
POSIT, contr. from posivit,ib. 71; 732; 1475; 3087 al.; part. perf. sync. postus, a, um, Lucr. 1, 1059; 3, 87; 6, 965), v. a. for posno, posino, from old prep. port, = proti/, pro/s, and sino; cf.: porricio, pollingo, etc., and v. pro, sino, to put or set down a person or thing, to put, place, set, lay, etc. (syn.: colloco, statuo); constr. with acc. alone, or with in and abl., or with adv. of place; sometimes with in and acc., or absol.; v. infra.
I Lit.
A In gen.:
tabulas in aerario ponere,Caes. B. C. 3, 108:
castra,to pitch, id. ib. 1, 65 fin.:
castra iniquo loco,id. ib. 1, 81:
milia passuum tria ab eorum castris castra ponit,id. B. G. 1, 22 fin.: qui indicabantur, in senatu sunt positi, Cic. Fragm. ap. Quint. 9, 3, 50:
tabulas obsignatas in publico,Cic. Fl. 9, 21:
sejuges in Capitolio aurati a P. Cornelio positi,Liv. 38, 35, 4:
tyrannicidae imago in gymnasio ponatur,Quint. 7, 7, 5; cf. id. 1, 7, 12:
collum in Pulvere,Hor. C. 4, 6, 11; cf.:
artus in litore ponunt,Verg. A. 1, 173; and with simple abl.:
saxo posuit latus,Val. Fl. 4, 378:
in curulibus sellis sese posuerunt,seated themselves, Flor. 1, 13.—With in and acc.: hodierno die primum longo intervallo in possessionem libertatis pedem ponimus, Cic. Phil. 3, 11, 28 B. and K. (Klotz, possessione):
Cyzici in Prytaneum vasa aurea mensae unius posuit,Liv. 41, 20, 7 Weissenb. ad loc.:
stipes erat, quem ... in flammam triplices posuere sorores,Ov. M. 8, 452:
omnia pone feros in ignes,id. R. Am. 719:
oleas in solem,Cato, R. R. 7:
coronam in caput,Gell. 3, 15, 3.—With sub and abl.:
pone sub curru nimium propinqui,Hor. C. 1, 22, 21:
fundamenta,Vulg. 1 Esd. 6, 3:
ubi pedem poneret non habebat,might set his foot, Cic. Fin. 4, 25, 69:
genu or genua,to bow the knee, to kneel, Ov. F. 2, 438; 5, 507; Curt. 8, 7, 13:
num genu posuit? num vocem supplicem misit?id. 4, 6, 28:
oculos,to cast one's eyes on, Vulg. Jer. 24, 6:
faciem,to turn one's face, id. ib. 42, 15.—
B In partic.
1 In milit. lang., to place, post, set, station a body of troops:
ibi praesidium ponit,Caes. B. G. 2, 5:
praesidium ibi,id. B. C. 1, 47 fin.:
legionem tuendae orae maritimae causā,id. ib. 3, 34:
insidias contra aliquem,Cic. Agr. 2, 18, 49.—
2 To set up, erect, build (mostly poet.):
opus,Ov. M. 8, 160:
templa,Verg. A. 6, 19:
aras,id. ib. 3, 404:
tropaeum,Nep. Dat. 8, 3; so,
in inscrr., of erecting monuments of any kind: POSVIT, PONENDVM CVRAVIT (usu. abbreviated P. C.), etc.: columna rostrata quae est Duilio in foro posita,in honor of Duilius, Quint. 1, 7, 12.—
3 Hence, poet., to form, fashion works of art:
Alcimedon duo pocula fecit ... Orpheaque in medio posuit,Verg. E. 3, 46:
hic saxo liquidis ille coloribus Sollers nunc hominem ponere, nunc deum,Hor. C. 4, 8, 8.—
4 To set, set out, plant trees, etc. (poet. and in postAug. prose;
syn.: planto, sero): pone ordine vites,Verg. E. 1, 74:
vitem,Col. 4, 1; cf.:
ille et nefasto te (arbor) posuit die,planted thee, Hor. C. 2, 13, 1.—
5 To lay, stake, wager, as a forfeit; to lay down, propose, as a prize: pono pallium;
Ille suum anulum opposuit,Plaut. Curc. 2, 3, 76:
pocula fagina,Verg. E. 3, 36:
invitat pretiis animos et praemia ponit,id. A. 5, 292:
praemia,id. ib. 5, 486:
praemium,Liv. 41, 23, 10.—
6 In business lang., to put out at interest, to loan, to invest (less freq. than collocare): pecuniam in praedio ponere, Cic. Tull. § 15 Orell.; cf.:
pecuniam apud aliquem,Cic. Verr. 2, 3, 70, § 165:
dives positis in fenore nummis,Hor. A. P. 421:
pecuniam Quaerit Kalendis ponere,id. Epod. 2, 70.—
7 To place, set, appoint a person as a watch or guard, accuser, etc. (less freq. than apponere):
Dumnorigi custodes ponit, ut, quae agat, scire possit,Caes. B. G. 1, 20 fin.:
custos frumento publico est positus,Cic. Fl. 19, 45: alicui accusatorem, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 12, 3:
puer super hoc positus officium,Petr. 56, 8.—
8 To serve up, set before one at table (rare for the class. apponere), Cato, R. R. 79; so id. ib. 81:
posito pavone,Hor. S. 2, 2, 23; 2, 4, 14; 2, 6, 64; 2, 8, 91; id. A. P. 422:
positi Bacchi cornua,Ov. A. A. 1, 231:
vinum,Petr. 34, 7:
calidum scis ponere sumen,Pers. 1, 53:
porcum,Mart. 8, 22, 1:
da Trebio, pone ad Trebium,Juv. 5, 135.—
9 To lay aside, take off, put down, lay down, etc. (as clothing, arms, books, the hair or beard, etc., = deponere):
cum pila ludere vellet tunicamque poneret,Cic. Tusc. 5, 20, 60; cf.:
veste positā,id. ib. 1, 47, 113:
velamina,Ov. A. A. 2, 613; cf.:
velamina de corpore,id. M. 4, 345:
arma,Caes. B. G. 4, 37:
sarcinam,Petr. 117, 11:
barbam,Suet. Calig. 5; cf.:
bicolor positis membrana capillis,Pers. 3, 10:
libros de manibus,Cic. Q. Fr. 1, 1, 8, § 23; cf.:
cum posui librum, et mecum ipse coepi cogitare,id. Tusc. 1, 11, 24.—
10 To lay out for the grave:
toroque Mortua componar, positaeque det oscula frater,Ov. M. 9, 503; Verg. A. 2, 644.—Also, to lay in the grave, to bury, inter (poet. and in post-class. prose;
syn.: sepelio, condo): corpore posto,Lucr. 3, 871:
te ... patriā decedens ponere terrā,Verg. A. 6, 508; Ov. F. 5, 480:
ubi corpus meum positum fuerit,Dig. 34, 1, 18 fin.; Inscr. Orell. 4370:
IN HAC CVPA MATER ET FILIVS POSITI SVNT,ib. 4550; 4495:
HIC POSITVS EST, Inscr. in Boeckh. C. I. Gr. 4156: CINERES,Inscr. Orell. 4393; 4489.—
11 Ponere calculum or calculos, transf., to weigh carefully, to ponder, consider:
si bene calculum ponas,Petr. 115, 16:
examina tecum, omnesque, quos ego movi, in utrāque parte calculos pone,Plin. Ep. 2, 19 fin.—
12 To arrange, deck, set in order (cf. compono):
qui suas ponunt in statione comas,Ov. A. A. 3, 434:
quid totiens positas fingis, inepta, comas?id. ib. 1, 306; cf. id. H. 4, 77; id. M. 1, 477.—
13 To subdue, calm, allay, quiet:
quo non arbiter Hadriae Major, tollere seu ponere vult freta,Hor. C. 1, 3, 16:
magnos cum ponunt aequora motus,Prop. 4 (5), 14, 31.—Hence, neutr., of the winds, to fall, abate (poet. and late Lat.):
cum venti posuere omnisque repente resedit Flatus,Verg. A. 7, 27:
tum Zephyri posuere,id. ib. 10, 103:
simul ac ventus posuit,Gell. 2, 30, 2.
II Trop.
A In gen., to set, place, put, lay a thing anywhere: noenum ponebat rumores ante salutem, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 314 Vahl.):
pone ante oculos laetitiam senatūs,Cic. Phil. 2, 45, 115:
at te apud eum, di boni! quantā in gratiā posui,id. Att. 6, 6, 4; cf. id. ib. 5, 11, 6; 6, 1, 22: ponite me ei (Appio) in gratiā, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6, 5:
apud Lentulum ponam te in gratiā,Cic. Att. 5, 3, 3 B. and K. (Orell. gratiam):
se quoque in gratiā reconciliatae pacis ponere,Liv. 44, 14, 7:
in laude positus,Cic. Sest. 66, 139:
aliquem in metu non ponere,i. e. not to fear, id. Top. 13, 55:
virtutum fundamenta in voluptate tamquam in aquā ponere,id. Fin. 2, 22, 72; cf. id. Pis. 4, 9:
aliquid in conspectu animi,id. de Or. 3, 40, 161; cf.:
sub uno aspectu ponere,Q. Cic. Petit. Cons. 1, 1: ponendus est ille ambitus, non abiciendus, to lay down gently, i. e. close gracefully, Cic. Or. 59, 199:
super cor,to lay to heart, Vulg. Mal. 2, 2.—With in and acc.:
te in crimen populo ponat atque infamiam,Plaut. Trin. 3, 3, 11.—Elliptically: et quidem cum in mentem venit, ponor ad scribendum, when it occurs to Cœsar, he sets me (i. e. my name) to the Senate's decrees, Cic. Fam. 9, 15, 4.—
B In partic.
1 Ponere aliquid in aliquā re, to put or place a thing in something, to cause a thing to rest or depend upon:
credibile non est, quantum ego in consiliis et prudentiā tuā, quantum in amore et fide ponam,Cic. Att. 2, 23, 3:
spem in aliquo,id. ib. 6, 1, 11:
salutis auxilium in celeritate,Caes. B. G. 5, 48; cf.:
spem salutis in virtute,id. ib. 5, 34, 2:
ut in dubio poneret, utrum, etc.,regarded as doubtful, doubted, Liv. 34, 5, 3: sed haec haud in magno equidem ponam discrimine, I shall attach no great importance to it, id. prooem. § 8.—In pass.: positum esse in aliquā re, to be based or founded upon, to rest upon, depend upon:
ut salutem praesentium, spem reliquorum in vestris sententiis positam esse et defixam putetis,Cic. Fl. 1, 3; id. Agr. 2, 9, 22:
omnia posita putamus in Planci tui liberalitate,id. Att. 16, 16, F, 2; id. Or. 8, 27:
in te positum est, ut, etc.,id. Att. 16, 16, B, § 8. —
2 To lay out, spend, employ a thing, esp. time, in any thing:
tempus in cogitatione ponere,Cic. de Or. 3, 5, 17:
si in hac curā vita mihi ponenda sit,id. Fam. 9, 24, 4:
diem totum in considerandā causā,id. Brut. 22, 87; cf. id. Fam. 5, 21, 1; id. Att. 6, 2, 6:
sumptum,id. Q. Fr. 3, 1, 2; id. Fam. 13, 54 fin.; cf.:
totum animum atque omnem curam, operam diligentiamque suam in petitione,id. Mur. 22, 45:
id multo tum faciemus liberius totosque nos in contemplandis rebus perspiciendisque ponemus,id. Tusc. 1, 19, 44:
apud gratissimum hominem beneficium ponere,id. Fam. 13, 55 fin.:
itinera enim ita facit, ut multos dies in oppidum ponat,id. Att. 11, 22, 2.—
3 To put, place, count, reckon, consider a thing in or among certain things:
mortem in malis,Cic. Fin. 3, 8, 29:
in beneficii loco,id. Fam. 15, 4, 12; id. Cat. 2, 9, 20:
si quis motus populi factus esset, id C. Norbano in fraude capitali esse ponendum,id. de Or. 2, 48, 199:
in laude,to regard as praiseworthy, id. Top. 18, 71:
in vitiis poni,to be regarded as a fault, Nep. Epam. 1, 2.—
4 To appoint, ordain, make something:
leges,Cic. Verr. 2, 5, 11, § 28:
festos laetosque ritus,Tac. H. 5, 5 fin.:
ut male posuimus initia, sic cetera sequentur,Cic. Att. 10, 18, 2:
ne tu in spem ponas me bonae frugi fore,to hope for, reckon upon, Plaut. Capt. 5, 2, 4 Fleck.: nomen, to apply or give a name (= imponere):
sunt enim rebus novis nova ponenda nomina,Cic. N. D. 1, 17, 44; id. Tusc. 3, 5, 10; Verg. A. 7, 63:
qui tibi nomen Insano posuere,Hor. S. 2, 3, 48: rationem, to furnish an account, to reckon, Suet. Oth. 7; cf. Col. 1, 3:
pecuniae,Dig. 46, 3, 89.—
5 To make or render vows or votive offerings to the gods:
Veneri ponere vota,Prop. 3, 12, 18:
nunc ego victrices lauro redimire tabellas, Nec Veneris mediā ponere in aede morer,Ov. Am. 1, 11, 25:
hic ponite lucida Funalia et vectes,Hor. C. 3, 26, 6:
libatum agricolae ponitur ante deo,Tib. 1, 1, 14; Ov. M. 3, 506:
ex praedā tripodem aureum Delphi posuit,Nep. Paus. 2, 3.—
6 In speaking or writing, to lay down as true, to state, assume, assert, maintain, allege, take for granted, etc.:
quamobrem, ut paulo ante posui, si, etc.,Cic. Fam. 1, 9, 21; id. Fin. 2, 31, 100:
recte Magnus ille noster, me audiente, posuit in judicio, rem publicam, etc.,id. Leg. 2, 3, 6: verum pono, esse victum eum;
at, etc.,Ter. Phorm. 4, 3, 25:
positum sit igitur in primis, etc.,Cic. Or. 4, 14:
hoc posito atque concesso, esse quandam vim divinam, etc.,id. Div. 1, 52, 118; cf.:
quo posito, et omnium sensu adprobato,id. Fin. 3, 8, 29; id. Leg. 2, 19, 48:
pono satis in eo fuisse orationis atque ingenii,id. Brut. 45, 165:
aliquid pro certo ponere,Liv. 10, 9 fin.:
nunc rem ipsam ponamus quam illi non negant ... Est haec res posita, quae ab adversario non negatur,Cic. Caecin. 11, 32.—
7 Esp.: exemplum ponere, to cite an instance:
eorum quae constant exempla ponemus,Cic. Inv. 1, 38, 68:
perspicuo et grandi vitio praeditum posuimus exemplum,id. ib. 1, 47, 88:
ab adjunctis antea posui exemplum,id. Top. 11, 50:
horum exempla posui ex jure civili,id. ib. 14, 58:
horum generum ex Cicerone exempla ponamus,Quint. 5, 11, 11; 6, 3, 108 al.—
8 To set before the mind, represent, describe:
nec ponere lucum Artifices, nec, etc.,Pers. 1, 70:
pone Tigellinum,Juv. 1, 155.—
9 To propose, offer, fix upon a theme for discussion (= proponere):
mihi nunc vos quaestiunculam, de quā meo arbitratu loquar, ponitis?Cic. de Or. 1, 22, 102; 2, 1, 2:
ponere aliquid, ad quod audiam, si tibi non est molestum, volo,id. Fat. 2, 4; cf.:
ponere jubebam, de quo quis audire vellet,id. Tusc. 1, 4, 7:
ponere praemium,Liv. 39, 17, 1; and impers. pass.:
doctorum est ista consuetudo eaque Graecorum, ut iis ponatur, de quo disputent quamvis subito,id. Cael. 5, 17; so,
cum ita positum esset, videri, etc.,id. Tusc. 3, 22, 54.—
10 To put away, leave off, dismiss, forego, lay down, surrender (= deponere):
vitam propera ponere,Plaut. Curc. 4, 3, 4:
vitia,Cic. de Or. 3, 12, 46:
dolorem,id. Tusc. 3, 28, 66: inimicitias, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6:
curas,Liv. 1, 19:
metum,Plin. Ep. 5, 6:
iram,Hor. A. P. 160:
moras,id. C. 4, 12, 25; Ov. F. 2, 816:
animos feroces,Liv. 8, 1:
corda ferocia,Verg. A. 1, 302:
vires (flammae),id. ib. 5, 681:
ipsum rudimentum adulescentiae bello lacessentem Romanos posuisse,had obtained his first experience, Liv. 31, 11 fin.; Suet. Ner. 22; also,
tirocinium,Just. 12, 4, 6:
animam,to lay down life, Vulg. Johan. 10, 15; 17.—Esp., milit. t. t.: arma ponere (= deponere), to lay down arms, yield, surrender:
Nepesinis inde edictum ut arma ponant,Liv. 6, 10, 5:
dedi imperatorem, arma poni jubet,id. 4, 10, 3; cf.:
positis armis,id. 35, 36, 4; id. Epit. 88.—
11 To make, cause to be (eccl. Lat.):
cornu tuum ponam ferreum,Vulg. Mich. 4, 13:
posuit me desolatam,id. Thren. 3, 11; with quasi:
ponam Samariam quasi acervum,id. Mich. 1, 6; with in and acc.:
posuerunt eam in ruinam,id. Isa. 23, 13.—
12 To assume, suppose, put a case (of mere suppositions; only late Lat.; cf. 6 supra): pone tamen ab evangelistis scriptum, Ambros. de Fide, 5, 16, 194; Ps.-Quint. Decl. 273.—Hence, pŏsĭtus, a, um, P. a., of localities, placed, situated; situate, standing, lying anywhere:
Roma in montibus posita,Cic. Agr. 2, 35, 96:
Delos in Aegaeo mari posita,id. Imp. Pomp. 18, 55:
portus ex adverso urbi positus,Liv. 45, 5:
tumulus opportune ad id positus,id. 28, 13:
urbs alieno solo posita,id. 4, 17.—Poet.:
somno positus = sopitus,lulled to sleep, Verg. A. 4, 527.