1. spes — Lewis & Short
spes, spēi (
I gen. spe, Liv. 1, 40, 7 dub.; Weissenb. spei; plur. nom. and acc. speres, Enn. ap. Fest. p. 333 Müll., or Ann. v. 410 and 132 Vahl.; gen. sperum, Eum. Paneg. Const. 15; abl. speribus, Varr. ap. Non. 171, 27 and 30:
spebus,Sid. Apollin. Ep. 3, 6; Sulp. Sev. Dial. 3, 10; Paul. Nol. Carm. 18, 243; Hilar. in Psa. 119; cf. Neue, Formenl. 1, 570), f. perh. root spa-, to draw out; Gr. spa/w; cf.: prosper, spondeo; v. spatium.
I Lit.
A In gen., the expectation of something desired, hope (the predom. signif. of the word; syn. exspectatio).
(a) Absol.:
si spes est exspectatio boni, mali exspectationem esse necesse est metum,Cic. Tusc. 4, 37, 80:
bona spes cum omnium rerum desperatione confligit,id. Cat. 2, 11, 25: ut aegroto, dum anima est, spes esse dicitur;
sic, etc.,id. Att. 9, 10, 3: nolite nimiam spem habere, Cat. ap. Gell. 13, 17, 1:
spem habere in fide alicujus,Cic. Inv. 1, 39, 71; cf.:
nostros tantum spei habere ad vivendum, quantum accepissent ab Antonio,id. Att. 15, 20, 2:
miserum est nec habere ne spei quidem extremum,id. N. D. 3, 6, 14:
in quīs plurimum habebat spei,Curt. 3, 3, 1:
spem sibi aliquam proponere,Cic. Verr. 2, 5, 16, § 41:
spem reliquorum in vestrā potestate positam esse,id. Fl. 1, 3:
spem ponere in armis,Verg. A. 2, 676:
spem deponere,abandon, Hor. S. 2, 5, 26;
but: spem salvis in alicujus morte deponere,to place, Curt. 10, 9, 7:
spem alicujus alere,Cic. Cat. 1, 12, 30; cf.:
auxerat meam spem, quod, etc.,id. Phil. 12, 1, 2:
aliquem in spem adducere,id. Att. 3, 19, 2:
quae (salus nostra) spe exiguā extremāque pendet,id. Fl. 2, 4:
ut eos homines spes falleret,id. Div. in Caecil. 2, 4:
quantā de spe decidi,Ter. Heaut. 2, 3, 9:
hac spe lapsus Indutiomarus,Caes. B. G. 5, 55:
nostris militibus spem minuit,id. ib. 5, 33:
Helvetii eā spe dejecti,id. ib. 1, 8:
ab hac spe repulsi Nervii,id. ib. 5, 42; cf.:
de spe conatuque depulsus,Cic. Cat. 2, 7, 14:
pro re certā spem falsam domum retulerunt,id. Rosc. Am. 38, 110:
non solum spe, sed certā re jam et possessione deturbatus est,id. Fam. 12, 25, 2:
spei nostrae finem inponere,Liv. 5, 4, 10:
morando spem destituere,id. 1, 51, 5:
dolor tantae ad inritum cadentis spei,id. 2, 6, 1:
spes ad inritum redacta,id. 28, 31, 1:
Philippus, magnā spe depulsus,id. 31, 25, 11:
Tyrii ab ingenti spe destituti erant,Curt. 4, 3, 20:
tantā spe destituti,id. 8, 6, 20: spem pro re ferentes, Liv. 36, 40, 7:
hominem sine re, sine fide, sine spe, etc.,Cic. Cael. 32, 78:
sunt omnia, sicut adulescentis, non tam re et maturitate quam spe et exspectatione laudata,id. Or. 30, 107:
ego jam aut rem aut ne spem quidem exspecto,id. Att. 3, 22, 4:
nemo umquam animo aut spe majora suscipiet, qui, etc.,id. Lael. 27, 102:
multa praeter spem scio multis bona evenisse,Plaut. Rud. 2, 3, 69; so,
praeter spem evenit!Ter. And. 2, 6, 5; 4, 1, 55; id. Heaut. 4, 1, 51:
repente praeter spem dixit, etc.,Cic. Fam. 4, 4, 3:
cetera contra spem salva invenit,Liv. 9, 23, 17:
omnia bona in spe habere,Sall. C. 31, 7.—Plur.:
ubi sunt spes meae?Plaut. Curc. 2, 3, 28:
si mihi mulierculae essent salvae, spes aliquae forent,id. Rud. 2, 6, 69; id. Capt. 2, 3, 85:
in quo nostrae spes omnesque opes sitae Erant,Ter. Ad. 3, 2, 33; id. Phorm. 3, 1, 6; cf.:
omnes Catilinae spes atque opes concidisse,Cic. Cat. 3, 7, 16;
so often: spes opesque,Sall. J. 107, 4:
(cadus) Spes donare novas largus,Hor. C. 4, 12, 19 al.—
(b) With gen. obj.:
spem istoc pacto nuptiarum omnem eripis,Ter. Heaut. 4, 3, 35:
spe mercedis adducti,Cic. Lael. 9, 31:
spes dignitatis suae,id. de Or. 1, 7, 25:
spes diuturnitatis atque imperii,id. Rep. 2, 3, 5:
nec in praemiis humanis spem posueris rerum tuarum,id. ib. 6, 23, 25; cf. id. de Or. 1, 7, 25:
quoniam me tui spem das,id. Rep. 1, 10, 15:
ni mihi esset spes ostensa Hujusce habendae,Ter. Phorm. 5, 4, 7:
spes amplificandae fortunae fractior,Cic. Lael. 16, 59:
ut reo audaci spem judicii corrumpendi praeciderem,Cic. Verr. 2, 1, 7, § 20:
Antiochus a spe societatis Prusiae decidit,Liv. 37, 26, 1:
hoc conloquium abstulit spem Hannibali recipiendae Nolae,id. 33, 44, 3:
exulanti Amyandro spes recuperandi regni facta est,id. 38, 1, 3; Tac. Or. 14 fin.:
spe templi capiendi,Liv. 31, 25, 2:
spem suae mortis conceperat,Ov. M. 6, 554. —
(g) With obj.-clause:
spes est, eum melius facturum,Plaut. Stich. 1, 1, 22; id. Ep. 3, 1, 11; Auct. Her. 2, 17, 25:
magna me spes tenet, explicare, etc.,Cic. Clu. 3, 7:
in spem maximam adducti, hunc ipsum annum salutarem civitati fore,id. Mil. 28, 78:
ne spes quidem ulla ostenditur, fore melius,id. Att. 11, 11, 1:
magnam in spem veniebat, fore, uti, etc.,Caes. B. G. 1, 42:
magnam se habere spem, Ariovistum finem injuriis facturum,id. ib. 1, 33:
injecta est spes patri, Posse illam extrudi,Ter. Phorm. 4, 4, 11:
si qui vestrum spe ducitur, se posse, etc.,Cic. Agr. 1, 9, 27:
in spem venio, appropinquare tuum adventum,id. Fam. 9, 1, 1:
magna me spes tenet, bene mihi evenire, quod mittar ad mortem,id. Tusc. 1, 41, 97:
ad Aetolos legatum misit, magis ut nudaret animos, quam spe impetrari posse,Liv. 34, 24, 7:
a spe scalis capi urbem posse,id. 6, 9, 9:
spe castra eo die se oppugnaturos,id. 40, 31, 6.—
(d) With ut:
quae te ratio in istam spem induxit, ut eos tibi fidelis putaris fore?Cic. Off. 2, 15, 53:
si spem afferunt, ut ... fructus appareat,id. Lael. 19, 68:
spes mihi certa fuit ut, etc.,Aus. Idyll. 2, 46:
irritā spe agitari, ut, etc.,Tac. A. 16, 26.—(e) With de:
spes est de argento,Plaut. Most. 3, 1, 40; Cic. Lael. 3, 11:
de flumine transeundo spem se fefellisse,Caes. B. G. 2, 10:
quam spem tunc ille de me concepit,Plin. Ep. 1, 10, 3:
nato filio pater spem de illo quam optimam capiat,Quint. 1, 1, 1.—(z) With ad and gerund.:
postea vero quam vidi nostros tantum spei habere ad vivendum,Cic. Att. 15, 20, 2:
spem habere ad ejus salutem exstinguendam,id. Mil. 2, 5:
Gallis ad temptanda ea defuit spes,Liv. 21, 25, 10 Weissenb. ad loc.:
cum spei ad resistendum nihil esset,id. 43, 18, 10; 43, 19, 9.—
2 In partic.
a The hope of being appointed heir (rare):
leniter in spem Arrepe officiosus, ut et scribare secundus Heres,Hor. S. 2, 5, 47:
in spem secundam nepotes pronepotesque (assumebantur),Tac. A. 1, 8. —
b Spes, a Roman divinity who had several temples in Rome, Plaut. Bacch. 4, 8, 52; id. Ps. 2, 4, 19; id. Cist. 4, 1, 18; Cic. Leg. 2, 11, 28; id. N. D. 2, 23, 61; 3, 18, 47; Liv. 2, 51, 2; 25, 7, 6; 40, 51, 6; Tac. A. 2, 49; Plin. 2, 7, 5, § 14; Tib. 1, 1, 9 (19); Ov. A. A. 1, 445; Aus. Idyll. 12, 9; cf. Hartung, Relig. d. Röm. 2, p. 264.—
B Transf, concr., like the Engl. hope, of that in which hope is placed, or which is hoped for (poet. and in postAug. prose).
1 In gen.:
puppes, Spes vestri reditus,Ov. M. 13, 94; cf.: vestras spes uritis, Verg. A. 5, 672:
spes o fidissima Teucrum (of Aeneas),id. ib. 2, 281:
spem suam (i. e. exta) circumvolat alis (milvus),Ov. M. 2, 719; cf.:
spe (i. e. re speratā) potitur,id. ib. 11, 527.—
2 In partic., of hopeful children, and, by analogy, of the young of animals, or of the fruits of the earth:
devovit nati spemque caputque parens,Ov. H. 3, 94 Ruhnk.; cf. also in plur., of one child:
per spes surgentis Iuli,Verg. A. 6, 364; 10, 524; 4, 274; cf.:
tuosne ego, o meae spes inanes, labentis oculis vidi,Quint. 6, prooem. § 12:
(capella) gemellos, Spem gregis, silice in nudā connixa reliquit,Verg. E. 1, 15; cf. id. G. 4, 162:
(sus) quia semina pando Eruerit rostro spemque interceperit anni,Ov. M. 15, 113.—
b In gen., as a term of endearment, hope:
spes mea,Plaut. Rud. 1, 4, 27:
o spes mea, o mea vita, o mea voluptas, salve,id. Stich. 4, 2, 5:
o salutis meae spes,id. Rud. 3, 3, 17:
et mea carissima filiola, et spes reliqua nostra, Cicero,Cic. Fam. 14, 4, 6.—
II An anticipation or apprehension of something not desired, e)lpi/s (very rare):
si meam spem vis improborum fefellerit atque superaverit,Cic. Cat. 4, 11, 23:
mala res, spes multo asperior,Sall. C. 20, 13:
Metellus contra spem suam laetissimis animis excipitur,id. J. 88, 1:
id (bellum) quidem spe omnium serius fuit,Liv. 2, 3, 1:
omnium spe celerius,id. 21, 6, 5:
in malā jam spe,id. 22, 48:
in spe Hannibali fuit defectio Tarentinorum,id. 25, 7:
dum spes nulla necis,Stat. Th. 9, 129; cf.:
naufragii spes omnis abit,Luc. 5, 455.