1. cōpĭa — Lewis & Short
cōpĭa, ae, f.co-ops,
I abundant power, wealth, riches, abundance (very freq. in all periods and species of composition).
I Of material objects.
A Of possessions, resources, wealth, supplies, riches, prosperity (syn.: divitiae, opes;
opp. inopia): pro re nitorem et gloriam pro copiā,Plaut. Aul. 3, 6, 5: divitiarum fructus in copiā est;
copiam autem declarat satietas rerum et abundantia,Cic. Par. 6, 2, 47; Plaut. Cist. 1, 1, 32:
copiis rei familiaris locupletes et pecuniosi,Cic. Rosc. Com. 15, 44:
utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae, an penuria,id. Inv. 2, 39, 115:
frugum,id. Dom. 7, 17: publicani suas rationes et copias in illam provinciam contulerunt, id. Imp. Pomp. 7, 17:
circumfluere omnibus copiis atque in omnium rerum abundantiā vivere,id. Lael. 15, 52 and 55; id. Deiot. 5, 14; Caes. B. G. 4, 4 fin.; Hor. C. 3, 29, 9:
Plenior ut si quos delectet copia justo,id. S. 1, 1, 57:
Si recte frueris non est ut copia major Ab Jove donari possit tibi,id. Ep. 1, 12, 2; Ov. M. 8, 838:
exercitus omnium rerum abundabat copiā,Caes. B. C. 1, 49:
abundans omni copiā rerum est regio,Liv. 29, 25, 12: bonam copiam ejurare, to abjure property, i. e. to declare one's self exempt through poverty, Cic. Fam. 9, 16, 7.—Poet.:
omnis copia narium ( = luxus odorum, Schol.),Hor. C. 2, 15, 6.—
B In respect to other objects, fulness, copiousness, multitude, number, abundance:
meretricum,Plaut. Bacch. 3, 6, 34:
tanta copia venustatum aderat,id. Poen. 5, 4, 5:
quorum (librorum) habeo Antii festivam copiam,Cic. Att. 2, 6, 1:
tanta copia virorum fortium atque innocentium,id. Imp. Pomp. 10, 27; cf.:
tanta doctissimorum hominum,Sall. H. 1, 1 Dietsch:
magna latronum in eā regione,id. C. 28, 4:
tubicinum,id. J. 93, 8:
procorum,Ov. M. 10, 356:
nimborum,Lucr. 6, 511 et saep.—
2 In milit. lang. copia, and far more freq. in plur. copiae, ārum, men, troops, forces, army.
(a) Sing.:
omnis armatorum copia,Cic. Att. 13, 52, 2:
eā copiā, quam secum eduxit, se hanc civitatem oppressurum arbitratur,id. Mur. 37, 78:
ex omni copiā eligere aliquos,Caes. B. G. 1, 48; id. B. C. 1, 45; Pompei. ap. Cic. Att. 8, 12, A, 3; Sall. C. 56, 2 Kritz; 61, 5.—
(b) More freq. plur., orig. of a body of troops as made up of smaller bodies; cf. Engi. troops; the forces, troops, etc.:
armare quam maximas copias,Sall. J. 13, 1:
copias secum adducere,Ter. Eun. 4, 6, 17; cf.:
in angustum oppido nunc meae coguntur copiae,id. Heaut. 4, 2, 2: cogere copias Brundusium, Cn. Pomp. ap. Cic. Att. 8, 12, A, 3; id. Fam. 3, 3, 2; Caes. B. G. 1, 11; 1, 12; 1, 13; 1, 25; Nep. Them. 2, 4; id. Alcib. 8, 2; Liv. 40, 44, 3 et saep.—
II Of immaterial objects, fulness, copiousness, multitude, abundance.
A In gen.:
Quam tibi de quāvis unā re versibus omnis argumentorum sit copia missa per auris,Lucr. 1, 417:
rerum copia verborum copiam gignit,Cic. de Or. 3, 31, 125; cf.
rerum,Sall. C. 2, 10; Quint. 7, prooem. § 1;:
inventionis,id. 11, 3, 56:
orationis,id. 4, 2, 117:
sermonis,id. 8, 6, 5:
abundare debet orator exemplorum copiā,id. 12, 4, 1:
tanta facultas dicendi vel copia,Cic. Verr. 1, 4, 10:
verborum,Quint. 1, 8, 8:
in dicendo ubertas et copia,Cic. de Or. 1, 12, 50:
dicendi,id. Red. Sen. 1, 1; id. Top. 18, 67; Quint. 10, 6, 6; and so of fulness in expression, absol., copia, Cic. Brut. 11, 44; id. Fam. 5, 12, 3; Quint. 1, 8, 17:
copias eloquentiae ponere in medio,id. 7, 10, 15:
Platonis,id. 10, 1, 108:
Senecae,id. 12, 10, 11.—
B Esp., in reference to action, ability, power, might, opportunity, facilities, means of doing a thing.
(a) With gen. gerund.:
ut mi ejus facias conveniundi copiam,Plaut. Capt. 3, 5, 90; so,
facere,Ter. Heaut. prol. 29; cf.
dare,id. ib. 28; Verg. A. 1, 520 al.:
edundi,Plaut. Capt. 4, 2, 72:
cunctandi,id. Ep. 1, 2, 58:
illius inspectandi,id. Bacch. 3, 3, 84:
societatis amicitiaeque conjungendae,Sall. J. 83, 1 al.—
(b) With inf.:
quibus in otio vel magnifice vel molliter vivere copia erat,Sall. C. 17, 6; so Cat. 64, 366. —
(g) With ut:
cum copiam istam mihi et potestatem facis, ut ego, etc.,Plaut. Capt. 2, 3, 14; id. Mil. 3, 1, 174; Ter. Heaut. 2, 3, 87 al.—
(d) Absol.:
neque edepol facio: neque, si cupiam, copia est,Plaut. Aul. 2, 2, 76; id. Trin. 1, 2, 98 al.:
ne quam aliam quaerat copiam ac te deserat,Ter. Heaut. 5, 1, 54; cf. Plaut. Capt. 2, 1, 22.—So pro copiā, according to one's ability, as one is able: volo habere hic aratiunculam pro copiā hic aput vos. Plaut. Truc. 1, 2, 46:
pro copiā supplicare Lari familiari,Cato, R. R. 143, 2:
dona pro copiā portantes,Liv. 26, 11, 9:
in vehiculis pro copiā cujusque adornatīs,Curt. 9, 10, 26.—Esp. with the implication that one can do little: pro eā copiā quae Athenis erat, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 12, 3:
pro rei copiā,Sall. J. 90, 1:
ludi funebres additi pro copiā provinciali et castrensi apparatu,Liv. 28, 21, 10:
iudos pro temporis hujus copiā magnifici apparatus fecerunt,id. 27, 6, 19. —
2 Access to a person, with gen.: quando ejus copia est. Plaut. Trin. 3, 2, 45; cf.:
obsecrat, ut sibi ejus faciat copiam,Ter. Phorm. 1, 2, 63.