ex-cēdo — Lewis & Short
ex-cēdo, cessi, cessum, 3 (
ex istoc loco,Plaut. Aul. 1, 1, 18:
e medio,Ter. Hec. 4, 3, 14:
ex civitate,Caes. B. G. 6, 8, 8:
ex Italia,Cic. Phil. 12, 6, 14:
e templo,Liv. 29, 19;
for which, templo,id. 39, 5:
ex finibus,Caes. B. G. 7, 33, 2;
for which, finibus,id. ib. 4, 18 fin.; 7, 77, 14; Liv. 30, 42; 41, 19 al.: ex illa circumscriptione, Cic. Phil. 8, 8:
ex itinere,Caes. B. C. 1, 79 fin.; cf.:
ex via,id. B. G. 5, 19, 1;
for which, viā,Liv. 24, 20:
ex pugna, ex proelio,Caes. B. G. 3, 4, 3; 4, 33, 2;
for which, more freq., pugnā,id. B. G. 5, 36, 3; id. B. C. 2, 7, 1; Liv. 44, 42; Verg. A. 9, 789 al.;
and, proelio,Caes. B. G. 2, 25, 1; 3, 4, 3; 4, 12 fin.; 7, 80, 3; cf.
acio,id. B. C. 2, 41, 7; 3, 94, 5; Liv. 31, 17:
loco,Caes. B. C. 1, 44, 2; 3, 45, 4; Liv. 36, 10, 15; so,
locis,id. 38, 27, 9; 27, 1, 5;
and bello,Sall. C. 9, 4:
domo,Caes. B. G. 4, 14 fin.:
oppido,id. ib. 7, 78, 1; cf.
urbe,Liv. 26, 24; 30, 7; 31, 17 et saep.:
Arimino,Caes. B. C. 1, 10, 3; 1, 11, 1:
Galliā,id. B. G. 7, 66, 4:
provinciis,id. B. C. 1, 85 fin.:
patriā,Verg. A. 1, 357:
sceleratā terrā,id. ib. 3, 60 et saep.—With de (very rare):
de utero matris,i. e. to be born, Dig. 1, 5, 15.—Absol.:
abiit, excessit, evasit, erupit,Cic. Cat. 2, 1:
excedere deos, simul ingens motus excedentium,Tac. H. 5, 13:
primi omnium Macedones metu excesserant,Liv. 42, 67 fin.—Designating the terminus:
cave quoquam ex istoc excessis loco,Ter. And. 4, 4, 21:
agro hostium in Boeotiam,Liv. 31, 26 fin.:
ex his tenebris in lucem illam,Cic. Tusc. 1, 30 fin.; cf.:
ad deos,Vell. 1. 2:
invictum fore donec excederet ad deos,Curt. 4, 7, § 27:
in exsilium,Dig. 48, 19, 4;
in which sense also simply excedere,ib. 48, 22, 7, § 17.—
alter in Pontum, alter usque Aegyptum excessit,Just. 1, 1, 6.—More freq. of inanimate subjects:
ut nulla (pars) excederet extra,Cic. Univ. 5; Cels. 8, 9 fin.; cf.
with eminere,id. 8, 25 fin.:
montes et excedentia in nubes juga,Plin. 27, 1, 1, § 3.—
sic ille cum undequadraginta annos regnavisset, excessit e vita,Cic. Rep. 2, 14 fin.; so,
e vita,id. Fin. 3, 18, 60; id. Brut. 20 fin.; id. Lael. 3 fin.; id. Off. 1, 43, 153:
vitā,id. Tusc. 1, 13, 29; id. Brut. 75, 262; id. N. D. 3, 16, 41; Val. Max. 2, 6, 8; 5, 5, 3; Curt. 3, 1, 21; 9, 6, 6; Tac. H. 4, 75:
e medio,Ter. Phorm. 5, 7, 74 Ruhnk.; and simply excedere (postAug.;
but v. decedo excessus, I.),Plin. 7, 13, 11, § 58; Tac. A. 1, 5 fin.; 1, 33; Suet. Aug. 5; id. Claud. 45; id. Vesp. 2; id. Tit. 11; Val. Fl. 1, 826; Curt. 10, 5, 2; Sen. Ep. 77, 10.—
cum animus Eudemi e corpore excesserit,Cic. Div. 1, 25, 53; id. Tusc. 1, 11, 24; 1, 32, 78; id. Lael. 4, 13 al.:
corpore excedere,id. Div. 1, 30, 63: ex pristina bellandi consuetudine, Auct. B. Afr. 73: palmā, to recede from victory, to yield the victory (= decedere alicui de victoria), Verg. A. 5, 380.—Far more freq.,
is postquam excessit ex ephebis,Ter. And. 1, 1, 24 (quoted in Cic. de Or. 2, 80, 327); cf.:
ut primum ex pueris excessit Archias,Cic. Arch. 3:
ad patres etiam et ad publicam querimoniam excessit res,Liv. 25, 1; cf. Val. Max. 5, 6, 4:
haec eo anno in Africa gesta. Insequentia excedunt in eum annum, quo, etc.,Liv. 30, 26; cf. id. 21, 15:
paululum ad enarrandum, etc.,to digress, Liv. 29, 29, 5; cf.:
in fabellam,Sen. Ep. 77:
in aliquid,Plin. Ep. 5, 6, 44 fin.:
res parva dictu, sed quae studiis in magnum certamen excesserit,Liv. 34, 1; cf. id. 33, 35 fin.; 8, 33; cf. id. 3, 41:
eo laudis excedere, quo, etc.,to attain that height of fame, Tac. Agr. 42 fin.: tantum illa clades novitate et magnitudine excessit, i. e. exceeded, went beyond = eminuit, Tac. A. 2, 24.—
cura ex corde excessit,Ter. Hec. 3, 2, 12:
cum cupiditatum dominatus excessit,Cic. Par. 5, 3, 40:
jam e memoria excessit, quo tempore? etc.,Liv. 26, 13;
for which, memoriā,id. 7, 32 fin.:
ubi reverentia excessit animis,Curt. 8, 8.— Poet.:
Cannaene tibi graviorque palude Maeonius Stygia lacus excessere Padusque?i. e. have they slipped from your memory? Sil. 15, 35.
urbem,Liv. 2, 37, 8; 1, 29, 6; 3, 57, 10;
23, 1: curiam,id. 45, 20; cf. pass. impers.:
Crotonem excessum est,id. 24; 3 fin.—
nubes excedit Olympus,Luc. 2, 271:
statura, quae justam excederet,Suet. Tib. 68:
summam octoginta milium,Liv. 39, 5;
so of numbers, very freq.,Plin. 7, 2, 2, § 22; 13, 3, 4, § 20; Quint. 9, 4, 79; Tac. A. 1, 14; Suet. Aug. 77 al.; cf.
also of age,Col. 6, 21:
triennium vitae,Plin. 8, 42, 67, § 166:
annum aetatis centesimum,id. 25, 2, 5, § 9; Plin. Ep. 2, 1, 4; 3, 7, 9; Suet. Gramm. 7;
of measure: laborum periculorumque modum,Vell. 2, 122 fin.; so,
modum,Liv. 26, 19; 28, 25; Quint. 3, 6, 62; 8, 3, 48 al.:
eloquentia aut aequavit praestantissimorum gloriam aut excessit,Suet. Caes. 55; cf.:
praeturae gradum,id. Oth. 1:
principum fastigium,id. Calig. 22:
fastigium equestre,Tac. A. 4, 40:
excedente humanam fidem temeritate,Vell. 2, 51, 3; so,
fidem,Plin. 7, 21, 21, § 85; Ov. M. 7, 166:
excessisse Priscum inmanitate et saevitia crimina, quibus, etc.,Plin. Ep. 2, 11, 2:
nemine tantum ceteros excedente, ut ei aliquis se summitteret,Just. 13, 2.—With simple acc.:
decretum, ne vasa auro solida ministrandis cibis fierent, etc. ... Excessit Fronto ac postulavit modum argento,went beyond the proposal, Tac. A. 2, 33 (cf.:
egredi relationem,id. ib. 2, 38).—Pass.:
duo enim multitudo, unione jam excessā,Tert. adv. Marc. 1, 5.