1. ex-clūdo — Lewis & Short
ex-clūdo, si, sum, 3 (
I perf. sync. exclusti for exclusisti, Ter. Eun. 1, 2, 18) [cludo, claudo], to shut out, exclude; to cut off, remove, separate from any thing (class.).
I Lit.
1 In gen.: aliquem a portu et perfugio, Cic. Fam. 5, 15, 3:
aliquem ab re frumentaria,Caes. B. G. 7, 55, 9:
aliquem ab acie,id. B. C. 2, 41, 6:
Gaditani Poenos moenibus excluserunt,Cic. Balb. 17, 39:
nulla exclusura dolentes Janua,Tib. 2, 3, 73.—With inanimate objects:
spissa ramis laurea fervidos Excludet ictus (solis),Hor. C. 2, 15, 10:
aquam quae exundante palude in agrum refluere solet,Dig. 39, 3, 1:
exclusere diem telis,shut out, obscured, Stat. Th. 8, 412:
Euphrates Armeniae regiones a Cappadocia excludens,separating, Plin. 5, 24, 20, § 83.—
2 Esp., to shut out, refuse to receive a visitor:
quo pacto excludi, quaeso, potis est planius, quam exclusus nunc sum,Plaut. Truc. 2, 8, 5:
ego excludor, ille recipitur,Ter. Eun. 1, 2, 79; id. ib. 1, 1, 4:
aliquem foras,Plaut. Mil. 4, 1, 30; Ter. Eun. 1, 2, 18:
quae me non excludet ab se, sed apud se occludet domi,Plaut. Men. 4, 2, 108; cf.:
ut ab illa excludar, huc concludar,Ter. And. 2, 3, 12; Hor. S. 2, 3, 260; Ov. Am. 1, 8, 78; cf.: priusquam Caesar me abs te excludere posset, Pomp. ap. Cic. Att. 8, 12 B. 1.—
B Transf.
1 To drive out, to put, press, thrust, or take out:
excludito mihi hercle oculum, si dedero,i. e. to knock out, Plaut. Ps. 1, 5, 95:
vel oculum exclude,Ter. Phorm. 5, 7, 96:
gemmam,Dig. 10, 4, 6:
liquorem,Scrib. Comp. 84:
pallio caput,Petr. 32, 2.—
b In partic. of birds, to hatch their young:
volucres Ova relinquebant, exclusae tempore verno,Lucr. 5, 802; cf.:
gallinae avesque reliquae, cum ex ovis pullos excluserint, etc.,Cic. N. D. 2, 52, 129:
pullos,id. ib. 2, 48, 124; Col. 8, 5, 7; 8, 14, 11; Suet. Tib. 14 al.—And transf., by way of pun, to the pupils of the rhetorician Corax (raven):
Coracem istum patiamur pullos suos excludere in nido, qui evolent, clamatores odiosi ac molesti,Cic. de Or. 3, 21, 81.—
2 To make prominent (eccl. Lat.), = eminere, Aug. in Psa. 67, § 39; Vulg. Psa. 67, 31; cf. Aug. Spir. et Litt. § 17.—*
3 To close, complete:
volumen,Stat. S. 2 praef. fin.
II Trop., to exclude, except, remove, hinder, prevent:
Crassus tres legatos decernit, nec excludit Pompeium,Cic. Fam. 1, 1, 3:
excludi ab omni doctrina,id. de Or. 1, 11, 46; cf.:
exclusit illum a re publica,id. Phil. 5, 11, 29:
ab hereditate fraterna excludi,id. Clu. 11, 31; cf.
also: ne anni tempore a navigatione excluderetur,Caes. B. G. 5, 23, 5:
ut reditu in Asiam excluderetur,Nep. Them. 5, 1:
exceptione excludi,Cic. de Or. 1, 37, 168:
multas actiones praetoriis exceptionibus,id. Inv. 1, 19, 57:
angustiis temporis excluduntur omnes,Cic. Verr. 2, 1, 56, § 148:
tempore exclusus,hindered, prevented, Caes. B. G. 6, 31, 1:
diei tempore exclusus,id. ib. 7, 11, 5:
si qui se in hoc judicium forte projecerint, excluditote eorum cupiditatem,Cic. Cael. 9, 22: servitutem, Lucil. ap. Non. 301, 14:
consuetudinem libere dicendi,Cic. Phil. 5, 7, 19.—Hence, * exclūsus, a, um, P. a., shut out, locked out:
nunc ego sum exclusissimus,Plaut. Men. 4, 3, 24.