2. fămŭlus — Lewis & Short
fămŭlus, i (an archaic form famul, Enn. ap. m., and fămŭla, ae (
Non. 110, 9;
Lucr. 3, 1035 (al. 1048); for which cf. in the Oscan † famel: famuli origo ab Oscis dependet, apud quos servus famel nominabatur, unde et familia vocata, Paul. ex
Fest. p. 87, 5 Müll.),
I gen. plur.: famulum,
Stat. S. 3, 4, 57; Val. Fl. 1, 752; 3, 20; 282) f. Sanscr. root dhā, to lay, found; Gr. ti/-qh-mi; Osc. faama, house, v. Georg Curtius Gr. Etym. p. 254; cf. Corss. Ausspr. 1, 183, a servant, attendant; a maid - servant, handmaid (class.).
I Masc.: iis, qui vi oppressos imperio coërcent, sit sane adhibenda saevitia, ut heris in famulos,
Cic. Off. 2, 7, 24; Enn. ap. Fest. p. 229 Müll. (Ann. v. 157 ed. Vahl.); Plaut. As. 1, 3, 32; id. Mil. 2, 3, 80; id. Stich. 2, 2, 71; Cic. Lael. 15, 55; id. Tusc. 2, 21, 48; id. Rep. 2, 21; Verg. A. 1, 701; Hor. C. 3, 17, 16; Ov. H. 20, 79 et saep.: Idaeae matris famuli,
Cic. Leg. 2, 9, 21: sacrorum,
Ov. M. 3, 574: dei alumni (Silenus),
Hor. A. P. 239: sus erat infestae famulus vindexque Dianae,
Ov. M. 8, 272; cf. Verg. A. 5, 95; of Actaeon's hounds,
Ov. M. 3, 229; Vulg. Gen. 41, 12.—
II Fem.: quam famulae longe fugitant furtimque cachinnant,
Lucr. 4, 1176; Verg. A. 1, 703; 4, 391; Juv. 14, 81 al.: si virtus famula fortunae est,
Cic. Tusc. 5, 1, 2: res familiaris, quae est ministra et famula corporis,
id. ib. 1, 31, 75; Vulg. Gen. 12, 16.