1. novus — de Vaan
novus 'new' [adj. o/a\ (P1.+) Derivatives: denuo [adv.] 'anew, ooce more1 (PL+); novellus 'young, tender' (Varro+), novalis 'left unploughed, fallow' (Varro-*-), novitas 'novelty* (Lucr>), — [de Vaan, s.v. novus, p. 430]
The corpus record — Latin
novus
new
Generated live from the audited Latin corpus — every figure on this page is a database query, not prose from memory.
Densest 12 of 258 attested works shown, by occurrences per 10,000 attested tokens.
1. novus — de Vaan
2. nŏvus — Lewis & Short
nŏvus, a, um, adj.Sanscr. navas; Gr. ne/os, i. e. nevos; cf.: noverca, nuntius, denuo, nuper; Germ. neu; Engl. new,
civitates condere novas,Cic. Rep. 1, 7, 12:
nova et a nobis inventa ratio,id. ib. 1, 8, 13; cf.:
nihil novi vobis afferam neque quod a me sit cogitatum aut inventum,id. ib. 1, 14, 21:
novus veteri exercitus jungitur,Liv. 7, 7; cf.
miles,Sall. J. 87, 2:
imperator,id. ib. 44, 2:
novum de integro proelium,Liv. 24, 16:
Camillus,id. 22, 14:
consules,Suet. Caes. 15:
serpens,which has cast its old skin, Ov. M. 9, 266:
caro,fresh meat, Juv. 11, 85.—Special phrases.
sub Novis,Cic. de Or. 2, 66, 266; cf.: sub Novis dicta pars in foro aedificiorum, quod vocabulum ei pervetustum, Varr. L. L. 6, § 59 Müll.—
tum Catilina polliceri tabulas novas, proscriptionem locupletium,Sall. C. 21, 2.—Hence, trop.:
beneficiorum novae tabulae,i. e. forgetfulness of benefits, Sen. Ben. 1, 4, 6.—
adeptus es, quod non multi homines novi,Cic. Fam. 5, 18, 1; cf.:
in Q. Pompeio, novo homine et fortissimo viro,id. Mur. 7, 16 sq.:
M. Catoni, homini ignoto et novo,id. Rep. 1, 1, 1; cf.:
hic novus Arpinas, ignobilis, et modo Romae Municipalis eques,Juv. 8, 237:
nova nupta,a bride, Juv. 2, 120.—Plur. subst.: nŏvi, ōrum, m., recent writers: est et quod appellatur a novis no/hma, Quint. 8, 5, 12:
novorum lectio,id. 2, 5, 26; 5, 4, 1.—
nihil te ad me postea scripsisse demiror, praesertim tam novis rebus,Cic. Fam. 7, 18, 4.—Also subst.: nŏvum, i, n., a new thing, a novelty; news:
novum attulerint, quod fit nusquam gentium,Plaut. Cas. prol. 70:
num quidnam inquit novi?Cic. de Or. 2, 3, 13:
si quid novi vel sero invenissem,Quint. 2, 5, 3.—Plur.:
novorum interpositione priora confundere,Quint. 10, 3, 32; 8, 3, 60.—But, in gen., novae res signifies political innovations, a revolution:
Q. Servilius Ahala Sp. Maelium novis rebus studentem manu suā occidit,Cic. Cat. 1, 1, 3:
rerum novarum causam quaerere,id. Agr. 2, 33, 91:
plebes novarum rerum cupida,Sall. C. 28, 4:
cuncta plebes novarum rerum studio Catilinae incepta probabat,id. ib. 37, 1:
novarum rerum avidi,id. J. 19, 1.—In a double sense: Segulium neglegamus, qui res novas quaerit: non quo veterem comederit—nullam enim habuit—sed hanc ipsam recentem novam devorārit, innovations and new wealth, Cic. Fam. 11, 21, 2.—
flagitia ingentia, nova, capitalia,Ter. Ad. 4, 7, 3:
nihil dicam aut inauditum vobis aut cuiquam novum,Cic. de Or. 1, 31, 137; cf.:
novum crimen et ante hunc diem inauditum,id. Lig. 1, 1:
nova tibi haec sunt et inopinata?Cic. Verr. 2, 2, 8, § 24; id. Att. 6, 1, 5:
novam in feminā virtutem novo genere honoris donavere,Liv. 2, 13; Verg. A. 3, 591:
nova monstra,Hor. C. 1, 2, 6:
si res agi videtur nova, magna, atrox,Quint. 4, 1, 33.—
et rudis ad partus et nova miles oram,Ov. H. 11, 48.—
novus dolori,Sil. 6, 254; Tac. Agr. 16.—*
nova ferre jugum cervix,Sil. 16, 332.—
vocabulum pervetustum ut Novae viae, quae via jam diu vetus,Varr. L. L. 6, § 59 Müll.—
tu cognovisti omnia, novissima et antiqua,Vulg. Psa. 138, 5.—
nova creatura,Vulg. 2 Cor. 5, 17:
induite novum hominem,ib. Eph. 4, 24.—
extremus, proximus, recentissimus): a quo (sc. novo) etiam extremum novissimum quoque dici coeptum vulgo, quod meā memoriā ut Aelius sic senes aliquot, nimium novum verbum quod esset, vitabant,Varr. L. L. 6, § 59 Müll.:
histriones,Cic. Rosc. Com. 11, 30; Brut. ap. Cic. Fam. 11, 1, 3; Cass. ib. 12, 13, 1:
qui ex iis novissimus venit, necatur,Caes. B. G. 5, 56:
novissimum agmen,the rear, id. ib. 1, 15; 7, 68. —So as subst.: nŏvissĭmi, ōrum, the rear of an army, the soldiers in the last line:
novissimis praesidio esse,Caes. B. G. 1, 20:
novissimos adorti magnam multitudinem conciderunt,id. ib. 2, 11:
dixitque novissima verba,Verg. A. 4, 650:
novissima cauda,i. e. the end of, Ov. M. 3, 681; 13, 963:
luna,Plin. 2, 13, 10, § 56.—
exempla,the extreme penalty, the penalty of death, Tac. A. 12, 20; 15, 44; and absol.:
a summā spe, novissima exspectabat,id. ib. 6, 50:
novissimum casum experitur,id. ib. 12, 33.—
liberorum,Vulg. Jos. 6, 26.—
de novissimis populi,Vulg. 3 Reg. 13, 33.—
terrae,Vulg. 1 Macc. 3, 9:
a summo ad novissimum,the bottom, id. Isa. 56, 11.—
habent spem in novissimo,Vulg. Prov. 23, 18.—
abyssi,Vulg. Job. 38, 16.—
habebis in novissimis spem,Vulg. Prov. 24, 14; cf.:
novissima hominis illius,the end, id. Luc. 11, 26.—Hence, adv. (not in Cic.) in two forms.
ornata ut lepide! ut concinne! ut nove!Plaut. Ep. 2, 2, 38: ne quid ambigue, ne quid nove dicamus, * Auct. Her. 1, 9, 15:
verba nove aut insigniter dicta,Gell. 19, 7, 2; cf. id. 17, 2, 13; Sen. Contr. 1, 4 fin.—
BASILICA IVLIA A SE NOVITER REPARATA,Inscr. Orell. 24 (A. D. 377):
amor noviter venit,Fulg. Myth. 3, 1 med.—Sup.: nŏvissĭmē.
quod novissime nobiscum foedus fecissent,id. ib.:
novissime, memoriā nostrā, argentum aere solutum est,Sall. C. 33, 2:
liber quem novissime tibi misi,Plin. Ep. 8, 3, 1:
eloquendi rationem novissime repertam,Quint. 12 praef. § 3.—
dicam primum ... deinde ... novissime,Sen. Ira, 3, 5, 2:
primum ... post haec ... novissime,Quint. 3, 6, 24; cf.:
primum ... post haec ... novissime,id. 11, 2, 41:
vel ... vel ... vel novissime,id. 7, 1, 37:
et ... et ... et novissime,id. 2, 4, 10:
cum plura interrogāsset ... novissime id inferebat,id. 5, 11, 3:
novissime cum, etc. (= postremo),in the last fight, Hirt. B. G. 8, 48, 3.
6 of 2,094 attestations shown.
Latin text and lemmatization derived from the Perseus Digital Library (canonical-latinLit), CC BY-SA 4.0. Lewis & Short (public domain) via Perseus. This derived data is shared under the same CC BY-SA 4.0 license.