rătĭōcĭnātĭo — Lewis & Short
rătĭōcĭnātĭo, ōnis, f.id., a rhet. and archit. t. t.
I In rhet.
1 An exercise of the reasoning powers, calm reasoning, ratiocination (opp. impulsio, a passionate feeling, impulse; cf.
argumentatio): ratiocinatio est diligens et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio,Cic. Inv. 2, 5, 18:
etiam sapientiae studiosos maxime medicos esse, si ratiocinatio hoc faceret,Cels. 1, praef. § 49.—
2 A certain form of reasoning, a syllogism:
ratiocinatio est oratio ex ipsā re probabile aliquid eliciens, quod expositum et per se cognitum, suā se vi et ratione confirmet,Cic. Inv. 1, 34, 57; cf.:
si ex alio colligitur aliud, nec improprium nec inusitatum nomen est ratiocinationis,Quint. 8, 4, 16; Cic. Inv. 2, 50, 152; Quint. 5, 10, 6; 3, 6, 15; 5, 14, 5 al.—
3 A rhet. figure, reasoning in an interrogative form:
ratiocinatio est, per quam ipsi a nobis rationem poscimus, quare quidque dicamus, etc.,Auct. Her. 4, 16, 23.—
II In archit., theory (opp.:
fabrica, practice): ratiocinatio est, quae res fabricatas solertiā ac ratione proportionis demonstrare atque explicare potest,Vitr. 1, 1, 1; 15.