1. cĕlĕber — Lewis & Short
cĕlĕber, ē^bris, ē^bre, adj. (
I masc. celebris, Auct. Her. 2, 4, 7; Tac. A. 2, 88 fin.; 13, 47; 14, 19; Curt. 5, 1, 18; Gell. 17, 21, 10; comp. very rare, but sup. freq.) [perh. Sanscr. çru-, audire; Gr. kle/os; v. Corss. Beitr. p. 368], that which contains a multitude, numerous; hence,
I Where there is a multitude, or where a multitude comes together; of places, much frequented or resorted to, populous, abounding in, rich in (syn.: plenus, frequens; opp. desertus): celeber polu/andros, Gloss. Vet.:
in locis illa fortuita: culti an inculti, celebres an deserti, etc.,Cic. Part. Or. 10, 36; id. Sest. 67, 140; Cic. Verr. 2, 2, 65, § 159; id. Mil. 24, 66; Auct. Her. 2, 4, 7:
loco celebri an secreto,Quint. 11, 1, 47:
in foro celeberrimo, tantā frequentiā,most frequented, Cic. Verr. 2, 3, 58, § 133;
but: celeberrimo fori,at the time when the Forum was most frequented, Tac. A. 4, 67 fin.:
via,Cato, R. R. 1, 3:
portus celeberrimus atque plenissimus navium,Cic. Imp. Pomp. 12, 33:
celeberrimo virorum mulierumque conventu,Cic. Verr. 2, 4, 48, § 107; id. Phil. 14, 6, 16; cf. id. Pis. 15, 34:
celebri urbe et copiosā,id. Arch. 3, 4:
celeberrimo loco (urbis) elatus,Nep. Dion, 10, 3; cf. Plin. Ep. 2, 7, 7; 8, 6, 14:
pars oppidi,Suet. Aug. 1:
oraculum,Cic. Div. 1, 19, 37:
convivium,Tac. A. 14, 48; id. H. 1, 81:
celeberrima fontibus Ide,Ov. M. 2, 218:
celeberrimus ilice lucus,id. Am. 3, 5, 3.—
II Meton.
A That is celebrated, honored by a great assembly, procession, train, etc.; renowned, distinguished, celebrated, famous (syn.: clarus, notus, nobilis; in prose and poetry, partic. since the Aug. per.).
(a) With abl.:
gentis Aquitanae celeber Messala triumphis,Tib. 2, 1, 33:
dies omni caerimoniarum genere,Liv. 25, 12, 15; cf.
ludi,Suet. Aug. 44:
Tiresias famā,Ov. M. 3, 339:
Daedalus ingenio artis,id. ib. 8, 159:
vir arte grammaticā,Plin. 24, 17, 102, § 167:
quisque ingenio,Tac. Agr. 1:
tribunus plebis opibus, gratiā, etc.,Vell. 2, 18, 2:
pons Mulvius nocturnis illecebris,Tac. A. 13, 47.—
(b) Absol.:
dies celeberrimi laetissimique,most solemn, festive, Cic. Lael. 3, 12:
res totā Siciliā celeberrima atque notissima,Cic. Verr. 2, 3, 25, § 61: celebre per Hispaniam responsum, Liv. 21, 19, 8: fama inter barbaros id. 27, 33, 1:
nomen ad posteros,id. 1, 3, 8:
viri,id. 26, 27, 16:
duces,Vell. 2, 17, 2:
Arminius,Tac. A. 2, 88:
Diana,Hor. C. 2, 12, 20:
dea,Ov. M. 1, 747; cf. id. ib. 5, 412:
templa,Quint. 1, 4, 16: Aper et Secundus, celeberrima tum ingema fori nostri. Tac. Or. 2. —
(g) With in:
celeberrimus fuit in hoc genere Sosus,Plin. 36, 25, 60, § 184.—
B Often repeated, numerous, frequent (very rare): celebri gradu, with double quick step, Att. ap. Non. p. 89, 25 (Trag. Rel. v. 25 Rib.):
verba celeberrima,often repeated, Ov. A. A. 2, 705:
vox,id. P. 1, 9, 25:
lapis celeber trans maria et quondam in Campania,Plin. 34, 1, 2, § 2:
nomina in annalibus,Gell. 7 (6), 7, 1.