paenĭtĕo — Lewis & Short
paenĭtĕo (less correctly poen-), ui, no
I sup., ēre, 2, v. a. and impers. [root in poena, q. v.; Gr. poinh/].
I Pers.
A Act., to cause to repent, to displease (anteclass. and late Lat.):
et me quidem haec conditio nunc non paenitet,causes me no regret, Plaut. Stich. 1, 1, 50: quod male emptum est semper paenitet, Cat. ap. Plin. 18, 5, 6, § 26:
paenitemini et credite Evangelio,repent, Vulg. Marc. 1, 15; id. Act. 3, 19.—
B Neutr., to repent, be sorry:
momenta certaminum assuefaciebant militem minus jam tandem aut virtutis aut fortunae paenitere suae,Liv. 22, 12, 10:
etiam nunc paenitere suā sponte Aequos quam pati hostilia malle,id. 3, 2, 4:
Athenienses primi paenitere coeperunt,Just. 11, 3, 3:
paenituit populus,Vulg. Ecclus. 48, 16:
non vult paenitere,id. Apoc. 2, 21.—Esp., in part. pres.:
Lepidus paenitens consili,Sall. H. 1, 49 Dietsch:
paenitens facti,Suet. Vit. 15; cf. id. Claud. 43 init.; cf. II. A. e and i infra.—
II Impers.
A It repents one, etc., i. e. I, you, etc., repent; I, etc., repent, am sorry, grieve, rue, etc.
(a) Aliquem alicujus rei:
non paenitere me consilii de tuā mansione,Cic. Att. 9, 10, 8:
quem ... in eam diem vitae non paenituerat,Just. 13, 1, 5: neque te, neque quenquam arbitror tuae paeniturum laudis, App. ap. Non. 158, 5: galeatum sero duelli paenitet, Juv. 1, 170.—
(b) Alicujus rei alone:
bonae mentis paenituisset,Sen. Q. N 4, praef. 7:
paenitebatque modo consilii, modo paenitentiae ipsius,Curt. 10, 7, 12.—
(g) Aliquem alone:
si eos quidem non paeniteret,Cic. Fam. 9, 5, 2.—
(d) With acc. of person, foll. by inf.:
efficiunt ut me non didicisse minus paeniteat,Cic. de Or. 2, 19, 77.—(e) With neutr. pron. as subj. (cf. I. B. supra; Zumpt, Gr. § 442, explains the pron. in these passages as acc., but v. Krebs, Antibarb. p. 876):
sapientis est nihil, quod paenitere possit, facere,Cic. Tusc. 5, 28, 81:
sequitur ut nihil paeniteat,id. ib. 5, 18, 53:
quaeri oportet utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse,id. Inv. 2, 13, 43. —(z) Foll. by rel. adverb. clause:
etsi solet eum, cum aliquid fecit, paenitere,Cic. Att. 8, 5, 1.—(h) With quod:
valde ego ipsi, quod de suā sententiā decesserit, paenitendum puto,Cic. Att. 7, 3, 6:
paenitet quod non ab adultero coepi,Quint. Decl. 335.— (q) With dat. of agent:
consilii nostri ... nobis paenitendum,Cic. Fam. 9, 5, 2.—(i) Absol.:
tanta vis fuit paenitendi,Cic. Tusc. 4, 37, 79: corrigere errorem paenitendo, id. Fragm. ap. Lact. 6, 24:
Sallustius usque eo processit, ut non paeniturum pro non acturo paenitentiam dixerit,Quint. 9, 3, 12:
paenitet et torqueor,Ov. P. 1, 2, 60; Prud. Cath. 2, 26.—
B It discontents or displeases one, i. e. one is vexed, angry, offended, dissatisfied (class.; cf. taedet).
(a) Aliquem alicujus rei:
ut me imperii nostri paeniteret,Cic. Rep. 6, 16, 16:
num hujusce te gloriae paenitebat?id. Phil. 1, 13, 33; cf. id. Rep. 3, 35, 47:
num igitur, si ad centesimum annum vixisset, senectutis suae eum paeniteret?id. Sen. 6, 19:
paenitere se virium suarum,Liv. 8, 23:
paenituit multos vanae sterilisque cathedrae,Juv. 7, 203.—
(b) With quod and subj.:
se paenitere, quod animum tuum offenderit,Cic. Att. 11, 13, 2.—
C It concerns, is a care to, makes anxious, dissatisfies; and with negative, it is enough, satisfies (mostly anteclass.):
an paenitet te, quanto hic fuerit usui?are you not satisfied? Plaut. Ps. 1, 3, 71:
paenitetne te, quot ancillas alam?id. Truc. 2, 6, 52: duas dabo, una si parum'st;
et si duarum paenitebit, addentur duae,are not enough, not satisfactory, id. Stich. 4, 1, 34:
an paenitebat flagitii te auctore quod fecisset Adulescens?was it not enough? Ter. Eun. 5, 6, 12; id. Heaut. 1, 1, 20; id. Phorm. 1, 3, 20:
an paenitet vos, quod salvum atque incolumem exercitum traduxerim?Caes. B. C. 2, 32:
quod a senatu quanti fiam minime me paenitet,Cic. Att. 1, 20, 2; cf.:
tam diu velle debebis (discere), quoad te quantum proficias non paenitebit,id. Off. 1, 1, 2. —Hence,
A paenĭtens, entis, P. a., repenting, repentant, penitent.
(a) Absol.:
optimus est portus paenitenti mutatio consilii,Cic. Phil. 12, 2, 7.—
(b) With gen.: Lepidum paenitentem consilii, Sall. ap. Charis. p. 224 P.—
(g) With de:
signa paenitentis de matrimonio dederat,Suet. Claud. 43.— Hence, adv.: paenĭtenter, with regret, repentantly (late Lat.):
auguria paenitenter omissa,Min. Fel. Oct. 26.—
B paenĭ-tendus, a, um, to be repented of, blamable, objectionable (perh. not ante-Aug.).
1 Affirmatively:
itaque hic ager sive exercetur, seu cessat, colono est paenitendus,Col. 3, 2:
paenitendae rei recordatio,Sen. Brev. Vit. 10, 2.—
2 With a negative:
sub haud paenitendo magistro,Liv. 1, 35, 5; 25, 6, 10; 40, 6, 3:
dicta non paenitenda,Gell. 1, 3, 2:
gens Flavia reipublicae non paenitenda,Suet. Vesp. 1.