rustĭcus — Lewis & Short
rustĭcus, a, um, adj.rus,
I of or belonging to the country, rural, rustic, country- (very freq. and class.; syn. agrestis; opp. urbanus).
I Lit.:
vita,Varr. R. R. 3, 1, 1; cf.:
vita haec rustica, quam tu agrestem vocas,Cic. Rosc. Am. 27, 75:
duae vitae hominum, rustica et urbana,id. ib. 17, 48:
Romani (opp. urbani),Varr. R. R. 2, praef. § 1; cf. plebes (opp. urbana), Col. praef. § 17;
praedia,Cic. Rosc. Am. 15, 42:
hortus,Plin. Ep. 2, 17, 15:
instrumentum,Phaedr. 4, 4, 24:
opus,Ter. Heaut. 1, 1, 90:
res,Cic. de Or. 1, 16, 69; 1, 58, 249;
Col. praef. § 19 sq.: homo (with agricola),Cic. Rosc. Am. 49, 143; id. N. D. 3, 5, 11:
colona,Ov. F. 2, 645; cf.
Phidyle,Hor. C. 3, 23, 2:
mus (opp. urbanus),id. S. 2, 6, 80; 115:
gallinae,heathcocks, Varr. R. R. 3, 9, 16; Col. 8, 2, 1 sq. (cf. infra, B. 2. b.):
numina,Ov. M. 1, 192:
fistula,id. ib. 8, 191:
sedulitas,id. F. 6, 534:
regna,id. H. 4, 132:
opprobria versibus alternis,Hor. Ep. 2, 1, 146:
carcer,Juv. 14, 24.—
B Substt.
1 ru-stĭcus, i, m., a countryman, rustic, peasant; in plur.: rustici, country people, rustics:
urbani fiunt rustici, etc.,Plaut. Mere. 4, 3, 15 sq.:
omnes urbani, rustici,Cic. Fin. 2, 23, 77; cf. id. Or. 24, 81;
semper occant prius quam sarriunt rustici,Plaut. Capt. 3, 5, 5; id. Most. 5, 1, 28; Col. 2, 4, 8; 9, 10 et saep.—In sing., Ov. M. 2, 699; Hor. Epod. 2, 68; id. Ep. 1, 7, 83; 2, 2, 39; Vulg. Sap. 17, 16.—
2 rustĭca, ae, f.
a A country girl, Ov. M. 5, 583.—
b (Sc. gallina.) A heath-cock, Mart. 13, 76 (cf. supra, A., and rusticulus, II. B.).—
II Transf., countrylike, rustic, simple, in a good or (more freq.) in a bad sense, i. e. plain, simple, provincial, rough, coarse, gross, awkward, clownish, etc. (in this sense not freq. till after the Aug. period;
previously, as in Cic., agrestis was more used): rustica vox et agrestis quosdam delectat, etc. ... neque solum rusticam asperitatem, sed etiam peregrinam insolentiam fugere discamus,Cic. de Or. 3, 11, 42; 12, 44:
pro bardā et pro rusticā haberi,Plaut. Pers. 2, 1, 2:
rusticus inlitteratusque litigator,Quint. 2, 21, 16:
manus (with indoctae),id. 1, 11, 16; cf.
with indoctus,id. 12, 10, 53;
with barbarus,id. 2, 20, 6;
(opp. disertus) 7, 1, 43: id vitium sermonis non barbarum esse, sed rusticum,Gell. 13, 6, 2:
Germana illuvies, rusticus, hircus, hara suis, etc.,a lout, clown, Plaut. Most. 1, 1, 39 Lorenz ad loc.:
rusticus es, Corydon,Verg. E. 2, 56:
quid coeptum, rustice, rumpis iter?Ov. Am. 3, 6, 88:
addidit obscenis convicia rustica dictis,id. M. 14, 522: sive procax aliqua est;
capior, quia rustica non est,very prudish, id. Am. 2, 4, 13; cf. id. A. A. 1, 607:
nec tamen est, quamvis agros amet illa feraces, Rustica,id. Am. 3, 10, 18.—In a good sense:
mores,Cic. Rosc. Am. 27, 75:
veritas,Mart. 10, 72, 11. —Comp.:
simus hoc titulo rusticiore contenti,Sen. Ep. 88, 33.—Hence, adv.: ru-stĭcē (acc. to II.), in a countrified manner, clownishly, boorishly, awkwardly:
loquinon aspere, non vaste, non rustice,Cic. de Or. 3, 12, 45:
urgere,id. Off. 3, 9, 39:
facere aliquid,id. Att. 12, 36, 2:
cum eo vitio loquentes rustice loqui dictitabant,Gell. 13, 6, 2.— Comp.:
rusticius toga defluit,Hor. S. 1, 3, 31.—Sup. does not occur.