LOGOI

The corpus record — Latin

sal

sal

salt

Generated live from the audited Latin corpus — every figure on this page is a database query, not prose from memory.

Where it lives

Densest 12 of 101 attested works shown, by occurrences per 10,000 attested tokens.

What it meant

1. sal — Lewis & Short

sal, sălis (

I neutr. collat. form of the nom. sălĕ, Enn. ap. Gell. 2, 26, or Ann. v. 378 Vahl.; Varr. ap. Non. 223, 17; also, in the regular form sometimes neutr. in sing., v. infra, I.; but plur. always sales, m.; cf. Neue, Formenl. 1, 697 sq.; dat. plur.: infusis salis, Fabian. ap. Charis. p. 82 P.), m. root sal-, to stream, flow; cf. a(/ls; perh. also found in insula, salix.
I Lit., salt.
a Sing.
(a) Masc.: ex sale, qui apud Carthaginienses fit, Cato ap. Prisc. p. 659 P.: salem candidum sic facito, id. R. R. 88; Varr. R. R. 1, 7, 8; Col. 6, 17, 7; 8, 6 Schneid. N. cr.; 12, 6, 2; 12, 21, 2 al.; Plin. 31, 7, 39, § 73; Plaut. Merc. 1, 2, 95; id. Curc. 4, 4, 6; id. Pers. 3, 3, 25; Sall. Fragm. ap. Charis. p. 82 P., and ap. Prisc. p. 644 ib.; Hor. S. 1, 5, 46 et saep.—Prov.: salem cum pane edit, Plin. 31, 8, 41, § 89.—
(b) Neutr.: nunc vides in conviviis ita poni et sal et mel, Varr. ap. Charis. p. 82 P.; so, aliud, Fabian. ib. p. 82 P.; tritum, Veg. 2, 24, 4 al.; v. also infra, II.—
(g) Doubtful gen.: multos modios salis, Cic. Lael. 19, 67: (caseum) parco sale reponunt, Verg. G. 3, 403; Caes. B. C. 2, 37: salis vendendi arbitrium, Liv. 29, 6; 45, 29; Hor. S. 1, 3, 14; 2, 2, 17; 2, 4, 74; Col. 7, 8, 5; Cels. 2, 24; Plin. 31, 7, 42, § 91.—
b Plur.: quin aspergi solent sales: melior fossilis quam marinus, Varr. R. R. 2, 11, 6; Col. 7, 4, 8; 8, 6, 1; Pall. 9, 2 Mai; id. Nov. 19; Fabian. ap. Charis. p. 82 P.; Ov. M. 15, 286.—
B Meton.
1 Poet., the salt water, brine, sea.
a Sing., Enn. 1. 1.: supra rorem salis edita pars est remorum, Lucr. 4, 438: et sale tabentes artus in litore ponunt, Verg. A. 1, 173; 1, 35; 3, 385; 5, 848; 5, 866; 6, 697; 10, 214; Ov. P. 1, 1, 70; Val. Fl. 4, 722.—
b Plur.: sales amari, Ov. M. 15, 286: aequorei, Luc. 10, 257.—
2 A speck on precious stones shaped like a grain of salt.Sing.: sal, Plin. 37, 6, 22, § 83; 37, 8, 37, § 117; 37, 2, 10, § 28.—Plur.: sales, Plin. 37, 2, 8, § 22.—
II Trop.
A Intellectual acuteness, good sense, shrewdness, cunning, wit, facetiousness, sarcasm, a witticism, witty saying (class. in sing. and plur.; syn.: lepos, facetiae, festivitas): (sal) adeo necessarium elementum est, ut transierit intellectus ad voluptates animi quoque. Nam ita sales appellantur, omnisque vitae lepos et summa hilaritas laborumque requies non alio magis vocabulo constat, Plin. 31, 7, 41, § 88.
a Sing.: qui habet salem, quod in te est, Ter. Eun. 3, 1, 10; cf.: nulla venustas, Nulla in tam magno est corpore mica salis, Cat. 86, 4: Caesar inusitatum nostris oratoribus leporem quendam et salem est consecutus, Cic. de Or. 2, 23, 98; cf. id. N. D. 2, 29, 74: sale vero et facetiis Caesar vicit omnis, id. Off. 1, 37, 133: (litterae) tum humanitatis sparsae sale, id. Att. 1, 13, 1: qui (versus) dum denique habent salem ac leporem, Cat. 16, 7: P. Scipio omnes sale facetiisque superabat, Cic. Brut. 34, 128; cf.: argutiae facetissimi salis, Plin. 35, 10, 37, § 117: salis satis est, sannionum parum, Cic Fam. 9, 16, 10: in quo mihi videtur specimen fuisse humanitatis, salis, suavitatis, leporis, id. Tusc. 5, 19, 55: (Lucilius) sale multo Urbem defricuit, Hor. S. 1, 10, 3; cf. of the same: acerbitas et abundantia salis, Quint. 10, 1, 94: hic delectatur iambis, Ille Bioneïs sermonibus et sale nigro, i. e. biting wit, sarcasm, Hor. Ep. 2, 2, 60; Cat. 13, 5: qui plurimum in scribendo et salis haberet et fellis nec candoris minus, Plin. Ep. 3, 21, 1. —
(b) Neutr. (ante-class.): quicquid loquitur, sal merum est, Afran. ap. Prisc. p. 659 P.; so, (puella) *xari/twn mi/a, tota merum sal, Lucr. 4, 1162.—
b Plur.: Romani veteres atque urbani sales, Cic. Fam. 9, 15, 2: vestri proavi Plautinos Laudavere sales, Hor. A. P. 271; Sen. Vit. Beat. 27, 2: periculosi sales, id. Tranq. 1, 4: libaboque tuos, scite Menandre, sales, Prop. 3 (4), 21, 28. huic generi orationis aspergentur etiam sales, qui in dicendo minimum quantum valent: quorum duo genera sunt, unum facetiarum, alterum dicacitatis, Cic. Or. 26, 87; cf. Quint. 6, 3, 15; 10, 1, 117: (Ciceronem) in salibus aliquando frigidum, id. 12, 10, 12: a salibus suffusis felle refugi, Ov. Tr. 2, 565: protervi sales, Stat. S. 1, 6, 6: salibus vehemens intra pomoeria natis, Juv. 9, 11.—*
B (Borrowed from the use of salt as a relish.) Good taste, elegance: tectum antiquitus constitutum plus salis quam sumptūs habebat, Nep. Att. 13, 2.—
C Sharpness, pungency, stimulus, incentive: quae (sc. calor, sanguis) aviditatem naturali sale augent, Plin. 10, 72, 93, § 198.

2. säl — Walde–Hofmann

säl, sälis m. (vit. auch f., Morland Orib. 77) und n. sa! (sale Enn. „Salz, Salzkórner (Bed.-Lw. nach äkec, Steiner Bed.-Lw. in Vergi Aen. 38); Witz, Klugheit, Feinheit, Geschmack; Meerwasser, Meer; Reiz zu Hunger und Durst; Fleck auf Edelsteinen* (seit Enn. Plaut. Cato, rom. [ebenso *salnitrum, *salpetrae),. salifodina f. ,Salzgrube* Vitr., salinus „zum Salz gehorig*, -ae f. „Salzfisch, Salzlager* seit Cic., rom., … — [Walde–Hofmann, s.v. säl, p. 1371]

3. säl — Walde–Hofmann

säl (air.) „Ferse“ II 645 salad (air.) II 468 salann (air.) IT 466 salt II 468 — [Walde–Hofmann, s.v. säl, p. 1918]

In the wild

6 of 706 attestations shown.

Where it came from

  • Ernout-Meillet, Dictionnaire etymologique de la langue latine Treated in Ernout-Meillet, Dictionnaire etymologique de la langue latine s.v. sal (scan p. 613; entry #10053). Root candidates: *sali-.
  • Walde-Hofmann, Lateinisches etymologisches Worterbuch Treated in Walde-Hofmann, Lateinisches etymologisches Worterbuch s.v. sal (scan p. 1918; entry #4669).

Latin text and lemmatization derived from the Perseus Digital Library (canonical-latinLit), CC BY-SA 4.0. Lewis & Short (public domain) via Perseus. This derived data is shared under the same CC BY-SA 4.0 license.