LOGOI

The corpus record — Latin

utilitas

utilitas

quality of being useful

Generated live from the audited Latin corpus — every figure on this page is a database query, not prose from memory.

Where it lives

Densest 12 of 114 attested works shown, by occurrences per 10,000 attested tokens.

What it meant

1. utilitas — de Vaan

utilitas 'quality of being useful' (P1.+), utensilis 'that can be made use of (Varro+); urns, -us 'use, need, value' (PI.+), usura *use, enjoyment; interest' (PI.+), usurarius 'provided on loan' (PL+), usurpare 4to Carry out, make use of, take possession of (P1.+), imisitatus 'unusual' (LuciL+); abuti 'to use up, exploit, abuse' (PL+). Pit *oit-e/o- 'to use', *oisso- 4used\ It cognates: Pael. oisa [ppp. abl.sg.fj … — [de Vaan, s.v. utilitas, p. 662]

2. ūtĭlĭtas — Lewis & Short

ūtĭlĭtas, ātis (

I gen. plur. utilitatum and utilitatium), f. utilis, use, usefulness, utility, serviceableness, service, expediency, benefit, profit, advantage (used equally in sing. and plur.): commodis utilitatique servire, Cic. Q. Fr. 1, 1, 8, § 24: enitendum est, ut ostendas, in eā re, quam defendas, aut dignitatem inesse aut utilitatem ... nihil ad utilitatem suam referre, id. de Or. 2, 51, 207: etiamsi nulla sit utilitas ex amicitiā, id. Fin. 1, 20, 69: si ea (justitia) quae propter utilitatem constituitur, utilitate aliā convellitur, id. Leg. 1, 15, 42: incidunt multae saepe causae, quae conturbent animos utilitatis specie, id. Off. 3, 10, 40: nihil tam secundum naturam quam utilitas, id. ib. 3, 8, 35: utilitas justi prope mater et aequi, Hor. S. 1, 3, 98: persaepe evenit, ut utilitas cum honestate certet, Cic. Part. Or. 25, 89: usus est familiā, si utilitate judicandum est, optima, si forma, vix mediocri, Nep. Att. 13, 3: satin' ego oculis utilitatem obtineo sincere an parum? i. e. have I the right use of my eyes? do I see aright? Plaut. Ep. 5, 1, 28: in eā re utilitatem ego faciam ut cognoscas meam, i. e. how useful I can be, Ter. Eun. 2, 3, 18: si et belli utilitatem et pacis dignitatem retinere vultis, what is useful for war, Cic. Imp. Pomp. 6, 14: neque de fortitudine quid detrahitur neque de utilitate, Dig. 21, 1, 38, § 7.—Plur.: nihil de utilitatibus, nihil de commodis suis cogitare, Cic. Fin. 1, 10, 34: natura consultrix et provida utilitatum opportunitatumque omnium, id. N. D. 2, 22, 58: utilitates ex amicitiā maximae capientur, id. Lael. 9, 32: (Trio) mirabiles utilitates mihi praebet, id. Att. 7, 5, 2: teque Alexandrinum bellum gerente utilitatibus tuis paruit, id. Deiot. 5, 13: utilitatibus tuis possum carere, i. e. I can do without your services, id. Fam. 16, 3, 2: utilitates aut in constituendis aut in conservandis civitatibus constitutas, id. de Or. 1, 9, 36; 1, 43, 193.

In the wild

6 of 790 attestations shown.

Where it came from

  • de Vaan, Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Brill 2008) Treated in de Vaan, Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Brill 2008) s.v. utilitas (scan p. 662; entry #1902). Root candidates: *oisso-, *h3eit-, *oit-.

Downloads

CC BY 4.0 with receipt attribution — every file carries its license line. What is exportable

Latin text and lemmatization derived from the Perseus Digital Library (canonical-latinLit), CC BY-SA 4.0. Lewis & Short (public domain) via Perseus. This derived data is shared under the same CC BY-SA 4.0 license.