1. verbum — de Vaan
The corpus record — Latin
verbum
verbum
word
Generated live from the audited Latin corpus — every figure on this page is a database query, not prose from memory.
Where it lives
- Orator 163 · 88.17/10k
- De Partitione Oratoria 75 · 76.6/10k
- Noctes Atticae 838 · 74.9/10k
- Pro A. Caecina 73 · 70.29/10k
- De Optimo Genere Oratorum 9 · 56.85/10k
- Versus Paschales Pro Augusto Dicti 1 · 51.55/10k
- Oratio Consulis Ausonii Versibus Rhopalicis 1 · 47.39/10k
- De Oratore 243 · 40.36/10k
- De Arte Poetica liber 11 · 35.6/10k
- Academica 16 · 32.85/10k
- Institutio Oratoria 540 · 31.42/10k
- Apotheosis 23 · 31.05/10k
Densest 12 of 280 attested works shown, by occurrences per 10,000 attested tokens.
What it meant
verbum 'word' [n. 6] (Andr.+) Derivatives: verbdsus 'containing many words' (Varro+); praeverbium 'prefix' (Varro+); verbificatio 'speechifying' (CaeciL), verbivelitatio 'verbal skirmish' (PL). Pit. *werpo~ [n.J 'word'. PIE *uerh r d h h r o- 'making a statement'. IE cognates: Hit. uerite-\ uerit- 'to fear, be frightened' < *u(e)rhri- + *d h eh r 'to place a call' (?; Kloekhorst 2008: 1003f.); OPr. wirds, Lith. … — [de Vaan, s.v. verbum, p. 678]
2. verbum — Lewis & Short
verbum, i (
I gen. plur. verbūm, Plaut. As. 1, 3, 1; id. Bacch. 4, 8, 37; id. Truc. 2, 8, 14), n. from the root er; Gr. *e*rw, whence ei)/rw and r(h=ma, what is spoken or said; cf. Goth. vaurd; Germ. Wort; Engl. word, a word; plur., words, expressions, language, discourse, conversation, etc. (cf.: vox, vocabulum).
I In gen.:
verbum nullum fecit,Plaut. Bacch. 4, 9, 58:
si ullum verbum faxo,id. Men. 1, 2, 47:
qui verbum numquam in publico fecerunt,Cic. Brut. 78, 270; so,
facere,to talk, chat, discourse, converse, Cic. Verr. 2, 4, 65, § 147; id. Imp. Pomp. 10, 27; id. Planc. 8, 20 al.:
spissum istud amanti est verbum veniet, nisi venit,Plaut. Cist. 1, 1, 77; cf. id. Most. 5, 1, 2:
videtis hoc uno verbo unde significari res duas et ex quo et a quo loco,Cic. Caecin. 30, 88:
verbum voluptatis,id. Fin. 2, 23, 75 (for which:
vox voluptatis,id. ib. 2, 2, 6); cf.:
libenter verbo utor Catonis (i. e. origines),id. Rep. 2, 1, 3:
verbum usitatius et tritius,id. Ac. 1, 7, 27:
verbum scribere ... verbi litterae,id. de Or. 2, 30, 130:
nec vero ullum (verbum) aut durum aut insolens, aut humile aut longius ductum, etc.,id. Brut. 79, 274: si pudor, si modestia, si pudicitia, si uno verbo temperantia (literally, in one word; cf. B. 2. infra), id. Fin. 2, 22, 73.—Plur.:
verba rebus impressit,Cic. Rep. 3, 2, 3:
in quo etiam verbis ac nominibus ipsis fuit diligens (Servius Tullius),id. ib. 2, 22, 40:
quid verbis opu'st?Plaut. Am. 1, 1, 289:
haec plurimis a me verbis dicta sunt,Cic. Rep. 1, 7, 12:
verba facere,to speak, Caes. B. G. 2, 14: contumelia verborum, insulting or abusive language, id. ib. 5, 58:
ut verbis, quid sit, definiam,Cic. Rep. 1, 24, 38:
verba ponenda sunt, quae vim habeant illustrandi, nec ab usu sint abhorrentia, grandia, plena, sonantia, etc.,id. Part. Or. 15, 53:
dialecticorum verba nulla sunt publica: suis utuntur,id. Ac. 1, 7, 25:
verborum delectum originem esse eloquentiae,id. Brut. 72, 253 et saep.:
multis verbis ultro citroque habitis ille nobis est consumptus dies,much talk on both sides, id. Rep. 6, 9, 9; cf. id. ib. 3, 4, 7: accusabat Canutius Scamandrum verbis tribus, venenum esse deprehensum (literally, in three words; cf. B. 2. b. infra), Cic. Clu. 18, 50.—Prov.: verba facit emortuo, he talks to the dead, i. e. in vain, Plaut. Poen. 4, 2, 18;
for which: verba fiunt mortuo,Ter. Phorm. 5, 8 (9), 26.—
B Adverbial phrases.
1 Ad verbum, verbum e (de, pro), verbo, or simply verbum verbo, to a word, word for word, exactly, literally (Cic. uses verbum e or ex verbo where the exact equivalent of a single word is given; verbum pro verbo of the literal translation of a passage; v. infra):
fabellae Latinae ad verbum de Graecis expressae,Cic. Fin. 1, 2, 4; cf. Suet. Caes. 30 fin.:
ediscere ad verbum,Cic. de Or. 1, 34, 157:
ea quae modo expressa ad verbum dixi,id. Tusc. 3, 19, 44:
somnium mirifice ad verbum cum re convenit,id. Div. 1, 44, 99: quae Graeci pa/qh appellant:
ego poteram morbos, et id verbum esset e verbo,id. Tusc. 3, 4, 7: istam kata/lhyin, quam, ut dixi, verbum e verbo exprimentes, comprehensionem dicemus, id. Ac. 2, 10, 31; id. Fin. 3, 4, 15; id. Top. 8, 35; id. Ac. 2, 6, 17:
verbum de verbo expressum extulit,Ter. Ad. prol. 11:
verbum pro verbo reddere,Cic. Opt. Gen. 5, 14:
nec verbum verbo curabis reddere fidus Interpres,Hor. A. P. 133; cf.: ea sine scripto eisdem verbis reddebat, quibus cogitaverat, Cic. Brut. 88, 301.—
2 Verbi causā or gratiā, for the sake of example, for example, for instance:
si quis, verbi causā, oriente Caniculā natus est,Cic. Fat. 6, 12: M. Quid dicis igitur! A. Miserum esse verbi causā M. Crassum, id. Tusc. 1, 4, 12; id. Mil. 22, 60:
qui verbi causā post mortem amici liberos ejus custodiant,Auct. Her. 4, 47, 60:
ut propter aliam quampiam rem, verbi gratiā propter voluptatem, nos amemus,Cic. Fin. 5, 11, 30.—
3 Uno verbo, or tribus verbis, or paucis verbis, in one word, in a word, briefly.
a Quin tu uno verbo dic, quid est quod me velis, Ter. And. 1, 1, 18; Cato, R. R. 157, 7:
praetores, praetorios, tribunos plebis, magnam partem senatūs, omnem subolem juventutis unoque verbo rem publicam expulsam atque extirminatam suis sedibus,Cic. Phil. 2, 22, 54.—
b Pa. Brevin' an longinquo sermoni? Mi. Tribus verbis, Plaut. Mil. 4, 2, 30:
pax, te tribus verbis volo,Plaut. Trin. 4, 2, 121.—
c Sed paucis verbis te volo, Plaut. Mil. 2, 4, 22; cf.:
verbis paucis quam cito Alium fecisti me,id. Trin. 1, 2, 123; cf. also paucus, II. B.—
4 Verbo.
a Orally, by word of mouth (opp. scripturā): C. Furnio plura verbo quam scripturā mandata dedimus, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 8, 5:
cui verbo mandabo, quid, etc.,Vulc. Gall. Avid. Cass. 10, § 10.—
b Briefly, in a word:
postquam Caesar dicendi finem fecit, ceteri verbo alius alii varie adsentiebantur,Sall. C. 52, 1:
aut verbo adsentiebatur, aut pedibus in sententiam ibat,Liv. 27, 34, 7 Weissenb. ad loc.; 3, 40, 6; cf. also: rogatus a me etiamne majus quam dedecus, verbo de sententiā destitisti, at a word from me, Cic. Tusc. 2, 12, 28 Ernest. ad loc.—
5 Meis, tuis, suis verbis, in my, thy, or his name; for me, thee, or him:
gratum mihi feceris, si uxori tuae meis verbis eris gratulatus,Cic. Fam. 15, 8; 5, 11, 2; id. Att. 16, 11, 8:
anulum quem ego militi darem tuis verbis,Plaut. Mil. 3, 3, 38; id. Bacch. 4, 4, 79:
denuntiatum Fabio senatus verbis, ne, etc.,Liv. 9, 36, 14.
II In partic.
A Verbum, in the sing.
1 Of an entire clause, a saying, expression, phrase, sentence (mostly anteclass.; cf.: sententia, dictum): Me. Plus plusque istuc sospitent quod nunc habes. Eu. Illud mihi verbum non placet:
quod nunc habes!Plaut. Aul. 3, 6, 11; id. Cas. 2, 5, 39; id. Most. 1, 3, 18; 1, 3, 95; 1, 3, 139; Ter. And. 1, 5, 5; id. Eun. 1, 2, 95; id. Ad. 5, 8, 29.—
2 Of a proverb:
verum est verbum, quod memoratur: ubi amici, ibidem opus,Plaut. Truc. 4, 4, 32; so id. ib. 4, 5, 39; Ter. Ad. 5, 3, 17:
quod verbum in pectus Jugurthae altius quam quisquam ratus erat descendit,Sall. J. 11, 7.—
B Pregn., mere talk, mere words (opp. to deed, fact, reality, etc.; cf.
nomen): qui omnia verborum momentis, non rerum ponderibus examinet,Cic. Rep. 3, 8, 12; cf.:
verbo et simulatione (opp. re verā),Cic. Verr. 2, 3, 58, § 133; v. res: dolor est malum, ut disputas;
existimatio, dedecus, infamia verba sunt atque ineptiae,empty words, id. Pis. 27, 65:
verborum sonitus inanis,id. de Or. 1, 12, 51:
in quibus (civitatibus) verbo sunt liberi omnes?in word, in name, id. Rep. 1, 31, 47. —Hence, verba dare (alicui), to give empty words, i. e. to deceive, cheat:
cui verba dare difficile est,Ter. And. 1, 3, 6:
vel verba mihi dari facile patior in hoc, meque libenter praebeo credulum,Cic. Att. 15, 16, A: descendit atque Gallis verba dedit, i. e. eluded, escaped from them, Quadrig. ap. Gell. 17, 2, 24:
curis dare verba,i. e. to beguile, drive away, Ov. Tr. 5, 7, 40.—
C In gram., a verb:
Aristoteles orationis duas partes esse dicit, vocabula et verba, ut homo et equus, et legit et currit, etc.,Varr. L. L. 8, § 11 sq. Müll.; 9, § 95; 10, § 77 al.; Cic. de Or. 3, 49, 191.—
D In eccl. Lat. as a translation of lo/gos, the second person of the Trinity, Vulg. Joan. 1, 1; id. 1 Joan. 5, 7; id. Apoc. 19, 13.
3. verbum — Walde–Hofmann
verbum, - m. „Wort, Verbum*^ (Varro ling. 8, 11; bei den Eccl. Bed.-Lw. nach Aóy0c; seit Varro und Cic., rom.); verbósus, -a, -um „wortreich* (seit Cic., verbösor seit Eccl., verbösitäs, -ätis f. „Wortreichtum* seit. Eccl), verbälis, -e und verbiälis seit Char.; -verbium in adverbium, - = Enippnua (seit Char., adrerbialis seit Don.); diverbium oder déverbiwm — bıdAoyog, Teil der Komödie, opp. cantica, seit Liv.; … — [Walde–Hofmann, s.v. verbum, p. 1664]
In the wild
- Verbum Terence, Andria 4.4
- verba Pliny the Elder, Naturalis Historia 28.15.p1
- verbis Augustine, Epistulae. Selections. 39.3
- verbum Aulus Gellius, Noctes Atticae 4.17.15
- verborum Aulus Gellius, Noctes Atticae 19.7.2
- verbum Seneca, De Beneficiis 5.10.1
6 of 5,429 attestations shown.
Where it came from
- Treated in de Vaan, Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages (Brill 2008) s.v. verbum (scan pp. 678-679; entry #1951). Root candidates: *wrato-, *vor-.
- Treated in Walde-Hofmann, Lateinisches etymologisches Worterbuch s.v. verbum (scan pp. 1664-1666; entry #3195). Root candidates: *urdho-, *uere-, *uer-.
Downloads
Word record (JSON)·Concordance (CSV)·Frequencies (CSV)·Cite (BibTeX)
CC BY 4.0 with receipt attribution — every file carries its license line. What is exportable
Latin text and lemmatization derived from the Perseus Digital Library (canonical-latinLit), CC BY-SA 4.0. Lewis & Short (public domain) via Perseus. This derived data is shared under the same CC BY-SA 4.0 license.