vĭrīlis — Lewis & Short
vĭrīlis, e, adj.vir,
virile secus, i. e. puer,Plaut. Rud. 1, 2, 19:
vestimentum,id. Men. 4, 2, 97:
genus,Lucr. 5, 1356:
semen,id. 4, 1209:
stirps fratris,Liv. 1, 3, 11:
vox,Ov. M. 4, 382:
vultus,id. ib. 3, 189:
coetus,of men, id. ib. 3, 403; cf. balnea, Cato ap. Gell. 10, 3, 3:
flamma,the love of a man, Ov. A. A. 1, 282.—
pars,Lucr. 6, 1209; cf. Col. 7, 11, 2.—As subst.: vĭrī-lia, ĭum, n., = membrum virile, Petr. 108; Plin. 20, 16, 61, § 169; 20, 22, 89, § 243.— Comp.:
qui viriliores videbantur,Lampr. Heliog. 8 fin.—
nomen,Varr. L. L. 10, §§ 21 and 30 Müll.; Gell. 1, 7, 15; 11, 1, 4 al.—
conversis studiis aetas animusque virilis Quaerit opes, etc.,Hor. A. P. 166:
ne forte seniles Mandentur juveni partes pueroque viriles,the parts of fullgrown men, id. ib. 177:
pars magna domus tuae morietur cum ad virilem aetatem venerit,Vulg. 1 Reg. 2, 33:
toga,assumed by Roman youth in their sixteenth year, Cic. Lael. 1, 1; id. Sest. 69, 144; Liv. 26, 19, 5; 42, 34, 4 al.—Opp. to female garments:
sumpsisti virilem togam quam statim muliebrem stolam reddidisti,Cic. Phil. 2, 18, 44.—
tota bona pro virilibus partibus ad liberos defuncti pertinere,id. ib.:
virilis,id. ib. 3, 70; Dig. 30, 1, 54, § 3; so,
virilis portio,ib. 37, 5, 8 pr.; 31, 1, 70, § 2; Paul. Sent. 3, 2, 3.—
est aliqua mea pars virilis, quod ejus civitatis sum, quam ille claram reddidit,my part, my duty, Cic. Verr. 2, 4, 37, § 81:
plus quam pars virilis postulat,id. ib. 2, 3, 3, §
7: cum illius gloriae pars virilis apud omnes milites sit, etc.,Liv. 6, 11, 5:
quem agrum miles pro parte virili manu cepisset, eum senex quoque vindicaret,id. 3, 71, 7:
haec qui pro virili parte defendunt, optimates sunt,i. e. to the utmost of their ability, as far as in them lies, Cic. Sest. 66, 138; so,
pro virili parte,id. Phil. 13, 4, 8:
pro parte virili,Liv. 10, 8, 4; Ov. Tr. 5, 11, 23:
pro virili portione,Tac. Agr. 45; id. H. 3, 20.—
actoris partis chorus officiumque virile Defendat,Hor. A. P. 193 Orell. ad loc. —
veretur quicquam aut facere aut loqui, quod parum virile videatur,Cic. Fin. 2, 14, 47:
laterum inflexio fortis ac virilis,id. de Or. 3, 59, 220:
inclinatio laterum,Quint. 1, 11, 18:
acta illa res est animo virili, consilio puerili,Cic. Att. 14, 21, 3; so,
ingenium,Sall. C. 20, 11:
vis ingenii (with solida),Quint. 2, 5, 23:
audacia,Just. 2, 12, 24:
oratio (with fortis),Cic. de Or. 1, 54, 231; so,
compositio,Quint. 2, 5, 9:
sermo,id. 9, 4, 3:
ratio atque sententia,Cic. Tusc. 3, 10, 22:
neque enim oratorius iste, immo hercle ne virilis quidem cultus est,Tac. Or. 26.—As subst.: vĭrīlia, ĭum, n., manly deeds, Sall. H. 3, 61, 15 Dietsch.—Sup.: ALMIAE SABINAE MATRI VIRILISSIMAE, etc., Inscr. Grud. p. 148, n. 5.—Adv.: vĭrīlĭter, manfully, firmly, courageously (acc. to II.), Cic. Tusc. 2, 27, 65; id. Off. 1, 27, 94; Auct. Her. 4, 11, 16; Ov. F. 1, 479.—Comp.,, Sen. Contr. 5, 33 fin.; id. Brev. Vit. 6, 5.