săpĭentĭa — Lewis & Short
săpĭentĭa, ae, f.sapiens.
I (Acc. to sapiens, A.) Prop., good taste, i. e. good sense, discernment, discretion, prudence, intelligence (class.; syn. prudentia): pellitur e medio sapientia, vi geritur res, Enn. ap. Gell. 20, 10, 4 (Ann. v. 272 Vahl.):
non aetate verum ingenio adipiscitur sapientia,Plaut. Trin. 2, 2, 88; id. Mil. 4, 6, 36:
fac participes nos tuae sapientiae,id. Ep. 2, 2, 73; cf.:
neque habet (erus meus) plus sapientiae quam lapis,id. Mil. 2, 2, 81; id. Capt. 2, 3, 53; cf. id. ib. 2, 3, 50:
sedulo Moneo, quae possum, pro meā sapientiā,Ter. Ad. 3, 3, 73:
quanta mea sapientia est,Plaut. Stich. 1, 2, 62:
erum anteëo sapientiā,Ter. Phorm. 2, 1, 17:
re enim iniquum est, sed tuā sapientiā fit aequissimum,Cic. Deiot. 2, 4:
numquam enim temeritas cum sapientiā commiscetur,id. Marcell. 2, 7:
quid virtus et quid sapientia possit, etc.,Hor. Ep. 1, 2, 17:
sapientia prima (est), stultitiā caruisse,id. ib. 1, 1, 41; cf. id. A. P. 396:
insaniens sapientia,id. C. 1, 34, 2.—
II (Acc. to sapiens, B.) Wisdom, = sofi/a (so predominantly in the class. per., e. g. in Cic.): nec quisquam sophiam, sapientia quae perhibetur, In somnis vidit, etc., Enn. ap. Fest. p. 325 Müll. (Ann. v. 227 Vahl.); cf.: Sophiam vocant me Graii, vos Sapientiam, Afran. ap. Gell. 13, 8, 3; and: princeps omnium virtutum illa sapientia, quam sofi/an Graeci vocant, Cic. Off. 1, 43, 153:
ad sapientiam hujus nimius nugator fuit,Plaut. Capt. 2, 2, 25:
ita fit, ut mater omnium bonarum rerum sit sapientia, a cujus amore Graeco verbo philosophia nomen invenit,Cic. Leg. 1, 22, 58:
sapientia hominis custos,id. Fin. 4, 1, 1; id. Lael. 2, 7; 6, 20; 9, 30:
omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse,id. Marcell. 6, 18:
quorum vobis pro vestrā sapientiā, Quirites, habenda est ratio diligenter,id. Imp. Pomp. 7, 17:
sapientiae vocem audire,id. Phil. 13, 3, 6:
studia sapientiae,Tac. A. 14, 56:
doctores sapientiae,philosophers, id. ib. 14, 16. —With gen.:
admirari soleo cum ceterarum rerum tuam excellentem, M. Cato, perfectamque sapientiam tum, etc.,in other things, Cic. Sen. 2, 4.—In plur., sarcastically: qui (sapientes) si virtutes ebullire volent et sapientias, nihil aliud dicent, nisi, etc. (the plur. denoting their perpetual speaking of wisdom), a saying referred to Epicurus, Cic. Tusc. 3, 18, 42.—
B In partic., of single departments of knowledge, science, or wisdom, practical wisdom, knowledge of the world, philosophy, Lucr. 5, 10:
sapientia est, ut a veteribus philosophis definitum est, rerum divinarum et humanarum causarumque, quibus eae res continentur, scientia,Cic. Off. 2, 2, 5:
sapientia, quae ars vivendi putanda est,id. Fin. 1, 13, 42 (for which:
ars est philosophia vitae,id. ib. 3, 2, 4).—Of jurisprudence:
istam oscitantem sapientiam Scaevolarum et ceterorum beatorum otio concedamus,Cic. de Or. 2, 33, 144; cf.:
his temporibus audaciā pro sapientiā liceat uti,id. Fam. 1, 10 init. —Of eloquence: hanc cogitandi pronunciandique rationem vimque dicendi veteres Graeci sapientiam nominabant, Cic. de Or. 3, 15, 56.—Of statesmanship, policy:
sapientia constituendae civitatis,Cic. de Or. 2, 37, 154; cf.:
qui propter ancipitem, quae non potest esse sejuncta, faciendi dicendique sapientiam florerent,id. ib. 3, 16, 59. —Of mathematics:
sapientiae professor,Suet. Tib. 14.